Sukta 80
Sukta 9.80
Traditionally attributed to seers of the Soma Pavamāna corpus.
Likely Triṣṭubh (common in RV 9; requires full metrical count confirmation).
บทสวดโสมปวามานะนี้สรรเสริญโสมเมื่อถูกคั้น ปลดปล่อย และชำระให้บริสุทธิ์ จนไหลส่องประกายเป็นกระแสพันสาย อันมุ่งหมายโดยเฉพาะเพื่อปลุกเร้าอินทราและค้ำจุนระเบียบศักดิ์สิทธิ์ โสมได้รับการยกย่องว่าเป็นพฤษภาแห่งความปีติผู้ขับไล่พลังที่บั่นทอนชีวิต นำชื่อเสียงและกำลัง และเคลื่อนไปดุจคลื่นแห่งสายน้ำผ่านน่านน้ำสู่เหล่าเทพ
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 2
यं त्वा वाजिन्नघ्न्या अभ्यनूषतायोहतं योनिमा रोहसि द्युमान् । मघोनामायुः प्रतिरन्महि श्रव इन्द्राय सोम पवसे वृषा मदः ॥
โอ โสมะ ผู้ทรงพลังและมีชัย เหล่าโคแห่งแสงผู้ไม่อาจถูกทำร้ายได้ขับขานสรรเสริญท่าน; ท่านไต่ขึ้นสู่ครรภ์ที่ถูกตีด้วยเหล็ก—ภาชนะอันมั่นคง—ส่องประกายรุ่งโรจน์. ท่านขับไล่สิ่งที่บั่นทอนอายุของผู้ให้ทาน แล้วกลายเป็นเกียรติยศอันไพศาลและพลังแก่พระอินทระ; ท่านคือความปีติเมามายอันองอาจ.
Mantra 3
एन्द्रस्य कुक्षा पवते मदिन्तम ऊर्जं वसानः श्रवसे सुमङ्गलः । प्रत्यङ्स विश्वा भुवनाभि पप्रथे क्रीळन्हरिरत्यः स्यन्दते वृषा ॥
โสมผู้ทำให้เคลิบเคลิ้มยิ่งไหลเข้าสู่ครรภ์ของอินทรา สวมพลัง (อูรชะ) เป็นมงคลเพื่อเกียรติยศและเดชานุภาพ. เขาหันกลับสู่ภายในแล้วแผ่ไปทั่วทุกโลกทุกภาวะ; ม้าสีน้ำตาลทองแล่นพรวดเล่นสนุก—กระแสผู้เป็นดุจพฤษภาพรั่งพรูออกมา.
Mantra 4
तं त्वा देवेभ्यो मधुमत्तमं नरः सहस्रधारं दुहते दश क्षिपः । नृभिः सोम प्रच्युतो ग्रावभिः सुतो विश्वान्देवाँ आ पवस्वा सहस्रजित् ॥
โอ้ท่านผู้หวานดุจน้ำผึ้งยิ่งเพื่อเหล่าเทพ เหล่าผู้แข็งแกร่งรีดท่านออกจากนิ้วทั้งสิบ—เป็นสายธารนับพัน. โสมเอ๋ย ผู้ถูกมนุษย์คั้นด้วยศิลาบีบ (กราวะ) แล้วปล่อยให้ไหล จงชำระตนให้บริสุทธิ์มุ่งสู่เทพทั้งปวง โอ้ผู้พิชิตนับพัน.
Mantra 5
तं त्वा हस्तिनो मधुमन्तमद्रिभिर्दुहन्त्यप्सु वृषभं दश क्षिपः । इन्द्रं सोम मादयन्दैव्यं जनं सिन्धोरिवोर्मिः पवमानो अर्षसि ॥
โอ้ท่านผู้เปี่ยมความหวาน มืออันชำนาญคั้นท่านด้วยศิลาบีบ (อทริ) จากนิ้วทั้งสิบ—ท่ามกลางสายน้ำ—ดุจคั้นพฤษภา. โสมเอ๋ย ผู้ทำให้อินทราเริงร่า และทำให้หมู่ชนทิพย์ภายในเราปิติ ท่านเมื่อถูกชำระแล้วก็พุ่งไปดุจคลื่นแห่งสายนที.
Inside Sukta 80
How it unfolds
- Where it opens
Soma is hailed in the very act of purification—called forth by luminous powers and guided into the prepared ‘womb’ (yoni), shining with radiance.
- Development
The hymn amplifies Soma’s ritual mechanics (pressed by stones, drawn by fingers) and his qualities (sweetness, thousand-streamed flow), linking the physical process to divine empowerment.
- Climax
Soma’s purified rushing becomes the decisive force: he repels what diminishes the patrons’ life and becomes great fame and strength for Indra—bull of ecstasy in full surge.
- Where it settles
The hymn broadens the offering: Soma is urged to purify himself toward all the gods, completing the circuit from human pressing to universal divine nourishment and victory.
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between human rite and divine power: the purified essence that strengthens Indra for heroic action, nourishes the gods, and renews vitality and auspicious order through flowing, cleansing potency.
- Inner significanceThe clarified, uplifted mind-energy: purified delight (ānanda/mada) that repels diminution, restores courage and clarity, and turns inner ‘streams’ toward the divine faculties (devas) with focused intensity (especially Indra as awakened force).
The seer
- Pavamāna Soma seers (Anukramaṇī: Soma Pavamāna corpus; specific r̥ṣi not securely identifiable for this excerpt)Custodians of the ninth maṇḍala’s specialized liturgy: hymns that accompany Soma’s pressing and purification, blending ritual precision with luminous, visionary imagery (cows of light, streams, waves, radiance).
Famous verses
इन्द्राय सोम पवसे वृषा मदःसहस्रधारं दुहते दश क्षिपःसिन्धोरिवोर्मिः पवमानो अर्षसिAttributes of the deity
- pavamāna (self-purifying flow)
- madhu/madhumat (sweet, honeyed)
- vṛṣan/vṛṣabha (bull-like potency)
- sahasradhāra (thousand-streamed)
- pressed by adri (stones) and guided by daśa kṣipaḥ (ten fingers)
- radiant (dyumān)
- Indra-gladdening (indrāya, mādayan indram)
- life-protecting and obstacle-repelling
Also by this seer
- Soma Pavamāna hymns across Rig Veda Maṇḍala 9 (collective priestly/seerly transmission)
- Development of core Soma-pressing diction: adri (pressing stones), daśa kṣipaḥ (ten fingers), sahasradhāra (thousand-streamed), pavasva (purify thyself)
The rite, step by step
- Soma stalks are brought and prepared; pressing stones (grāvan/adri) are readied.
- Soma is pressed by officiants; the expressed juice is ‘milked’ out by the ten fingers (daśa kṣipaḥ).
- The juice is mixed with water and guided through purification (pavana), traditionally via filter/strainer (pavitra).
- Purified Soma is collected, made ‘honeyed’ by admixtures as per rite, and offered in libations (āhuti) to Indra and the gods.
- Recitation/chant accompanies the flow, inviting Soma to purify himself and to exhilarate Indra and the divine powers.
Offerings
- Purified Soma juice (pavamāna soma)
- Waters used in purification (āpaḥ)
- Optional ritual admixtures per Soma rite (e.g., milk/curds per tradition)
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma in his purified, flowing form (Soma Pavamāna), with a clear intention that his clarified power especially exhilarates Indra while also reaching all the gods.
It describes the Soma juice as it pours in many rivulets during pressing and purification—an image of abundant, unstoppable flow and overflowing potency in the ritual.
They point to the concrete Soma-pressing: stones press out the juice, and the officiants’ hands (ten fingers) draw and guide it into purification, showing how the rite produces the divine drink.
Ask anything about Sukta 80 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
