Deity · Ramcharitmanas
พระศิวะ in the Ramcharitmanas
शिवNamed in 308 verses
Speaks in 57 verses
In this book
Key chapters
The chapters where พระศิวะ matters most.
भक्ति-उद्गम की पहली सीढ़ी: ‘श्रद्धा’ से ‘श्रवण’ और ‘संशय-निवृत्ति’ तक। बालकाण्ड में रामकथा का प्रवेश-द्वार शिव-उमा संवाद है, जहाँ जिज्ञासा (उमा) गुरु-वाणी (शिव) से शुद्ध होकर ‘सगुण’ में ‘निर्गुण’ की पह
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का बीज’, शिव-उमा संवाद के माध्यम से जीव के भीतर संकल्प (हठ), श्रद्धा (गुर-वचन-प्रतीति) और काम-निग्रह का उदय। यहाँ कथा-भूमि राम-जन्म से पहले ‘अंतःकरण-शुद्धि’ की तैयारी करती है: देवह
भक्ति का जन्म-चरण: जिज्ञासा (प्रश्न) से श्रद्धा, फिर श्रद्धा से शरणागति। बालकाण्ड ‘सोपान’ में साधक को ‘कथा-प्रवेश’ का अधिकार देता है, जहाँ अहं-रहित प्रश्न (उमा) और कृपा-समाधान (शंकर) से मानस-सर में प्र
The first sopāna (step) where bhakti is born through śravaṇa-darśana: the seeker’s heart is trained to recognize divinity hidden in apparent childhood, humility, and ‘play’ (kautuka). In this passage,
सोपान-शिखर का ‘लोक-धर्म-परिक्षण’ चरण: राम-राज्य के आदर्श के बाद कलियुग-स्वभाव का निदान, और उससे भी ऊपर ‘नाम-आश्रय’ द्वारा सहज निस्तार। उत्तरकाण्ड यहाँ ‘समाज-व्यवस्था’ का वर्णन मात्र नहीं, बल्कि साधक क
सोपान-प्रवेश: ‘श्रद्धा-विश्वास’ की देहरी पर खड़े होकर साधक गुरु-वंदना, सत्संग-महिमा, और राम-नाम/राम-गुण के प्रति अनुराग से ‘मानस’ में अवगाहन करता है। यह काण्ड जन्म-कथा से पहले ‘भक्ति की जन्मभूमि’ बनात
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की
यह सोपान ‘धर्म-विजय’ का द्वार है: साधक के भीतर ‘अहं-लंका’ (अभिमान, भय, काम-क्रोध) पर सेतु-बंध के द्वारा विवेक-मार्ग बनता है। यहाँ भक्ति केवल भाव नहीं रहती, वह संगठन, अनुशासन, और ‘नाम-सेतु’ बनकर जीव को
राज्याभिषेक-उपरांत ‘धर्म-स्थापन’ और ‘भक्ति-स्थैर्य’ का सोपान: साधक के भीतर राम-राज्य (अन्तःकरण-राज्य) की प्रतिष्ठा, जहाँ सेवा, सत्संग, और नाम-स्मरण जीवन-व्यवस्था बनते हैं। यह चरण ‘फल-श्रुति’ द्वारा पा
This Sopāna is the awakening of bhakti through ‘darśana’ and ‘parīkṣā’: the soul witnesses the Lord’s effortless supremacy (bow-breaking) and learns that egoic strength collapses before grace. Bālakāṇ
Every verse that names พระศิวะ
308 verses
- 1.1.1
๑) ข้าพเจ้านมัสการพระวาณี (พระสรัสวดี) และพระวินายก (พระคเณศ) ผู้ทรงเป็นแหล่งกำเนิดแห่งอักษรและความหมายอันรวบรวมไว้ แห่งรสอันประเสริฐและฉันทลักษณ์ และทรงเป็นผู้สร้างมงคลทั้งปวง ๒) ข้าพเจ้านมัสการพระภวานีและพระศังกระ…
- 1.1.2
๑) ผู้ซึ่งด้วยการระลึกถึงย่อมบรรลุความสำเร็จ คือ พระคเณศ ผู้นำแห่งเทวบริษัท ผู้ทรงพระพักตร์ดั่งช้าง ขอพระองค์ผู้ทรงเป็นคลังแห่งปัญญา ผู้ทรงเป็นที่สถิตแห่งคุณธรรมอันเป็นมงคล ทรงโปรดประทานพระคุณแก่ข้าพเจ้า ๒) ด้วยพระกรุณาของพระองค์…
- 1.1.3
ข้าพเจ้ากราบแด่ธุลีแห่งดอกบัวคู่บาทของคุรุผู้เป็นที่รัก ผู้มีกลิ่นหอมอันงดงาม มีความหวานชื่นที่พึงพอใจ และมีรสแห่งความภักดี เป็นผงอันงดงามที่ทำจากรากแห่งอมฤต ซึ่งทำลายตระกูลแห่งความเจ็บป่วยในโลกทั้งหมด เป็นเถ้าถ่านบริสุทธิ์บนร่างกายของศมภู…
- 1.1.5
ธุลิแห่งพระบาทของคุรุเป็นยาทาตาที่นุ่มนวลและงดงาม เป็นอมฤตแห่งดวงตา ผู้ทำลายความบกพร่องทั้งปวงแห่งสายตา เมื่อชำระดวงตาแห่งปัญญาญาณด้วยธุลินั้นแล้ว ข้าพเจ้าขอพรรณนาจริยากิจของพระราม ผู้ปลดปล่อยจากวัฏสงสาร ประการแรก…
- 1.1.7
ผลแห่งการอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ย่อมปรากฏทันที กาบ้างเป็นนกกาเหว่า นกกระยางบ้างเป็นหงส์ อย่าได้ประหลาดใจเมื่อได้ยินเช่นนี้เลย ความรุ่งโรจน์แห่งสังฆะแห่งนักบุญไม่ได้ซ่อนเร้น พระวาลมีกิ พระนารท และฤๅษีที่เกิดจากหม้อ…
- 1.1.9
อีกครั้งข้าพเจ้าน้อมคารวะแด่หมู่คนชั่ว ผู้โดยไม่มีเหตุ ย่อมหันมาเป็นปฏิปักษ์ต่อแม้ผู้ที่เป็นมิตรต่อเขา ความดีของผู้อื่นคือความสูญเสียของเขา และความได้ประโยชน์ของผู้อื่นคือความเสียหายของเขา เขายินดีในความพินาศของผู้อื่น…
- 1.1.19
การเยาะเย้ยของคนชั่วจักเป็นประโยชน์แก่ข้าพเจ้า เพราะอีกากล่าวว่าเสียงของนกกาเหว่าอันไพเราะนั้นแข็งกระด้าง นกกระยางหัวเราะเยาะหงส์ และกบหัวเราะเยาะนกจาตกะ ฉะนั้นคนชั่วผู้มีใจมืดยังหัวเราะเยาะถ้อยคำอันบริสุทธิ์…
- 1.2.21
ในงานนี้มีพระนามอันสูงส่งของพระราม บริสุทธิ์ยิ่ง เป็นแก่นสาระแห่งปุราณะและเวท เป็นที่อยู่แห่งความเป็นมงคลทั้งปวงและผู้ขจัดความไม่เป็นมงคลทั้งปวง เป็นพระนามที่พระศิวะ ผู้ทำลายตรีปุระ สวดซ้ำพร้อมด้วยพระอุมา…
- 1.2.22
เรื่องราวของพระรฆุนาถ ตุลสีทาสกล่าวว่า เป็นผู้นำมาซึ่งความมงคลและขจัดมลทินแห่งกัลยุค ทางแห่งบทกวีของข้าพเจ้าคดเคี้ยวดังทางแห่งแม่น้ำ ทว่าดังที่น้ำแม่น้ำเป็นบริสุทธิ์ บทเรื่องราวนี้ก็เป็นเช่นนั้นบ้าง…
- 1.2.27
พระสุรัสวดี พระเศษ พระมเหศวร และพระพรหม พร้อมด้วยอาคม นิคม และปุราณ ร้องเพลงคุณธรรมของพระองค์ไม่หยุดหย่อน แต่กล่าวว่า เนติ เนติ คือ ไม่ใช่สิ่งนี้ ไม่ใช่สิ่งนี้ สารภาพว่าพระองค์เหนือการพรรณนาให้ครบถ้วน
- 1.2.31
ข้าพเจ้าน้อมบัญชูแด่พระสารทา เทวีแห่งวาจา และแด่พระคงคา สายน้ำของทวยเทพ ทั้งสองทรงบริสุทธิ์เสมอกัน และกริยาของพระองค์งดงาม องค์หนึ่งชำระบาปด้วยการสรงสนานและดื่ม อีกองค์หนึ่งชำระความไม่รู้ด้วยการกล่าวและฟัง…
- 1.2.32
หากทั้งในความฝันและในความจริงอันตื่นรู้ พระศิวะและพระเคารีทรงแสดงความเมตตาต่อข้าพเจ้า ก็ขอให้ทุกสิ่งที่ข้าพเจ้ากล่าวไว้เป็นจริงขึ้นมาทันที และขอให้บทกวีของข้าพเจ้าในภาษาสามัญมีอานุภาพ
- 1.2.39
ข้าพเจ้าขอนมัสการพระนามราม ผู้เป็นยอดแห่งราชวงศ์รคุ อันเป็นต้นกำเนิดแห่งไฟ พระอาทิตย์ และพระจันทร์ พระนามนั้นเป็นสารัตถะแห่งพระพรหม พระวิษณุ และพระศิวะ เป็นลมหายใจแห่งพระเวท เป็นผู้ไร้คุณลักษณะและไร้ผู้เสมอเหมือน เป็นคลังแห่งคุณธรรมทั้งปวง…
- 1.3.49
เพื่อประโยชน์แก่ผู้ภักดี พระรามทรงรับกายมนุษย์ ทรงอดทนต่อความยากลำบาก และทรงทำให้ผู้ทรงธรรมเป็นสุข แต่ผู้ที่สวดพระนามด้วยความรัก ผู้ภักดีย่อมเป็นที่อยู่แห่งความปีติและความเป็นมงคลโดยไม่ยากลำบาก…
- 1.3.52
พระนามทรงยิ่งใหญ่กว่าทั้งพระพรหมผู้ไร้รูปและพระรามผู้มีรูป ทรงเป็นผู้ประทานพรแม้แก่ผู้ประทานพรผู้ยิ่งใหญ่ที่สุด ทราบเช่นนี้ในดวงใจ พระมเหศวรทรงเลือกพระนามนั้นจากพุทธศตโกติแห่งพระรามจริต
- 1.3.53
ด้วยพระคุณแห่งพระนาม ศัมภูทรงเป็นอมตะ แม้เครื่องประกอบจะไม่เป็นมงคล แต่ทรงเป็นแหล่งแห่งมงคลอย่างยิ่ง ศุกะ สนกะและพวก สิทธะ ฤาษีและโยคี ด้วยพระคุณแห่งพระนามย่อมเสวยสุขแห่งพรหมัน นารททรงทราบซึ่งอานุภาพแห่งพระนาม พระหริทรงเป็นที่รักแห่งโลก…
- 1.4.61
เรื่องราวอันน่ายินดีที่ยัชนวัลกยะเล่าให้มุนีผู้ยิ่งใหญ่ภรทวาชะฟัง บทสนทนานั้นแหละข้าพเจ้าจะเล่าและอธิบาย จงฟังเถิด ผู้ดีทั้งหลาย แล้วจงมีความสุขในเรื่องนี้ ศมภุแต่งเรื่องราวอันน่ารักนี้ แล้วด้วยความกรุณาเล่าให้อุมาฟังอีกครั้ง…
- 1.4.63
ถึงกระนั้นครูของข้าก็ได้กล่าวซ้ำแล้วซ้ำเล่า และข้าได้เข้าใจบางสิ่งบางอย่างตามสติปัญญาที่มีอยู่ เรื่องราวนั้นแหละข้าจักจารึกไว้ในภาษาสามัญ เพื่อว่าจิตใจของข้าเองจะได้รับการตรัสรู้จากมัน ด้วยกำลังแห่งปัญญาและวิจารณญาณเท่าที่ข้ามีอยู่…
- 1.4.66
ในแบบที่ภวานีทรงถามคำถาม และในแบบที่ศังกระทรงอธิบายและตอบ ข้าพเจ้าจะขับขานทั้งหมดนั้นพร้อมเหตุผล โดยแต่งเรื่องราวให้เป็นนิทานอัศจรรย์และหลากหลาย ผู้ใดที่ยังไม่เคยได้ยินเรื่องราวนี้ จงอย่าได้ประหลาดใจเมื่อได้ฟัง…
- 1.4.68
ด้วยวิธีนี้ข้าพเจ้าได้ขจัดความสงสัยทั้งปวงให้ไกลไป และตั้งธุลีแห่งบาทบัวบุญของครูบาอาจารย์ไว้บนศีรษะ อีกครั้งข้าพเจ้าประนมมืออ้อนวอนทุกท่าน ขอผู้ใดที่เพลิดเพลินในเรื่องราวศักดิ์สิทธิ์นี้อย่าได้มีความบกพร่อง…