Deity · Ramcharitmanas
พระราม in the Ramcharitmanas
रामNamed in 1,259 verses
Speaks in 233 verses
In this book
Key chapters
The chapters where พระราม matters most.
त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है, जहाँ विरह, करुण
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’, चित्त का संस्कार, दृष्टि का शुद्धीकरण, और रूप-माधुर्य के द्वारा सगुण ब्रह्म में मन का स्थिरीकरण। इस काण्ड में कथा-श्रवण स्वयं साधना बनता है: बाल-लीला और मिथिला-लीला ‘आकर्
सोपान-प्रवेश: ‘दर्शन’ से ‘आसक्ति’ और ‘श्रद्धा’ से ‘वर-निश्चय’ तक। बालकाण्ड में भक्ति का जन्म ‘श्रवण-कीर्तन’ से नहीं, ‘साक्षात् रूप-दर्शन’ से भी होता है, नगर-नारी, बालक, मुनि-पत्नी, सबके हृदय में राम-रू
वन-मार्ग ‘अन्तर्मुख साधना’ का सोपान है: जहाँ गृह-धर्म की संरक्षा (राज्य/समाज) से हटकर साधक ‘विरह, भय, और विवेक’ के माध्यम से आसक्ति-छेदन करता है। यहाँ सीता-वियोग ‘जीव की आत्म-विस्मृति’ और राम का अन्वे
यह सोपान ‘सखा-धर्म’ और ‘वैराग्य-प्रबोधन’ का द्वार है: साधक-चित्त (सुग्रीव/वानर-समुदाय) को राज्य-भोग, भय, और प्रमाद से निकालकर ‘राम-काज’ में स्थिर करना। बालि-वध के बाद करुणा, ज्ञान, और नीति का संगम दिख
त्याग-धर्म का सोपान: राजधर्म, कुलधर्म और निजी प्रेम (स्नेह) के टकराव में ‘राम-आज्ञा’ को परम मानकर अहं-क्षय, शरणागति और निष्काम सेवा की सिद्धि। अयोध्या काण्ड साधक को ‘घर’ (सामाजिक भूमिका) के भीतर ही वै
यह सोपान ‘धर्म-संकट में भक्ति की परख’ है: राज-वैभव का द्वार खुलते ही त्याग का द्वार भी खुलता है। अयोध्या काण्ड में राम का ‘मर्यादा-पुरुषोत्तम’ रूप करुणा, धीरज, और पितृ-आज्ञा-पालन के द्वारा साधक को सिख
This sopāna is the ‘beauty of bhakti in motion’: devotion becomes effective action (sevā + śaraṇāgati). In the presented unit, the staircase-step is crossed through Vibhīṣaṇa’s renunciation of adharma
त्याग-धर्म की देहरी: राज-सुख और गृह-आसक्ति के बीच ‘राम-रजाइ’ (दैवी आज्ञा) को सर्वोच्च मानकर मन का राज्य ईश्वर को अर्पित करना। यह सोपान साधक को ‘स्व’ के अधिकार-बोध से निकालकर ‘सेवक-भाव’ और लोकहित-धर्म
राज्याभिषेक-उपरांत ‘धर्म-स्थापन’ और ‘भक्ति-स्थैर्य’ का सोपान: साधक के भीतर राम-राज्य (अन्तःकरण-राज्य) की प्रतिष्ठा, जहाँ सेवा, सत्संग, और नाम-स्मरण जीवन-व्यवस्था बनते हैं। यह चरण ‘फल-श्रुति’ द्वारा पा
Key episodes
Rama and Sita in the Flower Garden (Pushpavatika)
Ramcharitmanas 1.23-1.24
The Boatman Washes Rama's Feet (Kevat)
Ramcharitmanas 2.11
Every verse that names พระราม
1,259 verses
- 1.1.1
๑) ข้าพเจ้านมัสการพระวาณี (พระสรัสวดี) และพระวินายก (พระคเณศ) ผู้ทรงเป็นแหล่งกำเนิดแห่งอักษรและความหมายอันรวบรวมไว้ แห่งรสอันประเสริฐและฉันทลักษณ์ และทรงเป็นผู้สร้างมงคลทั้งปวง ๒) ข้าพเจ้านมัสการพระภวานีและพระศังกระ…
- 1.1.3
ข้าพเจ้ากราบแด่ธุลีแห่งดอกบัวคู่บาทของคุรุผู้เป็นที่รัก ผู้มีกลิ่นหอมอันงดงาม มีความหวานชื่นที่พึงพอใจ และมีรสแห่งความภักดี เป็นผงอันงดงามที่ทำจากรากแห่งอมฤต ซึ่งทำลายตระกูลแห่งความเจ็บป่วยในโลกทั้งหมด เป็นเถ้าถ่านบริสุทธิ์บนร่างกายของศมภู…
- 1.1.5
ธุลิแห่งพระบาทของคุรุเป็นยาทาตาที่นุ่มนวลและงดงาม เป็นอมฤตแห่งดวงตา ผู้ทำลายความบกพร่องทั้งปวงแห่งสายตา เมื่อชำระดวงตาแห่งปัญญาญาณด้วยธุลินั้นแล้ว ข้าพเจ้าขอพรรณนาจริยากิจของพระราม ผู้ปลดปล่อยจากวัฏสงสาร ประการแรก…
- 1.1.7
ผลแห่งการอาบน้ำศักดิ์สิทธิ์ย่อมปรากฏทันที กาบ้างเป็นนกกาเหว่า นกกระยางบ้างเป็นหงส์ อย่าได้ประหลาดใจเมื่อได้ยินเช่นนี้เลย ความรุ่งโรจน์แห่งสังฆะแห่งนักบุญไม่ได้ซ่อนเร้น พระวาลมีกิ พระนารท และฤๅษีที่เกิดจากหม้อ…
- 1.1.8
(๓ก) ข้าพเจ้านมัสการนักบุญ ผู้ทรงมีจิตใจเสมอภาค ไม่มีใครเป็นมิตรหรือศัตรูต่อพวกเขา ดั่งเมื่อดอกไม้งามถูกถือในอุ้งมือที่ชนกัน มือทั้งสองย่อมเต็มไปด้วยกลิ่นหอมเดียวกัน (๓ข) โน้มนักบุญ ผู้มีจิตใจเรียบง่าย และด้วยธรรมชาติและความรักของพวกเขา…
- 1.1.15
เมื่อพระผู้สร้างประทานปัญญาสำคัญเช่นนี้ จิตใจก็ละเว้นความชั่วและตั้งมั่นในคุณธรรม ทว่าด้วยอำนาจของกาลเวลา อุปนิสัย และกรรม แม้ผู้ดีในอำนาจของประกฤติ ย่อมบกพร่องจากความดีในบางคราว ดังที่ภักดิชนของพระหริทรงแก้ไขความบกพร่องนั้น…
- 1.1.16
ดาวเคราะห์ สมุนไพร น้ำ ลม และผ้า เมื่อรวมกับอิทธิพลอันไม่เป็นมงคลหรือเป็นมงคล ย่อมกลายเป็นสิ่งที่เป็นอันตรายหรือเป็นประโยชน์ในโลก ผู้มีปัญญาย่อมรู้ความแตกต่าง แสงสว่างและความมืดในตนเองเหมือนกัน พระเจ้าได้แยกทั้งสองด้านด้วยนาม เช่นนั้นเอง…
- 1.1.17
สรรพสัตว์มีอยู่แปดสิบสี่แสนชาติ กำเนิดในชาติภูมิสี่ประการ อาศัยอยู่ในน้ำ บนบก และในอากาศ รู้ว่าโลกทั้งมวลซึมซาบด้วยพระนางสีดาและพระราม ข้าพเจ้าน้อมคำนับทั้งหมดด้วยอัญชลีประสานกัน ข้าแต่ผู้เปี่ยมด้วยกรุณา…
- 1.1.19
การเยาะเย้ยของคนชั่วจักเป็นประโยชน์แก่ข้าพเจ้า เพราะอีกากล่าวว่าเสียงของนกกาเหว่าอันไพเราะนั้นแข็งกระด้าง นกกระยางหัวเราะเยาะหงส์ และกบหัวเราะเยาะนกจาตกะ ฉะนั้นคนชั่วผู้มีใจมืดยังหัวเราะเยาะถ้อยคำอันบริสุทธิ์…
- 1.2.21
ในงานนี้มีพระนามอันสูงส่งของพระราม บริสุทธิ์ยิ่ง เป็นแก่นสาระแห่งปุราณะและเวท เป็นที่อยู่แห่งความเป็นมงคลทั้งปวงและผู้ขจัดความไม่เป็นมงคลทั้งปวง เป็นพระนามที่พระศิวะ ผู้ทำลายตรีปุระ สวดซ้ำพร้อมด้วยพระอุมา…
- 1.2.23
คำกล่าวของข้าพเจ้าจักเป็นที่รักยิ่งนักแก่ทุกผู้คน เพราะสัมพันธ์ด้วยพระเกียรติแห่งพระราม ไม้ธรรมดาจะมีคุณค่าอะไรเมื่อเทียบกับไม้จันทร์จากภูเขามัลยะ น้ำนมของวัวดำหอมหวาน ผู้มีคุณธรรมทั้งหลายย่อมดื่มด่ำ คำกล่าวแม้ธรรมดา…
- 1.2.25
เจาะด้วยความชำนาญแล้ว ย่อมร้อยเรียงด้วยด้ายอันประเสริฐแห่งพระกรรมของพระราม ผู้มีคุณธรรมทั้งหลายสวมใส่บนหัวใจอันบริสุทธิ์ เป็นเครื่องประดับอันมีความงามและความรักยิ่งนัก
- 1.2.26
ผู้ที่เกิดในกัลยุคอันน่าสะพรึงกลัวนี้ ย่อมมีกิริยาดังอีกา แม้จะสวมรูปกายดังหงส์ เดินอยู่ในหนทางอันชั่วร้าย ละทิ้งหนทางแห่งพระเวท มีกายเป็นเล่ห์กล และเป็นภาชนะบรรจุมลทินแห่งกัลยุค คนหลอกลวงที่เรียกตนว่าเป็นภักดีของพระราม…
- 1.2.28
ทุกคนย่อมรู้ถึงพระเกียรติขององค์พระผู้เป็นเจ้า ถึงกระนั้นก็ไม่มีผู้ใดสามารถนิ่งเสียมิได้พูดถึง ในเรื่องนี้พระเวทได้บันทึกเหตุผลเช่นนี้ไว้ ได้กล่าวถึงพลังแห่งภักติในหลายรูปแบบ มีผู้ทรงปราศจากความปรารถนา ไร้รูป ไร้นาม มิได้ประสูติ…
- 1.2.30
ด้วยประการฉะนี้ ทำให้ใจของข้าพเจ้าเห็นกำลังของตน ข้าพเจ้าจักเล่าเรื่องราวอันงดงามแห่งองค์พระผู้เป็นใหญ่แห่งราชวงศ์รคุ มีกวีผู้เป็นเอกอันมากมาย คือพระวยาสและท่านอื่นๆ ผู้ทรงสรรเสริญชื่อเสียงอันรุ่งโรจน์ของพระหริด้วยความเคารพ…
- 1.2.31
ข้าพเจ้าน้อมบัญชูแด่พระสารทา เทวีแห่งวาจา และแด่พระคงคา สายน้ำของทวยเทพ ทั้งสองทรงบริสุทธิ์เสมอกัน และกริยาของพระองค์งดงาม องค์หนึ่งชำระบาปด้วยการสรงสนานและดื่ม อีกองค์หนึ่งชำระความไม่รู้ด้วยการกล่าวและฟัง…
- 1.2.33
ข้าพเจ้ากราบไหว้นครอโยธยาอันศักดิ์สิทธิ์ยิ่ง และแม่น้ำสรยู ผู้ทำลายมลทินแห่งกลียุค แล้วข้าพเจ้านมัสการบุรุษและสตรีในนคร ซึ่งองค์ภควันทรงมีความเมตตาต่อพวกเขาไม่น้อย ผู้กล่าวร้ายนางสีดา พระองค์ทรงปลดปล่อยให้พ้นจากกองบาป…
- 1.2.34
ข้าพเจ้าน้อมคำนับแด่กษัตริย์แห่งอวธ์ ผู้มีความรักอันแท้จริงต่อพระบาทของพระราม เมื่อพลัดพรากจากพระรามผู้เป็นที่รักของผู้ต่ำต้อย ท่านได้สละร่างกายอันเป็นที่รักของตนประดุจฟางข้าว
- 1.2.35
ข้าไหว้พระวิเทหะกับวงศ์วานทั้งหมด ในพระหฤทัยของพระองค์มีความรักลึกซึ้งซ่อนอยู่ต่อพระบาทของพระราม ท่ามกลางโยคะและความสุขอันเป็นกษัตริย์ พระองค์ทรงปกปิดไว้ แต่เมื่อเห็นพระรามก็ปรากฏเปิดเผย ก่อนอื่นข้าถวายบังคมพระบาทของพระภรต…
- 1.2.36
ข้าพเจ้านมัสการหนุมาน โอรสแห่งเทพวายุ ผู้เป็นไฟเผาป่าแห่งคนชั่ว และเป็นคลังแห่งปัญญาอันแท้จริง ในพระราชวังแห่งพระหฤทัยของผู้ใด พระศรีรามผู้ทรงธนูและลูกศรสถิตอยู่