Adhyaya 19

Mantra 1

स्वा॒द्वीं त्वा॑ स्वा॒दुना॑ ती॒व्रां ती॒व्रेणा॒मृता॑म॒मृते॑न । मधु॑मतीं॒ मधु॑मता सृ॒जामि॒ सᳪ सोमे॑न । सोमो॑ऽस्य॒श्विभ्यां॑ पच्यस्व॒ सर॑स्वत्यै पच्य॒स्वेन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ पच्यस्व

మధురాన్ని మధురంతో, తీవ్రమైనదాన్ని తీవ్రమైనదంతో, అమృతాన్ని అమృతంతో నేను చేస్తాను. మధుమతిని మధుమతితో, సోమంతో కలిసి, నేను ప్రవహింపజేస్తాను. నీవే సోమము; అశ్వినుల కొరకు పక్వమగు; సరస్వతీ కొరకు పక్వమగు; సుత్రామ్ణ (సురక్షక) ఇంద్రుని కొరకు పక్వమగు.

Mantra 2

परी॒तो षि॑ञ्च॒ता सु॒तᳪ सोमो॒ य उ॑त्त॒मᳪ ह॒विः । द॒ध॒न्वा यो नर्यो॑ अ॒प्स्वन्तरा सु॒षाव॒ सोम॒मद्रि॑भिः

చుట్టూరా సింఛండి—పిండిన ఈ సోమము, ఇదే ఉత్తమ హవిః. బలాన్ని దానమిచ్చే నర్య (పురుషోచిత)ుడు, జలముల అంతరంలో ఉండి, అద్రి (సోమ-పేషణ శిలలు)తో సోమాన్ని సు-షావ (మిక్కిలి బాగా పిండినవాడు).

Mantra 3

वा॒योः पू॒तः प॒वित्रे॑ण प्र॒त्यङ्क्सोमो॒ अति॑द्रुतः । इन्द्र॑स्य॒ युज्य॒: सखा॑

వాయువిచే, పవిత్రమైన వడపోతతో శుద్ధింపబడిన సోమం ప్రతిముఖంగా తిరిగి వేగంగా ప్రవహించింది—ఇంద్రునికి యోగ్యమైన సఖుడు, అతని మిత్రుడు (యోకించుటకు తగినవాడు).

Mantra 4

पु॒नाति॑ ते परि॒स्रुत॒ᳪ सोम॒ᳪ सूर्य॑स्य दुहि॒ता । वारे॑ण॒ शश्व॑ता॒ तना॑

సూర్యుని దుహిత (కుమార్తె) నీటితో, తన శాశ్వతమైన, నిరంతరమైన దేహంతో, నిన్ను—పరిస్రుతమైన (వడపోసి ప్రవహించిన)—సోమాన్ని శుద్ధి చేస్తుంది.

Mantra 5

ब्रह्म॑ क्ष॒त्रं प॑वते॒ तेज॑ इन्द्रि॒यᳪ सुर॑या॒ सोम॑: सु॒त आसु॑तो॒ मदा॑य । शु॒क्रेण॑ देव दे॒वता॑: पिपृग्धि॒ रसे॒नान्नं॒ यज॑मानाय धेहि

అతడు బ్రహ్మమును క్షత్రమును, తేజస్సును ఇంద్రియబలమును పవిత్రం చేస్తాడు. సురాతో కూడి, పిండబడినదీ బాగా పిండబడినదీ అయిన సోమం మదానికై. దేవా! ప్రకాశమయ రసంతో దేవతలను తృప్తిపరచు; రసంతో యజమానునికి అన్నమును ప్రసాదించు.

Mantra 6

कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यवं॑ चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतोऽस्य॒श्विभ्यां॑ त्वा॒ सर॑स्वत्यै॒ त्वेन्द्रा॑य त्वा सु॒त्राम्ण॑ ए॒ष ते॒ योनि॒स्तेज॑से त्वा वी॒र्या॒य त्वा॒ बला॑य त्वा

యవం (జౌ) సమృద్ధిగల వారు, యవాన్ని ఇస్తూ దానిని క్రమపూర్వకంగా పంచినట్లే, ఇక్కడ—ఇక్కడే—మాకు భోజనసామగ్రిని ప్రసాదించుగాక; బర్హిష్‌తో ‘నమః’ అనే ఉక్తిని యజించే వారు. నీవు ఉపయామ‑గృహీతుడవు; అశ్వినులకై నిన్ను, సరస్వతికై నిన్ను, సుత్రామన్ ఇంద్రునికై నిన్ను. ఇదే నీ యోని; తేజస్సుకై నిన్ను, వీర్యంకై నిన్ను, బలంకై నిన్ను.

Mantra 7

नाना॒ हि वां॑ दे॒वहि॑त॒ᳪ सद॑स्कृ॒तं मा सᳪ सृ॑क्षाथां पर॒मे व्यो॑मन् । सुरा॒ त्वमसि॑ शु॒ष्मिणी॒ सोम॑ ए॒ष मा मा॑ हिᳪसी॒: स्वां योनि॑मावि॒शन्ती॑

మీ ఇద్దరిలో దేవహితమై సదస్‌ కొరకు సంస్కృతమైన భాగం నిజంగా వేరువేరు; పరమ వ్యోమంలో మీరు కలిసిపోకండి. నీవు సురా, ఓ శుష్మిణీ; ఇది సోమం. నీ స్వయంయోనిలో ప్రవేశించుచూ నన్ను హింసించవద్దు.

Mantra 8

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒ऽस्याश्वि॑नं॒ तेज॑: सारस्व॒तं वी॒र्य॒मै॒न्द्रं बल॑म् । ए॒ष ते॒ योनि॒र्मोदा॑य त्वा ऽऽन॒न्दाय॑ त्वा॒ मह॑से त्वा

ఉపయామ-గ్రహణంతో గ్రహింపబడిన నీవు—అశ్వినుల తేజస్సు, సరస్వతీ సారం (ప్రేరణ), ఇంద్రుని వీర్యము మరియు బలము. ఇదే నీ యోని (ఆధారం)—మోదమునకై నిన్ను, ఆనందమునకై నిన్ను, మహత్త్వమునకై నిన్ను.

Mantra 9

तेजो॑ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धेहि वी॒र्य॒मसि वी॒र्यं मयि॑ धेहि बल॑मसि॒ बलं॒ मयि॑ धे॒ह्योजो॒ऽस्योजो॒ मयि॑ धेहि म॒न्युर॑सि म॒न्युं मयि॑ धेहि॒ सहो॑ऽसि॒ सहो॒ मयि॑ धेहि

నీవు తేజస్సు; నా లో తేజస్సును స్థాపించు. నీవు వీర్యము; నా లో వీర్యమును స్థాపించు. నీవు బలము; నా లో బలమును స్థాపించు. నీవు ఓజస్సు; నా లో ఓజస్సును స్థాపించు. నీవు మన్యు (ఉత్సాహ/వీర ప్రేరణ); నా లో మన్యువును స్థాపించు. నీవు సహః (విజయకర పరాక్రమం); నా లో సహఃను స్థాపించు.

Mantra 10

या व्या॒घ्रं विषू॑चिकोभौ॒ वृकं॑ च॒ रक्ष॑ति । श्ये॒नं प॑त॒त्रिण॑ᳪ सि॒ᳪहᳪ सेमं पा॒त्वᳪह॑सः

అతిసారం నుండి వ్యాఘ్రము మరియు వృకము—ఇద్దరినీ రక్షించే, అలాగే శ్యేనము, పతత్రి (పక్షి), సింహమును కూడా కాపాడే ఆ దేవి—ఈ (పురుషుని)ను కష్టము/వేదన నుండి కాపాడుగాక.

Mantra 11

यदा॑पि॒पेष॑ मा॒तरं॑ पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धय॑न् । ए॒तत्तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वा॒म्यह॑तौ पि॒तरौ॒ मया॑ । स॒म्पृच॑ स्थ॒ सं मा॑ भ॒द्रेण॑ पृङ्क्त वि॒पृच॑ स्थ॒ वि मा॑ पा॒प्मना॑ पृङ्क्त

కుమారుడు ఆనందంతో తల్లిని ఆలింగనం చేసి పాలు త్రాగునప్పుడు—అదేవిధంగా, హే అగ్నీ, దీనివలన నేను ఋణముక్తుడనగుదును; నా వల్ల నా తల్లిదండ్రులు అహింసితులుగా (అపాయంలేక) ఉండుగాక. నన్ను శుభముతో కలుపుడి; శుభముతో నన్ను సంయుక్తం చేయుడి. నన్ను పాప్మా (పాపం/అశుభం) నుండి వేరుచేయుడి; పాప్మా నుండి నన్ను వియుక్తం చేయుడి.

Mantra 12

दे॒वा य॒ज्ञम॑तन्वत भेष॒जं भि॒षजा॒ऽश्विना॑ । वा॒चा सर॑स्वती भि॒षगिन्द्रा॑येन्द्रि॒याणि॒ दध॑तः

దేవులు యజ్ఞాన్ని భేషజం (ఔషధం)గా విస్తరించారు; అశ్వినౌ వైద్యులుగా. వాక్కు ద్వారా సరస్వతి భిషక్‌ (చికిత్సకురాలు) అయింది; వారు ఇంద్రునికి ఇంద్రియ-శక్తులను, ఐశ్వర్య-బలాన్ని దత్తం చేశారు.

Mantra 13

दी॒क्षायै॑ रू॒पᳪ शष्पा॑णि प्राय॒णीय॑स्य॒ तोक्मा॑नि । क्र॒यस्य॑ रू॒पᳪ सोम॑स्य ला॒जाः सो॑मा॒ᳪशवो॒ मधु॑

దీక్ష యొక్క రూపం శష్పం—గడ్డి యొక్క কোমల మొలకలు; ప్రాయణీయ యొక్క రూపం తోక్మం—ధాన్యకణాలు. క్రయ యొక్క రూపం లాజా—వేపిన ధాన్యం; సోమ యొక్క రూపం సోమాంశవ—సోమ దండలు; అదే మధు, అనగా మాధుర్యం.

Mantra 14

आ॒ति॒थ्य॒रू॒पं मास॑रं महावी॒रस्य॑ न॒ग्नहु॑: । रू॒पमु॑प॒सदा॑मे॒तत्ति॒स्रो रात्री॒: सुराऽऽसु॑ता

ఆతిథ్య (Atithya) యొక్క రూపం ‘మాసర’ (మాష-ప్రసాదం/మాష-తయారీ); మహావీరుని (రూపం)ను ‘నగ్నహు’ అని పిలుస్తారు. ఇదే ఉపసద్ (Upasad)ల రూపం—మూడు రాత్రులు, (యథా) సురా-ఆసుత (మద్యం కాచినది/ఆసవించినది) వలె.

Mantra 15

सोम॑स्य रू॒पं क्री॒तस्य॑ परि॒स्रुत्परि॑ षिच्यते । अ॒श्विभ्यां॑ दु॒ग्धं भे॑ष॒जमिन्द्रा॑यै॒न्द्रᳪ सर॑स्वत्या

క్రయంగా పొందిన సోమ యొక్క రూపం ‘పరిస్రుత్’ (వడకట్టిన ప్రవాహం); దానిని చుట్టూ పోయబడుతుంది. అశ్వినులకు—పాలు, భేషజం; ఇంద్రునికి—ఐంద్ర (ఇంద్రుని భాగం); సరస్వతికి—(ఆమె భాగం)।

Mantra 16

आ॒स॒न्दी रू॒पᳪ रा॑जासन्द्यै॒ वेद्यै॑ कु॒म्भी सु॑रा॒धानी॑ । अन्त॑र उत्तरवे॒द्या रू॒पं का॑रोत॒रो भि॒षक्

ఆసందీ (పీఠం/బెంచ్) రాజాసనానికి రూపం; వేదికై కుంభీ—సురాధానీ (సురా నిల్వ చేసే పాత్ర). అంతరంలో, ఉత్తరవేదీ యొక్క రూపం ‘కారోతర’—భిషక్ (వైద్యుడు).

Mantra 17

वेद्या॒ वेदि॒: समा॑प्यते ब॒र्हिषा॑ ब॒र्हिरि॑न्द्रि॒यम् । यूपे॑न॒ यूप॑ आप्यते॒ प्रणी॑तो अ॒ग्निर॒ग्निना॑

వేదితో వేది సంపూర్ణమవుతుంది; బర్హిషాతో బర్హిష్ ఇంద్రియ-శక్తి (బలం) అవుతుంది. యూపంతో యూపం దృఢంగా స్థాపించబడుతుంది; ప్రణీత అగ్ని, అగ్నిచేతనే ప్రతిష్ఠింపబడుతుంది.

Mantra 18

ह॒वि॒र्धानं॒ यद॒श्विनाऽऽग्नी॑ध्रं॒ यत्सर॑स्वती । इन्द्रा॑यै॒न्द्रᳪ सद॑स्कृ॒तं प॑त्नी॒शालं॒ गार्ह॑पत्यः

హవిర్ధానం అశ్వినులకు; ఆగ్నీధ్రం సరస్వతికి; విధిగా నిర్మితమైన సదస్ ఇంద్రునికి; మరియు పత్నీశాల గార్హపత్యానికి చెందింది.

Mantra 19

प्रै॒षेभि॑: प्रै॒षाना॑प्नोत्या॒प्रीभि॑रा॒प्रीर्य॒ज्ञस्य॑ । प्र॒या॒जेभि॑रनुया॒जान् व॑षट्का॒रेभि॒राहु॑तीः

ప్రేష-ఆదేశాల ద్వారా అతడు ప్రేషాలను పొందుతాడు; ఆప్రీ-మంత్రాల ద్వారా యజ్ఞంలోని ఆప్రీలను; ప్రయాజాల ద్వారా అనుయాజాలను; మరియు వషట్కారాల ద్వారా ఆహుతులను (సంపన్నం చేస్తాడు).

Mantra 20

प॒शुभि॑: प॒शूना॑प्नोति पुरो॒डाशै॑र्ह॒वीᳪष्या । छन्दो॑भिः सामिधे॒नीर्या॒ज्या॒भिर्वषट्का॒रान्

పశువులచేత అతడు పశువులను పొందుతాడు; పురోడాశ-కేకులచేత హవిస్ (ఆహుతి-ద్రవ్యం)ను పొందుతాడు; ఛందస్సులచేత సామిధేనీ ఋక్కులను పొందుతాడు; యాజ్యా మంత్రాలచేత వషట్కారాలను పొందుతాడు.

Mantra 21

धा॒नाः क॑र॒म्भः सक्त॑वः परीवा॒पः पयो॒ दधि॑ । सोम॑स्य रू॒पᳪ ह॒विष॑ आ॒मिक्षा॒ वाजि॑नं॒ मधु॑

ధానా, కరంభ, సక్తు, పరివాప; పాలు మరియు దధి—ఇవే సోమస్య హవిస్-రూపం: ఆమిక్షా, వాజినునకు బలమిచ్చేది, తేనెవలె మధురమైనది.

Mantra 22

धा॒नाना॑ᳪ रू॒पं कुव॑लं परीवा॒पस्य॑ गो॒धूमा॑: । सक्तू॑नाᳪ रू॒पं बद॑रमुप॒वाका॑: कर॒म्भस्य॑

ధానాల ‘రూపం’ కువల; పరివాపస్య—గోధూమ (గోధుమ); సక్తూనాం ‘రూపం’ బదర; కరంభస్య—ఉపవాక.

Mantra 23

पय॑सो रू॒पं यद्यवा॑ द॒ध्नो रू॒पं क॒र्कन्धू॑नि । सोम॑स्य रू॒पं वाजि॑नᳪ सौ॒म्यस्य॑ रू॒पमा॒मिक्षा॑

యవధాన్యాలు పాల యొక్క రూపం; కర్కంధూ (బేరి) పెరుగు యొక్క రూపం. వాజిన్ (vājín) సోమ యొక్క రూపం; మరియు ఆమిక్షా (āmikṣā) సౌమ్యము (సోమసంబంధమైనది) యొక్క రూపం.

Mantra 24

आ श्रा॑व॒येति॑ स्तो॒त्रिया॑: प्रत्याश्रा॒वो अनु॑रूपः । यजेति॑ धाय्यारू॒पं प्र॑गा॒था ये॑यजाम॒हाः

‘ఆ శ్రావయేతి’—ఇది స్తోత్రియ (వాక్యం); ప్రత్యాశ్రావము అనురూపము. ‘యజేతి’—ఇది ధాయ్యా-రూపము; ప్రగాథాలు—వాటిచేతనే మేము యజ్ఞం నిర్వహిస్తాము.

Mantra 25

अ॒र्ध॒ – ऋ॒चैरु॒क्थाना॑ᳪ रू॒पं प॒दैरा॑प्नोति नि॒विद॑: । प्र॒ण॒वै: श॒स्त्राणा॑ᳪ रू॒पं पय॑सा॒ सोम॑ आप्यते

అర్ధ-ఋచలచే అతడు ఉక్థముల రూపాన్ని పొందుతాడు; పదములచే (శబ్దములచే) నివిదులను పొందుతాడు. ప్రణవములచే అతడు శస్త్రముల రూపాన్ని పొందుతాడు; పాలచే సోమము సంపూర్ణతను పొందుతుంది.

Mantra 26

अ॒श्विभ्यां॑ प्रातः सव॒नमिन्द्रे॑णै॒न्द्रं माध्यं॑न्दिनम् । वै॒श्व॒दे॒वᳪ सर॑स्वत्या तृ॒तीय॑मा॒प्तᳪ सव॑नम्

అశ్వినులతో ప్రాతః-సవనం; ఇంద్రునితో మధ్యందినంలోని ఐంద్ర-సవనం. విశ్వదేవులతో, సరస్వతితో, తృతీయ సవనం విధివిధానంగా పొందబడుతుంది.

Mantra 27

वा॒य॒व्यै॒र्वाय॒व्या॒न्याप्नोति॒ सते॑न द्रोणकल॒शम् । कु॒म्भीभ्या॑मम्भृ॒णौ सु॒ते स्था॒लीभि॑ स्था॒लीरा॑प्नोति

వాయవ్య (ఉపకరణం/హవిర్ద్రవ్యం) ద్వారా వాయువుకు సంబంధించిన ఫలాన్ని పొందుతాడు; ‘సత్’ ద్వారా ద్రోణ-కలశాన్ని పొందుతాడు. సోమసుతి జరిగినప్పుడు రెండు కుంభీల ద్వారా రెండు అంభృణాలను పొందుతాడు; స్థాలీల ద్వారా స్థాలీలను పొందుతాడు.

Mantra 28

यजु॑र्भिराप्यन्ते॒ ग्रहा॒ ग्रहै॒ स्तोमा॑श्च॒ विष्टु॑तीः । छन्दो॑भिरुक्थाश॒स्त्राणि॒ साम्ना॑वभृ॒थ आ॑प्यते

యజుః మంత్రాల ద్వారా గ్రహాలు పొందబడతాయి—గ్రహం గ్రహంగా; అలాగే స్తోమాలు మరియు విష్టుతీలు. ఛందస్సుల ద్వారా ఉక్థాలు మరియు శస్త్రాలు పొందబడతాయి; సామన్ ద్వారా అవభృథం పొందబడుతుంది.

Mantra 29

इडा॑भिर्भ॒क्षाना॑प्नोति सूक्तवा॒केना॒शिष॑: । शं॒युना॑ पत्नीसंया॒जान्त्स॑मिष्टय॒जुषा॑ स॒ᳪस्थाम्

ఇడాల ద్వారా అతడు భక్ష్య భాగాలను పొందుతాడు; సూక్త-వాక ద్వారా ఆశీస్సులను పొందుతాడు. శంయు ద్వారా అతడు పత్నీ-సంయాజాలను పొందుతాడు; సమిష్ట-యజుస్ ద్వారా యజ్ఞ సమాప్తి/సంపూర్ణత (సం స్థా) పొందబడుతుంది.

Mantra 30

व्र॒तेन॑ दी॒क्षामा॑प्नोति दी॒क्षया॑ऽऽप्नोति॒ दक्षि॑णाम् । दक्षि॑णा श्र॒द्धामा॑प्नोति श्र॒द्धया॑ स॒त्यमा॑प्यते

వ్రతం ద్వారా అతడు దీక్షను పొందుతాడు; దీక్ష ద్వారా దక్షిణాను పొందుతాడు. దక్షిణా ద్వారా శ్రద్ధ పొందబడుతుంది; శ్రద్ధ ద్వారా సత్యం పొందబడుతుంది.

Mantra 31

ए॒ताव॑द्रू॒पं य॒ज्ञस्य॒ यद्दे॒वैर्ब्रह्म॑णा कृ॒तम् । तदे॒तत्सर्व॑माप्नोति य॒ज्ञे सौ॑त्राम॒णी सु॒ते

యజ్ఞానికి ఇదే రూపం—దేవులు బ్రహ్మం (పవిత్ర శక్తి) ద్వారా నిర్మించినది. సోమాన్ని పిండినప్పుడు నిర్వహించే సౌత్రామణీ యజ్ఞంలో అతడు ఇదంతా పొందుతాడు.

Mantra 32

सुरा॑वन्तं बर्हि॒षद॑ᳪ सु॒वीरं॑ य॒ज्ञᳪ हि॑न्वन्ति महि॒षा नमो॑भिः । दधा॑ना॒: सोमं॑ दि॒वि दे॒वता॑सु॒ मदे॒मेन्द्रँ॒ यज॑मानाः स्व॒र्काः

బలవంతులు నమస్కారాలతో యజ్ఞాన్ని ప్రేరేపిస్తారు—సురా-యుక్తులు, బర్హిష్‌పై ఆసీనులు, వీరసంపన్నులు. దివిలోని దేవతల మధ్య సోమాన్ని ధరించి, మేము యజమానులు, స్వర్గజయులు, ఇంద్రునిలో ఆనందించుదుము.

Mantra 33

यस्ते॒ रस॒: सम्भृ॑त॒ ओष॑धीषु॒ सोम॑स्य॒ शुष्म॒: सुर॑या सु॒तस्य॑ । तेन॑ जिन्व॒ यज॑मानं॒ मदे॑न॒ सर॑स्वतीम॒श्विना॒विन्द्र॑म॒ग्निम्

నీ రసం ఔషధుల్లో సమీకృతమై ఉంది; సురాతో కలిసి పిండిన సోమస్య శుష్మం (వీర్యం) ఉంది—దానితో, దాని మదం (ఉత్సాహం) ద్వారా, యజమానుణ్ని ఉత్సాహపరచు; అలాగే సరస్వతీ, అశ్వినౌ, ఇంద్రుడు, అగ్ని వీరినీ (పుష్టి/ప్రేరణ) చేయు.

Mantra 34

यम॒श्विना॒ नमु॑चेरासु॒रादधि॒ सर॑स्व॒त्यसु॑नोदिन्द्रि॒याय॑ । इ॒मं तᳪ शु॒क्रं मधु॑मन्त॒मिन्दु॒ᳪ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि

అసురుడు నముచియందు నుండి అశ్వినులు (పొందించి) సరస్వతి ఇంద్రియ-బలం/ఐశ్వర్యం పొందుటకై పిండించి వెలికి తెచ్చిన ఆ ప్రకాశవంతమైన, మధురరస-సంపన్నమైన బిందువు—ఆ రాజా సోముని, అతనినే నేను ఇక్కడ భక్షిస్తున్నాను.

Mantra 35

यदत्र॑ रि॒प्तᳪ र॒सिन॑: सु॒तस्य॒ यदिन्द्रो॒ अपि॑ब॒च्छची॑भिः । अ॒हं तद॑स्य॒ मन॑सा शि॒वेन॒ सोम॒ᳪ राजा॑नमि॒ह भ॑क्षयामि

ఇక్కడ పిండిన (సోమ) రససారంలో ఏది మిగిలి ఉందో, దానిని ఇంద్రుడు తన శక్తులతో పానంచేశాడు—ఆదే భాగాన్ని, శుభమైన మనస్సుతో, రాజా సోముని నేను ఇక్కడ భక్షిస్తున్నాను.

Mantra 36

पि॒तृभ्य॑: स्वधा॒यिभ्य॑: स्व॒धा नम॑: पिताम॒हेभ्य॑: स्वधा॒यिभ्य॑: स्व॒धा नम॒: प्रपि॑तामहेभ्यः स्वधा॒यिभ्य॑: स्व॒धा नम॑: । अक्ष॑न् पि॒तरो ऽमी॑मदन्त पि॒तरो ऽती॑तृपन्त पि॒तर॒: पित॑र॒: शुन्ध॑ध्वम्

పితృదేవతలకు, స్వధా-భోజులకు—స్వధా! నమః. పితామహులకు, స్వధా-భోజులకు—స్వధా! నమః. ప్రపితామహులకు, స్వధా-భోజులకు—స్వధా! నమః. పితృదేవతలు భుజించారు; పితృదేవతలు ఆనందించారు; పితృదేవతలు సంపూర్ణంగా తృప్తి చెందారు. హే పితృదేవతలారా, హే పితృదేవతలారా, మీరే మీను శుద్ధి చేసుకోండి.

Mantra 37

पु॒नन्तु॑ मा पि॒तर॑: सो॒म्यास॑: पु॒नन्तु॑ मा पिताम॒हाः पु॒नन्तु॒ प्रपि॑तामहाः । प॒वित्रे॑ण श॒तायु॑षा । पु॒नन्तु॑ मा पिताम॒हाः पु॒नन्तु॒ प्रपि॑तामहाः । प॒वित्रे॑ण श॒तायु॑षा॒ विश्व॒मायु॒र्व्य॒श्नवै

సోమ్య పితరులు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక; పితామహులు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక; ప్రపితామహులు (పూర్వపితామహులు) నన్ను పవిత్రం చేయుగాక—శతాయుష్కరమైన పవిత్రం (పవిత్రీకరణ సాధనం) ద్వారా. పితామహులు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక; ప్రపితామహులు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక—శతాయుష్కరమైన పవిత్రం ద్వారా; నేను సమస్త ఆయుష్షును పొందునట్లు.

Mantra 38

अग्न॒ आयू॑ँषि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिषं॑ च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना॑म्

హే అగ్నీ! నీవు పవమానుడై శుద్ధమగుచూ, మాకు ఆయుష్యములను (జీవనశక్తులను) తెమ్ము; స్వః (స్వర్గలోకాన్ని) తెమ్ము; అలాగే ఊర్జ్, ఇష్, పోషణమును తెమ్ము. సమస్త దుచ్ఛునా (అశుభ విపత్తు)లను దూరంగా తొలగించు.

Mantra 39

पु॒नन्तु॑ मा देवज॒ना॑: पु॒नन्तु॒ मन॑सा॒ धिय॑: । पु॒नन्तु॒ विश्वा॑ भू॒तानि॒ जात॑वेदः पुनी॒हि मा॑

దేవజనులు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక; మనస్సుతో కూడిన నా ధీ (బుద్ధి/చింతన-శక్తులు) నన్ను పవిత్రం చేయుగాక. సమస్త భూతప్రాణులు నన్ను పవిత్రం చేయుగాక; హే జాతవేదస్, నీవు నన్ను పవిత్రం చేయుము.

Mantra 40

प॒वित्रे॑ण पुनीहि मा शु॒क्रेण॑ देव॒ दीद्य॑त् । अग्ने॒ क्रत्वा॒ क्रतूँ॒१ रनु॑

పవిత్రంతో (పవిత్రీకరణ సాధనంతో) నన్ను పవిత్రం చేయుము; హే దేవా, ప్రకాశవంతమైన ‘శుక్ర’ కాంతితో దీప్తిమంతుడై. హే అగ్నే, నీ ‘క్రతు’ (పవిత్ర సంకల్ప/శక్తి) ద్వారా, ‘క్రతువులు’ (యజ్ఞ విధానాలు) అనుసరించి.

Mantra 41

यत्ते॑ प॒वित्र॑म॒र्चिष्यग्ने॒ वित॑तमन्त॒रा । ब्रह्म॒ तेन॑ पुनातु मा

హే అగ్నే, నీ ‘పవిత్ర’ (పవిత్రీకరణ తత్త్వం) నీ ‘అర్చిస్’ (జ్వాల) లో అంతరంగా విస్తరించి ఉన్నది—ఆ ‘బ్రహ్మ’ (పవిత్ర శక్తి) ద్వారానే నన్ను పవిత్రం చేయుగాక.

Mantra 42

पव॑मान॒: सो अ॒द्य न॑: प॒वित्रे॑ण॒ विच॑र्षणिः । यः पोता॒ स पु॑नातु मा

సర్వత్ర ప్రకాశించే పవమానుడు, ఈ రోజున కూడా పవిత్రకరమైన (పవిత్రం) సాధనంతో మనవాడై ఉండుగాక; ‘పోతా’ (శోధకుడు) అయిన అతడే నన్ను శుద్ధి చేయుగాక.

Mantra 43

उ॒भाभ्यां॑ देव सवितः प॒वित्रे॑ण स॒वेन॑ च । मां पु॑नीहि वि॒श्वत॑ः ॥

హే దేవ సవితః! రెండింటిచేత—పవిత్రం (వడపోత/పవిత్రక) చేత మరియు సవం (ప్రేరణ/ఉద్వేగం) చేత—నన్ను అన్ని వైపుల నుండీ పవిత్రం చేయుము.

Mantra 44

वै॒श्व॒दे॒वी पु॑न॒ती दे॒व्यागा॒द्यस्या॑मि॒मा ब॒ह्व्य॒स्त॒न्वो॑ वी॒तपृ॑ष्ठाः । तया॒ मद॑न्तः सध॒मादे॑षु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥

వైశ్వదేవీ—సర్వదేవతల పవిత్రకారిణి దేవి—వచ్చింది; ఆమెకు చెందిన ఈ అనేక తనువులు విశాలపృష్ఠములై దూరంగా వ్యాపించినవై ఉన్నాయి. ఆమెతో సధమాదములలో (సమవేత యజ్ఞ-విందు) ఆనందిస్తూ, మేము రయుల (సంపదల) అధిపతులమగుదుము.

Mantra 45

ये स॑मा॒नाः सम॑नसः पि॒तरो॑ यम॒राज्ये॑ । तेषाँ॑ल्लो॒कः स्व॒धा नमो॑ य॒ज्ञो दे॒वेषु॑ कल्पताम् ॥

యమరాజ్యంలో సమానులై ఒకే మనస్సు కలిగిన పితృదేవతలారా! వారికి లోకము మరియు స్వధా కలుగుగాక; నమః. యజ్ఞము దేవులలో విధివిధానంగా స్థాపితమగుగాక.

Mantra 46

ये स॑मा॒नाः सम॑नसो जी॒वा जी॒वेषु॑ माम॒काः । तेषा॒ᳪ श्रीर्मयि॑ कल्पताम॒स्मिँल्लो॒के श॒तᳪ समा॑ः ॥

హే జీవులారా! సమానులై ఒకే మనస్సు కలిగిన, జీవులలో నా స్వజనులైనవారూ—వారి శ్రీ (సంపద/శోభ) నాలో స్థిరపడుగాక; ఈ లోకంలో నూరు సంవత్సరాలు.

Mantra 47

द्वे सृ॒ती अ॑शृणवं पितॄ॒णाम॒हं दे॒वाना॑मु॒त मर्त्या॑नाम् । ताभ्या॑मि॒दं विश्व॒मेज॒त्समे॑ति॒ यद॑न्त॒रा पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च ॥

నేను రెండు మార్గాలను తెలుసుకున్నాను—పితృలవి, దేవులవి, మరియు మర్త్యులవి. ఆ రెండింటి ద్వారానే ఈ సమస్త చరాచర జగత్తు ఏకమవుతుంది—తండ్రి మరియు తల్లి మధ్యనున్నది.

Mantra 48

इ॒दᳪ ह॒विः प्र॒जन॑नं मे अस्तु॒ दश॑वीर॒ᳪ सर्व॑गणᳪ स्व॒स्तये॑ । आ॒त्म॒सनि॑ प्रजा॒सनि॑ पशु॒सनि॑ लोक॒सन्य॑भय॒सनि॑ । अ॒ग्निः प्र॒जां ब॑हु॒लां मे॑ करो॒त्वन्नं॒ पयो॒ रेतो॑ अ॒स्मासु॑ धत्त

ఈ హవిస్ నాకు సంతాన-ప్రజననానికి కారణమగుగాక—దశవీరం (పది వీరపుత్రులతో), సమస్త గణాలతో పరిపూర్ణమై, స్వస్తి కోసం. ఆత్మ-సని, ప్రజా-సని, పశు-సని, లోక-సని, అభయ-సని కలుగుగాక. అగ్ని నాకు విస్తారమైన ప్రజను కలుగజేయుగాక; మరియు అన్నం, పయః (పాలు), రేతస్ (వీర్యం) మా లో నిలిపుగాక.

Mantra 49

उदी॑रता॒मव॑र॒ उत्परा॑स॒ उन्म॑ध्य॒माः पि॒तर॑: सो॒म्यास॑: । असुं॒ य ई॒युर॑वृ॒का ऋ॑त॒ज्ञास्ते नो॑ऽवन्तु पि॒तरो॒ हवे॑षु

సోమ్య పితరులు—అవర, ఉత్తర, మధ్యములు—ఉదీరితులై లేచిరాగాక. అసు (ప్రాణం) వైపు గమనించినవారు, అవృక (అహింసకులు), ఋతజ్ఞులు (ఋతాన్ని తెలిసినవారు)—ఆ పితరులు మా హవేషులలో మమ్మల్ని కాపాడి సహాయపడుగాక.

Mantra 50

अङ्गि॑रसो नः पि॒तरो॒ नव॑ग्वा॒ अथ॑र्वाणो॒ भृग॑वः सो॒म्यास॑: । तेषां॑ व॒यᳪ सु॑म॒तौ य॒ज्ञिया॑ना॒मपि॑ भ॒द्रे सौ॑मन॒से स्या॑म

అంగిరసులు—మా పితరులు—నవగ్వులు, అథర్వణులు, భృగువులు—సోమ్యులు. ఆ యజ్ఞియ (పూజ్య) జనుల సుమతిలో మేము ఉండుగాక; మరియు భద్ర సౌమనస్యంలో—శుభ సౌహార్దం, ప్రసన్నమనస్సు—మేము స్థితులమగుగాక.

Mantra 51

ये न॒: पूर्वे॑ पि॒तर॑: सो॒म्यासो॑ऽनूहि॒रे सो॑मपी॒थं वसि॑ष्ठाः । तेभि॑र्य॒मः स॑ररा॒णो ह॒वीᳪष्यु॒शन्नु॒शद्भि॑: प्रतिका॒मम॑त्तु

మన ఆ పూర్వ పితరులు—సోమార్హులు, సోమపానాన్ని అనుసరించిన వారు, ఆ వసిష్ఠులు—వారితో కలిసి యముడు ముందుకు సాగుతూ, ఆనందితులతో కలిసి, ప్రతి కోరికకు అనుగుణంగా, ఈ హవిస్సులను సంతోషంగా స్వీకరించుగాక.

Mantra 52

त्वᳪ सो॑म॒ प्र चि॑कितो मनी॒षा त्वᳪ रजि॑ष्ठ॒मनु॑ नेषि॒ पन्था॑म् । तव॒ प्रणी॑ती पि॒तरो॑ न इन्दो दे॒वेषु॒ रत्न॑मभजन्त॒ धीरा॑:

ఓ సోమా! నీవు ప్రేరితమైన మనీషతో స్పష్టంగా గ్రహిస్తావు; నీవు మమ్మల్ని అత్యంత సూటి మార్గంలో నడిపిస్తావు. ఓ ఇందూ! నీ ప్రణీతిలో మా పితరులు—ఆ ధీరులు—దేవుల మధ్య తమకై రత్నధనాన్ని పొందారు.

Mantra 53

त्वया॒ हि न॑: पि॒तर॑: सोम॒ पूर्वे॒ कर्मा॑णि च॒क्रुः प॑वमान॒ धीरा॑: । व॒न्वन्नवा॑तः परि॒धीँ१ रपो॑र्णु वी॒रेभि॒रश्वै॑र्म॒घवा॑ भवा नः

ఓ సోమా, పవమానా! పూర్వకాలంలో మా ధీర పితరులు తమ కర్మలను నీ ద్వారానే సాధించారు. గాలిని దూరం తోలివేసి, పరిధి (చుట్టు కట్టెలు)తో చుట్టుముట్టి హానిని కప్పి/నిరోధించు; వీరులు మరియు అశ్వాలతో కూడి మాకు ఉదార దాతవై ఉండు.

Mantra 54

त्वᳪ सो॑म पि॒तृभि॑: संविदा॒नोऽनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ । तस्मै॑ त इन्दो ह॒विषा॑ विधेम व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्

ఓ సోమా! పితృలతో సమ్విదానుడై (ఏకమై) నీవు ద్యావా–పృథివి వెంట విస్తరించితివి. ఓ ఇందూ! నీ ఆ ప్రకాశమయ రూపానికి మేము హవిషా (ఆహుతి)తో విధిపూర్వకంగా సేవచేద్దాం; మేము రయి (ధనాలు) యొక్క స్వాములమగుదుము.

Mantra 55

बर्हि॑षदः पितर ऊ॒त्य र्वागि॒मा वो॑ ह॒व्या च॑कृमा जु॒षध्व॑म् । त आ ग॒ताव॑सा॒ शन्त॑मे॒नाथा॑ न॒: शं योर॑र॒पो द॑धात

బర్హిషంపై ఆసీనులైన పితృలారా! మా ఊతి (రక్ష) కొరకు ఇటువైపు రండి; మీకోసం ఈ హవ్యాలు (ఆహుతులు) మేము సిద్ధం చేశాము—ప్రసన్నంగా స్వీకరించండి. సహాయంతో, అత్యంత శాంతిమయ సహాయంతో రండి; ఆపై మాకు ‘శం, యోః’—కల్యాణం, సుఖ-సమృద్ధి మరియు ‘అరపః’ (అఘాతం/హానిలేని స్థితి, అనిష్టనివృత్తి) ప్రసాదించండి.

Mantra 56

आऽहं पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्राँ॑२ अवित्सि॒ नपा॑तं च वि॒क्रम॑णं च॒ विष्णो॑: । ब॒र्हि॒षदो॒ ये स्व॒धया॑ सु॒तस्य॒ भज॑न्त पि॒त्वस्त इ॒हाग॑मिष्ठाः

నేను పితృలను—సువిదత్రాన్ (శ్రేష్ఠ దాతలు)ను—కనుగొన్నాను; అలాగే విష్ణోః నపాత్ (సంతానం/అంకురం) మరియు విక్రమణం (త్రివిక్రమ-గతి)నూ కనుగొన్నాను. హే బర్హిషద పితృలారా! స్వధాతో సుత (నిష్పీడిత సోమం)ను పిత్వ (పానము)గా భాగస్వామ్యంగా స్వీకరించువారు మీరు—ఇక్కడికి అత్యంత సన్నద్ధతతో రండి.

Mantra 57

उप॑हूताः पि॒तर॑: सो॒म्यासो॑ बर्हि॒ष्ये॒षु नि॒धिषु॑ प्रि॒येषु॑ । त आ ग॑मन्तु॒ त इ॒ह श्रु॑व॒न्त्वधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते॑ऽवन्त्व॒स्मान्

ఆహూతులైన పితరులు—సోమప్రియులు—బర్హిష్ ఆసనాలపై, ప్రియ నిధుల్లో (ఆసీనులై) ఉన్నారు. వారు ఇక్కడికి రాగాక; ఇక్కడే మా వాక్యాలను వినుగాక; మా మీద అధికారంతో పలుకుగాక; మమ్మల్ని రక్షించుగాక.

Mantra 58

आ य॑न्तु नः पि॒तर॑: सो॒म्यासो॑ऽग्निष्वा॒त्ताः प॒थिभि॑र्देव॒यानै॑: । अ॒स्मिन् य॒ज्ञे स्व॒धया॒ मद॒न्तोऽधि॑ ब्रुवन्तु॒ ते॒ऽवन्त्व॒स्मान्

మా పితరులు—సోమ్యులు, అగ్నిష్వాత్తులు—దేవయాన మార్గాల ద్వారా ఇక్కడికి రాగాక. ఈ యజ్ఞంలో స్వధా చేత ఆనందించి, మా మీద ఆశీర్వచనము పలుకుదురు; మమ్మును రక్షించి సహాయపడుదురు.

Mantra 59

अग्नि॑ष्वात्ताः पितर॒ एह ग॑च्छत॒ सद॑: – सदः सदत सुप्रणीतयः । अ॒त्ता ह॒वीᳪषि॒ प्रय॑तानि ब॒र्हिष्यथा॑ र॒यिᳪ सर्व॑वीरं दधातन

హే అగ్నిష్వాత్త పితరులారా, ఇక్కడికి రండి; సదః—సదఃలో కూర్చుండండి, సుప్రణీతులారా. బర్హిషిపై యథావిధిగా సిద్ధపరచిన హవిష్యములను స్వీకరించండి; ఆపై మాకు సర్వవీరసంపన్నమైన ధనాన్ని ప్రసాదించండి.

Mantra 60

ये अ॑ग्निष्वा॒त्ता ये अन॑ग्निष्वात्ता॒ मध्ये॑ दि॒वः स्व॒धया॑ मा॒दय॑न्ते । तेभ्य॑: स्व॒राडसु॑नीतिमे॒तां य॑थाव॒शं त॒न्वं॒ कल्पयाति

అగ్నిష్వాత్తులైనవారైనా, అనగ్నిష్వాత్తులైనవారైనా, దివః మధ్యలో స్వధా చేత ఆనందించువారు—వారికి స్వరాట్ (స్వయంశాసకుడు) ఈ ప్రాణ-నీతిని నియమించును; వారి వారి ఇష్టానుసారంగా వారి దేహరూపాన్ని సర్దుబాటు చేయును.

Mantra 61

अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्तानृ॑तु॒मतो॑ हवामहे नाराश॒ᳪसे सो॑मपी॒थं य आ॒शुः । ते नो॒ विप्रा॑सः सु॒हवा॑ भवन्तु व॒यᳪ स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम्

అగ్నిచే స్వీకరింపబడిన (అగ్నిష్వాత్త) ఋతు-నియమిత పితృదేవతలను మేము ఆహ్వానిస్తున్నాము; అలాగే నారాశంసుడు—శీఘ్రంగా సోమపానం చేసేవాడిని—ఆహ్వానిస్తున్నాము. ఆ ప్రేరిత విప్రులు మా కొరకు సులభంగా ఆహ్వేయులై ఉండుగాక; మేము సంపదల అధిపతులమగుదుముగాక.

Mantra 62

आच्या॒ जानु॑ दक्षिण॒तो नि॒षद्ये॒मं य॒ज्ञम॒भि गृ॑णीत॒ विश्वे॑ । मा हि॑ᳪसिष्ट पितर॒: केन॑ चिन्नो॒ यद्व॒ आग॑: पुरु॒षता॒ करा॑म

సమీపించండి; దక్షిణ వైపున కూర్చొని, మీరు అందరూ ఈ యజ్ఞాన్ని స్తుతించి/అనుమోదించండి. ఓ పితరులారా, ఏ విధంగానూ మాకు హాని చేయకండి—మనుష్య స్వభావ దౌర్బల్యంతో మీ పట్ల మేము చేసిన ఏ అపరాధమైనా ఉంటే దాని కారణంగా.

Mantra 63

आसी॑नासो अरु॒णीना॑मु॒पस्थे॑ र॒यिं ध॑त्त दा॒शुषे॒ मर्त्या॑य । पु॒त्रेभ्य॑ः पितर॒स्तस्य॒ वस्व॒ः प्र य॑च्छत॒ त इ॒होर्जं॑ दधात

అరుణ (ఎర్రని) ప్రాంతాల ఉపస్థంలో ఆసీనులైన (ఓ పితృదేవతలారా), యథావిధిగా దానం చేసిన మర్త్యునికి ధనాన్ని ప్రసాదించండి. అలాగే, అతని వసువులలో నుండి అతని పుత్రులకు కూడా భాగాన్ని ఇవ్వండి; ఇక్కడ అతనికి ఓజస్సు మరియు పోషణను దయచేయండి.

Mantra 64

यम॑ग्ने कव्यवाहन॒ त्वं चि॒न्मन्य॑से र॒यिम् । तन्नो॑ गी॒र्भिः श्र॒वाय्यं॑ देव॒त्रा प॑नया॒ युज॑म्

హే అగ్నీ, కవ్యవాహన! నీవు యోగ్యమని భావించే ధనసంపదను—శ్రవణీయమైనదిగా, దేవమార్గంలో అనుకూలంగా, సుయోజితంగా ఉన్నదాన్ని—మా గీర్భిః (స్తుతివాక్యాల) ద్వారా మా కోసం సంపాదించి దయచేయి.

Mantra 65

यो अ॒ग्निः क॑व्य॒वाह॑नः पि॒तॄन् यक्ष॑दृता॒वृध॑: । प्रेदु॑ ह॒व्यानि॑ वोचति दे॒वेभ्य॑श्च पि॒तृभ्य॒ आ

కవ్యవాహనుడైన, ఋతాన్ని (ధర్మక్రమాన్ని) వృద్ధి చేసే ఆ అగ్ని విధిపూర్వకంగా పితృదేవతలను యజించుగాక. అలాగే వెంటనే హవ్యాలను ప్రకటించుగాక—దేవులకు కూడా, పితృలకు కూడా—ఇటు (మా వద్దకు) రండి అని.

Mantra 66

त्वम॑ग्न ईडि॒तः क॑व्यवाह॒नावा॑ड्ढ॒व्यानि॑ सुर॒भीणि॑ कृ॒त्वी । प्रादा॑ः पि॒तृभ्य॑ः स्व॒धया॒ ते अ॑क्षन्न॒द्धि त्वं दे॑व॒ प्रय॑ता ह॒वीᳪषि॑

హే అగ్నీ! నీవు స్తుతింపబడినవాడవై, కవ్యవాహనుడవై, హవ్యాలను సురభిగా చేసి మోసుకొనిపోతావు. నీవు వాటిని స్వధాతో పితృలకు ప్రసాదించావు; వారు భుజించారు. హే దేవా! నీవు కూడా యథావిధిగా సమర్పించిన హవిష్యాలను భుజించు.

Mantra 67

ये चे॒ह पि॒तरो॒ ये च॒ नेह याँश्च॑ वि॒द्म याँ२ उ॑ च॒ न प्र॑वि॒द्म । त्वं वे॑त्थ॒ यति॒ ते जा॑तवेदः स्व॒धाभि॑र्य॒ज्ञँ सुकृ॑तं जुषस्व

ఇక్కడ ఉన్న పితరులు, ఇక్కడ లేని పితరులు; మేము తెలిసినవారిని, స్పష్టంగా తెలియని వారిని—హే జాతవేదస్, వారు ఎక్కడికి వెళ్లారో నీవు తెలుసు. స్వధా-భిర్ సహితంగా ఈ సుకృత (సక్రమంగా నిర్వహించిన) యజ్ఞాన్ని నీవు ప్రసన్నంగా స్వీకరించు.

Mantra 68

इ॒दं पि॒तृभ्यो॒ नमो॑ अस्त्व॒द्य ये पूर्वा॑सो॒ य उप॑रास ई॒युः । ये पार्थि॑वे॒ रज॒स्या निष॑त्ता॒ ये वा॑ नू॒नᳪ सु॑वृ॒जना॑सु वि॒क्षु

ఈ నాటి నమస్కారం పితృగణులకు అర్పితమగుగాక—పూర్వకాల పితరులకును, తరువాత కాలంలో పరలోకగతులైన వారికును; పార్థివ రజస్ (భూలోకం) ప్రాంతంలో ఆసీనులైన వారికును, ఇప్పుడు సువ్యవస్థిత జనసమూహాల ప్రజల మధ్య నివసించువారికును.

Mantra 69

अधा॒ यथा॑ नः पि॒तर॒: परा॑सः प्र॒त्नासो॑ अग्न ऋ॒तमा॑शुषा॒णाः । शुचीद॑य॒न् दीधि॑तिमुक्थ॒शास॒: क्षामा॑ भि॒न्दन्तो॑ अरु॒णीरप॑ व्रन्

హే అగ్నీ! మా దూరస్థ పితరులు—ప్రాచీన పురుషులు—ఋత (ధర్మ-వ్యవస్థ) వైపు వేగంగా సాగుతూ, స్తోత్రోచ్ఛారణ చేస్తూ, కాంతిని శుద్ధి చేసిరి; భూమిని చీల్చుతూ అరుణ (ఎర్రటి) అడ్డంకులను తొలగించిరి—అలాగే మాకును కలుగుగాక.

Mantra 70

उ॒शन्त॑स्त्वा॒ नि धी॑मह्यु॒शन्त॒: समि॑धीमहि । उ॒शन्नु॑श॒त आ व॑ह पि॒तॄन् ह॒विषे॒ अत्त॑वे

ఇష్టపూర్వకంగా మేము నిన్ను స్థాపించుచున్నాము; ఇష్టపూర్వకంగా మేము నిన్ను ప్రజ్వలింపజేయుచున్నాము. హే ఇష్టవంతుడా! ఇష్టవంతులైన పితృలను ఇక్కడికి తీసికొని రా, వారు హవిషును భుజించునట్లు.

Mantra 71

अ॒पां फेने॑न॒ नमु॑चे॒: शिर॑ इ॒न्द्रोद॑वर्तयः । विश्वा॒ यदज॑य॒ स्पृध॑:

ఓ ఇంద్రా! నీవు జలఫేనంతో నముచியின் శిరస్సును కత్తిరించి వేరుచేశావు; నీవు సమస్త శత్రుత్వపూరిత పోటీలను జయించినప్పుడు.

Mantra 72

सोमो॒ राजा॒मृत॑ᳪ सु॒त ऋ॑जी॒षेणा॑जहान्मृ॒त्युम् । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

సోమ-రాజు అమృతస్వరూపంగా పిండబడెను; ‘ఋజీష’ (పిండే తంతు) ద్వారా అతడు మృత్యువును దూరం చేసెను. ‘ఋత’ముచే అతడు ‘సత్య’మును స్థాపించెను—ఇంద్రియబలం, రోమాంచం కలిగించే పానం, ప్రకాశించే రసం. ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియ-పరాక్రమం—ఈ సారం, ఈ పాలు, అమృతం, తేనెవంటి మధుర మధు.

Mantra 73

अ॒द्भ्यः क्षी॒रं व्य॑पिब॒त् क्रुङ्ङा॑ङ्गिर॒सो धि॒या । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

జలముల నుండి క్రుఙ్ ఆంగిరసుడు ధియా (పవిత్ర ప్రజ్ఞ) ద్వారా క్షీరాన్ని త్రాగెను. ఋతం—సత్యం—ద్వారా (అతడు) ఇంద్రియం (ఇంద్రుని వీర్యం/పరాక్రమం) పొందెను: విపానం—వనస్పతి యొక్క ప్రకాశవంతమైన సారరసం. ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియం—ఈ పయః, అమృతం, మధురం.

Mantra 74

सोम॑म॒द्भ्यो व्य॑पिब॒च्छन्द॑सा ह॒ᳪसः शु॑चि॒षत् । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

జలముల నుండి సోమాన్ని ఛందస్-బలంతో శుచిషత్ (ప్రకాశవంతమైన) హంస త్రాగెను. ఋతం—సత్యం—ద్వారా (అతడు) ఇంద్రియం (ఇంద్రుని వీర్యం/పరాక్రమం) పొందెను: విపానం—వనస్పతి యొక్క ప్రకాశవంతమైన సారరసం. ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియం—ఈ పయః, అమృతం, మధురం.

Mantra 75

अन्ना॑त्परि॒स्रुतो॒ रसं॒ ब्रह्म॑णा॒ व्य॑पिबत् क्ष॒त्रं पय॒: सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

అన్నం నుండి పరిస్రుతమైన (వడకట్టిన) రసం—సారం—ప్రజాపతి బ్రహ్మశక్తితో త్రాగెను; (అదే) క్షత్రం, పయః (పాలు), సోమం. ఋతం—సత్యం—ద్వారా (లభించేది) ఇంద్రియ-వీర్యం: పానయోగ్యమైన పానం, వృక్షౌషధి యొక్క ప్రకాశమయ సారం; ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియ-వీర్యం—ఈ పయః, అమృతం, మధురమైన మధు.

Mantra 76

रेतो॒ मूत्रं॒ वि ज॑हाति॒ योनिं॑ प्रवि॒शदि॑न्द्र॒यिम् । गर्भो॑ ज॒रायु॒णाऽऽवृ॑त॒ उल्बं॑ जहाति॒ जन्म॑ना । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

రేతస్సు మూత్రాన్ని విడిచిపెడుతుంది; ఇంద్రశక్తితో యుక్తమై యోనిలో ప్రవేశిస్తుంది. గర్భం జరాయువుతో ఆవృతమై, జన్మ సమయంలో ఉల్బం (ఆవరణం) ను విడిచిపెడుతుంది. ఋతం—సత్యం—ద్వారా (లభించేది) ఇంద్రియ-వీర్యం: పానయోగ్యమైన పానం, వృక్షౌషధి యొక్క ప్రకాశమయ సారం; ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియ-వీర్యం—ఈ పయః, అమృతం, మధురమైన మధు.

Mantra 77

दृ॒ष्ट्वा रू॒पे व्याक॑रोत् सत्यानृ॒ते प्र॒जाप॑तिः । अश्र॑द्धा॒मनृ॒तेऽद॑धाच्छ्र॒द्धाᳪ स॒त्ये प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

రెండు రూపాలను చూచి ప్రజాపతి సత్యం మరియు అనృతం మధ్య భేదం చేశాడు. అశ్రద్ధను అనృతంలో ఉంచాడు; శ్రద్ధను సత్యంలో స్థాపించాడు—ప్రజాపతి. ఋతం—సత్యం—ద్వారా (లభించేది) ఇంద్రియ-వీర్యం: పానయోగ్యమైన పానం, వృక్షౌషధి యొక్క ప్రకాశమయ సారం; ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియ-వీర్యం—ఈ పయః, అమృతం, మధురమైన మధు.

Mantra 78

वेदे॑न रू॒पे व्य॑पिबत् सुतासु॒तौ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

వేదముచే, (తన) యథారూపంలో, ప్రజాపతి సుతాసుతౌ—పిండినదీ పిండనిదీ—(రసాన్ని) త్రాగెను. ఋతముచే (అతడు) సత్యాన్ని—ఇంద్రియం (ఇంద్రుని వీర్యం) పొందెను: పానయోగ్యమైన ఆ పానం, సోమరసపు ప్రకాశమయ సారం. ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియం—ఇది పయః, అమృతం, మధు.

Mantra 79

दृ॒ष्ट्वा प॑रि॒स्रुतो॒ रस॑ᳪ शु॒क्रेण॑ शु॒क्रं व्य॑पिबत् पय॒: सोमं॑ प्र॒जाप॑तिः । ऋ॒तेन॑ स॒त्यमि॑न्द्रि॒यं वि॒पान॑ᳪ शु॒क्रमन्ध॑स॒ इन्द्र॑स्येन्द्रि॒यमि॒दं पयो॒ऽमृतं॒ मधु॑

పారిపొర్లి వచ్చిన రసాన్ని చూచి ప్రజాపతి శుక్రంతో శుక్రాన్ని—పాలు, సోమాన్ని—పానంచేశాడు. ఋతం ద్వారా (అతడు) సత్యాన్ని—ఇంద్రుని ఇంద్రియ-బలాన్ని—(సాధించాడు); (ఇది) పానయోగ్యమైన పానం, సోమరసపు శుక్ర సారం; ఇదే ఇంద్రుని ఇంద్రియ-బలం—పాలు, అమృతం, మధు।

Mantra 80

सीसे॑न॒ तन्त्रं॒ मन॑सा मनी॒षिण॑ ऊर्णासू॒त्रेण॑ क॒वयो॑ वयन्ति । अ॒श्विना॑ य॒ज्ञᳪ स॑वि॒ता सर॑स्व॒तीन्द्र॑स्य रू॒पं वरु॑णो भिष॒ज्यन्

సీసం (బరువుగా) తీసుకొని, మనసుతో మనీషులు తానాను నేస్తారు; ఉన్ని దారంతో కవులు (ఋషులు) దానిని నేస్తారు. అశ్వినౌ యజ్ఞాన్ని (నేస్తారు); సవితా, సరస్వతీ—(వారు) ఇంద్రుని రూపాన్ని (ఆకృతిచేస్తారు); వరుణుడు భిషక్ (వైద్యుడు)గా (దానిని) సరిచేస్తాడు।

Mantra 81

तद॑स्य रू॒पम॒मृत॒ᳪ शची॑भिस्त॒स्रो द॑धुर्दे॒वता॑: सᳪररा॒णाः । लोमा॑नि॒ शष्पै॑र्बहु॒धा न तोक्म॑भि॒स्त्वग॑स्य मा॒ᳪसम॑भव॒न्न ला॒जाः

అతని ఆ అమృత రూపాన్ని, మూడు దేవతలు, ఏకమై, తమ శక్తులతో స్థాపించారు. అతని రోమాలు అనేక విధాలుగా శష్ప (కొత్త గడ్డి మొలకలు) అయ్యాయి; విత్తనాలు కావు; అతని చర్మం మాంసమైందనిపించింది, వేపిన ధాన్యకణాలు (లాజా) వలె।

Mantra 82

तद॒श्विना॑ भि॒षजा॑ रु॒द्रव॑र्तनी॒ सर॑स्वती वयति॒ पेशो॒ अन्त॑रम् । अस्थि॑ म॒ज्जानं॒ मास॑रैः कारोत॒रेण॒ दध॑तो॒ गवां॑ त्व॒चि

ఆ (అంతర్లీన) రూపాన్ని—రుద్రుని మార్గంలో సంచరించే వైద్యులైన అశ్వినౌ మరియు సరస్వతి—నేస్తారు; లోపల నిర్మితమైన రూపం. ఎముకను, మజ్జను వారు తంతువులతో కూడి, కారిగరి సాధనంతో, గోవుల చర్మంలోపల స్థాపిస్తారు.

Mantra 83

सर॑स्वती॒ मन॑सा पेश॒लं वसु॒ नास॑त्याभ्यां वयति दर्श॒तं वपु॑: । रसं॑ परि॒स्रुता॒ न रोहि॑तं न॒ग्नहु॒र्धीर॒स्तस॑रं॒ न वेम॑

సరస్వతి మనస్సుతో మనోహరమైన వసు (ధనం/తేజస్సు) ను నేస్తుంది; నాసత్య ద్వయం (అశ్వినౌ) తో కలిసి దర్శనీయమైన రూపాన్ని నిర్మిస్తుంది. చుట్టూ ప్రవహించే రసం వలె, ఎర్రని కాంతి వలె—ధీరులకైనా అది గ్రహించబడదు; నూలమగ్గంలో పరుగెత్తే నావి (షటిల్) వలె.

Mantra 84

पय॑सा शु॒क्रम॒मृतं॑ ज॒नित्र॒ᳪ सुर॑या॒ मूत्रा॑ज्जनयन्त॒ रेत॑: । अपाम॑तिं दुर्म॒तिं बाध॑माना॒ ऊव॑ध्यं॒ वात॑ᳪ स॒ब्वं तदा॒रात्

పాలతో వారు ప్రకాశవంతమైన అమృత-జనక (అమర జనిత్ర) ను ఉత్పత్తి చేస్తారు; సురాతో, మూత్రం నుండి, రేతస్ (విత్తు) ను జనింపజేస్తారు. అపమతి (బుద్ధిహీనత) మరియు దుర్మతి (కుద్దేశం) ను అణచి, వినాశకరమైన సమస్త వాతం (గాలి/తుఫాను) ను దూరంగా తొలగిస్తారు.

Mantra 85

इन्द्र॑: सु॒त्रामा॒ हृद॑येन स॒त्यं पु॑रो॒डाशे॑न सवि॒ता ज॑जान । यकृ॑त् क्लो॒मानं॒ वरु॑णो भिष॒ज्यन् मत॑स्ने वाय॒व्यैर्न मि॑नाति पि॒त्तम्

ఇంద్రుడు, సుత్రామా (సు-రక్షకుడు), హృదయంతో సత్యాన్ని ధరిస్తాడు; పురోడాశంతో సవితా (దీనిని) జనింపజేశాడు. వరుణుడు, భిషక్ (వైద్యుడు) గా, యకృత్ (కాలేయం) మరియు క్లోమానం (ఊపిరితిత్తులు) ను సరిచేస్తాడు; శోధనలో వాయవ్య శక్తులతో పిత్తాన్ని హానిచేయడు.

Mantra 86

आ॒न्त्राणि॑ स्था॒लीर्मधु॒ पिन्व॑माना॒ गुदा॒: पात्रा॑णि सु॒दुघा॒ न धे॒नुः । श्ये॒नस्य॒ पत्रं॒ न प्ली॒हा शची॑भिरास॒न्दी नाभि॑रु॒दरं॒ न मा॒ता

ఆంత్రాలు మధువుతో పుష్టిగా ఉబ్బిన స్థాలీల వలె; గుదభాగం పాత్రాల వలె, సుదుగ్ధా ధేనువలె. ప్లీహా శ్యేన పక్షి పత్రం (రెక్క) వలె, శక్తులచే; ఆసందీ నాభివలె, ఉదరం మాతవలె.

Mantra 87

कु॒म्भो व॑नि॒ष्ठुर्ज॑नि॒ता शची॑भि॒र्यस्मि॒न्नग्रे॒ योन्यां॒ गर्भो॑ अ॒न्तः । प्ला॒शिर्व्य॑क्तः श॒तधा॑र॒ उत्सो॑ दु॒हे न कु॒म्भी स्व॒धां पि॒तृभ्य॑:

కుంభం, వనిష్ఠు (చెక్క ఆధారం), శక్తులచే జనకుడు—అందులో మొదట, యోనిలో, గర్భం అంతర్భాగంలో నిలిచి ఉంటుంది. వ్యక్తమైన పలాశ-చమసము, శతధారల ఉత్సంలా; అది దోహిస్తుంది—కుంభీ దోహినట్లుగా—పితృులకు స్వధాను.

Mantra 88

मुख॒ᳪ सद॑स्य॒ शिर॒ इत् सते॑न जि॒ह्वा प॒वित्र॑म॒श्विना॒सन्त्सर॑स्वती । चप्पं॒ न पा॒युर्भि॒षग॑स्य॒ वालो॑ व॒स्तिर्न शेपो॒ हर॑सा तर॒स्वी

ముఖమే సదస్‌ యొక్క శిరస్సు—నిజముగా. సత్యముచే జిహ్వ పావనకారిణి—అశ్విన-స్వరూపముగా, సరస్వతీ-స్వరూపముగా. వైద్యుని రక్షకుడు తోకవలె; మూత్రాశయంవలె, శేపంవలె—ఉగ్ర వేగబలంతో బలవంతుడు.

Mantra 89

अ॒श्विभ्यां॒ चक्षु॑र॒मृतं॒ ग्रहा॑भ्यां॒ छागे॑न॒ तेजो॑ ह॒विषा॑ शृ॒तेन॑ । पक्ष्मा॑णि गो॒धूमै॒: कुव॑लैरु॒तानि॒ पेशो॒ न शु॒क्रमसि॑तं वसाते

అశ్వినుల నుండి నేత్రము—అమృతస్వరూపము; రెండు గ్రహముల నుండి. ఛాగం (మేక) తో తేజస్సు; విధిగా శృతమైన హవిసుతో. కనురెప్పలు గోధుమ గింజలతోను, కువల (బేరి) ఫలాలతోను కూడ; అలంకారంలాగా శుక్లమూ కృష్ణమూ—రెండూ ధరింపబడతాయి.

Mantra 90

अवि॒र्न मे॒षो न॒सि वी॒र्या॒य प्रा॒णस्य॒ पन्था॑ अ॒मृतो॒ ग्रहा॑भ्याम् । सर॑स्वत्युप॒वाकै॑र्व्या॒नं नस्या॑नि ब॒र्हिर्बद॑रैर्जजान

హే (దేవా)! నీవు ఆవిర్ (మేషీ) మరియు మేషుడివలె వీర్యవృద్ధికి (బలానికి) ఉన్నవాడవు. ప్రాణస్య పంథా రెండు ‘గ్రహ’లచే అమృతస్వరూపమైంది. సరస్వతి తన ‘ఉపవాక’ములతో ‘వ్యాన’ాన్ని జన్మింపజేసింది; నాసికాద్వయం మరియు ‘బదర’ (ఇలంద)తో కూడిన ‘బర్హిస్’ (కుశాసనం)నూ ఆమెనే పుట్టించింది.

Mantra 91

इन्द्र॑स्य रू॒पमृ॑ष॒भो बला॑य॒ कर्णा॑भ्या॒ᳪ श्रोत्र॑म॒मृतं॒ ग्रहा॑भ्याम् । यवा॒ न ब॒र्हिर्भ्रु॒वि केस॑राणि क॒र्कन्धु॑ जज्ञे॒ मधु॑ सार॒घं मुखा॑त्

ఇంద్రుని రూపం ‘ఋషభ’ (వృషభం) — బలార్థం. రెండు కర్ణాలచే ‘శ్రోత్రం’ (శ్రవణం), రెండు ‘గ్రహ’లచే, అమృతస్వరూపం. యవములవలె ‘బర్హిస్’; భ్రూవులో ‘కేసర’ (రోమాలు) ఉన్నాయి. ముఖమునుండి మధురమైన, రసభరితమైన ‘కర్కంధు’ (బదర) జన్మించింది.

Mantra 92

आ॒त्मन्नु॒पस्थे॒ न वृक॑स्य॒ लोम॒ मुखे॒ श्मश्रू॑णि॒ न व्या॑घ्रलो॒म । केशा॒ न शी॒र्षन्यश॑से श्रियै॒ शिखा॑ सि॒ᳪहस्य॒ लोम॒ त्विषि॑रिन्द्रि॒याणि॑

ఆత్మ యొక్క ‘ఉపస్థ’ంలో వృక (తోడేలు) రోమాలవలె; ముఖమున ‘శ్మశ్రూ’ (గడ్డం) వ్యాఘ్ర రోమాలవలె. శిరస్సుపై కేశాలు యశస్సు, శ్రీ కోసం; ‘శిఖా’ సింహ రోమాలవలె—ఇవే తేజస్సు, ఇవే ఇంద్రియశక్తులు.

Mantra 93

अङ्गा॑न्या॒त्मन् भि॒षजा॒ तद॒श्विना॒त्मान॒मङ्गै॒: सम॑धा॒त् सर॑स्वती । इन्द्र॑स्य रू॒पᳪ श॒तमा॑न॒मायु॑श्च॒न्द्रेण॒ ज्योति॑र॒मृतं॒ दधा॑नाः

హే ఆత్మన్! వైద్యులైన అశ్వినౌ పునః స్థాపించిన ఆ అంగాలను, సరస్వతి అంగాలతో కూడిన ఆత్మను సమ్యక్‌గా సంధానించింది. ఇంద్రుని రూపాన్ని ధరించి, శతగుణ పరిపూర్ణ ఆయుష్షును ధరించి, వారు చంద్రునితో కలిసి జ్యోతి—అమృత తత్త్వాన్ని—స్థాపిస్తారు.

Mantra 94

सर॑स्वती॒ योन्यां॒ गर्भ॑म॒न्तर॒श्विभ्यां॒ पत्नी॒ सुकृ॑तं बिभर्ति । अ॒पाᳪ रसे॑न॒ वरु॑णो॒ न साम्नेन्द्र॑ᳪ श्रि॒यै ज॒नय॑न्न॒प्सु राजा॑

సరస్వతి యోనిలో అంతరంగా గర్భాన్ని ధరిస్తుంది; అశ్వినుల పత్నిగా ఆమె సుకృతం—సుసంస్కృత కర్మాన్ని—పోషిస్తుంది. జలాల రసంతో, వరుణుని వలె సామ-స్తుతితో, అప్సుల్లో ఉన్న రాజు శ్రీకోసం ఇంద్రుని జనింపజేస్తాడు.

Mantra 95

तेज॑: पशू॒नाᳪ ह॒विरि॑न्द्रि॒याव॑त् परि॒स्रुता॒ पय॑सा सार॒घं मधु॑ । अ॒श्विभ्यां॑ दु॒ग्धं भि॒षजा॒ सर॑स्वत्या सुतासु॒ताभ्या॑म॒मृत॒: सोम॒ इन्दु॑:

పశువుల తేజస్సు—ఇంద్రియబలంతో నిండిన హవిస్—సుపరిశ్రుతమై, పాలతో కూడి, సారఘృతంలా మధురమైన మధువు. వైద్యులైన అశ్వినుల కోసం, సరస్వతితో కలిసి దోహించబడినది; సుతం-అసుతం—రెండు విధాలుగా—అమృతమైన సోమ బిందువు (ఇందు).