Mantra 23
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurveda school attribution)
Devata: Soma (and Soma-related food-forms)
Chandas: Mixed/prose-like yajus (non-metrical formulaic style)
Samhita Patha (Devanagari)
पय॑सो रू॒पं यद्यवा॑ द॒ध्नो रू॒पं क॒र्कन्धू॑नि । सोम॑स्य रू॒पं वाजि॑नᳪ सौ॒म्यस्य॑ रू॒पमा॒मिक्षा॑
Transliteration
páyaso rūpáṃ yád yavā́ dadhnó rūpáṃ karkandhū́ni | sómasya rūpáṃ vā́jinaṃ sauḿyasya rūpám āmíkṣā́ ||
Translation
యవధాన్యాలు పాల యొక్క రూపం; కర్కంధూ (బేరి) పెరుగు యొక్క రూపం. వాజిన్ (vājín) సోమ యొక్క రూపం; మరియు ఆమిక్షా (āmikṣā) సౌమ్యము (సోమసంబంధమైనది) యొక్క రూపం.
Padapatha (Word Analysis)
पय॑सः । रू॒पम् । यत् । यवा॑ः । द॒ध्नः । रू॒पम् । क॒र्कन्धू॑नि । सोम॑स्य । रू॒पम् । वाजि॑नम् । सौ॒म्यस्य॑ । रू॒पम् । आ॒मिक्षा॑ ।
Word by Word
पयसोof milk
पयसो:
सम्बन्ध (Genitive) / विशेषण-सम्बन्ध
TypeNoun
Rootपयस्
रूपम्form; appearance
रूपम्:
कर्म (understood: ‘(is) the form’) / विधेय
TypeNoun
Rootरूप
यत्which; that which
यत्:
सम्बन्ध (relative) / विधेय-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootयद्
यवाःbarley-grains
यवाः:
कर्तृ (understood: ‘(are)’) / विधेय
TypeNoun
Rootयव
दध्नःof curd
दध्नः:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootदधि
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (understood) / विधेय
TypeNoun
Rootरूप
कर्कन्धूनिjujube-fruits (karkandhu)
कर्कन्धूनि:
कर्तृ (understood: ‘(are)’) / विधेय
TypeNoun
Rootकर्कन्धु
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeNoun
Rootसोम
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (understood) / विधेय
TypeNoun
Rootरूप
वाजिनम्the vigorous one; prize-winner; steed
वाजिनम्:
कर्म (apposition to ‘रूपम्’ as ‘(the form) (as) the prize-winner/steed’)
TypeAdjective (used substantively)
Rootवाजिन्
सौम्यस्यof the Soma-related (soma-mixture)
सौम्यस्य:
सम्बन्ध (Genitive)
TypeAdjective
Rootसौम्य
रूपम्form
रूपम्:
कर्म (understood) / विधेय
TypeNoun
Rootरूप
आमिक्षाāmikṣā (a milk-curd mixture/oblation)
आमिक्षा:
कर्तृ (understood: ‘(is)’) / विधेय
TypeNoun
Rootआमिक्षा
Entities Mentioned
S
SomaS
Saumya (Soma-related divinity/quality)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes