Mantra 29
Rishi: Yājñavalkya-tradition
Devata: Yajña-completion rites (Iḍā; Patnīs of the gods as a class)
Chandas: Yajus-formula (mixed cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
इडा॑भिर्भ॒क्षाना॑प्नोति सूक्तवा॒केना॒शिष॑: । शं॒युना॑ पत्नीसंया॒जान्त्स॑मिष्टय॒जुषा॑ स॒ᳪस्थाम्
Transliteration
iḍā́bhir bhakṣā́n āpnoti sūktavā́kenā́śíṣaḥ | śaṃyúnā patnīsaṃyā́jān samíṣṭayájūṣā saṃsthā́m
Translation
ఇడాల ద్వారా అతడు భక్ష్య భాగాలను పొందుతాడు; సూక్త-వాక ద్వారా ఆశీస్సులను పొందుతాడు. శంయు ద్వారా అతడు పత్నీ-సంయాజాలను పొందుతాడు; సమిష్ట-యజుస్ ద్వారా యజ్ఞ సమాప్తి/సంపూర్ణత (సం స్థా) పొందబడుతుంది.
Padapatha (Word Analysis)
इडा॑-भिः । भ॒क्षान् । आप्नोति । सूक्त-वा॒केन॑ । आ॒शिषः॑ । शं॒युना॑ । पत्नी-संया॒जान् । स॒मिष्ट-य॒जुषा॑ । स॒ᳪस्थाम्
Word by Word
इडाभिःby/with the iḍā-offerings
इडाभिः:
करण
TypeNoun
Rootइडा (प्रातिपदिक)
भक्षान्foods; eatables
भक्षान्:
कर्म
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक) / भक्ष्य (भोज्य)
आप्नोतिobtains; reaches
आप्नोति:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootआप् (धातु) — ‘to obtain, reach’
सूक्तवाकेनby/with a well-spoken utterance (proper recitation)
सूक्तवाकेन:
करण
TypeNoun
Rootसूक्तवाक (प्रातिपदिक; सूक्त + वाक)
आशिषःblessings; benedictions
आशिषः:
कर्म
TypeNoun
Rootआशिष् (प्रातिपदिक)
शंयुनाby/with the auspicious (means); with welfare
शंयुना:
करण
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootशंयु (प्रातिपदिक; ‘bringing welfare/auspiciousness’)
पत्नीसंयाजान्the ‘patnī-saṃyāja’ offerings/rites (offerings with the wives)
पत्नीसंयाजान्:
कर्म
TypeNoun
Rootपत्नीसंयाज (प्रातिपदिक; पत्नी + संयाज)
समिष्टयजुषाby/with the sam-iṣṭa-yajus formula (concluding yajus)
समिष्टयजुषा:
करण
TypeNoun
Rootसमिष्टयजुस् (प्रातिपदिक; समिष्ट + यजुस्)
संस्थाम्completion; proper conclusion (of the rite)
संस्थाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसंस्था (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
I
Iḍā (Idā-devī / Iḍā as rite and portion)S
Sūkta-vāka (Benedictive speech / auspicious utterance)Ś
Śaṃyu (closing/auspicious formula; ritual ‘well-being’ principle)D
Devapatnīs (Patnīs of the gods, as a class)Y
Yajña (the Sacrifice personified)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes