Mantra 64
Rishi: As per Vājasaneyin anukramaṇī for VS 19.64 (Pitṛ/Agni-kavyavāhana stratum; verify in your critical apparatus).
Devata: Agni (Kavyavāhana)
Chandas: Gāyatrī-like (two pādas of 8 syllables each in RV-style; confirm by scan of the VS recension).
Samhita Patha (Devanagari)
यम॑ग्ने कव्यवाहन॒ त्वं चि॒न्मन्य॑से र॒यिम् । तन्नो॑ गी॒र्भिः श्र॒वाय्यं॑ देव॒त्रा प॑नया॒ युज॑म्
Transliteration
yám agne kavyavāhana tváṃ cit mányase rayím | tán no gīrbhíḥ śravā́yyaṃ devatrā́ panayā́ yújam
Translation
హే అగ్నీ, కవ్యవాహన! నీవు యోగ్యమని భావించే ధనసంపదను—శ్రవణీయమైనదిగా, దేవమార్గంలో అనుకూలంగా, సుయోజితంగా ఉన్నదాన్ని—మా గీర్భిః (స్తుతివాక్యాల) ద్వారా మా కోసం సంపాదించి దయచేయి.
Padapatha (Word Analysis)
यम् । अग्ने । कव्य-वाहन । त्वम् । चित् । मन्यसे । रयिम् । तत् । नः । गीर्भिः । श्रवाय्यम् । देवत्रा । पनया । युजम्
Word by Word
यम्whom
यम्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
कव्यवाहनO carrier of the oblation to the Fathers/wise (kavya)
कव्यवाहन:
सम्बोधन
TypeNoun/Epithet
Rootकव्य-वाहन (समास; प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
चित्indeed / even
चित्:
(निपात; बल/अपि-अर्थे)
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
मन्यसेyou think / deem
मन्यसे:
क्रिया
TypeVerb
Root√मन् (मन्यते) धातु
रयिम्wealth, bounty
रयिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरयि (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
गीर्भिःwith hymns/words
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगीर् (प्रातिपदिक; स्त्री) / गिर्
श्रवाय्यम्worthy to be heard, famed
श्रवाय्यम्:
कर्म (तत्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रवाय्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √श्रु + अण्य/य्य)
देवत्राamong/with the gods; in the divine sphere
देवत्रा:
अधिकरण (भावे: among/with the gods)
TypeIndeclinable
Rootदेवत्रा (अव्यय; देव + त्रा)
पनयाwith skill/admiration; with winning manner
पनया:
करण
TypeNoun (instrumental) / Adverbial
Rootपनय (प्रातिपदिक) / पनस्-सम्बद्ध
युजम्yoked/joined; a yoker/ally (fitly joined)
युजम्:
कर्म (तत्-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootयुज् (प्रातिपदिक; √युज् ‘to yoke/join’)
Entities Mentioned
A
Agni (Kavyavāhana)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes