Mantra 56
Rishi: Pitṛyajña-tradition (collective)
Devata: Pitaraḥ (Barhiṣadaḥ); with explicit reference to Viṣṇu (vikramaṇa)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (probable; confirm by count)
Samhita Patha (Devanagari)
आऽहं पि॒तॄन्त्सु॑वि॒दत्राँ॑२ अवित्सि॒ नपा॑तं च वि॒क्रम॑णं च॒ विष्णो॑: । ब॒र्हि॒षदो॒ ये स्व॒धया॑ सु॒तस्य॒ भज॑न्त पि॒त्वस्त इ॒हाग॑मिष्ठाः
Transliteration
ā́ 'háṃ pitṝ́n suvidátrāṃ avitsi nápātaṃ ca vikrámaṇaṃ ca víṣṇoḥ | barhíṣado yé svadháyā sutásya bhájanta pítvas tá ihā́gamíṣṭhāḥ ||
Translation
నేను పితృలను—సువిదత్రాన్ (శ్రేష్ఠ దాతలు)ను—కనుగొన్నాను; అలాగే విష్ణోః నపాత్ (సంతానం/అంకురం) మరియు విక్రమణం (త్రివిక్రమ-గతి)నూ కనుగొన్నాను. హే బర్హిషద పితృలారా! స్వధాతో సుత (నిష్పీడిత సోమం)ను పిత్వ (పానము)గా భాగస్వామ్యంగా స్వీకరించువారు మీరు—ఇక్కడికి అత్యంత సన్నద్ధతతో రండి.
Padapatha (Word Analysis)
आ । अहम् । पितॄन् । सुविदत्रान् । अवित्सि । नपातम् । च । विक्रमणम् । च । विष्णोः । बर्हिषदः । ये । स्वधया । सुतस्य । भजन्त । पित्वः । ते । इह । आगमिष्ठाः
Word by Word
आhither; indeed (prefixed/particle)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग) / आ (निपात)
अहम्I
अहम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद्
पितॄन्the Fathers (ancestors)
पितॄन्:
Karma
TypeNoun
Rootपितृ
सुविदत्रान्well-found / well-discovered
सुविदत्रान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसुविदत्र (प्रातिपदिक)
अवित्सिyou found / you discovered
अवित्सि:
—
TypeVerb
Rootविद् (विन्दति/वेद) + अव (उपसर्ग)
नपातम्the descendant; the offspring
नपातम्:
Karma
TypeNoun
Rootनपात्
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
विक्रमणम्the striding; the act of stepping forth
विक्रमणम्:
Karma
TypeNoun
Rootविक्रमण (प्रातिपदिक; वि+क्रम् से)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
—
TypeNoun
Rootविष्णु
बर्हिषदःthe Barhiṣ-sitters (Fathers seated on the sacred grass)
बर्हिषदः:
Kartā
TypeNoun
Rootबर्हिषद्
येwho
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद्
स्वधयाwith svadhā (ancestral oblation/power)
स्वधया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootस्वधा
सुतस्यof the pressed (Soma)
सुतस्य:
—
TypeNoun
Rootसुत (सु-त; √सु ‘to press’)
भजन्तthey partake / share
भजन्त:
—
TypeVerb
Rootभज्
पित्वःof the drinking; of the draught (refreshment)
पित्वः:
—
TypeNoun
Rootपित्व (प्रातिपदिक; ‘drink/refreshment’)
तेthey
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद्
इहhere
इह:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootइह
आगमिष्ठाःcome (hither), do come
आगमिष्ठाः:
—
TypeVerb
Rootगम् + आ (उपसर्ग)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Barhiṣadaḥ)V
Viṣṇu (Vikramaṇa)N
Nāpāt (Offspring/Descendant principle)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes