Mantra 53
Rishi: Pitṛyajña-tradition (Ancestral/ṛṣi-line attribution is collective; often left unspecified in VS anuvākas of this type)
Devata: Soma Pavamāna (with implicit Pitaraḥ as recipients/participants)
Chandas: Tr̥ṣṭubh (dominant cadence; to be confirmed by full metrical count in padapāṭha)
Samhita Patha (Devanagari)
त्वया॒ हि न॑: पि॒तर॑: सोम॒ पूर्वे॒ कर्मा॑णि च॒क्रुः प॑वमान॒ धीरा॑: । व॒न्वन्नवा॑तः परि॒धीँ१ रपो॑र्णु वी॒रेभि॒रश्वै॑र्म॒घवा॑ भवा नः
Transliteration
tváyā hí naḥ pitáraḥ soma pū́rve kármāṇi cakrúḥ pavamāna dhī́rāḥ | vánvann avā́taḥ paridhī́ṃ rápó ūrṇu vī́rebhir áśvair maghávā bhavā naḥ ||
Translation
ఓ సోమా, పవమానా! పూర్వకాలంలో మా ధీర పితరులు తమ కర్మలను నీ ద్వారానే సాధించారు. గాలిని దూరం తోలివేసి, పరిధి (చుట్టు కట్టెలు)తో చుట్టుముట్టి హానిని కప్పి/నిరోధించు; వీరులు మరియు అశ్వాలతో కూడి మాకు ఉదార దాతవై ఉండు.
Padapatha (Word Analysis)
त्वया । हि । नः । पितरः । सोम । पूर्वे । कर्माणि । चक्रुः । पवमान । धीराः । वन्वन् । अवातः । परिधीन् । रपः । ऊर्णु । वीरेभिः । अश्वैः । मघवा । भवा । नः
Word by Word
त्वयाby you / with you
त्वया:
करण
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed / for
हि:
—
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
नःto us / for us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पितरःthe fathers (ancestors)
पितरः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
सोमO Soma
सोम:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
पूर्वेformer / earlier
पूर्वे:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
कर्माणिdeeds / rites
कर्माणि:
कर्म
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
चक्रुःthey did / performed
चक्रुः:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
पवमानO purifying one
पवमान:
सम्बोधन
TypeAdjective
Rootपू (धातु) → पवमान (वर्तमान-कृदन्त, शानच्)
धीराःwise
धीराः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootधीरा (प्रातिपदिक)
वन्वन्winning / striving
वन्वन्:
कर्तृ
TypeParticiple
Rootवन्/वन्व् (धातु) → वन्वन् (वर्तमान-कृदन्त, शतृ)
अवातःthe windless one / (as) without wind
अवातः:
कर्तृ (सह-कर्तृ/उपपद-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअवात (प्रातिपदिक)
परिधीन्enclosures / surrounding rims
परिधीन्:
कर्म
TypeNoun
Rootपरिधि (प्रातिपदिक)
रपःimpurity / stain
रपः:
कर्म
TypeNoun
Rootरपस् (प्रातिपदिक)
उर्णुremove / uncover / drive away
उर्णु:
—
TypeVerb
Rootवृ (धातु) → उर्णु (लोट्/आज्ञार्थ; मध्यम-पुरुष; एकवचन; परस्मैपद)
वीरेभिःwith heroes
वीरेभिः:
करण
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
करण
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
मघवाO bountiful one
मघवा:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
भवbecome / be
भव:
—
TypeVerb
Rootभू (धातु)
नःfor us / to us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
Soma PavamānaP
Pitaraḥ (Fathers/Ancestors)M
Maghavan (Bounteous Lord—epithet applied here to Soma)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes