Mantra 45
Rishi: Vājasaneyin tradition (ancestral formulae often treated as traditional rather than individually authored).
Devata: Pitaraḥ (Fathers) and, secondarily, Devas as the intended locus of yajña-ordering.
Chandas: Anuṣṭubh-like (two hemistichs; liturgical).
Samhita Patha (Devanagari)
ये स॑मा॒नाः सम॑नसः पि॒तरो॑ यम॒राज्ये॑ । तेषाँ॑ल्लो॒कः स्व॒धा नमो॑ य॒ज्ञो दे॒वेषु॑ कल्पताम् ॥
Transliteration
yé samānā́ḥ samánasaḥ pitáro yamárājye | téṣāṃl lokáḥ svadhā́ námo yajñó devéṣu kalpatām ||
Translation
యమరాజ్యంలో సమానులై ఒకే మనస్సు కలిగిన పితృదేవతలారా! వారికి లోకము మరియు స్వధా కలుగుగాక; నమః. యజ్ఞము దేవులలో విధివిధానంగా స్థాపితమగుగాక.
Padapatha (Word Analysis)
ये । स॑मा॒नाः । सम॑नसः । पि॒तरः । यम॒-राज्ये॑ । तेषाम् । लोकः । स्व॒धा । नमः । य॒ज्ञः । दे॒वेषु॑ । कल्पताम् ॥
Word by Word
येwho (those who)
ये:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समानाःequal, alike
समानाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसमान (विशेषण-प्रातिपदिक)
समनसःof like mind, unanimous
समनसः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसमनस् (बहुव्रीहि/विशेषण-प्रातिपदिक; सम + मनस्)
पितरःthe Fathers (ancestors)
पितरः:
Kartā
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
यमराज्येin Yama’s realm (kingdom of Yama)
यमराज्ये:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootयमराज्य (प्रातिपदिक; यम + राज्य)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
लोकःworld, realm
लोकः:
Kartā
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
स्वधाSvadhā (ancestral oblation/formula)
स्वधा:
Kartā (appositional/identificatory)
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक/निपातवत्; पितृ-तर्पण-वाचक)
नमःobeisance, homage
नमः:
Karma (object of implied salutation)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
यज्ञःthe sacrifice
यज्ञः:
Kartā
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
देवेषुamong/in the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
कल्पताम्may it be duly arranged / may it be fitting
कल्पताम्:
(Predicate of the sentence)
TypeVerb
Rootकॢप् (धातु; ‘to be fit/arranged’; आत्मनेपद)
Entities Mentioned
P
Pitaraḥ (Fathers/Ancestors)Y
YamaD
DevasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes