
Sukta 1.32
Madhucchandas Vaiśvāmitra (traditional for RV 1.32)
Indra
Triṣṭubh
ఈ సూక్తం ఇంద్రుని ఆదిమ వీర కార్యాన్ని స్తుతిస్తుంది—నీటిని అడ్డగించిన వృత్రుడు (అహి) వధ, దాని ఫలితంగా జీవనదాయక ప్రవాహాల విడుదల. ఇందులో ఇంద్రుని అప్రతిహత వజ్ర-శక్తి, పర్వత దుర్గాల భేదనం, అలాగే ఋత/కోస్మిక క్రమం పునఃస్థాపనతో మానవ సమృద్ధి పునరుద్ధరణ వర్ణించబడుతుంది. ఈ సూక్తం స్తుతి-ఆహ్వానంగా ఇంద్రుని మహిమను పెంచి, ఆయన మళ్లీ అడ్డంకులను తొలగించి విజయం, వర్షం, స్థిరత్వం ప్రసాదించునట్లు కోరుతుంది.
Mantra 1
इन्द्रस्य नु वीर्याणि प्र वोचं यानि चकार प्रथमानि वज्री । अहन्नहिमन्वपस्ततर्द प्र वक्षणा अभिनत्पर्वतानाम् ॥
ఇప్పుడు నేను ఇంద్రుని వీర్యకార్యాలను ప్రకటిస్తున్నాను—వజ్రధారి చేసిన ఆ ప్రథమ కృత్యాలను. అతడు అహి (వృత్ర) ను హతమార్చి, జలాలను విడుదల చేశాడు; పర్వతాల దుర్గావరణాలను చీల్చి, వాటి బంధనాలను భేదించాడు.
Mantra 2
अहन्नहिं पर्वते शिश्रियाणं त्वष्टास्मै वज्रं स्वर्यं ततक्ष । वाश्रा इव धेनवः स्यन्दमाना अञ्जः समुद्रमव जग्मुरापः ॥
పర్వతంపై ఆశ్రయించిన అహి (వృత్రుడు)ను అతడు కొట్టి సంహరించాడు; త్వష్టా అతనికోసం స్వర్గవిజయకరమైన వజ్రాన్ని గట్టిగా తయారు చేశాడు. ఆపై నీళ్లు, మ్రోగే ఆవుల్లా ప్రవహిస్తూ, వేగంగా సముద్రం వైపు దిగిపోయాయి.
Mantra 3
वृषायमाणोऽवृणीत सोमं त्रिकद्रुकेष्वपिबत्सुतस्य । आ सायकं मघवादत्त वज्रमहन्नेनं प्रथमजामहीनाम् ॥
వృషభబలంగా పెరుగుతూ అతడు సోమాన్ని ఎంచుకున్నాడు; త్రికద్రుక ఆసనాలలో పిండిన సోమాన్ని త్రాగాడు. అప్పుడు మఘవా శాయకాన్ని ఎత్తి, వజ్రాన్ని పట్టుకున్నాడు; అడ్డంకి కలిగించే సర్పశక్తుల మొదటిపుట్టిన అహిని అతడు సంహరించాడు.
Mantra 4
यदिन्द्राहन्प्रथमजामहीनामान्मायिनाममिनाः प्रोत मायाः । आत्सूर्यं जनयन्द्यामुषासं तादीत्ना शत्रुं न किला विवित्से ॥
ఇంద్రుడు అహీనాం యొక్క మొదటిపుట్టినవానిని సంహరించినప్పుడు, మాయావుల శక్తులను మరియు వారి మాయలను ఛేదించాడు. దానినుంచే అతడు సూర్యుని జన్మింపజేసి, ద్యౌ (ఆకాశం) మరియు ఉషాస్ (ఉషోదయం)లను ప్రదర్శించాడు; ఆ తరువాత నిజంగా అతడు మరే శత్రువును వెదకలేదు.
Mantra 5
अहन्वृत्रं वृत्रतरं व्यंसमिन्द्रो वज्रेण महता वधेन । स्कन्धांसीव कुलिशेना विवृक्णाहिः शयत उपपृक्पृथिव्याः ॥
ఇంద్రుడు మహత్తర వజ్రంతో—మహా వధచర్యతో—అవరోధాన్ని వ్యాపింపజేసే, అత్యంత ‘వృత్ర’ (వృత్రతర) అయిన వృత్రుణ్ని సంహరించాడు. గొడ్డలితో భుజాలు చీల్చినట్లుగా, ఆ అహి (సర్పం) చీలిపోయి, భూమికి అంటుకొని కిందపడి ఉండెను.
Mantra 6
अयोद्धेव दुर्मद आ हि जुह्वे महावीरं तुविबाधमृजीषम् । नातारीदस्य समृतिं वधानां सं रुजानाः पिपिष इन्द्रशत्रुः ॥
మదాంధ యోధుడిలా అతడు సవాలు విసిరాడు—మహావీరుడైన, తువిబాధ (అత్యంతంగా అడ్డంకులను ఛేదించేవాడు), ఋజీష (నేరుగా దూసుకెళ్లే బలం) అయినవానిని సవాలు చేశాడు. ఆ దెబ్బల దాడిని అతడు దాటలేకపోయాడు; చీలిపోయి, ఇంద్రశత్రువు పొడిగా నలిగిపోయాడు.
Mantra 7
अपादहस्तो अपृतन्यदिन्द्रमास्य वज्रमधि सानौ जघान । वृष्णो वध्रिः प्रतिमानं बुभूषन्पुरुत्रा वृत्रो अशयद्व्यस्तः ॥
కాళ్లులేని, చేతులులేని వాడైనా అతడు ఇంద్రునితో యుద్ధానికి దిగాడు; శిఖరంపై ఇంద్రుని వజ్రంపైనే దెబ్బకొట్టాడు. వృషభుని (బలవంతుని) ప్రమాణానికి సమానమవాలని కోరుతూ, ఆ అశక్తుడు—వృత్రుడు—అనేక చోట్ల చెల్లాచెదురై పడిపోయి ఉండెను.
Mantra 8
नदं न भिन्नममुया शयानं मनो रुहाणा अति यन्त्यापः । याश्चिद्वृत्रो महिना पर्यतिष्ठत्तासामहिः पत्सुतःशीर्बभूव ॥
అడ్డుకట్ట తెగిన నదిలాగా, అతడు అక్కడ పడివుండగానే జలధారలు అతనిని దాటి ముందుకు ప్రవహించాయి; మనస్సులో ఉప్పొంగినట్లుగా పైకి లేచి, ఉప్పెనలా దూసుకెళ్లాయి. వృత్రుడు తన మహిమా-బలంతో చుట్టూ ఆపివేసిన ఆ జలాలే—వాటి ఎదుట అహి (సర్పం) పాదాల కింద ధూళి-కుప్పలా అయిపోయాడు.
Mantra 9
नीचावया अभवद्वृत्रपुत्रेन्द्रो अस्या अव वधर्जभार । उत्तरा सूरधरः पुत्र आसीद्दानुः शये सहवत्सा न धेनुः ॥
వృత్రపుత్రుని తల్లి నిజంగా దిగజారింది; ఇంద్రుడు ఆమెపై తన దెబ్బను కిందికి దించాడు. పైవైపు ఉన్నదే తల్లిగా నిలిచింది; కిందపడినదే కుమారుడయ్యాడు. దాను దూడతో కూడిన ఆవులా పడి ఉంది—బలం జడమైన ఆధారపడటంగా మారింది.
Mantra 10
अतिष्ठन्तीनामनिवेशनानां काष्ठानां मध्ये निहितं शरीरम् । वृत्रस्य निण्यं वि चरन्त्यापो दीर्घं तम आशयदिन्द्रशत्रुः ॥
నిలిచిన స్థంభాలకు విశ్రాంతి-స్థానం లేనివాటిలో, కట్టెల మధ్యలో, ఆ శరీరం దాగి పడివుంది. వృత్రుని గుప్త నివాసంలో జలాలు నిర్బంధం లేకుండా సంచరిస్తున్నాయి; ఇంద్రశత్రువు దీర్ఘమైన చీకటిలో విస్తరించి పడి ఉన్నాడు—అవరోధశక్తి జడమైన రాత్రిగా మారింది.
Mantra 11
दासपत्नीरहिगोपा अतिष्ठन्निरुद्धा आपः पणिनेव गावः । अपां बिलमपिहितं यदासीद्वृत्रं जघन्वाँ अप तद्ववार ॥
దాసుని భర్తగా, అహి (సర్పం)ని కాపలాదారుగా చేసుకొని ఆ జలాలు అడ్డుపడి నిలిచాయి—పణి వలె గోవులను గోశాలలో బంధించినట్లుగా. అపాం (జల) బిలం మూసివేయబడి దాగి ఉన్నప్పుడు, వృత్రాన్ని సంహరించిన ఇంద్రుడు ఆ ఆవరణ-అడ్డంకిని తొలగించి తెరిచివేశాడు.
Mantra 12
अश्व्यो वारो अभवस्तदिन्द्र सृके यत्त्वा प्रत्यहन्देव एकः । अजयो गा अजयः शूर सोममवासृजः सर्तवे सप्त सिन्धून् ॥
ఇంద్రా, ఆ పోరాటంలో నీకోసం అశ్వసమమైన ఒక ఆవరణం (వార) ఏర్పడింది; ఒకే దేవుడు నిన్ను ఎదుర్కొన్నప్పుడు. నీవు గోవులను జయించావు; శూరా, నీవు సోమాన్ని జయించావు; ప్రవహించుటకు సప్త సింధువులను నీవు విడిచిపెట్టావు.
Mantra 13
नास्मै विद्युन्न तन्यतुः सिषेध न यां मिहमकिरद्ध्रादुनिं च । इन्द्रश्च यद्युयुधाते अहिश्चोतापरीभ्यो मघवा वि जिग्ये ॥
విద్యుత్తు అతనిని ఆపలేదు; గర్జన-తన్యతు కూడా ఆపలేదు; గర్జిస్తూ వరదను కుమ్మరించే ఆ మేఘమబ్బు కూడా అడ్డుకోలేదు. ఇంద్రుడు మరియు అహి యుద్ధంలో పట్టుబట్టి పోరాడినప్పుడు, దానశీల మఘవా అన్ని పరిబంధక శక్తులను దాటి విజయం సాధించాడు.
Mantra 14
अहेर्यातारं कमपश्य इन्द्र हृदि यत्ते जघ्नुषो भीरगच्छत् । नव च यन्नवतिं च स्रवन्तीः श्येनो न भीतो अतरो रजांसि ॥
హే ఇంద్రా! అహిని సంహరించిన తరువాత భయం నీ హృదయంలో ప్రవేశించినప్పుడు, ఆ సర్పపు ఏ మార్గాన్ని నీవు చూచితివి? అయినా నీవు తొమ్మిది మరియు తొంభై తొమ్మిది ప్రవహించే ధారలను—భయంలేని శ్యేనుడు (గద్ద) వలె—దాటి, రజాంసి (లోక-ప్రదేశాలు) అవతలికి చేరితివి.
Mantra 15
इन्द्रो यातोऽवसितस्य राजा शमस्य च शृङ्गिणो वज्रबाहुः । सेदु राजा क्षयति चर्षणीनामरान्न नेमिः परि ता बभूव ॥
ఇంద్రుడు అవసిత (స్థిర ఆధారం) మరియు శమ (శాంతి) యొక్క రాజుగా వచ్చెను—శృంగి (శక్తిమంతుడు), వజ్రబాహువు. అతడే చర్షణీనాం (ప్రజలు) పై రాజుగా పాలించుచున్నాడు; అరాల చుట్టూ నేమి (చక్ర పరిధి) ఉన్నట్లుగా వారిని పరివేష్టించి, గమనంలోని ఋత-క్రమాన్ని ఏకంగా ధరిస్తాడు.
It tells how Indra kills Vṛtra (also called Ahi), the power that blocked the waters, and how the waters are released to flow freely again—restoring life and order.
Waters stand for rain, rivers, fertility, and the return of movement and abundance. When Indra releases them, the world becomes livable and prosperous again.
Indra can be read as inner strength and clarity, while Vṛtra is blockage—fear, inertia, confusion. The hymn describes the breakthrough that releases energy, insight, and forward movement.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.