Sukta 32

Mantra 1

इन्द्रस्य नु वीर्याणि प्र वोचं यानि चकार प्रथमानि वज्री । अहन्नहिमन्वपस्ततर्द प्र वक्षणा अभिनत्पर्वतानाम् ॥

ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੀਰਯ-ਕਰਮ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ—ਵਜ੍ਰਧਾਰੀ ਦੇ ਉਹ ਪਹਿਲੇ ਕਿਰਤ ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਅਹਿ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ; ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ-ਬੰਧਨ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੜਿੱਕੇ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ।

Mantra 2

अहन्नहिं पर्वते शिश्रियाणं त्वष्टास्मै वज्रं स्वर्यं ततक्ष । वाश्रा इव धेनवः स्यन्दमाना अञ्जः समुद्रमव जग्मुरापः ॥

ਉਸ ਨੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਬੈਠੇ ਅਹਿ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਸਵਰਗ-ਜਿਤੂ ਵਜ੍ਰ (ਵਜ੍ਰਾਯੁਧ) ਘੜਿਆ। ਫਿਰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰੰਭਾਣ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਬਣ ਕੇ, ਜਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਉਤਰ ਗਏ।

Mantra 3

वृषायमाणोऽवृणीत सोमं त्रिकद्रुकेष्वपिबत्सुतस्य । आ सायकं मघवादत्त वज्रमहन्नेनं प्रथमजामहीनाम् ॥

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਦੇ ਬਲ ਵਾਂਗ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ; ਤ੍ਰਿਕਦ੍ਰੁਕਾਂ (ਤਿੰਨ ਪੀੜਨ-ਆਸਨਾਂ) ਵਿੱਚ ਸੁਤ ਸੋਮ ਪੀਤਾ। ਫਿਰ ਮਘਵਾਨ ਨੇ ਸ਼ਾਯਕ (ਬਾਣ) ਚੁੱਕਿਆ, ਵਜ੍ਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ; ਅਤੇ ਅਹੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਣੇ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 4

यदिन्द्राहन्प्रथमजामहीनामान्मायिनाममिनाः प्रोत मायाः । आत्सूर्यं जनयन्द्यामुषासं तादीत्ना शत्रुं न किला विवित्से ॥

ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਅਹੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਜਣੇ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਮਾਯਾਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਯਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਦ੍ਯੌ (ਆਕਾਸ਼) ਤੇ ਉਸ਼ਸ (ਉਸ਼ਾ/ਪ੍ਰਭਾਤ) ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾ ਕੀਤੀ।

Mantra 5

अहन्वृत्रं वृत्रतरं व्यंसमिन्द्रो वज्रेण महता वधेन । स्कन्धांसीव कुलिशेना विवृक्णाहिः शयत उपपृक्पृथिव्याः ॥

ਇੰਦਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਜ੍ਰ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਵਧ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ, ਰੋਕ ਨੂੰ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਸਮਾਨ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਡਾਲਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਕੁਹਾੜੀ ਨਾਲ ਮੋਢੇ ਚੀਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਤਿਵੇਂ ਫਾਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੱਪ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨੀਵਾਂ ਚੰਬੜ ਕੇ ਪਿਆ ਰਿਹਾ—ਅਵਰੋਧ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਢਹਿ ਪਈ।

Mantra 6

अयोद्धेव दुर्मद आ हि जुह्वे महावीरं तुविबाधमृजीषम् । नातारीदस्य समृतिं वधानां सं रुजानाः पिपिष इन्द्रशत्रुः ॥

ਮੱਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਯੋਧੇ ਵਾਂਗ ਉਹ ਲਲਕਾਰਿਆ—ਮਹਾਵੀਰ, ਤੁਵਿਬਾਧ, ਋ਜੀਸ਼ ਉਸ ਮਹਾਬਲਵਾਨ ਨੂੰ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਹਾਰਾਂ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨੂੰ ਪਾਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ; ਟੁੱਟ-ਭੱਜ ਕੇ, ਇੰਦਰ-ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਧੂੜ ਵਾਂਗ ਪਿਸ ਗਿਆ।

Mantra 7

अपादहस्तो अपृतन्यदिन्द्रमास्य वज्रमधि सानौ जघान । वृष्णो वध्रिः प्रतिमानं बुभूषन्पुरुत्रा वृत्रो अशयद्व्यस्तः ॥

ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਲੜ ਪਿਆ; ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਜ੍ਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਾਪ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਕਰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਾਲਾ ਉਹ ਅਸਮਰਥ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ—ਅਨੇਕ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਛਿੱਤਰ ਗਿਆ।

Mantra 8

नदं न भिन्नममुया शयानं मनो रुहाणा अति यन्त्यापः । याश्चिद्वृत्रो महिना पर्यतिष्ठत्तासामहिः पत्सुतःशीर्बभूव ॥

ਟੁੱਟੇ ਬੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਨਦੀ ਵਾਂਗ, ਉੱਥੇ ਪਿਆ (ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ) ਨੂੰ ਲੰਘ ਕੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਨ ਵਿੱਚ ਉੱਠਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਫਾਨ ਮਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਰੋਕ ਰੱਖਿਆ ਸੀ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਅਹਿ (ਸੱਪ) ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਧੂੜ ਦਾ ਢੇਰ ਬਣ ਗਿਆ।

Mantra 9

नीचावया अभवद्वृत्रपुत्रेन्द्रो अस्या अव वधर्जभार । उत्तरा सूरधरः पुत्र आसीद्दानुः शये सहवत्सा न धेनुः ॥

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨੀਵੀਂ ਹੋ ਗਈ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਘਾਤ ਹੇਠਾਂ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਪਰ ਵਾਲੀ ਮਾਂ ਰਹੀ, ਹੇਠਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ; ਦਾਨੁ ਵੱਛੇ ਸਮੇਤ ਗਾਂ ਵਾਂਗ ਪਈ ਰਹੀ—ਸ਼ਕਤੀ ਡਿੱਗ ਕੇ ਜੜ੍ਹ ਨਿਰਭਰਤਾ ਬਣ ਗਈ।

Mantra 10

अतिष्ठन्तीनामनिवेशनानां काष्ठानां मध्ये निहितं शरीरम् । वृत्रस्य निण्यं वि चरन्त्यापो दीर्घं तम आशयदिन्द्रशत्रुः ॥

ਟਿਕਾਣੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖੜ੍ਹੇ ਥੰਮ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਲੁਕ ਕੇ ਪਈ ਸੀ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦੇ ਗੁਪਤ ਅੱਡੇ ਵਿਚ ਪਾਣੀਆਂ ਬੇਰੋਕ ਟੋਕ ਫਿਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਇੰਦਰ-ਸ਼ਤਰੂ ਲੰਮੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤਾਣ ਕੇ ਪਿਆ ਰਿਹਾ—ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਜੜ੍ਹ ਰਾਤ ਬਣ ਗਈ।

Mantra 11

दासपत्नीरहिगोपा अतिष्ठन्निरुद्धा आपः पणिनेव गावः । अपां बिलमपिहितं यदासीद्वृत्रं जघन्वाँ अप तद्ववार ॥

ਦਾਸ ਨੂੰ ਪਤੀ ਅਤੇ ਅਹਿ ਨੂੰ ਰਾਖਾ ਬਣਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਉਹਨਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਰਹੀਆਂ—ਜਿਵੇਂ ਪਣੀ ਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾੜੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ। ਜਦੋਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ-ਬਿਲ ਬੰਦ ਸੀ, ਤਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਰੋਕ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੂਰ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ।

Mantra 12

अश्व्यो वारो अभवस्तदिन्द्र सृके यत्त्वा प्रत्यहन्देव एकः । अजयो गा अजयः शूर सोममवासृजः सर्तवे सप्त सिन्धून् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਘੋੜੇ ਵਰਗੀ ਇਕ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਬਣ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਇਕੋ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਤੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਜਿੱਤੀਆਂ; ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਤੂੰ ਸੋਮ ਵੀ ਜਿੱਤਿਆ; ਅਤੇ ਵਹਿਣ ਲਈ ਤੂੰ ਸੱਤ ਸਿੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 13

नास्मै विद्युन्न तन्यतुः सिषेध न यां मिहमकिरद्ध्रादुनिं च । इन्द्रश्च यद्युयुधाते अहिश्चोतापरीभ्यो मघवा वि जिग्ये ॥

ਨਾ ਬਿਜਲੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਨਾ ਗਰਜ ਨੇ; ਨਾ ਹੀ ਗੱਜਦਾ ਹੜ੍ਹ ਵਰਸਾਉਣ ਵਾਲੀ ਧੁੰਦਲੀ ਬੱਦਲੀ ਛਾਂ। ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਅਹਿ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭਿੜੇ, ਤਦ ਦਾਤਾਰ ਮਘਵਾਨ ਸਭ ਬੰਧਨਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਿੱਤ ਗਿਆ।

Mantra 14

अहेर्यातारं कमपश्य इन्द्र हृदि यत्ते जघ्नुषो भीरगच्छत् । नव च यन्नवतिं च स्रवन्तीः श्येनो न भीतो अतरो रजांसि ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਹਿ (ਸੱਪ) ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਰਾਹ ਤੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਰ ਤੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਆ ਵੱਸਿਆ? ਤਾਂ ਵੀ ਤੂੰ ਨੌਂ ਅਤੇ ਨਿਨਾਨਵੇਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘ ਗਿਆ—ਨਿਡਰ ਸ਼੍ਯੇਨ (ਬਾਜ਼) ਵਾਂਗ—ਰਜਾਂਸਿ, ਵੰਡੇ ਹੋਏ ਲੋਕ-ਧਾਮਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ।

Mantra 15

इन्द्रो यातोऽवसितस्य राजा शमस्य च शृङ्गिणो वज्रबाहुः । सेदु राजा क्षयति चर्षणीनामरान्न नेमिः परि ता बभूव ॥

ਇੰਦਰ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਮ (ਸ਼ਾਂਤੀ) ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈ—ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ (ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ), ਬਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬਲ, ਵਜ੍ਰਬਾਹੁ। ਉਹੀ ਚਰਸ਼ਣੀਨਾਮ—ਲੋਕ-ਜਨ ਸਮੂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜਾ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨੇਮਿ ਜਿਵੇਂ ਅਰੀਆਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪਰਿਘ ਵਾਂਗ ਘੇਰ ਕੇ ਗਤੀ ਦੇ ਋ਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।