
Sukta 1.165
Agastya Mānavā (traditional for RV 1.165, Indra–Marut dialogue)
Maruts (addressed; within an Indra–Marut dialogic frame)
Tr̥ṣṭubh (probable; metrical verification recommended)
ఋగ్వేదం 1.165 స్తుతి రూపంలో నడిచే నాటకీయ ఇంద్ర–మరుత్ సంభాషణ. కవి మరుతుల ఏకైక తేజస్సు, శక్తి గురించి ప్రశ్నిస్తాడు; ఇంద్రుడు వృత్రవధంలో తన స్వతంత్ర విజయాన్ని, మానవులకు చేసిన ఉపకారాలను దృఢంగా ప్రకటిస్తాడు. ఈ సూక్తం దైవ ప్రాధాన్యం మరియు మైత్రీ/కూటమి—తుఫాను దేవతలు మరియు వజ్రధారి ఎలా కలిసి కార్యం చేస్తారో—అనే విషయాన్ని సమన్వయంగా చర్చిస్తుంది; చివరికి మరుతులు తమ ‘సేన’ వంటి బలసమూహంతో వచ్చి ఉత్సాహం, రక్షణ, వృద్ధి ప్రసాదించమని ఆహ్వానంతో ముగుస్తుంది.
Mantra 1
कया शुभा सवयसः सनीळाः समान्या मरुतः सं मिमिक्षुः । कया मती कुत एतास एतेऽर्चन्ति शुष्मं वृषणो वसूया ॥
ఏ శుభ సమన్వయంతో—సమవయస్కులై, ఒకే నీళ (నివాసం) కలవారై—మరుతులు కలిసి మిళితమయ్యారు? ఏ మతి (ప్రేరిత బుద్ధి) చేత, ఎక్కడి నుంచి వీరు వచ్చారు, వృషణ (వీర్యవంతులు)గా, వసూయా (సత్యధనాన్ని కోరుతూ) తమ శుష్మం (బలం)ను గానంచేస్తున్నారు?
Mantra 2
कस्य ब्रह्माणि जुजुषुर्युवानः को अध्वरे मरुत आ ववर्त । श्येनाँ इव ध्रजतो अन्तरिक्षे केन महा मनसा रीरमाम ॥
ఎవరి బ్రహ్మ (పవిత్ర స్తోత్రం/సూక్తం)ను ఈ యువకులు స్వీకరించారు? ఎవరు మరుతులను అధ్వర (యజ్ఞకర్మ) వైపు తిప్పారు? అంతరిక్షంలో మెరుస్తూ దూసుకెళ్లే శ్యేన (గద్ద)ల వలె—ఏ మహా మనస్ (మహామనస్సు)తో మనం వారి దగ్గరకు చేరి వారిని ఆనందింపజేయగలం?
Mantra 3
कुतस्त्वमिन्द्र माहिनः सन्नेको यासि सत्पते किं त इत्था । सं पृच्छसे समराणः शुभानैर्वोचेस्तन्नो हरिवो यत्ते अस्मे ॥
హే ఇంద్రా, మహిమగలవాడా! హే సత్పతే (సత్యాధిపతీ), నీవు ఎక్కడి నుంచి వచ్చి ఒంటరిగా వెళ్తున్నావు? నీవు ఎందుకు ఇలా ప్రశ్నిస్తున్నావు, నీ శుభ (దీప్త) సహచరులతో కలిసి వచ్చి? హే హరివన్, మా కోసం నీ మనసులో ఉన్నదాన్ని మాకు చెప్పు.
Mantra 4
ब्रह्माणि मे मतयः शं सुतासः शुष्म इयर्ति प्रभृतो मे अद्रिः । आ शासते प्रति हर्यन्त्युक्थेमा हरी वहतस्ता नो अच्छ ॥
నా బ్రహ్మ (ప్రేరిత వాక్యాలు) నా మతులు (ఆలోచనలు) శుభకరమైనవి; సుత (పిండిన) సోమం సిద్ధంగా ఉంది, నా శుష్మ (వీరబలం) ఉప్పొంగుతుంది—నా అద్రి (సోమపేషణ శిల) ఎత్తబడింది. ఉక్థ (స్తుతి) పిలుస్తుంది; వారు ఆనందంతో ప్రతిస్పందిస్తారు. హరీ (రెండు కపిశ/తామ్ర అశ్వాలు) ఆయనను మా వద్దకు ఇక్కడికి మోసుకొనిరావాలి.
Mantra 5
अतो वयमन्तमेभिर्युजानाः स्वक्षत्रेभिस्तन्वः शुम्भमानाः । महोभिरेताँ उप युज्महे न्विन्द्र स्वधामनु हि नो बभूथ ॥
కాబట్టి మేము, ఈ సమీప శక్తులతో యుక్తులమై, వారి స్వక్షత్ర (స్వతంత్రాధిపత్యం) ద్వారా మా తను (అస్తిత్వం)ను శోభింపజేసుకుంటూ, వారి మహిమలతో వారితో కలుస్తాము. హే ఇంద్రా, నీ స్వధా (నీ స్వభావ-నియమం/స్వనియతి) ప్రకారం నడుచు—ఎందుకంటే నీవు నిజంగా మా కోసం అట్లానే అయ్యావు.
Mantra 6
क्व स्या वो मरुतः स्वधासीद्यन्मामेकं समधत्ताहिहत्ये । अहं ह्युग्रस्तविषस्तुविष्मान्विश्वस्य शत्रोरनमं वधस्नैः ॥
అప్పుడు ఎక్కడ ఉంది మీ స్వధా, హే మరుతులారా, మీరు నన్ను ఒంటరిగా అహిహత్యే (సర్పవధం)కు నిలిపినప్పుడు? ఎందుకంటే నేను—ఉగ్రుడు, తవిష (బలవంతుడు), తువిష్మాన్ (అత్యంత పరాక్రమవంతుడు)—సర్వలోకంలోని ప్రతి శత్రువును నా వధస్నైః (వధాయుధాలు)తో వంచుతాను/నమింపజేస్తాను.
Mantra 7
भूरि चकर्थ युज्येभिरस्मे समानेभिर्वृषभ पौंस्येभिः । भूरीणि हि कृणवामा शविष्ठेन्द्र क्रत्वा मरुतो यद्वशाम ॥
ఓ బలవంతుడైన వృషభా! నీవు నీ యుక్త (జూదిన) శక్తులతో, నీకు సమానమైన మరియు స్వజనసదృశమైన పౌంస్యాలతో మా కొరకు ఎంతో కార్యం చేసితివి. ఎందుకంటే మేము కూడా—ఓ అత్యంత శక్తిమంతుడైన ఇంద్రా—మరుతుల ఇచ్ఛానుసారం, క్రతు (సంకల్ప-శక్తి) బలంతో, ఎప్పుడెప్పుడైతే మేము వశత్వం/అధికారానికి ప్రేరేపింపబడతామో, అప్పుడప్పుడు అనేక కార్యాలను సాధించదలచుచున్నాము.
Mantra 8
वधीं वृत्रं मरुत इन्द्रियेण स्वेन भामेन तविषो बभूवान् । अहमेता मनवे विश्वश्चन्द्राः सुगा अपश्चकर वज्रबाहुः ॥
ఓ మరుతులారా! నా స్వంత ఇంద్రియ (ఇంద్ర-బల)ంతో ఆవరించువాడైన వృత్రుని నేను వధించితిని; నా స్వంత తేజస్సుతో నేను ప్రచండుడనైతి. వజ్రబాహువైన నేను—మనుష్యుని కొరకు—ఈ జలాలను సర్వత్ర ప్రకాశమానముగా, సులభగమనయోగ్యముగా, ఆనందమయ పురోగతికి మార్గాలుగా చేసి ప్రవహింపజేసితిని/సులభముగా చేసితిని.
Mantra 9
अनुत्तमा ते मघवन्नकिर्नु न त्वावाँ अस्ति देवता विदानः । न जायमानो नशते न जातो यानि करिष्या कृणुहि प्रवृद्ध ॥
ఓ మఘవన్! నీ మహిమ అనుత్తమము; తెలిసిన ఏ దేవుడూ నీకు సమానుడు కాదు. జన్మించుచున్నవాడైనా, జన్మించినవాడైనా—ఎవడూ—నీవు చేయబోయే కార్యాలను అందుకోలేడు; ఓ నిరంతరం వృద్ధిచెందువాడా! వాటిని నీవే చేసి చూపుము.
Mantra 10
एकस्य चिन्मे विभ्वस्त्वोजो या नु दधृष्वान्कृणवै मनीषा । अहं ह्युग्रो मरुतो विदानो यानि च्यवमिन्द्र इदीश एषाम् ॥
ఒకనికే అయినా నాకు ఆ సర్వవ్యాపి బలం కలుగుగాక; దానితో ధైర్యంగా నా మనీషా (చింతన-శక్తి)ను నేను నిర్మించగలను. ఎందుకంటే, ఓ మరుతులారా, నేను నిజంగా ఉగ్రుడు—తెలిసినవాడు; నేను ఏ ఏదిని కదిలించు/ప్రేరేపించునో, వాటన్నిటిపై ఇంద్రుడే ఏకైక అధిపతి.
Mantra 11
अमन्दन्मा मरुतः स्तोमो अत्र यन्मे नरः श्रुत्यं ब्रह्म चक्र । इन्द्राय वृष्णे सुमखाय मह्यं सख्ये सखायस्तन्वे तनूभिः ॥
ఇక్కడ మరుతులు స్తోత్రగానంతో నన్ను ఆనందింపజేశారు; వీరులు నా కోసం శ్రవణయోగ్యమైన బ్రహ్మ (వాక్కు/వచనం)ను నిర్మించినప్పుడు. వృషభుడైన ఇంద్రునికోసం, సుముఖుడికోసం (సుందరముఖునికోసం), అలాగే నాకోసం—సఖ్యంలో సఖులై—వారు తమ దేహాలతో నా దేహధారిత్వానికి సమీపించారు.
Mantra 12
एवेदेते प्रति मा रोचमाना अनेद्यः श्रव एषो दधानाः । संचक्ष्या मरुतश्चन्द्रवर्णा अच्छान्त मे छदयाथा च नूनम् ॥
ఇలానే వీరు నా వైపు ప్రకాశిస్తూ, మచ్చలేని శ్రవస్ (యశస్సు) మరియు ఈ ప్రేరణను ధరించారు. ఓ చంద్రవర్ణ మరుతులారా, కలిసి నన్ను చూసి మీరు సమీపించారు; ఇప్పుడు మీరు నన్ను కప్పుతున్నారు—రక్షిస్తూ, ఆవరించుతూ.
Mantra 13
को न्वत्र मरुतो मामहे वः प्र यातन सखीँरच्छा सखायः । मन्मानि चित्रा अपिवातयन्त एषां भूत नवेदा म ऋतानाम् ॥
ఓ మరుతులారా! ఇక్కడ మీ మహిమను పెంపొందించగలవాడు ఎవరు? ఓ సఖులారా, మీ సఖుల వైపు ముందుకు సాగండి. నా నానావర్ణ ఆలోచనలను (ప్రాణవాయువులా) వీస్తూ తీసుకెళ్లండి; నాకు ‘ఋత’ (ṛta) సత్యాల నూతన-జ్ఞాతలుగా అవండి.
Mantra 14
आ यद्दुवस्याद्दुवसे न कारुरस्माञ्चक्रे मान्यस्य मेधा । ओ षु वर्त्त मरुतो विप्रमच्छेमा ब्रह्माणि जरिता वो अर्चत् ॥
గాయకుడు సేవకై సేవ చేయదలచినప్పుడు, మాన్యుని (పూజ్యుని) మేధ మనలను (స్తుతి యొక్క) సాధనంగా మలిచింది. కాబట్టి, ఓ మరుతులారా, విప్రుని వైపు తిరగండి; ఈ జరితా (స్తుతికర్త) మీకోసం ఈ బ్రహ్మాణి—వాక్శక్తులను—ఉచ్చరించాడు.
Mantra 15
एष वः स्तोमो मरुत इयं गीर्मान्दार्यस्य मान्यस्य कारोः । एषा यासीष्ट तन्वे वयां विद्यामेषं वृजनं जीरदानुम् ॥
ఓ మరుతులారా! ఇదే మీ స్తోమం; ఇదే మాన్యుడైన మాందార్య గాయకుని గీతి. దీనితో మా తను (దేహం) సమీపానికి రండి; అప్పుడు మేము ఈ బలవంతమైన గణాన్ని—త్వరగా దానం చేసేవాడిని—ఈ శక్తి-సమృద్ధిని తెలుసుకోగలము.
It is a hymn in the form of a dialogue where the Maruts are praised for their unified storm-power, and Indra asserts his own decisive role in slaying Vṛtra and freeing the waters.
The line emphasizes Indra’s sovereignty and independent might, while still keeping the Maruts within the sacred conversation as allied forces whose collective energy shapes the storm and supports cosmic order.
It can be recited as a prayer for courage, protection, and clear progress—symbolized by “easy-moving waters”—invoking the Maruts for energized harmony and Indra for decisive removal of obstacles.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.