Adhyaya 7

Verse 1

भीष्म उवाच । दितेः पुत्राः कथं जाता मरुतो देववल्लभाः । देवैर्जग्मुश्च सापत्नैः कस्मात्सख्यमनुत्तमम्

భీష్ముడు అన్నాడు—దితి పుత్రులైన మరుతులు ఎలా జన్మించారు, అయినా దేవతలకు ప్రియులుగా ఎలా అయ్యారు? దేవులకు ప్రత్యర్థులై ఉన్నప్పటికీ వారు దేవులతో కలిసి ఎందుకు వెళ్లారు, అనుత్తమమైన సఖ్యతను ఎలా పొందారు?

Verse 2

पुलस्त्य उवाच । पुरा दैवासुरे युद्धे हतेषु हरिणा सुरैः । पुत्रपौत्रेषु शोकार्ता गता भूलोकमुत्तमम्

పులస్త్యుడు అన్నాడు—పూర్వకాలంలో దేవాసుర యుద్ధంలో, హరివలన దేవతలు హతులైనప్పుడు, ఆమె పుత్రపౌత్రుల శోకంతో బాధపడుతూ ఉత్తమమైన భూలోకానికి వెళ్లింది.

Verse 3

पुष्करेषु महातीर्थे सरस्वत्यास्तटे शुभे । भर्त्तुराराधनपरा तप उग्रं चचार ह

పుష్కర మహాతీర్థంలో, సరస్వతీ నది శుభ తీరంలో, భర్త ఆరాధనలో నిమగ్నమైన ఆమె ఘోర తపస్సు చేసింది.

Verse 4

दितिर्वै दैत्यमाता तु ऋषिकार्येण सुव्रता । फलाहारा तपस्तेपे कृच्छ्रचांद्रायणादिभिः

దైత్యమాత దితి, సువ్రతగా ఋషి కార్యసాధనార్థం, ఫలాహారిణిగా ఉండి కృచ్ఛ్ర, చాంద్రాయణాది వ్రతాలతో తపస్సు చేసింది.

Verse 5

यावद्वर्षशतं साग्रं जराशोकसमाकुला । ततः सा तपसा तप्ता वसिष्ठादीनपृच्छत

నూరు సంవత్సరాలకు మించి ఆమె వృద్ధాప్యము మరియు శోకముతో కలత చెందింది. ఆపై తపస్సు వేడితో దగ్ధమై వసిష్ఠాది ఋషులను ప్రశ్నించింది.

Verse 6

कथयंतु भवंतो मे पुत्रशोकविनाशनम् । व्रतं सौभाग्यफलदमिहलोके परत्र च

హే మహాత్ములారా, నాకు పుత్రవియోగశోకాన్ని నశింపజేసే, ఇహలోకములోను పరలోకములోను సౌభాగ్యఫలాన్ని ప్రసాదించే వ్రతాన్ని చెప్పండి।

Verse 7

ऊचुर्वसिष्ठप्रमुखा ज्येष्ठस्य पूर्णिमाव्रतम् । यस्य प्रसादादभवत्सुतशोकविवर्जिता

వసిష్ఠాది ప్రధాన ఋషులు అన్నారు—‘జ్యేష్ఠమాస పూర్ణిమా వ్రతాన్ని ఆచరించాలి; దాని ప్రసాదంతో ఆమె పుత్రశోకమునుండి విముక్తురాలైంది।’

Verse 8

भीष्म उवाच । श्रोतुमिच्छाम्यहं ब्रह्मन्ज्येष्ठस्य पूर्णिमाव्रतम् । सुतानेकोनपंचाशद्येन लेभे पुनर्दितिः

భీష్ముడు అన్నాడు—హే బ్రాహ్మణా, జ్యేష్ఠమాస పూర్ణిమా వ్రతాన్ని నేను వినదలచుకున్నాను; దాని వల్ల దితి మళ్లీ నలభై తొమ్మిది మంది కుమారులను పొందింది।

Verse 9

पुलस्त्य उवाच । यद्वसिष्ठादिभिः पूर्वं दित्यै संकथितं व्रतम् । विस्तरेण तदेवेदं मत्सकाशान्निशामय

పులస్త్యుడు అన్నాడు—వసిష్ఠాది ఋషులు పూర్వం దితికి వివరించిన ఆ వ్రతమే; దానిని నా నుండి విస్తారంగా వినుము।

Verse 10

ज्येष्ठे मासि सिते पक्षे पौर्णमास्यां यतव्रता । स्थापयेदव्रणं कुंभं सिततण्डुलपूरितम्

జ్యేష్ఠమాస శుక్లపక్ష పూర్ణిమనాడు, వ్రతనియమంలో స్థిరుడైనవాడు దోషరహిత కలశాన్ని స్థాపించి, దానిని తెల్ల బియ్యంతో నింపాలి।

Verse 11

नानाफलयुतं तद्वदिक्षुदंडसमन्वितम् । सितवस्त्रयुगच्छन्नंसितचंदनचर्चितम्

అదేవిధంగా అది నానావిధ ఫలములతో సమృద్ధిగా, ఇక్షుదండములతో కూడి ఉండెను; తెల్లని వస్త్రయుగముతో కప్పబడి, తెల్ల చందనలేపనముతో అలంకరింపబడెను।

Verse 12

नानाभक्ष्यसमोपेतं सहिरण्यं तु शक्तितः । ताम्रपात्रं गुडोपेतं तस्योपरि निवेशयेत्

యథాశక్తి నానావిధ భక్ష్యములతో పాటు స్వర్ణమును కూడా సమర్పించవలెను; మరియు ఆ నైవేద్యంపై గుడ్డు నింపిన తామ్రపాత్రను స్థాపించవలెను।

Verse 13

तस्मादुपरि ब्रह्माणं सौवर्णं पद्मकोटरे । कुर्यात्शर्करयोपेतां सावित्रीं तस्य वामतः

దాని పైగా పద్మకోటరంలో స్వర్ణమయ బ్రహ్మదేవుని నిర్మించవలెను; మరియు ఆయన వామభాగంలో శర్కరతో అలంకృతమైన సావిత్రీదేవిని చేయవలెను।

Verse 14

गंधंधूपं तयोर्दद्याद्गीतं वाद्यं च कारयेत् । तदभावे कथं कुर्याद्यथा पद्मे पितामहः

ఆ ఇద్దరికీ గంధము, ధూపము సమర్పించి, గీతము మరియు వాద్యములను నిర్వహింపజేయవలెను; అవి లేనిచో ఎలా చేయవలెను—పద్మపురాణంలో పితామహుడు (బ్రహ్మ) చేసినట్లుగా।

Verse 15

ब्रह्माह्वयां च प्रतिमां कृत्वा गुडमयीं शुभाम् । शुक्लपुष्पाक्षततिलैरर्चयेत्पद्मसंभवम्

బ్రహ్మావాహనమునకు శుభమైన గుడమయ ప్రతిమను తయారు చేసి, పద్మసంభవుడు (బ్రహ్మ)ను తెల్ల పుష్పములు, అక్షతలు మరియు నువ్వులతో అర్చించవలెను।

Verse 16

ब्राह्माय पादौ संपूज्य जंघे सौभाग्यदाय च । विरिंचायोरुयुग्मं च मन्मथायेति वै कटिम्

బ్రహ్మునికి పాదయుగ్మాన్ని విధివిధానంగా పూజించి, సౌభాగ్యదాయకమైన జంఘలను కూడా ఆరాధించాలి. విరించి (బ్రహ్మ) కోసం ఉరుయుగ్మాన్ని, మन्मథ (కామ) కోసం కటిదేశాన్ని పూజించాలి।

Verse 17

स्वच्छोदरायेत्युदरमतंद्रायेत्युरो विधेः । मुखं पद्ममुखायेति बाहू वै वेदपाणये

విధాత బ్రహ్ముని ఉదరాన్ని ‘స్వచ్ఛోదర’ అని, వక్షస్థలాన్ని ‘అతంద్ర’ అని స్తుతించాలి. ముఖాన్ని ‘పద్మముఖ’ అని, భుజాలను ‘వేదపాణి’ అని ఆరాధించాలి.

Verse 18

नमः सर्वात्मने मौलिमर्च्चयेच्चापि पंकजम् । ततः प्रभाते तत्कुंभं ब्राह्मणाय निवेदयेत्

‘సర్వాత్మునికి నమస్కారం’ అని పలికి కమలాన్ని సమర్పించి పూజించాలి. తరువాత ఉదయాన్నే ఆ కుంభం (జలఘట)ను బ్రాహ్మణునికి నివేదించాలి.

Verse 19

ब्राह्मणं भोजयेद्भक्त्या स्वयं तु लवणं विना । भक्त्या प्रदक्षिणं दद्यादिमं मंत्रमुदीरयेत्

భక్తితో బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టాలి; తాను మాత్రం ఉప్పు లేకుండా భుజించాలి. భక్తితో ప్రదక్షిణ చేసి ఈ మంత్రాన్ని ఉచ్చరించాలి.

Verse 20

प्रीयतामत्र भगवान्सर्वलोकपितामहः । हृदये सर्वलोकानां यस्त्वानंदोभिधीयते

ఇక్కడ సమస్త లోకాల పితామహుడైన భగవంతుడు ప్రసన్నుడగుగాక. ‘ఆనందం’ అని పిలువబడే ఆయననే సమస్త జీవుల హృదయాలలో నివసిస్తాడు.

Verse 21

अनेन विधिना सर्वं मासिमासि समाचरेत् । उपवासी पौर्णमास्यामर्चयेद्ब्राह्ममव्ययम्

ఈ విధానమున నెలనెలకు సమస్త కర్మములను నియమంగా ఆచరించవలెను. పౌర్ణమి దినమున ఉపవాసముండి అవ్యయ పరబ్రహ్మ (బ్రహ్మ)ను ఆరాధించవలెను.

Verse 22

फलमेकं च संप्राश्य शर्वर्यां भूतले स्वपेत् । ततस्त्रयोदशे मासि घृतधेनुसमन्विताम्

ఒక ఫలమాత్రమే భుజించి రాత్రివేళ నేలమీదే శయనించవలెను. తరువాత పదమూడవ నెలలో ఘృతధేనుతో కూడిన (దానం) సమర్పించవలెను.

Verse 23

शय्यां दद्याद्विरिंचाय सर्वोपस्करसंयुताम् । ब्रह्माणं कांचनं कृत्वा सावित्रीं रजतैस्तथा

విరిఞ్చి (బ్రహ్మ)కు సమస్త ఉపకరణములతో కూడిన శయ్యను దానముగా ఇవ్వవలెను. బ్రహ్ముని స్వర్ణమూర్తిగా చేసి, అలాగే సావిత్రిని రజతమూర్తిగా చేయవలెను.

Verse 24

पद्मात्मकः सृष्टिकर्त्ता सावित्रीमुपलभ्यतु । वस्त्रैर्द्विजं सपत्नीकं पूज्य भक्त्या विभूषणैः

పద్మస్వరూపుడైన సృష్టికర్త (బ్రహ్మ) సావిత్రిని పొందుగాక. భక్తితో, భార్యతో కూడిన బ్రాహ్మణుని వస్త్రాలు మరియు ఆభరణాలతో సత్కరించి పూజించవలెను.

Verse 25

शक्त्या गवादिकं दद्यात्प्रीयतामित्युदीरयेत् । होमं शुक्लैस्तिलैः कुर्याद्ब्रह्मनामानि कीर्तयेत्

శక్తి మేరకు గోవులు మొదలైనవి దానం చేసి “(బ్రహ్మ) ప్రీతిపొందుగాక” అని పలకాలి. తెల్ల తిలలతో హోమం చేసి బ్రహ్ముని నామాలను కీర్తించాలి.

Verse 26

गव्येन सर्पिषा तद्वत्पायसेन च धर्मवित् । विप्रेभ्योथ धनं दद्यात्पुष्पमालां च शक्तितः

ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు గోఘృతంతో అలాగే పాయసంతో (పాలన్నం/ఖీరు) అర్పణ చేయాలి; తరువాత తన శక్తి మేరకు బ్రాహ్మణులకు ధనం మరియు పుష్పమాలలు దానం చేయాలి।

Verse 27

यः कुर्याद्विधिनानेन पौर्णमास्यां स्त्रियोपि वा । सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नोति ब्रह्मसात्म्यताम्

పౌర్ణమి నాడు ఈ విధి ప్రకారం ఈ వ్రతాన్ని ఎవరు ఆచరిస్తారో—స్త్రీలు కూడా—వారు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తులై బ్రహ్మతో ఏకత్వాన్ని పొందుతారు।

Verse 28

इहलोके वरान्पुत्रान्सौभाग्यं ध्रुवमश्नुते । यो ब्रह्मा स स्मृतो विष्णुरानंदात्मा महेश्वरः

ఈ లోకంలోనే అతడు ఉత్తమ పుత్రులను, స్థిరమైన సౌభాగ్యాన్ని నిశ్చయంగా పొందుతాడు. ఎందుకంటే బ్రహ్మయైనవాడే విష్ణువుగా స్మరించబడతాడు; ఆనందస్వరూపుడైన మహేశ్వరుడుగానూ ఆయనే।

Verse 29

सुखार्थी कामरूपेण स्मरेद्देवं पितामहम् । एवं श्रुत्वा चकारासौ दितिः सर्वमशेषतः

సుఖాన్ని కోరేవాడు కోరిన రూపంలో దేవ పితామహుడు (బ్రహ్మ)ను స్మరించాలి. ఇది విని దితి ఏదీ మిగలనీయకుండా అన్నిటినీ యథావిధిగా చేసింది।

Verse 30

कश्यपो व्रतमाहात्म्यादागत्य परया मुदा । चकार कर्कशां भूयो रूपलावण्यसंयुताम्

వ్రత మహాత్మ్యాన్ని విని పరమ ఆనందంతో కశ్యపుడు అక్కడికి వచ్చి, ఆ కఠిన స్వభావమున్నదానిని మళ్లీ రూప-లావణ్యాలతో యుక్తముగా చేశాడు।

Verse 31

वरैराछंदयामास सा तु वव्रे वरंवरम् । पुत्रं शक्रवधार्थाय समर्थं च महौजसम्

ఆమె వరాలతో ఆయనను ప్రసన్నం చేసి, శ్రేష్ఠమైన వరాన్ని ఎంచుకుంది—శక్రుడు (ఇంద్రుడు) వధించుటకు సమర్థుడైన మహాతేజస్సు గల కుమారుడు।

Verse 32

वरयामि महात्मानं सर्वामरनिषूदनम् । उवाच कश्यपो वाक्यमिंद्रहंतारमूर्जितम्

“నేను మహాత్ముడైన, సమస్త దేవులను సంహరించువానిని వరించుచున్నాను।” అని కశ్యపుడు బలమైన వాక్యములు పలికెను—పరాక్రమశాలియైన ఇంద్రహంతను।

Verse 33

प्रदास्याम्यहमेतेन किन्त्वेतत्क्रियतां शुभे । आपस्तंबीं तु कृत्वेष्टिं पुत्रीयामद्य सुस्तनि

“నేను దీనిని ఈ విధానముచేతనే ప్రసాదించెదను; కాని హే శుభే, ఇది చేయుము—ఈ రోజు ఆపస్తంబీ విధితో పుత్రీయ ఇష్టిని నిర్వహించుము, హే సుస్థని।”

Verse 34

विधास्यामि ततो गर्भं स्पृष्ट्वाहं ते स्तनौ शुभे । भविष्यति शुभो गर्भो देवि शक्रनिषूदनः

“అనంతరం నేను గర్భాన్ని స్థాపించెదను; హే శుభే, నీ స్తనములను స్పృశించి. హే దేవి, శుభ గర్భము కలుగును—శక్ర (ఇంద్ర) నిషూదకుడు।”

Verse 35

आपस्तंबीं ततश्चक्रे पुत्रेष्टिं द्रविणाधिकाम् । इंद्रशत्रोभवस्वेति जुहाव च हविस्त्वरन्

అప్పుడు ఆయన ఆపస్తంబీ విధితో ద్రవిణసమృద్ధమైన పుత్రేష్టిని నిర్వహించెను; మరియు త్వరగా హవిస్సు ఆహుతి ఇస్తూ పలికెను—“ఇంద్రశత్రువా, అవతరించు!”

Verse 36

देवाश्च मुमुर्हुर्दैत्या विमुखाश्चैव दानवाः । दित्यां गर्भमथाधत्त कश्यपः प्राह तां पुनः

దేవతలు మోహితులయ్యారు; దైత్యులు, దానవులు కూడా నిరుత్సాహపడి విముఖులయ్యారు. అప్పుడు కశ్యపుడు దితి గర్భంలో బీజాన్ని స్థాపించి, మళ్లీ ఆమెతో పలికెను.

Verse 37

मुखं ते चंद्रप्रतिमं स्तनौ बिल्वफलोपमौ । अधरौ विद्रुमाकारौ वर्णश्चातीव शोभनः

నీ ముఖము చంద్రుని వలె, నీ స్తనములు బిల్వఫలముల వలె; నీ అధరములు ప్రవాళమువలె, నీ వర్ణము అత్యంత శోభనము.

Verse 38

त्वां दृष्ट्वाहं विशालाक्षि विस्मरामि स्विकां तनुम् । तदेवं गर्भः सुश्रोणि हस्तेनोप्तस्तनौ तव

ఓ విశాలాక్షీ! నిన్ను చూచి నేను నా దేహభావననే మరచిపోతాను. అందుకే, ఓ సుశ్రోణీ, ఈ గర్భబీజాన్ని నా చేతితో నీ స్తనములపై స్థాపించితిని.

Verse 39

त्वया यत्ने विधातव्यो ह्यस्मिन्गर्भे वरानने । संवत्सरशतं त्वेकमस्मिन्नेव तपोवने

ఓ వరాననే! ఈ గర్భాన్ని గూర్చి నీవు యత్నపూర్వకంగా నియమసంయమాలు పాటించాలి; మరియు ఈ తపోవనంలోనే నూరు సంవత్సరాలు నివసించాలి.

Verse 40

संध्यायां नैव भोक्तव्यं गर्भिण्या वरवर्णिनि । न स्थातव्यं न गंतव्यं वृक्षमूलेषु सर्वदा

ఓ వరవర్ణినీ! గర్భిణి స్త్రీ సంధ్యాసమయంలో భోజనం చేయరాదు; అలాగే ఎప్పుడూ వృక్షమూలాల దగ్గర నిలవకూడదు, వెళ్లకూడదు.

Verse 41

नोपस्करेषु निविशेन्मुसलोलूखलादिषु । जलं च नावगाहेत शून्यागारं च वर्जयेत्

ముసలము‑ఉఖలము వంటి గృహోపకరణాలపై కూర్చోకూడదు, విశ్రాంతి తీసుకోకూడదు; అనుచితంగా నీటిలో దిగిపోయి స్నానం చేయకూడదు; శూన్యమైన, పాడుబడ్డ ఇంటిలో నివసించకూడదు।

Verse 42

वल्मीकेषु न तिष्ठेत न चोद्विग्नमना भवेत् । न नखेन लिखेद्भूमौ नांगारे न च भस्मनि

వల్మీకాలపై నిలబడకూడదు; మనస్సు కలత చెందనీయకూడదు. గోళ్లతో నేలపై రాయడం/గోకడం చేయకూడదు; మండే నిప్పురవ్వలలోనూ, బూడిదలోనూ చేయకూడదు।

Verse 43

न शयालुः सदा तिष्ठेद्व्यायामं च विवर्जयेत् । न तुषांगारभस्मास्थि कपालेषु समाविशेत्

ఎల్లప్పుడూ నిద్రలో మునిగి ఉండకూడదు; వ్యాయామం, శారీరక నియమాన్ని వదలకూడదు. పొట్టు, నిప్పురవ్వలు, బూడిద, ఎముకలు, కపాలములతో సంబంధం పెట్టుకోకూడదు।

Verse 44

वर्जयेत्कलहं लोके गात्राभ्यंगं तथैव च । न मुक्तकेशी तिष्ठेत नाशुचिः स्यात्कथंचन

లోకంలో కలహాన్ని వర్జించాలి; అలాగే దేహాభ్యంగం (నూనె మర్దన) కూడా నివారించాలి. జుట్టు విప్పి ఉండకూడదు; ఏ విధంగానూ అశుచిగా ఉండకూడదు।

Verse 45

न शयीतोत्तरशिराः न चैवाधः शिराः क्वचित् । न वस्त्रहीना नोद्विग्ना न चार्द्रचरणा सती

సతీమణి ఉత్తరదిశకు తల పెట్టి నిద్రపోకూడదు; అలాగే ఎప్పుడూ దక్షిణదిశకు తల పెట్టి కూడా నిద్రపోకూడదు. ఆమె వస్త్రహీనగా ఉండకూడదు, కలత చెందకూడదు, పాదాలు తడిగా ఉండకూడదు।

Verse 46

नामंगल्यां वदेद्वाचं न च हास्याधिकाभवेत् । कुर्याच्च गुरुभिर्नित्यं पूजां मांगल्यतत्परा

అమంగళమైన మాటలు పలకకూడదు, అతిగా నవ్వులో మునగకూడదు. మంగళభావంలో నిమగ్నుడై గురువులతో కలిసి/గురువిధానానుసారంగా నిత్య పూజ చేయాలి.

Verse 48

सर्वौषधीभिः सृष्टेन वारिणा स्नानमाचरेत् । तिष्ठेत्प्रसन्नवदना भर्तृप्रियहिते रता । न गर्हयेच्च भर्ता रंसर्वावस्थमपि क्वचित्

సర్వ ఔషధులతో సంస్కరించిన నీటితో స్నానం చేయాలి. ప్రసన్న ముఖంతో ఉండి, భర్తకు ప్రియమైనదీ హితమైనదీ అయిన కార్యాలలో నిమగ్నమై ఉండాలి; ఏ స్థితిలోనైనా ఎప్పుడూ భర్తను దూషించకూడదు.

Verse 49

कृशाहं दुर्बला चैव वार्द्धक्यं मम चागतम् । स्तनौ मे चलितौ स्थानान्मुखं च वलिभंगुरम्

నేను క్షీణించి బలహీనమయ్యాను; నాకు వృద్ధాప్యం వచ్చేసింది. నా స్తనాలు తమ స్థానంనుంచి జారిపోయాయి, నా ముఖం ముడతలతో బలహీనంగా మారింది.

Verse 50

एवंविधा त्वया चाहं कृतेति न वदेत्क्वचित् । स्वस्त्यस्तुते गमिष्यामि तथेत्युक्तस्तया पुनः

“ఎప్పుడూ ‘నన్ను నీవే ఇలా చేశావు’ అని చెప్పకూడదు. నీకు మంగళం కలుగుగాక; నేను వెళ్తాను.” ఆమె మళ్లీ ఇలా చెప్పగా, అతడు “తథాస్తు” అని పలికాడు.

Verse 51

पश्यतां सर्वभूतानां तत्रैवांतरधीयत । ततः सा भर्तृवाचोक्तविधिना समतिष्ठत

సర్వభూతాలు చూస్తుండగానే ఆమె అక్కడే అంతర్ధానమైంది. ఆ తరువాత భర్త మాటలతో చెప్పబడిన విధానానుసారంగా ఆమె ఆచరణలో నిలిచింది.

Verse 52

अथ ज्ञात्वा तथेंद्रोपि दितेः पार्श्वमुपागतः । विहाय देवसदनं तां शुश्रूषुरवस्थितः

అది తెలిసికొని ఇంద్రుడును దితి పక్కకు చేరెను; దేవసదనమును విడిచి అక్కడే నిలిచి ఆమె సేవలో నిమగ్నుడై యుండెను।

Verse 53

दितेश्छिद्रांतरप्रेप्सुरभवत्पाकशासनः । विपरीतोंतरव्यग्रः प्रसन्नवदतो बहिः

పాకశాసనుడైన ఇంద్రుడు దితి యొక్క బలహీన అంతరంలో చీలికను వెదకుచుండెను; బయటకు ప్రసన్నవదనంతో పలుకుచు, లోపల మాత్రం విరుద్ధంగా వ్యగ్రుడై యుండెను।

Verse 54

अजानन्निव तत्त्कार्यमात्मनश्शुभमाचरन् । ततो वर्षशतांते सा न्यूने तु दिवसैस्त्रिभिः

అజ్ఞానినివలె నటించి, తన శుభార్థమై ఆ కార్యమును ఆచరించుచుండెను. తరువాత నూరు సంవత్సరాల అంత్యంలో—మూడు దినములు తక్కువగా ఉండగా—ఆ స్థితి చేరెను।

Verse 55

मेने कृतार्थमात्मानं प्रीत्या विस्मितमानसा । अकृत्वा पादयोः शौचं शयाना मुक्तमूर्धजा

ప్రీతితో విస్మితమనస్కురాలై తాను కృతార్థమని భావించెను; కాని శయనించి, జుట్టు విప్పి, పాదశౌచము చేయలేదు।

Verse 56

निद्राभरसमाक्रांता दिवा परशिराः क्वचित् । ततस्तदंतरं लब्ध्वा प्रविश्यांतः शचीपतिः

నిద్రాభారముచే ఆక్రాంతులై వారు కొన్నిసార్లు పగలున కూడా తల తిప్పి నిద్రించిరి. అప్పుడు ఆ అంతరమును పొందిన శచీపతి (ఇంద్రుడు) లోపలికి ప్రవేశించెను।

Verse 57

वज्रेण सप्तधा चक्रे तं गर्भं त्रिदशाधिपः । ततः सप्त च ते जाताः कुमाराः सूर्यवर्चसः

దేవాధిపతి వజ్రంతో ఆ గర్భాన్ని ఏడు భాగాలుగా చీల్చెను; అప్పుడు సూర్యకాంతితో ప్రకాశించే ఏడు కుమారులు జన్మించారు.

Verse 58

रुदंतः सप्त ते बाला निषिद्धा दानवारिणा । भूयोपि रुदमानांस्तानेकैकान्सप्तधा हरिः

ఆ ఏడుగురు పిల్లలు ఏడుస్తూ దానవశత్రువిచే నిషేధింపబడ్డారు; అయినా వారు మళ్లీ ఏడుస్తుండగా హరి ప్రతి ఒక్కరినీ మరల ఏడు భాగాలుగా విభజించాడు.

Verse 59

चिच्छेद वज्रहस्तो वै पुनः स्तूदरसंस्थितान् । एवमेकोनपंचाशद्भूत्वा तेरुरुदुर्भृशम्

వజ్రహస్తుడు స్థూలోదరునిపై ఉన్న వారిని మరల చీల్చెను; అలా వారు నలభై తొమ్మిదిగా మారి అత్యంత ఘోరంగా గర్జించారు.

Verse 60

इंद्रो निवारयामास मा रुदध्वं पुनःपुनः । ततः स चिंतयामास वितर्कमिति वृत्रहा

ఇంద్రుడు వారిని పదేపదే ఆపుతూ—“మళ్లీ మళ్లీ ఏడవకండి” అన్నాడు; ఆపై వృత్రహా ఇంద్రుడు మనసులో ఆలోచనలో మునిగెను.

Verse 61

कर्मणः कस्य माहात्म्यात्पुनः संजीवितास्त्वमी । विदित्वा पुण्ययोगेन पौर्णमासीफलं त्विदम्

ఎవరి కర్మమహాత్మ్యంతో మీరు మళ్లీ జీవింపబడ్డారు? పుణ్యయోగముతో ఇది తెలిసి, నాకు పౌర్ణమాసీ వ్రతఫలాన్ని చెప్పండి.

Verse 62

नूनमेतत्परिणतमथवा ब्रह्मपूजनात् । वज्रेणाभिहताः संतो न विनाशमुपाययुः

నిశ్చయంగా ఇది పరిపక్వమైన పుణ్యఫలమే—లేదా బ్రహ్మపూజ ప్రభావం. వజ్రాఘాతంతో తాకబడినప్పటికీ ఆ సద్జనులు వినాశాన్ని పొందలేదు.

Verse 63

एकोप्यनेकतामाप यस्मादुदरगोपनम् । अवध्या नूनमेते वै तस्माद्देवा भवंत्विति

ఉదరంలో దాగుటకై ఒక్కవాడే అనేక రూపాలు ధరించాడు; కాబట్టి వీరు నిశ్చయంగా అవధ్యులు. అందువల్ల వీరు దేవులుగా కావాలి.

Verse 64

यस्मान्मा रुद इत्युक्ता रुदंतो गर्भसंभवाः । मरुतो नाम ते नाम्ना भवंतु सुखभागिनः

‘ఏడవకండి’ అని చెప్పబడినప్పటికీ వారు గర్భం నుండి ఏడుస్తూ పుట్టారు; అందువల్ల వారు ‘మరుతులు’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధులై, సుఖభాగులగుదురు.

Verse 65

ततः प्रसाद्य देवेशः क्षमस्वेति दितिं पुनः । अर्थशास्त्रं समास्थाय मयैतद्दुष्कृतं कृतम्

అప్పుడు దేవేశ్వరుని ప్రసన్నం చేసి అతడు దితితో మళ్లీ అన్నాడు—‘నన్ను క్షమించు.’ అర్థశాస్త్ర నీతిని ఆశ్రయించి నేను ఈ దుష్కృత్యం చేశాను.

Verse 66

कृत्वा मरुद्गणं देवैः समानममराधिपः । दितिं विमानमारोप्य ससुतामगमद्दिवम्

అమరాధిపతి మరుతగణాన్ని దేవులతో సమాన స్థితికి చేర్చి, దితిని కుమారునితో సహా విమానంపై ఎక్కించి స్వర్గానికి వెళ్లెను.

Verse 67

यज्ञभागभुजः सर्वे मरुतस्ते ततोभवन् । न जग्मुरैक्यमसुरैरतस्ते सुरवल्लभाः

వారందరూ యజ్ఞభాగానికి అర్హులై మరుతులుగా (వాయుదేవతలుగా) అయ్యారు. అసురులతో ఏకత్వం పొందలేదు; అందువల్ల దేవతలకు ప్రియులయ్యారు.

Verse 68

भीष्म उवाच । आदिसर्गस्त्वया ब्रह्मन्कथितो विस्तरेण मे । प्रतिसर्गश्च यो येषामधिपांस्तान्वदस्व मे

భీష్ముడు అన్నాడు— ఓ బ్రాహ్మణా! మీరు నాకు ఆదిసర్గాన్ని విస్తారంగా వివరించారు. ఇప్పుడు ప్రతిసర్గం మరియు వాటి వాటి అధిపతులను కూడా నాకు చెప్పండి.

Verse 69

पुलस्त्य उवाच । यदाभिषिक्तः सकलेपि राज्ये पृथुर्द्धरित्र्यामधिपो बभूव । तथौषधीनामधिपं चकार यज्ञव्रतानां तपसां च सोमम्

పులస్త్యుడు అన్నాడు— పృథు సమస్త రాజ్యంలో అభిషిక్తుడై భూమిపై అధిపతిగా అయినప్పుడు, అతడు సోముని ఔషధులకూ, యజ్ఞవ్రతాలకూ, తపస్సులకూ అధిపతిగా నియమించాడు.

Verse 70

नक्षत्रताराद्विजवृक्षगुल्मलतावितानस्य च रुक्मगर्भम् । अपामधीशं वरुणं धनानां राज्ञां प्रभुं वैश्रवणं च तद्वत्

అలాగే నక్షత్ర-తారల మండలానికి, పక్షులకు, వృక్షాలకు, పొదలకు, లతలకు, విస్తరించే వల్లులకు కూడా అధిపతిని నియమించాడు; జలాలకు అధీశ్వరుడైన వరుణుని, ధనాధిపతిగా మరియు రాజులలో ప్రభువుగా వైశ్రవణుని (కుబేరుని) కూడా స్థాపించాడు.

Verse 71

विष्णुं रवीणामधिपं वसूनामग्निं च लोकाधिपतिं चकार । प्रजापतीनामधिपं च दक्षं चकार शक्रं मरुतामधीशम्

అతడు విష్ణువును ఆదిత్యుల (సౌరదేవతల) అధిపతిగా, అగ్నిని వసువులకూ లోకాలకూ అధిపతిగా నియమించాడు. దక్షుని ప్రజాపతుల ప్రధానుడిగా చేసి, శక్రుని (ఇంద్రుని) మరుతుల అధీశ్వరుడిగా చేశాడు.

Verse 72

दैत्याधिपानामथ दानवानां प्रह्लादमीशं च यमं पितॄणाम् । पिशाचरक्षःपशुभूतयक्षवेतालराजं ह्यथ शूलपाणिम्

అప్పుడు దైత్యులు, దానవుల అధీశ్వరుడైన ప్రహ్లాదుని స్తుతించాడు; పితృల అధిపతిగా యముని నియమించాడు; అలాగే పిశాచ, రాక్షస, పశు, భూత, యక్ష, వేతాళుల రాజైన శూలపాణినీ స్థాపించాడు।

Verse 73

प्रालेयशैलं च पतिं गिरीणामीशं समुद्रं सरितामधीशम् । गंधर्वविद्याधरकिन्नराणामीशं पुनश्चित्ररथं चकार

ప్రాలేయశైలాన్ని పర్వతాల అధిపతిగా చేశాడు; సముద్రాన్ని నదుల అధీశ్వరుడిగా నియమించాడు; మరియు మళ్లీ గంధర్వ, విద్యాధర, కిన్నరుల అధిపతిగా చిత్రరథుని నియమించాడు।

Verse 74

नागाधिपं वासुकिमुग्रवीर्यं सर्पाधिपं तक्षकमादिदेश । दिग्वारणानामधिपं चकार गजेंद्रमैरावणनामधेयम्

ఉగ్రవీర్యుడైన వాసుకిని నాగాల అధిపతిగా నియమించాడు; తక్షకుని సర్పాల అధిపతిగా ఆదేశించాడు; మరియు ఐరావతనామ గజేంద్రుని దిక్కుల ఏనుగుల అధిపతిగా చేశాడు।

Verse 75

सुपर्णमीशं पततामथार्वतां राजानमुच्चैःश्रवसं चकार । सिंहं मृगाणां वृषभं गवां च प्लक्षं पुनः सर्ववनस्पतीनाम्

సుపర్ణుడు (గరుడుడు) పక్షుల అధీశ్వరుడిగా చేయబడెను; అశ్వాలలో ఉచ్చైఃశ్రవసును రాజుగా నియమించాడు। మృగాలలో సింహాన్ని శ్రేష్ఠంగా, గోవులలో వృషభాన్ని ప్రధానంగా, సమస్త వృక్షాలలో మళ్లీ ప్లక్షాన్ని అగ్రంగా చేశాడు।

Verse 76

पितामहः पूर्वमथाभ्यषिंचदेतान्पुनः सर्वदिशाधिनाथान् । पूर्वेश दिक्पालमथाभ्यषिंचन्नाम्ना सुवर्माणमरातिकेतुं

అప్పుడు పితామహుడు బ్రహ్మ ఈ సమస్త దిశాధినాథులను మళ్లీ అభిషేకించాడు; మరియు తూర్పు దిక్కు దిక్పాలుడైన—సువర్మా, అరాతికేతు అనే నామధారిని—తూర్పు అధీశ్వరుడిగా అభిషేకించాడు।

Verse 77

ततोधिपं दक्षिणतश्चकार सर्वेश्वरं शंखपदाभिधानम् । सकेतुमंतं दिगधीशमीशं चकार पश्चाद्भुवनांडगर्भः

అనంతరం బ్రహ్మాండగర్భస్థుడైన బ్రహ్మ దేవుడు దక్షిణ దిశకు సముద్రాధిపతి ‘సర్వేశ్వరుడు’ను—‘శంఖపద’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధుడిని—నియమించాడు. తరువాత పశ్చిమ దిశకు దిక్పాలకుడైన ‘సకేతుమాన్’ అనే ప్రభువును నియమించాడు.

Verse 78

हिरण्यरोमाणमुदग्दिगीशं प्रजापतिं मेघसुतं चकार । अद्यापि कुर्वंति दिशामधीशाः सदा वहंतस्तु भुवोभिरक्षाम्

ఆయన ఉత్తర దిశాధిపతిగా మేఘపుత్రుడైన ప్రజాపతి హిరణ్యరోమాను నియమించాడు. నేటికీ దిక్పాలకులు సదా లోకాల రక్షణకై భువనభారాన్ని మోస్తూనే ఉంటారు.

Verse 79

चतुर्भिरेतैः पृथुनामधेयो नृपोभिषिक्तः प्रथमः पृथिव्याम् । गतेंतरे चाक्षुषनामधेये वैवस्वतं चक्रुरिमं पृथिव्यां

ఈ నలుగురి చేత పృథు అనే రాజు అభిషిక్తుడయ్యాడు—భూమిపై తొలి అభిషిక్త చక్రవర్తి అతడే. ‘చాక్షుష’ మన్వంతరం గడిచిన తరువాత వారు వైవస్వత మనువును ఈ భూమికి అధిపతిగా నియమించారు.

Verse 80

गतेंतरे चाक्षुषनामधेये वैवस्वताख्ये च पुनः प्रवृत्ते । प्रजापतिः सोस्य चराचरस्य बभूव सूर्यान्वयजः सचिह्नः

‘చాక్షుష’ అనే అంతరకాలం గడిచి ఆ మన్వంతరం ముగిసి, మళ్లీ వైవస్వత మన్వంతరం ప్రారంభమైనప్పుడు, సూర్యవంశజుడై తన లక్షణచిహ్నాలతో విశిష్టుడైనవాడు సమస్త చరాచర సృష్టికి ప్రజాపతిగా అవతరించాడు.

Verse 81

पुलस्त्य उवाच । मन्वंतराणि सर्वाणि मनूनां चरितानि यत् । प्रमाणं चैव कल्पस्य तत्सृष्टिं च समासतः

పులస్త్యుడు అన్నాడు—నేను సమస్త మన్వంతరాలను, మనువుల చరిత్రలను, కల్పపు ప్రమాణాన్ని, అలాగే దానికి సంబంధించిన సృష్టిని సంక్షేపంగా వివరిస్తాను.

Verse 82

एकचित्तः प्रसन्नात्मा शृणु कौरवनंदन । यामा नाम पुरा देवा आसन्स्वायंभुवांतरे

ఏకాగ్రచిత్తంతో, ప్రసన్నహృదయంతో వినుము, ఓ కౌరవనందన. పురాతన స్వాయంభువ మన్వంతరంలో ‘యామ’ అనే దేవగణులు ఉన్నారు.

Verse 83

सप्तैव ऋषयः पूर्वं ये मरीच्यादयः स्मृताः । आग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च विभुः सवन एव च

పూర్వకాలంలో మరిచి మొదలైన ఏడు ఋషులు స్మరించబడినారు; (అందులో) ఆగ్నీధ్ర, అగ్నిబాహు, విభు మరియు సవన కూడా ఉన్నారు.

Verse 84

ज्योतिष्मान्द्युतिमान्भव्यो मेधा मेधातिथिर्वसुः । स्वायंभुवस्यास्य मनोर्दशैते वंशवर्द्धनाः

జ్యోతిష్మాన్, ద్యుతిమాన్, భవ్య, మేధా, మేధాతిథి, వసు—ఇవీ; ఈ స్వాయంభువ మనువు యొక్క వంశాన్ని వృద్ధి చేసే పది మంది వీరే.

Verse 85

प्रतिसर्गममी कृत्वा जग्मुस्ते परमं पदम् । एवं स्वायंभुवं प्रोक्तं स्वारोचिषमतः परम्

వారు ప్రతిసర్గాన్ని నిర్వహించి పరమపదానికి వెళ్లిపోయారు. ఈ విధంగా స్వాయంభువ (మన్వంతరం) చెప్పబడింది; ఇకపై స్వారోచిష మన్వంతరం వస్తుంది.

Verse 86

स्वारोचिषस्य तनयाश्चत्वारो देववर्चसः । नभोनभस्य प्रभृतिर्भावनः कीर्तिवर्द्धनः

స్వారోచిషునికి దేవతల వలె తేజస్సుతో కూడిన నలుగురు కుమారులు—నభోనభస్య, ప్రభృతి, భావన, కీర్తివర్ధన.

Verse 87

दत्तोग्निश्च्यवनस्तंभः प्राणः कश्यप एव च । अर्वा बृहस्पतिश्चैव सप्त सप्तर्षयोभवन्

దత్తాగ్ని, చ్యవన, స్థంభ, ప్రాణ, కశ్యప; అలాగే అర్వా మరియు బృహస్పతి—ఈ ఏడుగురు సప్తర్షులయ్యారు.

Verse 88

तदा देवाश्च तुषिताः स्मृता स्वारोचिषेंतरे । हवींद्रसुःकृतो मूर्तिरापो ज्योतिरथः स्मृतः

అప్పుడు స్వారోచిష మన్వంతరంలో దేవులు ‘తుషితులు’గా స్మరింపబడతారు; అక్కడ హవీంద్ర, సుహ్కృతులు ప్రసిద్ధులు, మూర్తి దేవి కూడా స్మరణీయ; ఆప మరియు జ్యోతిరథుడూ ఆ కాలంలో స్మృతులు.

Verse 89

वसिष्ठस्य सुताः सप्त ये प्रजापतयस्तदा । द्वितीयमेतत्कथितं मन्वंतरमतः परं

అప్పుడు వసిష్ఠునికి ఏడుగురు కుమారులు ఉండి, వారు ఆ కాలంలో ప్రజాపతులయ్యారు. ఇలా రెండవ మన్వంతరం వర్ణించబడింది; ఇకపై కథనం కొనసాగుతుంది.

Verse 90

अन्यच्चैव प्रवक्ष्यामि तथा मन्वंतरं शुभं । मनुर्नामौत्तमिस्तत्र दश पुत्रानजीजनत्

ఇంకొక శుభమైన మన్వంతరాన్ని కూడా నేను వివరిస్తాను. అక్కడ ‘ఉత్తమ’ అనే మనువు పది మంది కుమారులను కనెను.

Verse 91

इषऊर्जस्तनूजश्च शुचिः शुक्रस्तथैव च । मधुश्च माधवश्चैव नभस्योथ नभस्तथा

ఆ (పది కుమారుల)లో ఇష, ఊర్జుని తనూజుడు, శుచి, శుక్ర, మధు, మాధవ, నభస్య మరియు నభ—ఇవే పేర్లు చెప్పబడ్డాయి.

Verse 92

सहः सहस्य एतेषामुत्तमः कीर्तिवर्द्धनः । भानवस्तत्र देवाः स्युरूर्जाः सप्तर्षयः स्मृताः

వారిలో సహసుని కుమారుడైన ‘సహ’ శ్రేష్ఠుడు, కీర్తిని వృద్ధి చేయువాడు. అక్కడ ‘భానవ’లు దేవగణమని, ‘ఊర్జా’లు సప్తర్షులని స్మరించబడతారు.

Verse 93

कौकभिण्डिः कुतुण्डश्च दाल्भ्यः शंखः प्रवाहितः । मितिश्च संमितिश्चैव सप्तैते योगवर्द्धनाः

కౌకభిణ్డి, కుతుణ్డ, దాల్భ్య, శంఖ, ప్రవాహిత, మితి, సంమితి—ఈ ఏడుగురు యోగసాధనను వృద్ధి చేయువారు.

Verse 94

मन्वंतरं चतुर्थं तु तामसं नाम विश्रुतं । कपिः पृथुस्तथैवाग्निरकपिः कविरेव च

నాల్గవ మన్వంతరం ‘తామస’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధం; అందులో కపి, పృథు, అగ్ని, అకపి మరియు కవి అని పేర్కొనబడింది.

Verse 95

तथैव जन्यधामानौ मुनयः सप्त नामतः । साध्या देवगणा ये च कथितास्तामसेंतरे

అలాగే సృష్టికి జనక-ధామస్వరూపులైన ఏడు మునులు పేరుపేరున ప్రసిద్ధులు; తామస మన్వంతరంలో ‘సాధ్య’ అనే దేవగణమూ వర్ణించబడ్డారు.

Verse 96

अकल्मषस्तपोधन्वी तपोमूलस्तपोधनः । तपोराशिस्तपस्यश्च सुतपस्यः परंतपः

ఆయన కల్మషరహితుడు, తపోధనంతో సమృద్ధుడు; తపస్సే మూలమై నిలిచినవాడు, తపస్సుకు నిధివంటివాడు. తపస్సు రాశి, నిత్య తపస్యారతుడు, సుతపస్యుడు, పరమతపస్సు చేయువాడు.

Verse 97

तामसस्य सुताः सर्वे दशवंशविवर्द्धनाः । पंचमस्य मनोस्तद्वद्रैवतस्यांतरं शृणु

తామసుని కుమారులందరూ దశ వంశాలను వర్ధింపజేసేవారు. అలాగే ఇప్పుడు ఐదవ మనువు రైవతుని మన్వంతరాన్ని వినుము.

Verse 98

देवबाहुः सुबाहुश्च पर्ज्यन्यः समयोमुनिः । हिरण्यरोमा सप्ताश्वः सप्तैते ऋषयः स्मृताः

దేవబాహు, సుబాహు, పర్జన్య, సమయోముని, హిరణ్యరోమా, సప్తాశ్వ—ఇవే ఏడు ఋషులుగా స్మరించబడతారు.

Verse 99

देवाश्च भूतरजसस्तथा प्रकृतयः स्मृताः । अवशस्तत्वदर्शी च वीतिमान्हव्यपः कपिः

దేవులు, భూతరజస్సు మరియు ప్రకృతులు—ఇలా స్మరించబడతాయి. అలాగే అవశ, తత్త్వదర్శి, వీతిమాన్, హవ్యప, కపి కూడా ఉన్నారు.

Verse 100

मुक्तो निरुत्सुकः सत्वो निर्मोहोथ प्रकाशकः । धर्मवीर्यबलोपेता दशैते रेवतात्मजाः

ముక్తుడు, నిరుత్సుకుడు, సత్త్వసంపన్నుడు, నిర్మోహుడు, ప్రకాశవంతుడు—రైవతుని ఈ పది కుమారులు ధర్మం, వీర్యం, బలంతో యుక్తులు.

Verse 101

भृगुः सुधामा विरजः सहिष्णुर्नारदस्तथा । विवस्वान्कृतिनामा च सप्त सप्तर्षयोपरे

భృగు, సుధామా, విరజ, సహిష్ణు అలాగే నారద; ఇంకా వివస్వాన్ మరియు కృతినాముడు—ఇవే ఇతర ఏడు సప్తర్షులు.

Verse 102

चाक्षुषस्यांतरे देवा लेखानामपरिश्रुताः । विभवोथ पृथक्चानु कीर्तितास्त्रिदिवौकसः

చాక్షుష మన్వంతరంలో, పేర్లు గ్రంథాలలో ఏ లోపమూ లేక లిఖితమైన దేవతలు—త్రిదివవాసులు—విభవంతో కూడి వేరువేరుగా, అనంతరంగా కీర్తింపబడ్డారు।

Verse 103

चाक्षुषस्यांतरे प्राप्ते देवानां पंचमो जनः । रुरुप्रभृतयस्तद्वच्चाक्षुषस्य सुता दश

చాక్షుష మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు దేవతల ఐదవ తరం ఉద్భవించింది; అలాగే రురు మొదలైన చాక్షుషుని పది కుమారులు జన్మించారు।

Verse 104

प्रोक्ताः स्वायंभुवे वंशे ये मया पूर्वमेव ते । अन्तरं चाक्षुषं चैव मया ते परिकीर्तितं

స్వాయంభువ వంశంలో నేను ముందే చెప్పిన వారినే; అలాగే అంతరా మరియు చాక్షుష (మన్వంతర) విషయమూ నేను నీకు వివరించి కీర్తించాను।

Verse 105

सप्तमं च प्रवक्ष्यामि यद्वैवस्वतमुच्यते । अत्रिश्चैव वसिष्ठश्च कश्यपो गौतमस्तथा

ఇప్పుడు నేను ఏడవ మన్వంతరాన్ని వివరిస్తాను; అది వైవస్వతమని పిలువబడుతుంది. అందులో అత్రి, వసిష్ఠ, కశ్యప, అలాగే గౌతముడు (ఋషులు) ఉన్నారు।

Verse 106

भारद्वाजस्तथा योगी विश्वामित्रः प्रतापवान् । जमदग्निश्च सप्तैते सांप्रतं ते महर्षयः

అలాగే భారద్వాజుడు, యోగి; ప్రతాపవంతుడైన విశ్వామిత్రుడు; మరియు జమదగ్ని—ఈ ఏడుగురు ప్రస్తుతం మీ మహర్షులు।

Verse 107

कृत्वा धर्मव्यवस्थानं प्रयान्ति परमं पदं । सावर्ण्यस्य प्रवक्ष्यामि मनोर्भावि तथांतरं

ధర్మవ్యవస్థను స్థాపించి వారు పరమపదాన్ని పొందుతారు. ఇప్పుడు నేను సావర్ణ్య మన్వంతరమును, అలాగే మనువుకు రాబోయే ఇతర మన్వంతరమును వివరిస్తాను.

Verse 108

अश्वत्थामा शरद्वांश्च कौशिको गालवस्तथा । शतानंदः काश्यपश्च रामश्च ऋषय स्मृताः

అశ్వత్థామ, శరద్వాన్, కౌశికుడు, అలాగే గాలవుడు; ఇంకా శతానందుడు, కాశ్యపుడు, రాముడు—ఇవన్నీ ఋషులుగా స్మరించబడినవారు.

Verse 109

धृतिर्वरीयान्यवसुः सुवर्णो धृतिरेव च । वरिष्णुवीर्यः सुमतिर्वसुश्शुक्रश्च वीर्यवान्

ధృతి, వరీయాన్, యవసు, సువర్ణుడు, మళ్లీ ధృతి; అలాగే వరిష్ణువీర్యుడు, సుమతి, వసు, శుక్రుడు, వీర్యవాన్—ఇవి పేర్కొనబడిన నామాలు.

Verse 110

भविष्यस्यार्कसावर्णेर्मनोः पुत्राः प्रकीर्तिताः । रौच्यादयस्तथान्येपि मनवः संप्रकीर्तिताः

భవిష్యుడు అనే ఆర్కసావర్ణి మనువు యొక్క కుమారులు ప్రకటించబడ్డారు. అలాగే రౌచ్య మొదలైన ఇతర మనువులూ సమ్యకంగా కీర్తించబడ్డారు.

Verse 111

रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नाम भविष्यति । मनुर्भूतिसुतस्तद्वद्भौत्यो नाम भविष्यति

ప్రజాపతి రుచికి రౌచ్య అనే కుమారుడు జన్మిస్తాడు. అలాగే భూతి కుమారుడైన మనువు ‘భౌత్య’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి పొందుతాడు.

Verse 112

ततस्तु मेरुसावर्णिर्ब्रह्मसुनुर्मनुः स्मृतः । ऋभुश्च ॠतुधामा च विष्वक्सेनो मनुस्तथा

అనంతరం బ్రహ్ముని కుమారుడైన మేరుసావర్ణి మనువుగా స్మరించబడెను; తదుపరి ఋభు, ఋతుధామా మరియు అలాగే విష్వక్సేనుడు కూడా మనువులుగా కీర్తింపబడిరి।

Verse 113

अतीतानागताश्चैव मनवः परिकीर्तिताः । वर्षाणां युगसाहस्रमेभिर्व्याप्तं नराधिप

గతమైనవారూ రాబోయేవారూ అయిన మనువులు కూడా పరికిർത്തింపబడ్డారు. ఈ యుగసహస్రాలచే సంవత్సరాల పరంపర అంతటా వ్యాపించియున్నది, ఓ నరాధిపా।

Verse 114

स्वेस्वेन्तरे सर्वमिदं समुत्पाद्य चराचरं । कल्पक्षये निवृत्ते तु मुच्यंते ब्रह्मणा सह

తమ తమ మన్వంతరాలలో వారు ఈ సమస్త చరాచర జగత్తును సృష్టించెదరు; కల్పాంత ప్రళయం సంభవించినప్పుడు వారు బ్రహ్మునితో కూడ ముక్తిని పొందుదురు।

Verse 115

अमीयुगसहस्रान्ते विनश्यन्ति पुनःपुनः । ब्रह्माद्या विष्णुसायुज्यं ततो यास्यंति वै नृप

ఓ నృపా, వీరు యుగసహస్రాంతంలో మళ్లీ మళ్లీ లయమగుదురు; అనంతరం బ్రహ్మాది దేవతలు నిశ్చయంగా విష్ణుసాయుజ్యాన్ని పొందుదురు।