Prakarana 4
त्याग-दीक्षा का सोपान: जहाँ ‘राज्य’ (भोग-धर्म) का मोह टूटकर ‘वन’ (वैराग्य-धर्म) का द्वार खुलता है। अयोध्या काण्ड साधक को यह सिखाता है कि धर्म केवल शुभ-घटना नहीं, बल्कि पीड़ा में सत्य-पालन, वचन-रक्षा, और ईश्वर-आज्ञा-स्वीकार की तपस्या है—यही मुक्ति-सीढ़ी का निर्णायक मोड़ है।
அயோத்தியா காண்டத்தின் பிரதான ரசம் கருணை; ஆனால் அது வெறும் சோகம் அல்ல—‘தர்ம-நிர்ணயம்’ எனும் கருணை. இப்பகுதியில் கைகேயியின் கடுமை (ரௌத்ர-பீஜம்) முன் தசரதனின் சத்திய-சங்கல்பம் (தர்ம-தீரம்) நின்றதால், கருண-ரௌத்ரத்தின் தீவிர சங்கமம் உருவாகிறது. தசரதன் ‘சத்யசந்தன்’ ஆக இருப்பது—ராஜதர்மத்தின் பிரதிஷ்டை—அதே நேரம் ராமன் மீது அவருடைய ஆசக்தி—பக்தியின் மனித முகம்—இரண்டும் ஒருசேர ஒலிக்கின்றன. துளசியின் தர்மசாஸ்திரக் கட்டமைப்பு இங்கே தெளிவு: வாக்கு (சத்தியம்) ஒரு ‘யஜ்ஞம்’; அதை நிறைவேற்றுதல் ‘தபஸ்’—பிராணம் போனாலும். இதனால் கதையின் சோபானம் மேலேறுகிறது: அயோத்தியாவின் மங்கள-உற்சவம் உள்ளுக்குள் வைராக்ய-யாத்திரையாக மாறுகிறது. இந்த பகுதி சாதகனுக்கு சொல்லுவது: முக்தியின் படிக்கட்டில் மிகக் கடினமான படி ‘பிரிய-வியோகம்’ அல்ல; ‘அஹம்-மோகம்’ துறந்து, சத்தியத்திற்காக சுயேச்சை-பலிதானம் செய்வதே.
Verses
சௌபாய் 30.1-4
एहि बिधि राउ मनहिं मन झाँखा।देखि कुभाँति कुमति मन माखा।।
भरतु कि राउर पूत न होहीं।आनेहु मोल बेसाहि कि मोही।।
जो सुनि सरु अस लाग तुम्हारें।काहे न बोलहु बचनु सँभारे।।
देहु उतरु अनु करहु कि नाहीं।सत्यसंध तुम्ह रघुकुल माहीं।।
देन कहेहु अब जनि बरु देहू।तजहुँ सत्य जग अपजसु लेहू।।
सत्य सराहि कहेहु बरु देना।जानेहु लेइहि मागि चबेना।।
सिबि दधीचि बलि जो कछु भाषा।तनु धनु तजेउ बचन पनु राखा।।
अति कटु बचन कहति कैकेई।मानहुँ लोन जरे पर देई।।
ehi bidhi rāu manahiṁ mana jhā̃khā |dekhi kubhā̃ti kumati mana mākhā ||
bharatu ki rāura pūta na hohīṁ |ānehu mola besāhi ki mohī ||
jo suni saru asa lāga tumhāreṁ |kāhe na bolahu bacanu sãbhāre ||
dehu utaru anu karahu ki nāhīṁ |satyasaṁdha tumha raghukula māhīṁ ||
dena kahehu aba jani baru dehū |tajahũ satya jaga apajasu lehū ||
satya sarāhi kahehu baru denā |jānehu leihi māgi cabenā ||
sibi dadhīci bali jo kachu bhāṣā |tanu dhanu tajeu bacana panu rākhā ||
ati kaṭu bacana kahati kaikeī |mānahũ lona jare para deī ||
இவ்வாறு மன்னன் தன் இதயத்தில் உள்ளுக்குள் எரிந்தான்; அவனது துயரநிலையைக் கண்டு தீய மனம் கொண்ட கைகேயி பகைமையில் நிறைந்தாள். பரதனும் உமக்குப் புத்திரன் அல்லவா? அல்லது விலைக்கு வாங்கிய அடிமையாக என்னை வீட்டிற்கு அழைத்து வந்தீர்களா? என் சொற்கள் கேட்டு உமக்கு அம்பைப் போலத் தைத்தால், ஏன் வார்த்தைகளைக் கவனமாகச் சொல்லவில்லை? பதில் தருக: செய்வீர்களா அல்லது இல்லையா? ரகு குலத்தில் உண்மைக்குக் கட்டுப்பட்டவராக உம்மை அறிவர். வரம் தருவதாகக் கூறினீர்; இப்போது தர வேண்டாம். உண்மையை விட்டு உலகில் அவப்பெயரை ஏற்றுக்கொள்ளுங்கள். உண்மையைப் புகழ்ந்து வரம் தருவதாகக் கூறினீர், நான் கேட்பதென்றால் ஒரு பிடி வறுத்த தானியம் மட்டுமே கேட்பேன் என எண்ணினீர். சிபி, ததீசி, பலி ஆகியோர் எதை வாக்குக் கொடுத்தார்களோ, அதற்காக உடலையும் செல்வத்தையும் துறந்து தங்கள் வாக்கையும் பொறுப்பையும் காத்தார்கள். கைகேயி மிகக் கடுமையான வார்த்தைகளைக் கூறினாள், எரிந்த புண்ணின்மேல் உப்பு தேய்ப்பது போல.
தோஹா 30
धरम धुरंधर धीर धरि नयन उघारे रायँ।सिरु धुनि लीन्हि उसास असि मारेसि मोहि कुठायँ।।30।।
dharama dhuraṁdhara dhīra dhari nayana ughāre rāyã |siru dhuni līnhi usāsa asi māresi mohi kuṭhāyã ||30||
தர்மத்தின் பாரத்தைச் சுமந்த அரசர் தைரியம் கொண்டு கண்களைத் திறந்தார். தலையை ஆட்டி, நீண்ட பெருமூச்சு விட்டு, "அவள் என்னை உயிர்நாடியில் வாளால் வெட்டினாள்" என்றார்.
சௌபாய் 31.1-4
आगें दीखि जरत रिस भारी।मनहुँ रोष तरवारि उघारी।।
मूठि कुबुद्धि धार निठुराई।धरी कूबरीं सान बनाई।।
लखी महीप कराल कठोरा।सत्य कि जीवनु लेइहि मोरा।।
बोले राउ कठिन करि छाती।बानी सबिनय तासु सोहाती।।
प्रिया बचन कस कहसि कुभाँती।भीर प्रतीति प्रीति करि हाँती।।
मोरें भरतु रामु दुइ आँखी।सत्य कहउँ करि संकरू साखी।।
अवसि दूतु मैं पठइब प्राता।ऐहहिं बेगि सुनत दोउ भ्राता।।
सुदिन सोधि सबु साजु सजाई।देउँ भरत कहुँ राजु बजाई।।
āgeṁ dīkhi jarata risa bhārī |manahũ roṣa taravāri ughārī ||
mūṭhi kubuddhi dhāra niṭhurāī |dharī kūbarīṁ sāna banāī ||
lakhī mahīpa karāla kaṭhorā |satya ki jīvanu leihi morā ||
bole rāu kaṭhina kari chātī |bānī sabinaya tāsu sohātī ||
priyā bacana kasa kahasi kubhā̃tī |bhīra pratīti prīti kari hā̃tī ||
moreṁ bharatu rāmu dui ā̃khī |satya kahaũ kari saṁkarū sākhī ||
avasi dūtu maiṁ paṭhaiba prātā |aihahiṁ begi sunata dou bhrātā ||
sudina sodhi sabu sāju sajāī |deũ bharata kahũ rāju bajāī ||
முன்னே கொண்டிருப்பவளைக் கண்டான், கொடிய சினத்தோடு எரிகிறாள், கோபமே ஒரு வாளாய் உருவெடுத்தது போல. அதன் பிடி தீய ஆலோசனை, அதன் வாய்ப்பு கொடூரம், கூன்குத்தி அதைத் தன் வாளேற்றுக் கல்லில் இறக்கி கூர்மையாக்கினாள். அரசன் அவளைக் கண்டான், கொடியவளாய் கடினமாய், உண்மையில் என் உயிரை எடுப்பாளோ என்று. இதயத்தை உறுதிப்படுத்தி அரசன் பேசினான், அவளை மகிழ்விக்கும் வணக்கமான சொற்களால். அன்பே, ஏன் இப்படிக் கெட்ட முறையில் பேசுகிறாய்? மக்களின் நம்பிக்கையையும் நம் அன்பையும் அழிக்கிறாய். எனக்கு பரதனும் ராமனும் இரு கண்கள் போல. சிவனைச் சாட்சியாக வைத்து உண்மை கூறுகிறேன். விடியற்காலை நிச்சயம் ஒரு தூதனை அனுப்புவேன். இரு சகோதரர்களும் கேட்டதும் விரைவில் வருவார்கள். நல்ல நாளைத் தேர்ந்தெடுத்து எல்லா ஏற்பாடுகளையும் செய்து, விழா இசையுடன் பரதனுக்கு அரசை அறிவித்துக் கொடுப்பேன்.
தோஹா 31
लोभु न रामहि राजु कर बहुत भरत पर प्रीति।मैं बड़ छोट बिचारि जियँ करत रहेउँ नृपनीति।।31।।
lobhu na rāmahi rāju kara bahuta bharata para prīti |maiṁ baṛa choṭa bicāri jiyã karata raheũ nṛpanīti ||31||
ராமருக்கு அரசாட்சியில் லோபம் இல்லை, பரதன் மீது அவருக்கு மிகுந்த அன்பு உள்ளது. யார் பெரியவர், யார் சிறியவர் என என் மனதில் சிந்தித்து, நான் அரசர்களின் வழக்கத்தைப் பின்பற்றிக் கொண்டிருந்தேன்.
சௌபாய் 32.1-4
राम सपथ सत कहुउँ सुभाऊ।राममातु कछु कहेउ न काऊ।।
मैं सबु कीन्ह तोहि बिनु पूँछें।तेहि तें परेउ मनोरथु छूछें।।
रिस परिहरू अब मंगल साजू।कछु दिन गएँ भरत जुबराजू।।
एकहि बात मोहि दुखु लागा।बर दूसर असमंजस मागा।।
अजहुँ हृदय जरत तेहि आँचा।रिस परिहास कि साँचेहुँ साँचा।।
कहु तजि रोषु राम अपराधू।सबु कोउ कहइ रामु सुठि साधू।।
तुहूँ सराहसि करसि सनेहू।अब सुनि मोहि भयउ संदेहू।।
जासु सुभाउ अरिहि अनुकूला।सो किमि करिहि मातु प्रतिकूला।।
rāma sapatha sata kahuũ subhāū |rāmamātu kachu kaheu na kāū ||
maiṁ sabu kīnha tohi binu pū̃cheṁ |tehi teṁ pareu manorathu chūcheṁ ||
risa pariharū aba maṁgala sājū |kachu dina gaẽ bharata jubarājū ||
ekahi bāta mohi dukhu lāgā |bara dūsara asamaṁjasa māgā ||
ajahũ hṛdaya jarata tehi ā̃cā |risa parihāsa ki sā̃cehũ sā̃cā ||
kahu taji roṣu rāma aparādhū |sabu kou kahai rāmu suṭhi sādhū ||
tuhū̃ sarāhasi karasi sanehū |aba suni mohi bhayau saṁdehū ||
jāsu subhāu arihi anukūlā |so kimi karihi mātu pratikūlā ||
ராமரைச் சத்தியம் செய்து உண்மையை உங்களுக்குச் சொல்கிறேன்: ராமரின் தாய் எனக்கு எப்போதும் எதையும் சொன்னதில்லை. நான் உங்களிடம் கேட்காமல் எல்லாம் செய்தேன், அதனால் என் விருப்பம் வீணாயிற்று. இப்போது கோபத்தை விடுங்கள், மங்களகரமான விழாவை ஏற்பாடு செய்யுங்கள். சில நாட்கள் கழித்து பரதன் இளவரசன் ஆவான். ஒன்று மட்டும் எனக்குத் துன்பம் தந்தது: நீங்கள் கேட்ட இரண்டாம் வரம் தகாதது. இன்றும் அந்தத் தீச்சுடரில் உங்கள் இதயம் எரிகிறது. இது கோபமா, பரிகாசமா, அல்லது உண்மையாகவே உண்மையா? கோபத்தை விடுத்து ராமரின் குற்றத்தைச் சொல்லுங்கள். அனைவரும் ராமர் மிகவும் நல்லவர் என்கிறார்கள். நீங்களும் அவரைப் புகழ்ந்து அன்பு செலுத்தினீர்கள். இப்போது இதைக் கேட்டு எனக்குச் சந்தேகம் ஏற்பட்டது. எவருடைய குணம் பகைவருக்கும் அனுகூலமாக இருக்கிறதோ, அவர் தாயிடம் பிரதிகூலமாக எப்படி நடப்பார்?
தோஹா 32
प्रिया हास रिस परिहरहि मागु बिचारि बिबेकु।जेहिं देखाँ अब नयन भरि भरत राज अभिषेकु।।32।।
priyā hāsa risa pariharahi māgu bicāri bibeku |jehiṁ dekhā̃ aba nayana bhari bharata rāja abhiṣeku ||32||
பிரியமானவளே, உன் விளையாட்டையையும் கோபத்தையும் விட்டுவிடு, பகுத்தறிவுடன் சிந்தித்து ஏதாவது கேள், இப்போது நான் என் கண்களை நிறைத்து பரதனுக்கு அரசாட்சி அபிஷேகம் செய்வதைக் காண வேண்டும்.
சௌபாய் 33.1-4
जिऐ मीन बरू बारि बिहीना।मनि बिनु फनिकु जिऐ दुख दीना।।
कहउँ सुभाउ न छलु मन माहीं।जीवनु मोर राम बिनु नाहीं।।
समुझि देखु जियँ प्रिया प्रबीना।जीवनु राम दरस आधीना।।
सुनि म्रदु बचन कुमति अति जरई।मनहुँ अनल आहुति घृत परई।।
कहइ करहु किन कोटि उपाया।इहाँ न लागिहि राउरि माया।।
देहु कि लेहु अजसु करि नाहीं।मोहि न बहुत प्रपंच सोहाहीं।।
रामु साधु तुम्ह साधु सयाने।राममातु भलि सब पहिचाने।।
जस कौसिलाँ मोर भल ताका।तस फलु उन्हहि देउँ करि साका।।
jiai mīna barū bāri bihīnā |mani binu phaniku jiai dukha dīnā ||
kahaũ subhāu na chalu mana māhīṁ |jīvanu mora rāma binu nāhīṁ ||
samujhi dekhu jiyã priyā prabīnā |jīvanu rāma darasa ādhīnā ||
suni mradu bacana kumati ati jaraī |manahũ anala āhuti ghṛta paraī ||
kahai karahu kina koṭi upāyā |ihā̃ na lāgihi rāuri māyā ||
dehu ki lehu ajasu kari nāhīṁ |mohi na bahuta prapaṁca sohāhīṁ ||
rāmu sādhu tumha sādhu sayāne |rāmamātu bhali saba pahicāne ||
jasa kausilā̃ mora bhala tākā |tasa phalu unhahi deũ kari sākā ||
நீரின்றி ஒரு மீன் வாழ்ந்திருக்கலாம், மணியின்றி ஒரு பாம்பு துன்பத்துடன் வாழ்ந்திருக்கலாம். என் இயல்பை உண்மையாகக் கூறுகிறேன், என் மனதில் வஞ்சனை இல்லை: ராமரின்றி என் உயிர் இல்லை. என் அறிவுள்ள அன்பே, உன் இதயத்தில் சிந்தித்துப் பார்: என் உயிர் ராமரின் தரிசனத்தைச் சார்ந்துள்ளது. இந்த மென்மையான வார்த்தைகளைக் கேட்டு, தீய மனம் கொண்ட கைகேயி கடுமையாக எரிந்தாள், நெருப்பில் நெய் ஊற்றியது போல. அவள் கூறினாள், கோடி தந்திரங்களை ஏன் முயற்சிக்கக் கூடாது? இங்கே உம் தந்திரங்கள் என்மேல் வேலை செய்யாது. கொடுக்கவும், அல்லது மறுத்து அவமானத்தைத் தாங்கவும். நீண்ட சதி வேலைகள் எனக்குப் பிடிக்காது. ராமர் நல்லவர், நீங்களும் நல்லவராகவும் ஞானியாகவும் இருக்கிறீர்கள், ராமரின் தாயாரும் எல்லாருக்கும் தெரிந்தபடி நல்லவரே. கௌசல்யை எனக்குத் தீங்கு செய்ய எண்ணியது போல, அதற்குரிய கனியை நான் அவளுக்கே கொடுத்து அதற்குப் பதிலடி கொடுப்பேன்.
தோஹா 33
होत प्रात मुनिबेष धरि जौं न रामु बन जाहिं।मोर मरनु राउर अजस नृप समुझिअ मन माहिं।।33।।
hota prāta munibeṣa dhari jauṁ na rāmu bana jāhiṁ |mora maranu rāura ajasa nṛpa samujhia mana māhiṁ ||33||
அதிகாலையில் முனிவர் வேடம் தரித்து ராமர் காட்டிற்குச் செல்லாவிட்டால், என் மரணமும் உமது அவப்பெயரும் நிச்சயம் நிகழும்; இதனை அரசே, உமது மனத்தில் நன்கு உணர்ந்து கொள்ளுங்கள்.
சௌபாய் 34.1-4
अस कहि कुटिल भई उठि ठाढ़ी।मानहुँ रोष तरंगिनि बाढ़ी।।
पाप पहार प्रगट भइ सोई।भरी क्रोध जल जाइ न जोई।।
दोउ बर कूल कठिन हठ धारा।भवँर कूबरी बचन प्रचारा।।
ढाहत भूपरूप तरु मूला।चली बिपति बारिधि अनुकूला।।
लखी नरेस बात फुरि साँची।तिय मिस मीचु सीस पर नाची।।
गहि पद बिनय कीन्ह बैठारी।जनि दिनकर कुल होसि कुठारी।।
मागु माथ अबहीं देउँ तोही।राम बिरहँ जनि मारसि मोही।।
राखु राम कहुँ जेहि तेहि भाँती।नाहिं त जरिहि जनम भरि छाती।।
asa kahi kuṭila bhaī uṭhi ṭhāṛhī |mānahũ roṣa taraṁgini bāṛhī ||
pāpa pahāra pragaṭa bhai soī |bharī krodha jala jāi na joī ||
dou bara kūla kaṭhina haṭha dhārā |bhavãra kūbarī bacana pracārā ||
ḍhāhata bhūparūpa taru mūlā |calī bipati bāridhi anukūlā ||
lakhī naresa bāta phuri sā̃cī |tiya misa mīcu sīsa para nācī ||
gahi pada binaya kīnha baiṭhārī |jani dinakara kula hosi kuṭhārī ||
māgu mātha abahīṁ deũ tohī |rāma birahã jani mārasi mohī ||
rākhu rāma kahũ jehi tehi bhā̃tī |nāhiṁ ta jarihi janama bhari chātī ||
அவ்வாறு கூறிவிட்டு, வஞ்சகையான கைகேயி எழுந்து நின்றாள்; கோபத்தின் நதி பொங்குவது போல. அந்த நதி பாவத்தின் மலையிலிருந்து எழுந்தது; கோபத்தின் நீரால் நிரம்பி வழிந்தது; யாரும் அதனைப் பார்க்க முடியவில்லை. இரண்டு வரங்கள் அதன் கரைகள், அவளது கடும் பிடிவாதம் அதன் வெள்ளம், கூன்முதுகு மந்தரையின் சொற்கள் அவளது ஆலோசனையைப் பரப்பி அதன் சுழல்களாயின. மன்னனை, மரத்தைப் போல, வேரோடு அழித்து, அது துன்பத்தின் சமுத்திரத்தை நோக்கி ஓடியது. மன்னன் அவளது சொற்கள் மெய்யானவை, உறுதியானவை எனக் கண்டான்; பெண்ணின் வடிவில் மரணம் அவன் தலைக்கு மேல் ஆடுவதையும் கண்டான். அவளது பாதங்களைப் பிடித்து, அவளை அமரச் செய்து வேண்டினான்: "சூரிய குலத்திற்குக் கோடாரியாகாதே." "என் தலையைக் கேள், இப்போதே உனக்குத் தருவேன்; ஆனால் ராமனின் பிரிவால் என்னைக் கொல்லாதே." "ராமனை எந்த வழியிலாவது இங்கே தங்க வை; இல்லையேல் உன் நெஞ்சம் வாழ்நாள் முழுதும் எரியும்."
தோஹா 34
देखी ब्याधि असाध नृपु परेउ धरनि धुनि माथ।कहत परम आरत बचन राम राम रघुनाथ।।34।।
dekhī byādhi asādha nṛpu pareu dharani dhuni mātha |kahata parama ārata bacana rāma rāma raghunātha ||34||
சிகிச்சையற்ற நோயைக் கண்டு, அரசன் தலையை நிலத்தில் அறைந்து வீழ்ந்தான்; மிகுந்த வேதனையுடன், "ராம, ராம, ரகுநாதா" என்று கூறினான்.
சௌபாய் 35.1-4
ब्याकुल राउ सिथिल सब गाता।करिनि कलपतरु मनहुँ निपाता।।
कंठु सूख मुख आव न बानी।जनु पाठीनु दीन बिनु पानी।।
पुनि कह कटु कठोर कैकेई।मनहुँ घाय महुँ माहुर देई।।
जौं अंतहुँ अस करतबु रहेऊ।मागु मागु तुम्ह केहिं बल कहेऊ।।
दुइ कि होइ एक समय भुआला।हँसब ठठाइ फुलाउब गाला।।
दानि कहाउब अरु कृपनाई।होइ कि खेम कुसल रौताई।।
छाड़हु बचनु कि धीरजु धरहू।जनि अबला जिमि करुना करहू।।
तनु तिय तनय धामु धनु धरनी।सत्यसंध कहुँ तृन सम बरनी।।
byākula rāu sithila saba gātā |karini kalapataru manahũ nipātā ||
kaṁṭhu sūkha mukha āva na bānī |janu pāṭhīnu dīna binu pānī ||
puni kaha kaṭu kaṭhora kaikeī |manahũ ghāya mahũ māhura deī ||
jauṁ aṁtahũ asa karatabu raheū |māgu māgu tumha kehiṁ bala kaheū ||
dui ki hoi eka samaya bhuālā |hãsaba ṭhaṭhāi phulāuba gālā ||
dāni kahāuba aru kṛpanāī |hoi ki khema kusala rautāī ||
chāṛahu bacanu ki dhīraju dharahū |jani abalā jimi karunā karahū ||
tanu tiya tanaya dhāmu dhanu dharanī |satyasaṁdha kahũ tṛna sama baranī ||
மன்னன் கலங்கினான், அவனது அனைத்து உறுப்புகளும் சோர்ந்தன, யானை ஒன்று கல்பதருவை வேரறுத்தது போல. அவன் தொண்டை உலர்ந்தது, வாயிலிருந்து ஒரு வார்த்தையும் வரவில்லை, நீரில்லாத ஏழை மீன் போல. பின்னர் கைகேயி மீண்டும் கசப்பாகவும் கடுமையாகவும் பேசினாள், காயத்தில் விஷம் ஊற்றுவது போல. "இறுதியில் இப்படித்தான் செய்ய விரும்பினால், எத்தகைய பலத்தால் 'கேளு, கேளு' என்றாய்?" "ஒரே நேரத்தில் இரண்டு விஷயங்கள் நடக்குமோ, மன்னா? இதயமாகச் சிரித்துக்கொண்டே, அதே சமயம் கன்னங்களை விரித்து வெறுப்புடன் இருக்க முடியாது." "தானசீலி என்று அழைக்கப்படுவாயா, அதே சமயம் கஞ்சனுமா? ஒருவன் மன்னனாகவும் பாதுகாப்பாகவும் வசதியாகவும் வாழ முடியுமா?" "உன் வாக்கை விடு அல்லது தைரியத்தைக் கொள். பலவீனமான பெண்ணைப் போல் கருணை காட்டாதே." "உடல், மனைவி, மகன், இல்லம், செல்வம், நிலம்: தன் வாக்கில் உண்மையானவனுக்கு இவை எல்லாம் ஒரு புல்லிற்குச் சமமாகக் கருதப்பட்டன."
தோஹா 35
मरम बचन सुनि राउ कह कहु कछु दोषु न तोर।लागेउ तोहि पिसाच जिमि कालु कहावत मोर।।35।।
marama bacana suni rāu kaha kahu kachu doṣu na tora |lāgeu tohi pisāca jimi kālu kahāvata mora ||35||
உள்ளத்தைத் தொடும் வார்த்தைகளைக் கேட்டு, அரசர் கூறினார்: உனக்கு எந்தத் தவறும் இல்லை. என் காலன் ஒரு பேயைப்போல உன்னைப் பிடித்து உன் வாயினால் பேசுகிறான்.
சௌபாய் 36.1-4
चहत न भरत भूपतहि भोरें।बिधि बस कुमति बसी जिय तोरें।।
सो सबु मोर पाप परिनामू।भयउ कुठाहर जेहिं बिधि बामू।।
सुबस बसिहि फिरि अवध सुहाई।सब गुन धाम राम प्रभुताई।।
करिहहिं भाइ सकल सेवकाई।होइहि तिहुँ पुर राम बड़ाई।।
तोर कलंकु मोर पछिताऊ।मुएहुँ न मिटहि न जाइहि काऊ।।
अब तोहि नीक लाग करु सोई।लोचन ओट बैठु मुहु गोई।।
जब लगि जिऔं कहउँ कर जोरी।तब लगि जनि कछु कहसि बहोरी।।
फिरि पछितैहसि अंत अभागी।मारसि गाइ नहारु लागी।।
cahata na bharata bhūpatahi bhoreṁ |bidhi basa kumati basī jiya toreṁ ||
so sabu mora pāpa parināmū |bhayau kuṭhāhara jehiṁ bidhi bāmū ||
subasa basihi phiri avadha suhāī |saba guna dhāma rāma prabhutāī ||
karihahiṁ bhāi sakala sevakāī |hoihi tihũ pura rāma baṛāī ||
tora kalaṁku mora pachitāū |muehũ na miṭahi na jāihi kāū ||
aba tohi nīka lāga karu soī |locana oṭa baiṭhu muhu goī ||
jaba lagi jiauṁ kahaũ kara jorī |taba lagi jani kachu kahasi bahorī ||
phiri pachitaihasi aṁta abhāgī |mārasi gāi nahāru lāgī ||
பரதன் அரசாட்சியை கனவிலும் விரும்பியதில்லை; விதியின் வசப்பட்டு தீய ஆலோசனை உன் இதயத்தில் அமர்ந்துவிட்டது. இது அனைத்தும் என் பாவத்தின் பயன், அதனால் விதி இவ்வளவு பொருத்தமற்ற காலத்திலும் இடத்திலும் எனக்கு விரோதமாகிவிட்டது. அழகிய அயோத்தி, எல்லா குணங்களுக்கும் இருப்பிடமான இராமபிரானின் ஆட்சியின் கீழ் மீண்டும் செழுமையுடன் வாழும். அவருடைய சகோதரர்கள் அனைவரும் அவருக்குச் சேவை செய்வார்கள், மூன்று உலகங்களிலும் இராமரின் புகழ் பரவும். ஆனால் உன் அவப்பெயரும் என் வருத்தமும் நாம் இறந்த பின்னும் அழியா; அவை ஒருபோதும் போகா. இப்போது உனக்கு நல்லதாகத் தோன்றுவதைச் செய்; என் கண்களுக்குத் தெரியாத இடத்தில், முகத்தை மறைத்துக்கொண்டு உட்கார். கைகளைக் கூப்பி கூறுகிறேன்: நான் உயிருடன் இருக்கும் வரை, இனி என்னிடம் ஒரு வார்த்தை கூடப் பேசாதே. நீ துரதிர்ஷ்டசாலி, இறுதியில் வருந்துவாய், ஏனெனில் நீ தசைக்காக பசுவைக் கொன்று கொண்டிருக்கிறாய்.
தோஹா 36
परेउ राउ कहि कोटि बिधि काहे करसि निदानु।कपट सयानि न कहति कछु जागति मनहुँ मसानु।।36।।
pareu rāu kahi koṭi bidhi kāhe karasi nidānu |kapaṭa sayāni na kahati kachu jāgati manahũ masānu ||36||
அரசர் கோடி வகைகளில் கூறியவாறு தரையில் வீழ்ந்தார், ஏன் என் அழிவை விளைவிக்கிறாய் என்று. ஆனால் கபடம் நிறைந்த அந்தச் சூழ்ச்சிக்காரி ஒன்றும் கூறவில்லை, எரியும் சிதைகளால் விழித்திருக்கும் மயானம் போல.
சௌபாய் 37.1-4
राम राम रट बिकल भुआलू।जनु बिनु पंख बिहंग बेहालू।।
हृदयँ मनाव भोरु जनि होई।रामहि जाइ कहै जनि कोई।।
उदउ करहु जनि रबि रघुकुल गुर।अवध बिलोकि सूल होइहि उर।।
भूप प्रीति कैकइ कठिनाई।उभय अवधि बिधि रची बनाई।।
बिलपत नृपहि भयउ भिनुसारा।बीना बेनु संख धुनि द्वारा।।
पढ़हिं भाट गुन गावहिं गायक।सुनत नृपहि जनु लागहिं सायक।।
मंगल सकल सोहाहिं न कैसें।सहगामिनिहि बिभूषन जैसें।।
तेहिं निसि नीद परी नहि काहू।राम दरस लालसा उछाहू।।
rāma rāma raṭa bikala bhuālū |janu binu paṁkha bihaṁga behālū ||
hṛdayã manāva bhoru jani hoī |rāmahi jāi kahai jani koī ||
udau karahu jani rabi raghukula gura |avadha biloki sūla hoihi ura ||
bhūpa prīti kaikai kaṭhināī |ubhaya avadhi bidhi racī banāī ||
bilapata nṛpahi bhayau bhinusārā |bīnā benu saṁkha dhuni dvārā ||
paṛhahiṁ bhāṭa guna gāvahiṁ gāyaka |sunata nṛpahi janu lāgahiṁ sāyaka ||
maṁgala sakala sohāhiṁ na kaiseṁ |sahagāminihi bibhūṣana jaiseṁ ||
tehiṁ nisi nīda parī nahi kāhū |rāma darasa lālasā uchāhū ||
ராம ராம என்று அரசன் விகல சித்தத்தோடு கூவிக்கொண்டிருந்தான், இறக்கையற்ற பறவையைப் போல் நலிந்து வருந்தினான். தன் இதயத்தில் விடியல் வரக் கூடாது என்றும், யாரும் சென்று ராமரிடம் சொல்லக் கூடாது என்றும் வேண்டினான். "ரகு குலத்தின் குருவே, சூரியா, நீ உதிக்க வேண்டாம்; அயோத்தியைப் பார்த்தால் உன் இதயம் வேதனையால் துளைக்கப்படும்." அரசனின் அன்பும் கைகேயியின் கொடூரமும்: பிரம்மா இரண்டையும் அறுதியான எல்லையாக உருவாக்கியிருந்தான். அரசன் வருந்திக் கொண்டிருக்கையில் விடியல் வந்தது, அவன் வாயிலில் வீணை, குழல், சங்கு ஆகியவற்றின் ஒலி எழுந்தது. பாடகர்கள் புகழ்பாடினர், பாடினர், ஆனால் அரசன் கேட்கையில் அவை அம்புகள் போல் அவனைத் தாக்கின. எந்த மங்களகரமான ஏற்பாடுகளும் அவனுக்கு மகிழ்வூட்டவில்லை, உடன்கட்டை ஏறப் போகும் மனைவிக்கு ஆபரணங்கள் தருவதைப் போல. அந்த இரவில் யாருக்கும் தூக்கம் வரவில்லை, ராமரின் தரிசனத்திற்கான ஏக்கமும் உற்சாகமும் கொண்டு.
தோஹா 37
द्वार भीर सेवक सचिव कहहिं उदित रबि देखि।जागेउ अजहुँ न अवधपति कारनु कवनु बिसेषि।।37।।
dvāra bhīra sevaka saciva kahahiṁ udita rabi dekhi |jāgeu ajahũ na avadhapati kāranu kavanu biseṣi ||37||
வாயிலில் பணியாளர்களும் அமைச்சர்களும் கூடி, சூரியன் உதித்ததைக் கண்டு, கூறினர்: "அயோத்தியின் தலைவர் இதுவரை விழித்தெழவில்லை; இதற்கு என்ன விசேஷ காரணம் இருக்க முடியும்?"
சௌபாய் 38.1-4
पछिले पहर भूपु नित जागा।आजु हमहि बड़ अचरजु लागा।।
जाहु सुमंत्र जगावहु जाई।कीजिअ काजु रजायसु पाई।।
गए सुमंत्रु तब राउर माही।देखि भयावन जात डेराहीं।।
धाइ खाइ जनु जाइ न हेरा।मानहुँ बिपति बिषाद बसेरा।।
पूछें कोउ न ऊतरु देई।गए जेंहिं भवन भूप कैकैई।।
कहि जयजीव बैठ सिरु नाई।दैखि भूप गति गयउ सुखाई।।
सोच बिकल बिबरन महि परेऊ।मानहुँ कमल मूलु परिहरेऊ।।
सचिउ सभीत सकइ नहिं पूँछी।बोली असुभ भरी सुभ छूछी।।
pachile pahara bhūpu nita jāgā |āju hamahi baṛa acaraju lāgā ||
jāhu sumaṁtra jagāvahu jāī |kījia kāju rajāyasu pāī ||
gae sumaṁtru taba rāura māhī |dekhi bhayāvana jāta ḍerāhīṁ ||
dhāi khāi janu jāi na herā |mānahũ bipati biṣāda baserā ||
pūcheṁ kou na ūtaru deī |gae jeṁhiṁ bhavana bhūpa kaikaiī ||
kahi jayajīva baiṭha siru nāī |daikhi bhūpa gati gayau sukhāī ||
soca bikala bibarana mahi pareū |mānahũ kamala mūlu parihareū ||
saciu sabhīta sakai nahiṁ pū̃chī |bolī asubha bharī subha chūchī ||
கடைசி யாமத்தில் அரசர் எப்போதும் விழித்திருப்பார்; இன்று எங்களுக்கு மிகவும் வியப்பாகத் தோன்றுகிறது. சுமந்திரா, நீ சென்று அவரை எழுப்பு; அரசரின் கட்டளையைப் பெற்ற பின் நம் காரியத்தைச் செய்வோம். அப்போது சுமந்திரா அரண்மனைக்குள் சென்றார்; செல்லும்போது அதன் பயங்கரமான தோற்றத்தைக் கண்டு அஞ்சினார். அது பாய்ந்து வந்து தின்னும் எனத் தோன்றியது; அதைப் பார்க்க அவரால் இயலவில்லை; ஆபத்தின் மற்றும் துயரத்தின் வாசஸ்தலம் போலத் தோன்றியது. அவர் கேட்டார், ஆனால் யாரும் விடை அளிக்கவில்லை; அரசரும் கைகேயியும் இருந்த அறைக்கு அவர் சென்றார். "வெற்றியும் நீண்ட ஆயுளும்!" என்று கூறி தலை வணங்கி அமர்ந்தார்; ஆனால் அரசரின் நிலையைக் கண்டு அவர் துயரத்தால் உலர்ந்தார். கவலையால் வாடி, நிறம் மங்கி, அரசர் தரையில் விழுந்து கிடந்தார்; வேரற்ற தாமரை போலவே. அமைச்சர் பயந்து எதையும் கேட்க முடியவில்லை; அவள் பேசினாள், அசுபமான சொற்கள் நிறைந்து சுபம் அற்றதாய்.
தோஹா 38
परी न राजहि नीद निसि हेतु जान जगदीसु।रामु रामु रटि भोरु किय कहइ न मरमु महीसु।।38।।
parī na rājahi nīda nisi hetu jāna jagadīsu |rāmu rāmu raṭi bhoru kiya kahai na maramu mahīsu ||38||
அரசர் இரவு முழுவதும் உறங்கவில்லை; அதற்குக் காரணத்தை ஜகதீஸ் மட்டுமே அறிவார். ராம, ராம எனத் திரும்பத் திரும்பச் சொல்லி விடியலைக் கொண்டு வந்தார், அந்த ரகசியத்தை அரசர் வெளிப்படுத்தவில்லை.
சௌபாய் 39.1-4
आनहु रामहि बेगि बोलाई।समाचार तब पूँछेहु आई।।
चलेउ सुमंत्र राय रूख जानी।लखी कुचालि कीन्हि कछु रानी।।
सोच बिकल मग परइ न पाऊ।रामहि बोलि कहिहि का राऊ।।
उर धरि धीरजु गयउ दुआरें।पूछँहिं सकल देखि मनु मारें।।
समाधानु करि सो सबही का।गयउ जहाँ दिनकर कुल टीका।।
रामु सुमंत्रहि आवत देखा।आदरु कीन्ह पिता सम लेखा।।
निरखि बदनु कहि भूप रजाई।रघुकुलदीपहि चलेउ लेवाई।।
रामु कुभाँति सचिव सँग जाहीं।देखि लोग जहँ तहँ बिलखाहीं।।
ānahu rāmahi begi bolāī |samācāra taba pū̃chehu āī ||
caleu sumaṁtra rāya rūkha jānī |lakhī kucāli kīnhi kachu rānī ||
soca bikala maga parai na pāū |rāmahi boli kahihi kā rāū ||
ura dhari dhīraju gayau duāreṁ |pūchãhiṁ sakala dekhi manu māreṁ ||
samādhānu kari so sabahī kā |gayau jahā̃ dinakara kula ṭīkā ||
rāmu sumaṁtrahi āvata dekhā |ādaru kīnha pitā sama lekhā ||
nirakhi badanu kahi bhūpa rajāī |raghukuladīpahi caleu levāī ||
rāmu kubhā̃ti saciva sãga jāhīṁ |dekhi loga jahã tahã bilakhāhīṁ ||
ராமரை விரைவாக அழைத்து வாருங்கள்; பின்னர் நீங்கள் வந்து அரசரிடம் என்ன நிகழ்ந்தது என்று விசாரிக்கலாம். அரசரின் விருப்பத்தை அறிந்து சுமந்திரன் புறப்பட்டான்; ராணி ஏதோ தீய சதி செய்திருப்பதை அவன் கண்டான். கவலையால் கலைந்து, அவனுடைய கால்கள் வழியைக் கூட காணவில்லை: அரசர் ராமரை அழைத்தார், அவரிடம் என்ன கூறுவார்? தன் இதயத்தில் தைரியத்தைப் பொருத்திக்கொண்டு, அவன் வாயிலை அடைந்தான். அவனை விழித்துப் பார்த்த அனைவரும் என்ன நிகழ்ந்தது என்று கேட்டனர். அவர்கள் அனைவருக்கும் பதிலளித்து அவன் திருப்திப்படுத்திவிட்டு, சூரிய குலத்தின் மணியான ராமர் இருக்கும் இடத்திற்குச் சென்றான். ராமர் சுமந்திரன் வருவதைக் கண்டு, அவனைத் தன் தந்தைக்கு சமமாக கருதி மரியாதையுடன் வரவேற்றார். ராமரின் முகத்தைப் பார்த்து, சுமந்திரன் அரசரின் கட்டளையைத் தெரிவித்து, ரகு குலத்தின் விளக்கானவரை அழைத்துச் செல்ல புறப்பட்டான். ராமர் அமைச்சருடன் இவ்வாறு முறையற்ற நிலையில் செல்வதைக் கண்டு, மக்கள் எங்கும் இங்கும் அழுது புலம்பத் தொடங்கினர்.
தோஹா 39
जाइ दीख रघुबंसमनि नरपति निपट कुसाजु।सहमि परेउ लखि सिंघिनिहि मनहुँ बृद्ध गजराजु।।39।।
jāi dīkha raghubaṁsamani narapati nipaṭa kusāju |sahami pareu lakhi siṁghinihi manahũ bṛddha gajarāju ||39||
ரகு வம்சத்தின் மணியானவர் சென்று மன்னரை மிகவும் துயரமான நிலையில், சந்தர்ப்பத்திற்கு ஒவ்வாதவாறு கண்டார். கைகேயியை, சிங்கினியைக் கண்டதும், மன்னர் சுருண்டு விழுந்தார், மூப்படைந்த யானை அரசனைப் போல.
Frequently Asked Questions
परंपरागत मान्यता में यह खंड ‘सत्य-पालन’ और ‘राम-नाम-स्मरण’ की सिद्धि देता है: वचन-बंधन, गृहस्थ-धर्म, और विषाद में भी राम-आश्रय की शिक्षा से श्रोता/पाठक के भीतर धैर्य, वैराग्य और शरणागति बढ़ती है—विशेषतः संकट-काल में ‘राम राम’ का जप स्वाभाविक बनता है।
सामान्य सत्संग-परंपरा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘राम राम’ का नाम-संपुट (विशेषकर दोहा-स्थलों पर) जोड़ा जाता है; कुछ परंपराओं में ‘सियाराममय सब जग जानी’ को भाव-संपुट की तरह लिया जाता है—पर यह स्थान-विशेष/आचार्य-परंपरा पर निर्भर है।
Ask anything about Prakarana 4 of the Ramcharitmanas
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.
