Opening the text

सीतानिवर्तनप्रयत्नः · Rama’s Attempt to Dissuade Sita from Forest Exile
अयोध्याकाण्ड
அயோத்தியா காண்டம் 28ஆம் சர்க்கத்தில், சீதை வனவாசத்திற்கு உடன் வர வேண்டுமென வேண்டியபோது, ஸ்ரீராமர் முதலில் அவளை அழைத்துச் செல்ல மறுக்கிறார். தர்மஞ்ஞனும் தர்மவத்ஸலனுமான ராமர், இது நிராகரிப்பு அல்ல; சீதையைப் பாதுகாக்கும் விவேகமான முன்னெச்சரிக்கை என விளக்குகிறார். சீதை அயோத்தியாவிலேயே இருந்து தன் ஸ்வதர்மத்தைப் பின்பற்ற வேண்டும்; அவள் கீழ்ப்படிதல் தான் தமக்கு உள்ளார்ந்த அமைதியைத் தரும் என்கிறார். பின்னர் வனவாசத்தின் துன்பங்களை ஆதாரமாகப் பட்டியலிடுகிறார்—அருவிகளின் முழக்கம், சிங்கங்களின் கர்ஜனை போன்ற அச்சமூட்டும் ஒலிகள்; தாக்கும் வனவிலங்குகள்; முதலைகள் நிறைந்த சேற்றுநதிகள்; முள்ளும் நீரற்ற பாதைகள்; இலைப் படுக்கையில் உறக்கம்; விழுந்த பழங்களால் வாழ்தல்; உபவாசம்; வல்கல ஆடை, ஜடாதாரணம். மேலும் தேவர்-பித்ரு-அதிதி பூஜை, தினம் மூன்று முறை ஸ்நானம், தானே சேகரித்த மலர்களால் வைதிக ஹோமம், குறைந்த உணவு, இருள், காற்று, பசி, பாம்பு-சரிசிருப்புகள், கடிக்கும் பூச்சிகள் ஆகியவற்றையும் கூறுகிறார். இறுதியில் வனம் “பஹுதோஷதரம்”, சீதைக்கு ஏற்றதல்ல எனத் தீர்மானிக்கிறார். ஆனால் சீதை அதற்கு இணங்காமல், துயரத்தில் மூழ்கி பதிலளிக்கிறாள்; அடுத்த பகுதியில் அவளுடைய எதிர்வாதம் தொடங்குகிறது.
Verse 1
स एवं ब्रुवतीं सीतां धर्मज्ञो धर्मवत्सलः।न नेतुं कुरुते बुद्धिं वने दुःखानि चिन्तयन्।।2.28.1।।
சீதா இவ்வாறு கூறினாலும், தர்மத்தை அறிந்த தர்மவத்சலன் ராமன் வனவாசத்தின் துன்பங்களை எண்ணி, அவளை உடன் அழைத்துச் செல்ல மனம் கொள்ளவில்லை।
Verse 2
सान्त्वयित्वा पुनस्तां तु बाष्पदूषितलोचनाम्।निवर्तनार्थे धर्मात्मा वाक्यमेतदुवाच ह।।2.28.2।।
கண்ணீர் மங்கிய கண்களையுடைய சீதையை மீண்டும் ஆறுதல் கூறி, அவளைத் திருப்பிவிட எண்ணிய தர்மாத்மா ராமன் இவ்வசனங்களை மறுபடியும் உரைத்தான்.
Verse 3
सीते महाकुलीनाऽसि धर्मे च निरता सदा।इहाऽचर स्वधर्मं त्वं मे यथा मनसस्सुखम्।।2.28.3।।
சீதையே! நீ உயர்குலத்தில் பிறந்தவள்; எப்போதும் தர்மத்தில் நிலைத்தவள். ஆகவே இங்கேயே இருந்து உன் ச்வதர்மத்தை ஆற்று; அதனால் என் மனம் அமைதி பெறும்.
Verse 4
सीते यथा त्वां वक्ष्यामि तथा कार्यं त्वयाऽबले। वने हि बहवो दोषा वदतस्तान्निबोध मे।।2.28.4।।
சீதையே, மென்மையானவளே! நான் சொல்வதுபோலவே நீ செய். காட்டில் உண்மையிலேயே பல குறைகள், துன்பங்கள் உள்ளன; நான் கூறுவதை கவனமாகக் கேள்.
Verse 5
सीते विमुच्यतामेषा वनवासकृता मतिः।बहुदोषं हि कान्तारं वनमित्यभिधीयते।।2.28.5।।
சீதையே! வனவாசம் செய்வோம் என்ற இந்தத் தீர்மானத்தை விட்டுவிடு. ஏனெனில் இந்தக் காந்தாரம் பல குறைகளும் அபாயங்களும் நிறைந்தது; அதனால்தான் இதை ‘வனம்’ என்று கூறுவர்.
Verse 6
हितबुद्ध्या खलु वचो मयैतदभिधीयते।सदा सुखं न जानामि दुःखमेव सदा वनम्।।2.28.6।।
உன் நலனை எண்ணியே நான் இவ்வார்த்தைகளைச் சொல்கிறேன். காட்டில் நிலையான இன்பம் எனக்குத் தெரியாது; அங்கே எப்போதும் துன்பமே துன்பம்.
Verse 7
गिरिनिर्झरसम्भूता गिरिकन्दर वासिनाम्।सिंहानां निनदा दुःखा श्श्रोतुं दुःखमतो वनम्।।2.28.7।।
மலை அருவிகளிலிருந்து எழும் ஒலிகளும், மலைக் குகைகளில் வாழும் சிங்கங்களின் கர்ஜனைகளும் கேட்பதற்கு மிகுந்த துயரமும் அச்சமும் தருகின்றன; ஆகவே வனவாசமே துன்பம்.
Verse 8
क्रीडमानाश्च विस्रब्धा मत्ता श्शून्ये महामृगाः।दृष्ट्वा समभिवर्तन्ते सीते दुःखमतो वनम्।।2.28.8।।
தனிமையான வனத்தில் அச்சமின்றி மத்தமாய் உலவும் பெரிய வனவிலங்குகள் விளையாடித் திரிந்து, மனிதனை கண்டவுடன் பாய்ந்து தாக்குகின்றன; சீதே, ஆகவே வனவாசம் துன்பம்.
Verse 9
सग्राहा स्सरितश्चैव पङ्कवत्यस्सु दुस्तराः। मत्तैरपि गजैर्नित्यमतो दुःखतरं वनम्।।2.28.9।।
முதலைகள் நிறைந்தும் சேற்றால் நிரம்பியும் உள்ள நதிகள் மிகக் கடக்கமுடியாதவை; மதம் கொண்ட யானைகளுக்குக் கூட அவை எப்போதும் கடக்க அரிது—ஆகையால் வனவாழ்வு எந்நாளும் மேலும் துன்பமிக்கது।
Verse 10
लताकण्टकसङ्कीर्णाः कृकवाकूपनादिताः।निरपाश्च सुदुर्गाश्च मार्गा दुःखमतो वनम्।।2.28.10।।
பாதைகள் கொடிகளும் முள்ளுகளும் நிறைந்து, காட்டு பறவைகளின் அலறலால் ஒலித்து, நீரின்றி மிகுந்த கடினமாக உள்ளன; ஆகையால் வனம் துன்பமயம்।
Verse 11
सुप्यते पर्णशय्यासु स्वयं भग्नासु भूतले।रात्रिषु श्रमखिन्नेन तस्माद्दुःखतरं वनम्।।2.28.11।।
இரவில் உழைப்பால் களைத்தவன், தரையில் தானே உதிர்ந்த இலைகளின் சிதைந்த படுக்கையில் உறங்க வேண்டி வரும்; ஆகையால் வனம் இன்னும் அதிகத் துன்பம் தருவது।
Verse 12
अहोरात्रं च सन्तोषः कर्तव्यो नियतात्मना।फलैर्वृक्षावपतितै स्सीते दुःखमतो वनम्।।2.28.12।।
புலன்களை அடக்கி நாள் இரவும் திருப்தியுடன் இருக்க வேண்டும்; சீதே, மரங்களில் இருந்து உதிர்ந்த கனிகளால் மட்டுமே வாழ்வு நடத்த வேண்டும்; ஆகையால் வனம் துன்பமயம்।
Verse 13
उपवासश्च कर्तव्यो यथा प्राणेन मैथिलि।जटाभारश्च कर्तव्यो वल्कलाम्बरधारिणा।।2.28.13।।
மைத்திலியே, தன் வலிமைக்கேற்ப உபவாசமும் செய்யவேண்டும்; வல்கல ஆடை அணிபவன் ஜடாமுடியின் பாரத்தையும் தாங்கவேண்டும்.
Verse 14
देवतानां पित्रूणां कर्तव्यं विधिपूर्वकम्।प्राप्तानामतिथीनां च नित्यशः प्रतिपूजनम्।।2.28.14।।
தேவர்களுக்கும் பித்ருக்களுக்கும் விதிப்படி பூஜை செய்ய வேண்டும்; வந்தடைந்த விருந்தினர்களையும் தினந்தோறும் மரியாதையுடன் போற்றி உபசரிக்க வேண்டும்.
Verse 15
कार्यस्त्रिरभिषेकश्च काले काले च नित्यशः।चरता नियमेनैव तस्माद्धुःखतरं वनम्।।2.28.15।।
கட்டுப்பாட்டுடன் நடமாடும் ஒருவன் காலந்தோறும் தினமும் மூன்று முறை நீராடல்-ஆசமனம் செய்ய வேண்டும்; ஆகவே வனவாழ்வு இன்னும் அதிகத் துன்பமானது.
Verse 16
उपहारश्च कर्तव्यः कुसुमै स्स्वयमाहृतैः।आर्षेण विधिना वेद्यां बाले दुःखमतो वनम्।।2.28.16।।
தன் கையால் சேகரித்த மலர்களால், ரிஷிகளின் விதிப்படி வேதியில் காணிக்கை அர்ப்பணிக்க வேண்டும்; ஆகவே, அப்பாவியே, வனவாழ்வு துன்பமயமானது.
Verse 17
यथालब्धेन कर्तव्यः सन्तोषस्तेन मैथिलि।यताहारैर्वनचरै र्नित्यं दुःखमतो वनम्।।2.28.17।।
மைத்திலீயே! வனத்தில் வாழ்வோர் கிடைத்ததிலேயே திருப்தி கொள்ள வேண்டும்; குறைந்த உணவால் வாழும் வனவாசிகளுக்கு அங்கு எப்போதும் துன்பமே, ஆகவே வனவாழ்வு நிரந்தரக் கடினம்.
Verse 18
अतीव वातास्तिमिरं बुभुक्षा चात्र नित्यशः।भयानि च महान्त्यत्र ततो दुःखतरं वनम्।।2.28.18।।
அங்கே கடும் காற்றும், இருண்ட அन्धகாரமும், இடையறாத பசியும் உண்டு; மேலும் பெரும் அச்சங்களும் உள்ளன—ஆகவே வனவாழ்வு மிகுந்த துன்பமானது.
Verse 19
सरीसृपाश्च बहवो बहुरूपाश्च भामिनि।चरन्ति पृथिवीं दर्पात्ततो दुःखतरं वनम्।।2.28.19।।
அழகியவளே! பல வடிவங்களுடைய பல சரீஸ்ருபங்கள் அகந்தையுடன் நிலத்தில் அலைகின்றன; ஆகவே வனவாழ்வு இன்னும் அதிகத் துன்பமானது.
Verse 20
नदी निलयना स्सर्पा नदीकुटिलगामिनः।तिषठ्न्त्यावृत्य पन्थानं ततो दुःखतरं वनम्।।.2.28.20।।
நதிகளில் தங்கும், நதிபோல் வளைந்து செல்லும் பாம்புகள் பாதைகளை மறித்து பதுங்கிக் காத்திருக்கும்; ஆகவே வனவாழ்வு மிகுந்த கடினம்.
Verse 21
पतङ्गा वृश्चिकाः कीटा दंशाश्च मशकै स्सह।बाधन्ते नित्यमबले सर्वं दुःखमतो वनम्।।2.28.21।।
அபலையே! அங்கே பறவைகள், தேள்கள், பூச்சிகள், கடிக்கும் கொசுக்கள் மற்றும் மச்சகங்களுடன் அனைத்தும் இடையறாது துன்புறுத்துகின்றன; ஆகவே வனவாழ்வு முழுவதும் துயரமே.
Verse 22
द्रुमाः कण्टकिनश्चैव कुशा: काशाश्च भामिनि।वने व्याकुलशाखाग्रास्तेन दुःखतरं वनम्।।2.28.22।।
அழகியவளே! காட்டில் முள்ளுள்ள மரங்களும், குசா புல்லும், காசா நாணலும் உள்ளன; மரங்களின் கிளைமுனைகள் சிக்கிக் குழம்பியுள்ளன—ஆகையால் வனவாழ்வு மிகுந்த துன்பமானது.
Verse 23
कायक्लेशाश्च बहवो भयानि विविधानि च।अरण्यवासे वसतो दुःखमेव ततो वनम्।।2.28.23।।
வனத்தில் வாழ்பவர்க்கு பல உடல் வேதனைகளும், பலவகை அச்சங்களும் உண்டாகின்றன; ஆகவே வனம் உண்மையிலேயே துன்பமே.
Verse 24
क्रोधलोभौ विमोक्तव्यौ कर्तव्या तपसे मतिः।न भेतव्यं च भेतव्ये नित्यं दुःखमतो वनम्।।2.28.24।।
கோபமும் பேராசையும் விட்டு, மனத்தைத் தவத்தில் நிலைநிறுத்த வேண்டும்; அச்சமூட்டும் சூழலிலும் அச்சத்திற்கு அடிமையாவதில்லை—ஆகவே வனவாழ்வு இடையறாத துன்பம்.
Verse 25
तदलं ते वनं गत्वा क्षमं न हि वनं तव।विमृशन्निह पश्यामि बहुदोषतरं वनम्।।2.28.25।।
ஆகவே போதும்—நீ வனத்திற்குச் செல்லாதே; வனவாசம் உனக்குத் தகுதியானதல்ல. இங்கேயே சிந்தித்துப் பார்க்கையில், வனம் பல குறைகளும் அபாயங்களும் நிறைந்ததாக எனக்குத் தோன்றுகிறது.
Verse 26
वनन्तु नेतुं न कृता मतिस्तदाबभूव रामेण यदा महात्मना।न तस्य सीता वचनं चकार तत्ततोऽब्रवीद्राममिदं सुदुःखिता।।2.28.26।।
மகாத்மா ராமர் அவளை வனத்திற்கு அழைத்துச் செல்லத் தீர்மானிக்காதபோது, சீதை அவர் சொல்லை ஏற்கவில்லை; மிகுந்த துயரத்தில் ஆழ்ந்து பின்னர் ராமரிடம் இவ்வாறு உரைத்தாள்।
Rāma faces a dharma-sankat between marital companionship and protective duty: whether to permit Sītā to share exile. He chooses refusal based on foreseeable harm, presenting it as dharma-informed care rather than denial of her devotion.
The chapter teaches that dharma includes sober risk-assessment and disciplined living: contentment with minimal resources, control of anger/greed, adherence to ritual obligations, and steady courage. Ethical intention must be matched to practical capacity (kṣamatā), especially in ascetic contexts.
Geographically, the sarga evokes the forest ecology—thorny tracks, waterless routes, rivers with crocodiles, mountain caves, and nocturnal exposure. Culturally, it highlights āśrama-style norms: bark clothing, jaṭā, fasting, thrice-daily ablutions, Vedic altar offerings, and hospitality to unexpected guests.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.