Adhyaya 64
Varaha PuranaAdhyaya 646 Shlokas

Adhyaya 64: Procedure for the Vow that Cultivates Valor (Durgā Navamī Observance)

Śauryavrata-vidhi (Durgā-navamī-vrata)

Ritual-Manual

वराहपुराणे वराहेण पृथिव्यै उपदिश्यमानेऽस्मिन् अध्याये अन्तर्वृत्त्या अगस्त्यवचनं श्रूयते। स शौर्यव्रतं नाम व्रतम् उपदिशति, यत् भयस्य शौर्ये परिवर्तनं कृत्वा नष्टं मानं राज्यं च पुनः स्थापयति। आश्वयुजमासे शुद्धायां नवम्यां वार्षिकं कर्तव्यम्—सप्तम्यां संकल्पः, अष्टम्यां नियमसंयमः, नवम्यां पिष्टनैवेद्यसमर्पणं ब्राह्मणभोजनं च। दुर्गा महाभागा महामाया महाप्रभा इति नामभिः पूज्यते। संवत्सरपर्यन्तं पुनरावृत्ते व्रते समाप्तौ कुमारिकाः पूज्याः, वस्त्रालङ्कारादिदानैः सम्मान्याः, क्षमापना च कार्या। फलश्रुतिः—राज्यलाभः, ज्ञानप्राप्तिः, शौर्यसमृद्धिः।

Primary Speakers

VarāhaPṛthivīAgastya

Key Concepts

śauryavrataĀśvayuja-navāmīupavāsa (fasting)Durgā-pūjābrāhmaṇa-bhojanakumārikā-pūjanakṣamāpana (ritual apology/conciliation)phalaśruti (promised results)

Shlokas in Adhyaya 64

Verse 1

अगस्त्य उवाच । अथापरं प्रवक्ष्यामि शौर्यव्रतमनुत्तमम् । येन भीरोरपि महच्छौर्यं भवति तत्क्षणात् ॥ ६४.१ ॥

अगस्त्य उवाच—अथापरं शौर्यव्रतम् अनुत्तमं प्रवक्ष्यामि; येन भीरोरपि तत्क्षणादेव महच्छौर्यं भवति।

Verse 2

मासि चाश्वयुजे शुद्धां नवमीं समुपोषयेत् । सप्तम्यां कृतसंकल्पः स्थित्वाऽष्टम्यां निरोधनः ॥ ६४.२ ॥

आश्वयुजमासि शुद्धां नवमीं समुपोषयेत्। सप्तम्यां कृतसंकल्पः अष्टम्यां स्थित्वा निरोधनः।

Verse 3

नवम्यां पारयेत् पिष्टं प्रथमं भक्तितो नृप । ब्राह्मणान् भोजयेद् भक्त्या देवीं चैव तु पूजयेत् । दुर्गां देवीं महाभागां महामायां महाप्रभाम् ॥ ६४.३ ॥

नवम्यां नृप भक्तितः प्रथमं पिष्टेन पारयेत्। भक्त्या ब्राह्मणान् भोजयेत् देवीं च पूजयेत्—दुर्गां महाभागां महामायां महाप्रभाम्॥

Verse 4

एवं संवत्सरं यावदुपोष्येति विधानतः । व्रतान्ते भोजयेद्धीमान् यथाशक्त्या कुमारिकाः ॥ ६४.४ ॥

एवं विधानतः संवत्सरं यावदुपोष्य। व्रतान्ते धीमान् यथाशक्त्या कुमारिकाः भोजयेत्॥

Verse 5

हेमवस्त्रादिभिस्तास्तु भूषयित्वा तु शक्तितः । पश्चात्क्षमापयेत् तास्तु देवी मे प्रीयतामिति ॥ ६४.५ ॥

हेमवस्त्रादिभिस्तास्तु शक्तितो भूषयित्वा। पश्चात् तास्तु क्षमापयेत्—देवी मे प्रीयतामिति॥

Verse 6

एवं कृते भ्रष्टराज्यो लभेद्राज्यं न संशयः । अविद्यो लभते विद्यां भीतः शौर्यं च विदन्ति ॥ ६४.६ ॥

एवं कृते भ्रष्टराज्यो राज्यं लभते न संशयः। अविद्यो लभते विद्यां भीताः शौर्यं च विदन्ति॥

Frequently Asked Questions

The text frames courage and social stability as cultivable through disciplined self-restraint (upavāsa/nirodha), reciprocal giving (feeding brāhmaṇas and honoring kumārikās), and accountability through kṣamāpana (asking forgiveness), linking inner transformation to socially restorative action.

The observance is set in the month of Āśvayuja. It centers on the śuddhā navamī, with a sequence across saptamī (saṃkalpa), aṣṭamī (nirodana/restraint), and navamī (offering, feeding brāhmaṇas, Durgā-pūjā). It is repeated according to rule for one year (saṃvatsara).

Environmental stewardship is not explicit in these verses; however, within the Varāha–Pṛthivī framework the chapter can be read as indirect ‘earth-ethics’ by promoting regulated consumption (fasting/restraint) and redistributive hospitality, practices that conceptually reduce excess and reinforce communal sustainability rather than extraction.

Agastya is the named authoritative sage-speaker. The text also references social categories and roles—nṛpa (king), brāhmaṇas, and kumārikās—without specifying dynastic lineages or particular historical rulers.