
Śauryavrata-vidhi (Durgā-navamī-vrata)
Ritual-Manual
ವರಾಹಪುರಾಣದ ಉಪದೇಶ ಸಂವಾದದಲ್ಲಿ ವರಾಹನು ಪೃಥಿವಿಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಂತರಕಥನವಾಗಿ ಅಗಸ್ತ್ಯಮುನಿ ‘ಶೌರ್ಯವ್ರತ’ದ ವಿಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ವ್ರತವು ಭಯವನ್ನು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ, ಕಳೆದುಹೋದ ಮಾನ-ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದ ಶುದ್ಧಾ ನವಮಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಚರಿಸಬೇಕು—ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ, ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮ-ಸಂಯಮ, ನವಮಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಷ್ಟ (ಹಿಟ್ಟಿನ ನೈವೇದ್ಯ) ಅರ್ಪಣೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಭೋಜನ ಮತ್ತು ದುರ್ಗೆಯನ್ನು ಮಹಾಭಾಗಾ, ಮಹಾಮಾಯಾ, ಮಹಾಪ್ರಭಾ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸುವುದು. ಒಂದು ವರ್ಷ ವ್ರತವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಿಕಾಪೂಜೆ, ವಸ್ತ್ರ-ಆಭರಣಾದಿ ದಾನ, ಹಾಗೂ ಅವರಿಂದ ಕ್ಷಮೆಯಾಚನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಲ—ರಾಜ್ಯಲಾಭ, ಜ್ಞಾನಪ್ರಾಪ್ತಿ, ಶೌರ್ಯಸಿದ್ಧಿ।
Verse 1
अगस्त्य उवाच । अथापरं प्रवक्ष्यामि शौर्यव्रतमनुत्तमम् । येन भीरोरपि महच्छौर्यं भवति तत्क्षणात् ॥ ६४.१ ॥
ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹೇಳಿದನು—ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನಾನು ಅನುತ್ತಮ ಶೌರ್ಯವ್ರತವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಇದರ ಮೂಲಕ ಭೀತನಿಗೂ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾ ಧೈರ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ।
Verse 2
मासि चाश्वयुजे शुद्धां नवमीं समुपोषयेत् । सप्तम्यां कृतसंकल्पः स्थित्वाऽष्टम्यां निरोधनः ॥ ६४.२ ॥
ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನವಮಿಯಂದು ಉಪವಾಸ ಮಾಡಬೇಕು. ಸಪ್ತಮಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ, ಅಷ್ಟಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇದ್ದು ನಿಯಮ-ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು।
Verse 3
नवम्यां पारयेत् पिष्टं प्रथमं भक्तितो नृप । ब्राह्मणान् भोजयेद् भक्त्या देवीं चैव तु पूजयेत् । दुर्गां देवीं महाभागां महामायां महाप्रभाम् ॥ ६४.३ ॥
ನವಮಿಯಂದು, ಹೇ ರಾಜನೇ, ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮೊದಲು ಪಿಷ್ಟ-ನೈವೇದ್ಯದಿಂದ ವ್ರತಪಾರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಿ, ದೇವಿ ದುರ್ಗೆಯನ್ನು—ಮಹಾಭಾಗೆ, ಮಹಾಮಾಯೆ, ಮಹಾಪ್ರಭೆ—ಎಂದು ಪೂಜಿಸಬೇಕು.
Verse 4
एवं संवत्सरं यावदुपोष्येति विधानतः । व्रतान्ते भोजयेद्धीमान् यथाशक्त्या कुमारिकाः ॥ ६४.४ ॥
ಈ ರೀತಿ ವಿಧಾನದಂತೆ ಒಂದು ವರ್ಷವರೆಗೆ ಉಪವಾಸ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ವ್ರತಾಂತದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿವಂತನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಕುಮಾರಿಕರಿಗೆ ಭೋಜನ ಮಾಡಿಸಬೇಕು.
Verse 5
हेमवस्त्रादिभिस्तास्तु भूषयित्वा तु शक्तितः । पश्चात्क्षमापयेत् तास्तु देवी मे प्रीयतामिति ॥ ६४.५ ॥
ನಂತರ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಂತೆ ಚಿನ್ನ, ವಸ್ತ್ರಾದಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ, ಆಮೇಲೆ ಅವರಿಂದ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸಬೇಕು—“ದೇವಿ ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸನ್ನಳಾಗಲಿ.”
Verse 6
एवं कृते भ्रष्टराज्यो लभेद्राज्यं न संशयः । अविद्यो लभते विद्यां भीतः शौर्यं च विदन्ति ॥ ६४.६ ॥
ಇಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಭ್ರಷ್ಟನಾದ ರಾಜನು ಕೂಡ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅವಿದ್ಯನು ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಭೀತರೂ ಶೌರ್ಯವಂತರಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ.
The text frames courage and social stability as cultivable through disciplined self-restraint (upavāsa/nirodha), reciprocal giving (feeding brāhmaṇas and honoring kumārikās), and accountability through kṣamāpana (asking forgiveness), linking inner transformation to socially restorative action.
The observance is set in the month of Āśvayuja. It centers on the śuddhā navamī, with a sequence across saptamī (saṃkalpa), aṣṭamī (nirodana/restraint), and navamī (offering, feeding brāhmaṇas, Durgā-pūjā). It is repeated according to rule for one year (saṃvatsara).
Environmental stewardship is not explicit in these verses; however, within the Varāha–Pṛthivī framework the chapter can be read as indirect ‘earth-ethics’ by promoting regulated consumption (fasting/restraint) and redistributive hospitality, practices that conceptually reduce excess and reinforce communal sustainability rather than extraction.
Agastya is the named authoritative sage-speaker. The text also references social categories and roles—nṛpa (king), brāhmaṇas, and kumārikās—without specifying dynastic lineages or particular historical rulers.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.