Adhyaya 112: Praise and Procedure of Donating the Two-Faced Kapilā Cow and the Golden Pot (Hema-kumbha)

Verse 1

अथोभयतोमुखीगोदानहेमकुम्भदानपुराणप्रशंसाः ॥ होतोवाच ॥ अतः परं महाराज शृणूभयमुखीं ततः ॥ विधानं तद्वरारोहे धरण्या कथितं पुरा ॥

अथ पुराणे उभयतोमुखीगोदानहेमकुम्भदानादीनां प्रशंसा। होतावाच—अतः परं महाराज शृणु उभयमुखीं ततः; वरारोहे, तद्विधानं धरण्या पुरा कथितम्॥

Verse 2

तदहं सम्प्रवक्ष्यामि तव पुण्यफलम् महत् ॥ धरण्युवाच ॥ या त्वया कपिला प्रोक्ता पूर्वमुत्पादिता प्रभो

तदहं ते प्रवक्ष्यामि पुण्यफलं महत्तरम्। धरण्युवाच—या त्वया कपिला प्रोक्ता पूर्वमुत्पादिता प्रभो॥

Verse 3

होमधेनुः सदा पुण्या सा ज्ञेया कपिलक्षणा ॥ कियत्‍यः कपिलाः प्रोक्ताः स्वयमेव स्वयम्भुवा

होमधेनुः सदा पुण्यप्रदा; सा कपिलालक्षणयुक्ता ज्ञेया। स्वयम्भुवा ब्रह्मणा स्वयमेव कियत्‍यः कपिलाः प्रोक्ताः?

Verse 4

प्रसूयमाना दानेन किं पुण्यं स्याच्च माधव ॥ एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण जगद्गुरो

दाने प्रसूयमानायाः किं पुण्यं स्यात्, हे माधव? एतदहं विस्तरेण श्रोतुमिच्छामि, हे जगद्गुरो।

Verse 5

श्रीवराह उवाच ॥ शृणुष्व देवि तत्त्वेन पवित्रं पापनाशनम् ॥ यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते नात्र संशयः

श्रीवराह उवाच—शृणुष्व देवि तत्त्वेन पवित्रं पापनाशनम्। यच्छ्रुत्वा सर्वपापेभ्यो मुच्यते, नात्र संशयः।

Verse 6

कपिला ह्यग्निहोत्रार्थे यज्ञार्थे च वरानने ॥ उद्धृत्य सर्वतेजोभिर्ब्रह्मणा निर्मिता पुरा

कपिला ह्यग्निहोत्रार्थे यज्ञार्थे च, वरानने। सर्वतेजोभिरुद्धृत्य ब्रह्मणा निर्मिता पुरा।

Verse 7

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम् ॥ पुण्यानां परमं पुण्यं कपिला च वसुन्धरे

पवित्राणां पवित्रं च मङ्गलानां च मङ्गलम्। पुण्यानां परमं पुण्यं कपिला, हे वसुन्धरे।

Verse 8

तपसस्तप एवाग्र्यं व्रतानां व्रतमुत्तमम् ॥ दानानामुत्तमं दानं निधीनां ह्येतदक्षयम्

तपसां तप एवाग्र्यं व्रतानां व्रतमुत्तमम्। दानानामुत्तमं दानं निधीनां ह्येतदक्षयम्॥

Verse 9

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च ॥ पवित्राणि च पुण्यानि सर्वलोकेषु सुन्दरि

पृथिव्यां यानि तीर्थानि गुह्यान्यायतनानि च। पवित्राणि च पुण्यानि सर्वलोकेषु सुन्दरि॥

Verse 10

त्रिः सदावर्तनं कृत्वा पापं वर्षकृतं च यत् ॥ नश्यते तत्क्षणादेव वायुना पांसवो यथा

त्रिः सदावर्तनं कृत्वा पापं वर्षकृतं च यत्। नश्यते तत्क्षणादेव वायुना पांसवो यथा॥

Verse 11

जुह्वते ह्यग्निहोत्राणि मन्त्रैश्च विविधैः सदा ॥ पूजयन्नतिथींश्चैव परां भक्तिमुपागताः

जुह्वते ह्यग्निहोत्राणि मन्त्रैश्च विविधैः सदा। पूजयन्नतिथींश्चैव परां भक्तिमुपागताः॥

Verse 12

ते यान्त्यादित्यवर्णैश्च विमानैर्द्विजसत्तमाः ॥ सूर्य मण्डलमध्यात्तु ब्रह्मणा निर्मिता पुरा ॥

ते यान्त्यादित्यवर्णैश्च विमानैर्द्विजसत्तमाः। सूर्य मण्डलमध्यात्तु ब्रह्मणा निर्मिता पुरा॥

Verse 13

कपिला या पिङ्गलाक्षी सूर्यसौख्यप्रदायिनी ॥ सिद्धिबुद्धिप्रदा धेनुः कपिलानन्तरूपिणी ॥

कपिला या पिङ्गलाक्षी सूर्यसौख्यप्रदायिनी। सिद्धिबुद्धिप्रदा धेनुः कपिलानन्तरूपिणी॥

Verse 14

पूर्वोक्ता यास्तु कपिलाः सर्वलक्षणलक्षिताः ॥ सर्वा ह्येता महाभागास्तारयन्ति न संशयः ॥

पूर्वोक्ता यास्तु कपिलाः सर्वलक्षणलक्षिताः। सर्वा ह्येता महाभागास्तारयन्ति न संशयः॥

Verse 15

संगमेषु प्रशस्ताश्च सर्वपापविनाशनाः ॥ अग्निपुच्छा अग्निमुखी अग्निलोमानलप्रभा ॥

संगमेषु प्रशस्ताश्च सर्वपापविनाशनाः। अग्निपुच्छा अग्निमुखी अग्निलोमानलप्रभा॥

Verse 16

तथाग्नायी तथा देवी सुवर्णाख्या प्रवर्तते ॥ गृहीत्वा कपिलां शूद्रात्कामतः सदृशः पिबेत् ॥

तथाग्नायी तथा देवी सुवर्णाख्या प्रवर्तते। गृहीत्वा कपिलां शूद्रात्कामतः सदृशः पिबेत्॥

Verse 17

पतितैः स हि विज्ञेयश्चाण्डालसदृशोऽधमः ॥ तस्मान्न प्रतिगृह्णीयाच्छ्रूद्राद्विप्रः प्रतिग्रहम् ॥

पतितैः स हि विज्ञेयश्चाण्डालसदृशोऽधमः। तस्मान्न प्रतिगृह्णीयाच्छ्रूद्राद्विप्रः प्रतिग्रहम्॥

Verse 18

दूरात्ते परिहर्त्तव्याः श्वभिस्तुल्या इवाध्वरे ॥ पर्वकाले हि सर्वे वै वर्जिताः पितृदैवतैः ॥

दूरात्ते परिहर्तव्याः श्वभिस्तुल्या इवाध्वरे। पर्वकाले हि सर्वे वै वर्जिताः पितृदैवतैः॥

Verse 19

असंभाष्याः प्रतिग्राह्या शूद्रास्ते पापकर्मणः ॥ पिबन्ति यावत्कपिलां तावत्तेषां पितामहः ॥

असंभाष्याः प्रतिग्राह्या शूद्रास्ते पापकर्मणः। पिबन्ति यावत्कपिलां तावत्तेषां पितामहः॥

Verse 20

उपजीवन्ति ये शूद्रास्तेषां गतिमतः शृणु ॥ कपिलाजीविनः शूद्राः क्रूरा गच्छन्ति रौरवम् ॥

उपजीवन्ति ये शूद्रास्तेषां गतिमतः शृणु। कपिलाजीविनः शूद्राः क्रूरा गच्छन्ति रौरवम्॥

Verse 21

रौरवे तु महारौद्रे वर्षकोटिशतं धरे ॥ ततो विमुक्ताः कालेन शुनो योनिं व्रजन्ति हि ॥

रौरवे तु महारौद्रे वर्षकोटिशतं धरे। ततो विमुक्ताः कालेन शुनो योनिं व्रजन्ति हि॥

Verse 22

शुनो योन्या विमुक्तास्तु विष्ठाभुक्कृमयस्ततः ॥ विष्ठास्थानेषु पापिष्ठः सुदुर्गन्धिषु नित्यशः ॥

शुनो योन्या विमुक्तास्तु विष्ठाभुक्कृमयस्ततः। विष्ठास्थानेषु पापिष्ठः सुदुर्गन्धिषु नित्यशः॥

Verse 23

भूयोभूयो जायमानस्तथोत्तारं न विन्दति ॥ ब्राह्मणश्चैव यो विद्वान्कुर्यात्तेषां प्रतिग्रहम् ॥

भूयो भूयो जायमानो न मोक्षं लभते; तादृशेभ्यः प्रतिग्रहं कुर्वन् विद्वान् ब्राह्मणोऽपि निन्दां प्राप्नोति।

Verse 24

ततः प्रभृत्यमेध्यान्तः पितरस्तस्य शेरते ॥ न तं विप्रं तु सम्भाषेन्न चैवैकासनं विशेत् ॥

ततः प्रभृत्यस्य पितरः अशौचमध्ये शेरते इति कथ्यते; तं विप्रं न सम्भाषेत, न च तेन सहैकासनं विशेत्।

Verse 25

स नित्यं वर्जनीयो हि दूरात्तु ब्राह्मणैर्धरे ॥ यस्तेन सह सम्भाषेत्तथा चैकाासनं व्रजेत् ॥

स नित्यं वर्जनीयः, ब्राह्मणैः पृथिव्यां दूरादपि परिहर्तव्यः; यस्तेन सह सम्भाषते तथा चैकासनं गच्छति, सोऽपि दोषभाग् भवति।

Verse 26

प्राजापत्यं चरेत्कृच्छ्रं तेन शुष्यति स द्विजः ॥ एकस्य गोप्रदानस्य सहस्रांशेन पूर्यते ॥

स प्राजापत्यं कृच्छ्रं चरेत्; तेन स द्विजः शुष्यति, दोषक्षयः स्यात्; एकस्य गोप्रदानस्य सहस्रांशेनापि तत् पूर्यते।

Verse 27

किमन्यैर्बहुभिर्दानैः कोटिसंख्यानविस्तरैः ॥ श्रोत्रियाय दरिद्राय सुवृत्तायाहिताग्नये ॥

किमन्यैर्बहुभिर्दानैः कोटिसंख्यानविस्तरैः? यदा श्रोत्रियाय दरिद्राय सुवृत्तायाहिताग्नये दानं दीयते।

Verse 28

आसन्नप्रसवां धेनुं दानार्थं प्रतिपालयेत ॥ कपिलार्द्धप्रसूता वै दातव्या च द्विजन्मने ॥

आसन्नप्रसवां धेनुं दानार्थं सम्यक् प्रतिपालयेत्। कपिलार्द्धप्रसूता धेनुर्द्विजन्मने दातव्या इति॥

Verse 29

धेन्वा यावन्ति रोमाणि सवत्साया वसुन्धरे ॥ तावत्यो वर्षकोट्यस्तु ब्रह्मवादिभिरर्चिताः ॥

हे वसुन्धरे! धेन्वाः सवत्सायाः यावन्ति रोमाणि, तावत्यो वर्षकोट्यः ब्रह्मवादिभिः दातारोऽर्चिताः भवन्ति॥

Verse 30

वसन्ति ब्रह्मलोके वै ये नित्यं कपिलाप्रदाः ॥ सुवर्णशृङ्गीं यः कृत्वा रौप्ययुक्तखुरां तथा ॥

ये नित्यं कपिलाप्रदाः ते वै ब्रह्मलोके वसन्ति। यः सुवर्णशृङ्गीं कृत्वा रौप्ययुक्तखुरां तथा…॥

Verse 31

ब्राह्मणस्य करे दत्त्वा सुवर्णं रौप्यमेव च ॥ कपिलायास्तदा पुच्छं ब्राह्मणस्य करे न्यसेत् ॥

ब्राह्मणस्य करे सुवर्णं रौप्यं च दत्त्वा, ततः कपिलायाः पुच्छं ब्राह्मणस्य करे न्यसेत्—दानसंक्रान्त्यर्थम्॥

Verse 32

उदकं च करे दत्त्वा वाचयेच्छुद्धया गिरा ॥ ससमुद्रवना तेन सशैलवनकानना

करे उदकं दत्त्वा शुद्धया गिरा वाचयेत्। तेन दानेन ससमुद्रवना पृथिवी सशैलवनकानना (समर्पिता भवति)॥

Verse 33

रत्नपूर्णा भवेद्दत्ता पृथिवी नात्र संशयः ॥ पृथिवीदानतुल्येन दानेनैतेन वै नरः

रत्नपूर्णा पृथिवी दत्ता भवति—अत्र संशयो नास्ति। पृथिवीदानतुल्येन एतेन दानेन नरः पुण्यमवाप्नोति।

Verse 34

नन्दितो याति पितृभिर्विष्ण्वाख्यं परमं पदम् ॥ ब्रह्मस्वहारी गोघ्नो वा भ्रूणहा पापदेहकः

पितृभिः सह नन्दितः विष्ण्वाख्यं परमं पदं याति। ब्रह्मस्वहारी वा गोघ्नो वा भ्रूणहा पापदेहकः अपि (अत्रोच्यते)।

Verse 35

महापातकयुक्तोऽपि वञ्चको ब्रह्मदूषकः ॥ निन्दको ब्राह्मणानां च तथा कर्मावदूषकः

महापातकयुक्तोऽपि वञ्चको ब्रह्मदूषकः। ब्राह्मणनिन्दकश्चैव तथा कर्मावदूषकः (अत्र परिगण्यते)।

Verse 36

महापातकयुक्तोऽपि गवां दानेन शुध्यति ॥ यश्चोभयमुखीं दद्यात्रभूतकनकान्विताम्

महापातकयुक्तोऽपि गवां दानेन शुध्यति। यश्चोभयमुखीं दद्यात् प्रभूतकनकान्विताम् (स फलमाप्नोति)।

Verse 37

तद्दिनं पायसाहारं पयसा वापि वा भवेत् ॥ सुवर्णस्य सहस्रेण तदर्धेनापि भामिनि

तद्दिने पायसाहारं पयसा वा भवेत्। सुवर्णस्य सहस्रेण तदर्धेनापि भामिनि (विधिः सिद्ध्यति)।

Verse 38

इमां गृह्णोभयमुखीमुभयत्र शमोऽस्तु वै ॥ ददे वंशविवृद्ध्यर्थं सदा स्वस्तिकरी भव

दातोवाच—इमाम् उभयमुखीं धेनुं गृहाण; उभयत्र वै शमोऽस्तु। वंशविवृद्ध्यर्थं ददामि; सदा स्वस्तिकरी भव।

Verse 39

प्रतिगृह्णामि त्वां धेनो कुटुम्बार्थे विशेषतः ॥ शुभं भवतु मे नित्यं देवधात्रि नमोऽस्तु ते

प्रतिग्रहीतावाच—त्वां धेनो प्रतिगृह्णामि कुटुम्बार्थे विशेषतः। मे नित्यं शुभं भवतु; देवधात्रि नमोऽस्तु ते।

Verse 40

मे नित्यं स्वस्ति भवतु रुद्राङ्गेति नमोनमः ॥ ॐ द्योस्त्वा ददातु पृथिवी त्वा प्रति गृह्णतु

मे नित्यं स्वस्ति भवतु; ‘रुद्राङ्गे’ति नमो नमः। ॐ द्यौस्त्वा ददातु; पृथिवी त्वा प्रतिगृह्णातु।

Verse 41

क इदं कस्मा अदादिति जपित्वा वै वसुन्धरे ॥ विसृज्य ब्राह्मणं देवि तां धेनुं तद्गृहं नयेत

‘क इदं कस्मा अदात्’ इति जपित्वा, हे वसुन्धरे; ब्राह्मणं देवि विसृज्य, तां धेनुं तद्गृहं नयेत्।

Verse 42

एवं प्रसूयमानां यो गां ददाति वसुंधरे ॥ पृथिवी तेन दत्ता स्यात्सप्तद्वीपा न संशयः ॥

हे वसुन्धरे, एवं प्रसूयमानायां गां यो ददाति; तेन सप्तद्वीपा पृथिवी दत्ता स्यात्, न संशयः।

Verse 43

वदन्ति तां चन्द्रसमानवक्त्रां प्रतप्तजाम्बूनदतुल्यवर्णाम् ॥ महासितत्त्वां तनुवृत्तमध्यां सेवन्त्यजस्रं कुलिता हि देवाः ॥

वदन्ति तां चन्द्रसमानवक्त्रां प्रतप्तजाम्बूनदतुल्यवर्णाम्। महासितत्त्वां तनुवृत्तमध्यां सेवन्त्यजस्रं कुलिता हि देवाः॥

Verse 44

प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः कल्पं छेदं समाहितः ॥ जितेन्द्रियः शुचिर्भूत्वा पठेद्भक्त्या समन्वितः ॥

प्रातरुत्थाय यो मर्त्यः समाहितो जितेन्द्रियः। शुचिर्भूत्वा भक्त्या पठेत् समन्वितः॥

Verse 45

श्राद्धकाले पठेद्यस्तु इदं पावनमुत्तमम् ॥ तस्याऽन्नं संस्कृतं तद्धि पितरोऽश्नन्ति धीमतः ॥

श्राद्धकाले पठेद्यस्तु इदं पावनमुत्तमम्। तस्याऽन्नं संस्कृतं तद्धि पितरोऽश्नन्ति धीमतः॥

Verse 46

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं तद्गतेनान्तरात्मना ॥ संवत्सरकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति ॥

यश्चैतच्छृणुयान्नित्यं तद्गतेनान्तरात्मना। संवत्सरकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति॥

Verse 47

होतोवाच ॥ इदं रहस्यं राजेन्द्र वराहेण पुरातनम् ॥ धरण्यै कथितं राजन् धेनुमाहात्म्यमुत्तमम् ॥

होतोवाच। इदं रहस्यं राजेन्द्र वराहेण पुरातनम्। धरण्यै कथितं राजन् धेनुमाहात्म्यमुत्तमम्॥

Verse 48

मया ते कथितं सर्वं सर्वपापप्रणाशनम् ॥ द्वादश्यां माघमासस्य शुक्लायां तिलधेनुदः ॥

मया ते सर्वं कथितं यत् सर्वपापप्रणाशनम्। माघमासस्य शुक्लपक्षे द्वादश्यां तिलधेनुदानं दद्यात्॥

Verse 49

सर्वकामसमृद्धार्थो वैष्णवं पदमाप्नुयात् ॥ द्वादश्यां श्रावणे मासि शुक्लायां राजसत्तम ॥

सर्वकामसमृद्धार्थो वैष्णवं पदमाप्नुयात्। श्रावणमासे शुक्लपक्षे द्वादश्यां राजसत्तम॥

Verse 50

धेनूनां फलमुद्दिश्य सर्वकामप्रदं नृणाम् ॥ अथवा पीड्यसेऽत्यन्तं क्षुधया पार्थिवोत्तम ॥

धेनुदानफलमुद्दिश्य नृणां सर्वकामप्रदं वक्ष्ये। अथवा क्षुधया अत्यन्तं पीड्यसे राजोत्तम॥

Verse 51

इदानीं कार्त्तिकी चेयं वर्त्तते च नराधिप ॥ ब्रह्माण्डं सर्वसम्पन्नं भूतरत्नौषधैर्युतम् ॥

इदानीं कार्त्तिकी वर्तते नराधिप। ब्रह्माण्डं सर्वसम्पन्नं भूतरत्नौषधैर्युतम्॥

Verse 52

देवदानवयक्षैस्तु युक्तमेतत्सदा विभो ॥ एतद्धेममयं कृत्वा सर्वबीजरसान्वितम्

देवदानवयक्षैः सदा युक्तमेतद् विभो। एतद्धेममयं कृत्वा सर्वबीजरसान्वितम्॥

Verse 53

पुरोहिताय गुरवे दद्याद्भक्तिसमन्वितः ॥ ब्रह्माण्डोदरवर्तीनि यानि भूतानि पार्थिव

पुरोहिताय गुरवे च भक्तिसमन्वितो दद्यात्। हे राजन्, ब्रह्माण्डोदरवर्तीनि यानि भूतानि पार्थिव—

Verse 54

तानि दत्तानि तेन स्युः समासात्कथितं तव ॥ यो यज्ञे यजते राजन् सहस्रशतदक्षिणैः

तानि दत्तानि तेन स्युः; समासात् कथितं तव। यो यज्ञे यजते राजन् सहस्रशतदक्षिणैः—

Verse 55

सैकदेशो यजेत्तस्य ब्रह्माण्डस्य विशेषतः ॥ यः पुनः सकलं छेदं ब्रह्माण्डं यजते नरः

सैकदेशो यजेत्तस्य ब्रह्माण्डस्य विशेषतः। यः पुनः सकलं छेदं ब्रह्माण्डं यजते नरः—

Verse 56

तेन चेष्टं हुतं दत्तं पठितं कीर्त्तितं भवेत् ॥ एवं श्रुत्वा ततो राजा हेमकुम्भप्रकल्पितम्

तेन चेष्टं हुतं दत्तं पठितं कीर्त्तितं भवेत्। एवं श्रुत्वा ततो राजा हेमकुम्भप्रकल्पितम्—

Verse 57

ब्रह्माण्डमृषये प्रादात्सविधानं च तत्क्षणात् ॥ सर्वकामैः सुसंवीतो ययौ स्वर्गं नराधिपः

ब्रह्माण्डमृषये प्रादात् सविधानं च तत्क्षणात्। सर्वकामैः सुसंवीतो ययौ स्वर्गं नराधिपः॥

Verse 58

तस्मात्त्वमपि राजेन्द्र तद्दत्त्वा तु सुखी भव ॥ एवमुक्तो वसिष्ठेन सोऽप्येवमकरोन्नृपः

तस्मात् त्वमपि राजेन्द्र तद् दत्त्वा सुखी भव। वसिष्ठेनैवमुक्तः स नृपोऽप्येवमकरोत्॥

Verse 59

जगाम परमां सिद्धिं यत्र गत्वा न शोचति ॥ श्रीवराह उवाच ॥ इयं ते कथिता देवि संहिता सर्वकामिका

जगाम परमां सिद्धिं यत्र गत्वा न शोचति। श्रीवराह उवाच—देवि, इयं ते कथिता संहिता सर्वकामिका॥

Verse 60

वराहाख्या वरारोहे सर्वपातकनाशिनी ॥ सर्वज्ञादुत्थिता चेयं ततो ब्रह्मा बुबोध ह

वराहाख्या वरारोहे सर्वपातकनाशिनी। सर्वज्ञादुत्थिता चेयं ततो ब्रह्मा बुबोध ह॥

Verse 61

ब्रह्मा स्वसूनवे प्रादात्पुलस्त्याय महात्मने ॥ सोऽपि रामाय च प्रादाद्भार्गवाय महात्मने

ब्रह्मा स्वसूनवे प्रादात् पुलस्त्याय महात्मने। सोऽपि रामाय च प्रादाद् भार्गवाय महात्मने॥

Verse 62

सम्बन्धः पूर्वकल्पीयो द्वितीयं शृणु साम्प्रतम् ॥ सर्वज्ञाल्लब्धवानस्मि त्वं च मत्तो धराधरे

सम्बन्धः पूर्वकल्पीयः, द्वितीयं शृणु साम्प्रतम्। सर्वज्ञाल्लब्धवानस्मि, त्वं च मत्तो धराधरे॥

Verse 63

त्वत्तश्च तपसा सिद्धा वेत्स्यन्ते कपिलादयः ॥ क्रमेण यावद्व्यासेन ज्ञातमेतद्भविष्यति

त्वत्तश्च तपसा सिद्धाः कपिलादयः एतद्वेत्स्यन्ति। क्रमेण यावत् व्यासेन ज्ञातमेतद्भविष्यति॥

Verse 64

तस्यापि शिष्यॊ भविता नाम्ना वै रोमहार्षणिः ॥ असौ शुनकपुत्राय कथयिष्यति नान्यथा

तस्यापि शिष्यो भविता नाम्ना वै रोमहार्षणिः। असौ शुनकपुत्राय कथयिष्यति नान्यथा॥

Verse 65

अष्टादश पुराणानि वेद द्वैपायनो गुरुः ॥ ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा

अष्टादश पुराणानि वेद द्वैपायनो गुरुः। ब्राह्मं पाद्मं वैष्णवं च शैवं भागवतं तथा॥

Verse 66

तथान्यं नारदीयं च मार्कण्डेयं च सप्तमम् ॥ आग्नेयमष्टमं प्रोक्तं भविष्यं नवमं तथा

तथान्यं नारदीयं च मार्कण्डेयं च सप्तमम्। आग्नेयमष्टमं प्रोक्तं भविष्यं नवमं तथा॥

Verse 67

दशमं ब्रह्मवैवर्त्त लैङ्गमेकादशं स्मृतम् ॥ वाराहं द्वादशं प्रोक्तं स्कन्दं चापि त्रयोदशम्

दशमं ब्रह्मवैवर्त्तं लैङ्गमेकादशं स्मृतम्। वाराहं द्वादशं प्रोक्तं स्कन्दं चापि त्रयोदशम्॥

Verse 68

चतुर्दशं वामनकं कौर्मं पञ्चदशं स्मृतम् ॥ मात्स्यं च गारुडं चैव ब्रह्माण्डं च ततः परम्

चतुर्दशं वामनं प्रोक्तं कौर्मं पञ्चदशं स्मृतम्। मात्स्यं गारुडमेव च ततः परं ब्रह्माण्डं स्मृतम्॥

Verse 69

य एतत्पाठयेद्भक्त्या कार्तिक्यां द्वादशीदिने ॥ तस्य नूनं भवेत्पुत्रो ह्यपुत्रस्यापि धारिणि

य एतत् भक्त्या पाठयेत् कार्तिक्यां द्वादशीदिने। तस्य नूनं भवेत् पुत्रोऽपुत्रस्यापि धारिणि॥

Verse 70

यस्येदं तिष्ठते गेहे लिखितं पूज्यते सदा ॥ तस्य नारायणो देवः स्वयं तिष्ठति धारिणि

यस्येदं तिष्ठते गेहे लिखितं पूज्यते सदा। तस्य नारायणो देवः स्वयं तिष्ठति धारिणि॥

Verse 71

श्रुत्वा तु पूजयेत्शास्त्रं तथा विष्णुं सनातनम् ॥ गन्धैः पुष्पैस्तथा वस्त्रैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः

श्रुत्वा तु पूजयेत् शास्त्रं तथा विष्णुं सनातनम्। गन्धैः पुष्पैस्तथा वस्त्रैर्ब्राह्मणानां च तर्पणैः॥

Verse 72

यथाशक्त्या नृपो ग्रामैः पूजयेद्वत्सकं धरे ॥ सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुसायुज्यमाप्नुयात् ॥

यथाशक्त्या नृपो ग्रामैः पूजयेद्वत्सकं धरे। सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुसायुज्यमाप्नुयात्॥

Verse 73

प्रत्यक्षधेनुर्दातव्या सहिरण्या नृपोत्तम ॥ सर्वदा सर्वधेनूनां प्रदानं राजसत्तम ॥

हे नृपोत्तम, प्रत्यक्षधेनुः सहिरण्या दातव्या। हे राजसत्तम, सर्वदा सर्वधेनूनां प्रदानं प्रशस्यते॥

Verse 74

सर्वपापप्रशमनं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातं समासाद्बहुविस्तरम् ॥

सर्वपापप्रशमनं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्। एतत्ते सर्वमाख्यातं समासाद्बहुविस्तरम्॥

Verse 75

होतव्यान्यग्निहोत्राणि सायं प्रातर्द्विजातिभिः ॥ कपिलाया घृतेनेह दध्ना क्षीरेण वा पुनः ॥

द्विजातिभिः सायं प्रातश्चाग्निहोत्राणि होतव्यानि। इह कपिलायाः घृतेन दध्ना क्षीरेण वा पुनः॥

Verse 76

भूमेर्मलं समश्नन्ति जायन्ते विड्भुजश्चिरम् ॥ तासां क्षीरं घृतं वापि नवनीतमथापि वा ॥

भूमेर्मलं समश्नन्ति चिरं विड्भुजश्च जायन्ते। तासां क्षीरं घृतं वापि नवनीतमथापि वा॥

Verse 77

जायमानस्य वत्सस्य मुखं योन्यां प्रदृश्यते ॥ तावत्सा पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति ॥

जायमानस्य वत्सस्य मुखं योन्यां प्रदृश्यते। तावत्सा पृथिवी ज्ञेया यावद्गर्भं न मुञ्चति॥

Verse 78

तस्याप्यर्द्धशतेनाथ पञ्चाशच्च ततोऽर्द्धकम् ॥ यथाशक्त्या प्रदातव्या वित्तशाठ्यं विवर्जयेत् ॥

तस्यापि अर्धशतं वा पञ्चाशतं वा ततोऽर्धकं वा यथाशक्ति प्रदातव्यम्; वित्तशाठ्यं परित्यजेत्।

Verse 79

अमायां वाथ यः कश्चिद्द्विजानामग्रतः पठेत् ॥ पितरस्तस्य तृप्यन्ति वर्षाणां शतमेव च ॥

अमायां यः कश्चिद् द्विजानामग्रतः पठेत्, तस्य पितरः शतवर्षपर्यन्तं तृप्यन्ति।

Verse 80

सरत्नं पुरुषः कृत्वा कार्त्तिक्यां द्वादशी दिने ॥ अथवा पञ्चदश्यां च कार्त्तिकस्य विशेषतः ॥

कार्त्तिके द्वादश्यां दिने, अथवा विशेषतः कार्त्तिकस्य पञ्चदश्यां च, सरत्नं पुरुषं कृत्वा।

Verse 81

असावपि स्वशिष्याय प्रादादुग्राय धारिणि ॥ उग्रोऽपि मनवे प्रादादेष वः कीर्तितो मया ॥

असावपि स्वशिष्याय उग्राय प्रादात्, हे धारिणि; उग्रोऽपि मनवे प्रादात्—एष वः मया कीर्तितः।

Verse 82

यश्चैतच्छृणुयाद्भक्त्या नैरन्तर्येण मानवः ॥ श्रुत्वा तु पूजयेद्यस्तु शास्त्रं वाराहसंज्ञितम् ॥

यश्चैतत् भक्त्या नैरन्तर्येण शृणुयात् मानवः, श्रुत्वा च यः वाराहसंज्ञितं शास्त्रं पूजयेत्।