
Sukta 4.15
Agni
Gāyatrī (probable; short 3-pāda form typical of gāyatrī-like verses)
अयं सूक्तोऽग्निं स्तौति—स प्रेरितो होताऽऽहुतिं परितो गच्छन् तां शोधयति, यज्ञं च परिपूर्णं करोति, दात्रे च रत्नानि प्रयच्छति। अस्य प्रतिदिनं समिध्यमानस्य परिमार्जनं च प्रकाश्यते—शीघ्रधाविनोऽश्वस्येव, रोहितवर्णस्य दिवः शिशोरिव—यथा अग्निः वर्धमानः दीप्तिमान् सुसंस्कृतः शक्तिरूपो भवति, यो देवान् प्रति हव्यानि वहति, यज्ञकर्म च धारयति।
Mantra 1
अनायतो अनिबद्धः कथायं न्यङ्ङुत्तानोऽव पद्यते न । कया याति स्वधया को ददर्श दिवः स्कम्भः समृतः पाति नाकम् ॥
अग्निर्होता नः अध्वरे वाजी सन् परि नीयते; देवो देवेषु यज्ञियः।
Mantra 2
अग्निर्होता नो अध्वरे वाजी सन्परि णीयते । देवो देवेषु यज्ञियः ॥
परि त्रिविष्ट्यध्वरं यात्यग्निर्रथीरिव । आ देवेषु प्रयॊ दधत् ॥
Mantra 3
परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् । दधद्रत्नानि दाशुषे ॥
परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् । दधद्रत्नानि दाशुषे ॥
Mantra 4
अयं यः सृञ्जये पुरो दैववाते समिध्यते । द्युमाँ अमित्रदम्भनः ॥
अयं यः सृञ्जये पुरो दैववाते समिध्यते । द्युमाँ अमित्रदम्भनः ॥
Mantra 5
अस्य घा वीर ईवतोऽग्नेरीशीत मर्त्यः । तिग्मजम्भस्य मीळ्हुषः ॥
अस्य खलु वीर ईवतोऽग्नेः तिग्मजम्भस्य मीळ्हुषो मर्त्यो वीर ईशीत।
Mantra 6
तमर्वन्तं न सानसिमरुषं न दिवः शिशुम् । मर्मृज्यन्ते दिवेदिवे ॥
तमर्वन्तं न सानसिमरुषं न दिवः शिशुम्। मर्मृज्यन्ते दिवेदिवे॥
Mantra 7
बोधद्यन्मा हरिभ्यां कुमारः साहदेव्यः । अच्छा न हूत उदरम् ॥
बोधद्यन्मा हरिभ्यां कुमारः साहदेव्यः। अच्छा न हूत उदरम्॥
Mantra 8
उत त्या यजता हरी कुमारात्साहदेव्यात् । प्रयता सद्य आ ददे ॥
उत तौ यजतौ हरी साहदेव्यकुमारात् प्रयतौ सद्यः आगत्य अस्मभ्यं (सहायम्) ददातः।
Mantra 9
एष वां देवावश्विना कुमारः साहदेव्यः । दीर्घायुरस्तु सोमकः ॥
एष वां देवावश्विनौ साहदेव्यकुमारः (पोष्यः)। सोमकः दीर्घायुरस्तु, युवयोः पोषणसामञ्जस्ये स्थितः।
Mantra 10
तं युवं देवावश्विना कुमारं साहदेव्यम् । दीर्घायुषं कृणोतन ॥
तं युवां देवावश्विनौ साहदेव्यकुमारं दीर्घायुषं कृणुतम्।
It praises Agni as the priestly fire who purifies and completes the sacrifice, carries offerings to the gods, and rewards the generous worshipper with “treasures” (ratna).
Because the fire is tended daily—fed, kept bright, and made steady. The image also suggests inner refinement: attention and discipline make one’s aspiration luminous and effective.
It can be recited at the lighting of a lamp or sacred fire, or before offerings, to invoke clarity, purification, and right order—symbolically asking Agni to carry one’s intention upward.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.