Sukta 15
Sukta 4.15
Agni
Gāyatrī (probable; short 3-pāda form typical of gāyatrī-like verses)
ఈ సూక్తం అగ్నిని స్తుతిస్తుంది—అతడు ప్రేరణతో కూడిన పురోహితుడు; ఆహుతులను చుట్టూ ‘సంచరిస్తూ’ వాటిని శుద్ధి చేసి సంపూర్ణం చేస్తాడు, దాతకు రత్న-ధనాన్ని బహుమానంగా ప్రసాదిస్తాడు. అగ్ని ప్రతిదినం ప్రజ్వలింపబడి మెరుగు పెట్టబడటం—వేగవంతమైన పందెపు గుర్రంలా, స్వర్గపు ఎర్రని శిశువులా—వర్ణించబడుతుంది; అలా అగ్ని ప్రకాశవంతమైన, సుసంఘటిత శక్తిగా పెరిగి దేవతల వద్దకు ఆహుతులను మోసుకెళ్లి యజ్ఞక్రియను నిలబెడుతుంది.
Mantras
Mantra 1
अनायतो अनिबद्धः कथायं न्यङ्ङुत्तानोऽव पद्यते न । कया याति स्वधया को ददर्श दिवः स्कम्भः समृतः पाति नाकम् ॥
అధ్వర యజ్ఞంలో మన హోత అయిన అగ్ని—వాజీ (బలవిజయి)గా—పరిణీయతే, అంటే చుట్టూ నడిపించబడుతున్నాడు. దేవుల్లో యజ్ఞియుడైన ఆ దేవుడు అగ్ని, హవిస్కై స్థాపితుడవుతాడు.
Mantra 2
अग्निर्होता नो अध्वरे वाजी सन्परि णीयते । देवो देवेषु यज्ञियः ॥
అగ్ని సుసంఘటిత అధ్వరం (యజ్ఞం) చుట్టూ రథికునివలె పరిభ్రమిస్తాడు; దేవుల మధ్య హవిః-ప్రయోజనాన్ని, దాని ముందుకు నడిపే ప్రేరణను స్థాపిస్తాడు.
Mantra 3
परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् । दधद्रत्नानि दाशुषे ॥
వాజపతి, కవి—అగ్ని—హవ్యాల చుట్టూ పరిభ్రమిస్తూ ముందుకు సాగుతాడు; దాశుష్ (యజ్ఞదాత) కొరకు రత్నాలను ధరించి, వాటిని అతనిలోనే స్థాపిస్తాడు.
Mantra 4
अयं यः सृञ्जये पुरो दैववाते समिध्यते । द्युमाँ अमित्रदम्भनः ॥
ఇతడే—సృంజయుని కొరకు దైవవాత (దివ్య ప్రేరణ) ముందర ప్రజ్వలింపబడువాడు; మనస్సులో ద్యుమాన్, అమిత్ర-దంభన—శత్రువులనూ అసత్యబలాన్నీ భంగం చేసేవాడు.
Mantra 5
अस्य घा वीर ईवतोऽग्नेरीशीत मर्त्यः । तिग्मजम्भस्य मीळ्हुषः ॥
ఈ ఉగ్రదాత అగ్నికి—ఓ వీరా—నిజముగా మర్త్యుడు అధిపతిగా అవుతాడు; తీక్ష్ణదవడలుగల, బలవంతుడైన సహాయకుడు, అవసరమైన ఉపకారాన్ని ప్రసాదించువాడు అతడు.
Mantra 6
तमर्वन्तं न सानसिमरुषं न दिवः शिशुम् । मर्मृज्यन्ते दिवेदिवे ॥
ఆయనను వారు దినదినమూ మెరుగు పరుస్తారు—విజయార్థం పరిగెత్తే పందెపు అశ్వంలా, ద్యౌ యొక్క అరుణ శిశువులా—జ్వాల తన ప్రకాశరూపంలో పరిపూర్ణమగు వరకు.
Mantra 7
बोधद्यन्मा हरिभ्यां कुमारः साहदेव्यः । अच्छा न हूत उदरम् ॥
సాహదేవ్య కుమారుడు హరి-యుగంతో (రెండు హరి అశ్వాలతో) నన్ను మేల్కొల్పినప్పుడు, అతడు ఆహూతుడై మా వైపు వచ్చెను—నేరుగా హృదయగర్భమునకు—యజ్ఞ ఆహుతికై మార్గాన్ని తెరచుచూ.
Mantra 8
उत त्या यजता हरी कुमारात्साहदेव्यात् । प्रयता सद्य आ ददे ॥
మరియు ఆ పూజ్యమైన రెండు హరి (అశ్వాలు), సాహదేవ్య కుమారుని నుండి, సిద్ధమై తక్షణమే మాకు (సహాయం) ప్రసాదిస్తాయి.
Mantra 9
एष वां देवावश्विना कुमारः साहदेव्यः । दीर्घायुरस्तु सोमकः ॥
హే దేవ అశ్వినౌ! ఇతడే మీ (పరిరక్షితుడు) సాహదేవ్య కుమారుడు; సోమకుడు దీర్ఘాయుష్మంతుడగుగాక, మీ పోషక సమరస్యంలో స్థితుడై.
Mantra 10
तं युवं देवावश्विना कुमारं साहदेव्यम् । दीर्घायुषं कृणोतन ॥
ఆ సాహదేవ్య కుమారుని—హే దేవ అశ్వినౌ—మీరు ఇద్దరూ దీర్ఘాయుష్మంతునిగా చేయండి.
Inside Sukta 15
How it unfolds
- Where it opens
Agni is invoked as the inspired priestly power who takes charge of the rite and approaches the offerings in a purposeful, ordered way.
- Development
Agni’s movement around the havis is praised: he purifies, arranges, and makes the offering fit for the gods, while promising ratna to the generous worshipper.
- Climax
The vivid image of Agni being ‘polished day by day’ like a winning steed and like the ruddy child of heaven—Agni reaches perfected brilliance and efficacy.
- Where it settles
The hymn settles into assurance: properly kindled and tended, Agni sustains the sacrifice and returns blessings—prosperity, strength, and luminous fulfillment—to the giver.
The deity: Agni
- In the VedaAgni is the kavi (seer-poet) and hotṛ (invoking priest), the bright flame kindled by men, “polished day by day,” who knows the paths of sacrifice and makes offerings pleasing to the gods.
- Cosmic functionMediator between human and divine realms: he transforms material offerings into subtle essence, conveys them to the gods, and maintains ṛta (cosmic order) through the correctly tended fire.
- Inner significanceThe awakened will and luminous intelligence in the practitioner—purifying thought and action, concentrating aspiration, and carrying one’s intent upward toward higher truth.
The seer
- Vāmadeva Gautama (traditional attribution)Gautama gotra · A principal seer of Maṇḍala 4, renowned for visionary hymns that present Agni and Indra as inner and outer powers of illumination, and for the celebrated “Vāmadeva” insight-voice in Vedic tradition.
Famous verses
dadhad ratnāni dāśuṣe
marmṛjyante dive-dive
A riddle-like reflection on cosmic support and the ‘pillar of heaven,’ often read as pointing to Agni’s mysterious movement and sustaining power within the sacrificial/cosmic order.
Attributes of the deity
- Hotṛ and messenger of the gods (yajñasya dūta)
- Kavi (inspired seer) and vājapati (lord of plenitude/strength)
- Purifier and perfecter of the offering
- Daily-renewed, ever-young flame
- Bestower of ratna (treasures: prosperity, insight, success)
Also by this seer
- Many hymns of Rig Veda Maṇḍala 4 (traditionally associated with Vāmadeva)
- Notable Vāmadeva-associated hymns include RV 4.26–4.27 (famous for bold, visionary self-declarations in later reception)
The rite, step by step
- Prepare the vedi (altar space) and fuel (samidh), keeping purity and orderly arrangement
- Kindle Agni and invite him as hotṛ/kavi to take his seat at the sacrifice
- Offer ghee in measured oblations while reciting praise that Agni ‘circles’ the havis and perfects it
- Sustain the flame—“polish” it through careful tending, feeding, and attentive recitation
- Conclude with a request for ratna (boons) for the dāśuṣ (the giving sacrificer) and for the rite’s successful completion
Offerings
- Ghee (ājya)
- Samidh (fuel sticks)
- Havis/oblations in general (as appropriate to the rite)
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the priestly fire who purifies and completes the sacrifice, carries offerings to the gods, and rewards the generous worshipper with “treasures” (ratna).
Because the fire is tended daily—fed, kept bright, and made steady. The image also suggests inner refinement: attention and discipline make one’s aspiration luminous and effective.
It can be recited at the lighting of a lamp or sacred fire, or before offerings, to invoke clarity, purification, and right order—symbolically asking Agni to carry one’s intention upward.
Ask anything about Sukta 15 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
