Sukta 40
Sukta 1.40
Brahmaṇaspati (with Maruts and Indra invoked)
अयं सूक्तः ब्रह्मणस्पतिं पवित्रवाक्पतिं प्रार्थयति—स उदेति यज्ञं नयतु, यथा मन्त्रः सिद्धः रक्षको भवेत्। मरुतोऽपि स्व-उदार-शक्त्या पुरःसराः प्रचोदिताः स्युः। इन्द्रश्च शीघ्रप्रेरकः अजेयबलः च भवतु, यः भय-कलहयोर्मध्येऽपि दृढं क्षेमं प्रतिष्ठापयति।
Mantras
Mantra 1
उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते देवयन्तस्त्वेमहे । उप प्र यन्तु मरुतः सुदानव इन्द्र प्राशूर्भवा सचा ॥
उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते; देवयन्तः वयम् त्वा ईमहे। उप प्र यन्तु मरुतः सुदानवः; इन्द्र, सचा प्राशूर्भव यज्ञयात्रायाम्।
Mantra 2
त्वामिद्धि सहसस्पुत्र मर्त्य उपब्रूते धने हिते । सुवीर्यं मरुत आ स्वश्व्यं दधीत यो व आचके ॥
हे सहसस्पुत्र, धने हिते मर्त्यः त्वाम् एव उपब्रूते। हे मरुतः, यः वः आचके सः आत्मनि सुवीर्यं स्वश्व्यं च दधीत—यात्रायै संयतानि वीर्याणि।
Mantra 3
प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः प्र देव्येतु सूनृता । अच्छा वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः ॥
प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः; प्र देव्येतु सूनृता। अच्छ वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः॥
Mantra 4
यो वाघते ददाति सूनरं वसु स धत्ते अक्षिति श्रवः । तस्मा इळां सुवीरामा यजामहे सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥
यो वाघते ददाति सूनरं वसु स धत्ते अक्षिति श्रवः। तस्मा इळां सुवीरामायजामहे सुप्रतूर्तिमनेहसम्॥
Mantra 5
प्र नूनं ब्रह्मणस्पतिर्मन्त्रं वदत्युक्थ्यम् । यस्मिन्निन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा देवा ओकांसि चक्रिरे ॥
प्र नूनं ब्रह्मणस्पतिर्मन्त्रं वदत्युक्थ्यम्। यस्मिन्निन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा देवा ओकांसि चक्रिरे॥
Mantra 6
तमिद्वोचेमा विदथेषु शम्भुवं मन्त्रं देवा अनेहसम् । इमां च वाचं प्रतिहर्यथा नरो विश्वेद्वामा वो अश्नवत् ॥
हे देवाः, विदथेषु वयं तं शम्भुवं मन्त्रं अनेहसं वोचेम। हे नराः, इमां च वाचं प्रतिहर्यथ, यथा विश्वानि वामानि वः अश्नुवन्तु, अस्मान् च प्रत्यागच्छन्तु सिद्ध्यै।
Mantra 7
को देवयन्तमश्नवज्जनं को वृक्तबर्हिषम् । प्रप्र दाश्वान्पस्त्याभिरस्थितान्तर्वावत्क्षयं दधे ॥
कः देवयन्तं जनम् अश्नवत्? कः वृक्तबर्हिषं यजमानम्? दाश्वान् पुनः पुनः पस्त्याभिः प्रप्र स्थित्वा, अन्तर्वावत् क्षयं दधे—अन्तः विस्तीर्णं स्थिरं निवासम्।
Mantra 8
उप क्षत्रं पृञ्चीत हन्ति राजभिर्भये चित्सुक्षितिं दधे । नास्य वर्ता न तरुता महाधने नार्भे अस्ति वज्रिणः ॥
सः क्षत्रम् उप पृञ्चीत; राजभिः हन्ति; भये चित् सुक्षितिं दधे। वज्रिणः नास्य वर्ता, न तरुता—न महाधने, न आर्भे; प्रतिरोधभेदिनी शक्तिः निवारयितुं न शक्या।
Frequently Asked Questions
Brahmaṇaspati is the lord of brahman—sacred prayer and inspired speech. The hymn asks him to rise and make the mantra effective so the gods are truly present in the rite.
The Maruts represent driving, supportive force that helps the sacrifice move forward, while Indra represents decisive protection and victory. Together they show that right speech (mantra) and divine power act as one in the yajña.
It says the mantra spoken by Brahmaṇaspati becomes a dwelling-place for the gods. In simple terms: when the sacred word is rightly formed and uttered, it carries divine presence and power.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.