Sukta 40

Mantra 1

उत्तिष्ठ ब्रह्मणस्पते देवयन्तस्त्वेमहे । उप प्र यन्तु मरुतः सुदानव इन्द्र प्राशूर्भवा सचा ॥

हे ब्रह्मणस्पते, उठ; देवयन्त (देव-आकांक्षी) आम्ही तुला विनवितो. सुदानव मरुत पुढे येवोत; आणि हे इंद्रा, आमच्यासह सचा (सहचर) होऊन, यज्ञयात्रेत शीघ्र प्रेरक (प्राशू) हो.

Mantra 2

त्वामिद्धि सहसस्पुत्र मर्त्य उपब्रूते धने हिते । सुवीर्यं मरुत आ स्वश्व्यं दधीत यो व आचके ॥

हे सहसस्पुत्रा (बलाचा पुत्रा), धनलाभाच्या हेतूने मर्त्य तुलाच हाक मारतो. हे मरुतांनो, जो तुमच्याकडे आला आहे तो आपल्या अंतरी सुवीर्य (वीरशक्ती) आणि स्वश्व्य (अश्वांवर योग्य अधिकार/सामर्थ्य) धारण करतो—यात्रेसाठी संयत ऊर्जाशक्ती.

Mantra 3

प्रैतु ब्रह्मणस्पतिः प्र देव्येतु सूनृता । अच्छा वीरं नर्यं पङ्क्तिराधसं देवा यज्ञं नयन्तु नः ॥

ब्रह्मणस्पती पुढे जावो; दिव्य सूनृता—सत्यवाणीची शक्ति—अग्रे सरको. वीर, नर्य बळ आणि पंक्तिबद्ध परिपूर्ण समृद्धीकडे—देव आमचा यज्ञ नेवोत, आमच्या अंतःअर्पणाला सिद्धीपर्यंत पोहोचवोत.

Mantra 4

यो वाघते ददाति सूनरं वसु स धत्ते अक्षिति श्रवः । तस्मा इळां सुवीरामा यजामहे सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥

जो स्तोत्रगायकाला श्रेष्ठ धन देतो, तो अक्षय कीर्ती धारण करतो. त्याच्यासाठी आम्ही इळेचे यजन करतो—सुवीरा; जी शुभ पारगमन देणारी, आघाताच्या पलीकडे नेणारी, अनथक धारणशक्ती आहे.

Mantra 5

प्र नूनं ब्रह्मणस्पतिर्मन्त्रं वदत्युक्थ्यम् । यस्मिन्निन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा देवा ओकांसि चक्रिरे ॥

आता ब्रह्मणस्पती उक्थ्य—स्तुत्य—मंत्रवाणी उच्चारतात. ज्यामध्ये इंद्र, वरुण, मित्र, अर्यमा हे देव आपापली निवासस्थाने रचून बसले आहेत; घडविलेल्या शब्दात प्रतिष्ठित शक्ती.

Mantra 6

तमिद्वोचेमा विदथेषु शम्भुवं मन्त्रं देवा अनेहसम् । इमां च वाचं प्रतिहर्यथा नरो विश्वेद्वामा वो अश्नवत् ॥

हे देवहो! विदथांमध्ये (यज्ञसभांत) आम्ही तोच शम्भु—कल्याणकारी, अविश्रांत—मंत्र उच्चारू. आणि हे नर-वीरहो! ही वाणीही स्वीकारून प्रेमाने धारण करा; सर्व इष्ट वरदानें तुम्हांपर्यंत पोहोचोत आणि सिद्ध होऊन आमच्याहीकडे परत येवोत.

Mantra 7

को देवयन्तमश्नवज्जनं को वृक्तबर्हिषम् । प्रप्र दाश्वान्पस्त्याभिरस्थितान्तर्वावत्क्षयं दधे ॥

देवयन्त—देवाची आकांक्षा धरणारा—जन कोण प्राप्त करतो? बर्हि (यज्ञासन) पसरविणारा यजमान कोण प्राप्त करतो? दाश्वान्—दाता—आपल्या वस्ती-भूमींसह पुन्हा पुन्हा पुढे सरकतो; तो अंतरीच्या विस्ताराने युक्त असा ‘क्षय’—स्थिर निवास—स्थापित करतो.

Mantra 8

उप क्षत्रं पृञ्चीत हन्ति राजभिर्भये चित्सुक्षितिं दधे । नास्य वर्ता न तरुता महाधने नार्भे अस्ति वज्रिणः ॥

तो आपले क्षत्र—अधिकार-बल—दृढ करतो; राजांनाही पाडतो; भयामध्येही सु-क्षिति—सुखद निवास—स्थापित करतो. वज्रिणासाठी न कोणी आवरणारा, न कोणी जिंकणारा—न महाधन (महासंग्राम) मध्ये, न लहानात; प्रतिकार भेदणारी ती शक्ति रोखता येत नाही.