
Sukta 1.41
Varuṇa, Mitra, Aryaman (Ādityas)
अयं सूक्तः आदित्यान्—वरुणं मित्रम् अर्यमाणं च—ऋतस्य (विश्व-नैतिक-व्यवस्थायाः) दूरदर्शिनः पालकान् आह्वयति। पराजयात् प्रमादात् शत्रूणां दुष्ट-योजनाभ्यश्च रक्षणं याचते। तान् ‘ऋजु-पथे’ यज्ञस्य नेतॄन् दर्शयति, ये सम्यक्-चिन्तनं सामाजिक-सामञ्जस्यं च स्थापयन्ति, आपद्भ्यः सुरक्षितं गमनं च ददति। अन्ते नीत्यात्मकः स्वरः—उदार-प्रतीतिष्वपि जनासु विवेकः कर्तव्यः, हानिकर-वाक्येषु च न आकर्षितव्यं।
Mantra 1
यं रक्षन्ति प्रचेतसो वरुणो मित्रो अर्यमा । नू चित्स दभ्यते जनः ॥
यं प्रचेतसो वरुणो मित्रोऽर्यमा च रक्षन्ति, स जनो नूनमपि न दभ्यते; ऋतेन तेजसा च सौहार्देन च गुप्तः स न कदाचन पराभवति।
Mantra 2
यं बाहुतेव पिप्रति पान्ति मर्त्यं रिषः । अरिष्टः सर्व एधते ॥
यं मर्त्यं ते बाहुभिरिव बलवद्भिः पिप्रति, रिषः पान्ति च—स अरिष्टः सर्वतः समृद्धिमेधते, अनाहतः अखण्डश्च।
Mantra 3
वि दुर्गा वि द्विषः पुरो घ्नन्ति राजान एषाम् । नयन्ति दुरिता तिरः ॥
ते दुर्गाणि विवृण्वन्ति, द्विषः पुरोऽस्माकं पुरतः घ्नन्ति; एते राजानो दुरितानि नयन्ति तिरः—पारं प्रति।
Mantra 4
सुगः पन्था अनृक्षर आदित्यास ऋतं यते । नात्रावखादो अस्ति वः ॥
हे आदित्याः, ऋतं यते जनाय पन्थाः सुगः अनृक्षरः। अत्र वः न अवखादः अस्ति, न पतनम्।
Mantra 5
यं यज्ञं नयथा नर आदित्या ऋजुना पथा । प्र वः स धीतये नशत् ॥
हे आदित्याः, यं यज्ञं यूयं ऋजुना पथा नयथ, सः अस्माकं धीतये वः प्रति प्र नशतु।
Mantra 6
स रत्नं मर्त्यो वसु विश्वं तोकमुत त्मना । अच्छा गच्छत्यस्तृतः ॥
सः मर्त्यः स्वेनैव बलेनास्तृतः रत्नं वसु विश्वं तोकम् उत त्मना च प्राप्नोति; सः तद् अच्छैव गच्छति, न व्यावर्तते।
Mantra 7
कथा राधाम सखायः स्तोमं मित्रस्यार्यम्णः । महि प्सरो वरुणस्य ॥
कथा वयं सखायः सम्यक् मित्रार्यम्णोः स्तोमं रचयेम? कथं च वरुणस्य महतः प्सरसो (प्रेरणाप्रवाहस्य) वचांसि ब्रूम?
Mantra 8
मा वो घ्नन्तं मा शपन्तं प्रति वोचे देवयन्तम् । सुम्नैरिद्व आ विवासे ॥
मा वः घ्नन्तं वचः प्रति वोचे, मा शपन्तं; देवयन्तं मां सुम्नैरेव—अनुग्रहैर्मङ्गलैश्च—आ विवासे।
Mantra 9
चतुरश्चिद्ददमानाद्बिभीयादा निधातोः । न दुरुक्ताय स्पृहयेत् ॥
चतुरश्चिद् ददमानादपि गूढानिधातोः बिभीयात्; न च दुरुक्ताय स्पृहयेत्।
The hymn chiefly addresses the Ādityas—Varuṇa, Mitra, and Aryaman—seen as far-seeing guardians of truth, law, and social harmony.
It means performing the ritual and living one’s life without deceit—aligned with ṛta—so the offering and the mind (dhī) move forward clearly and safely.
Because ṛta is not only cosmic order but also moral order: the hymn teaches discernment and disciplined speech as part of divine protection and social well-being.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.