Sukta 121
Sukta 1.121
Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.121, subject to recensional tradition)
Ka (Prajāpati / the Unknown God; hymn framed as inquiry into the Creator)
Triṣṭubh (dominant for RV 1.121)
ऋग्वेदस्य १.१२१ सूक्तं चिन्तनात्मकं सृष्टिसूक्तम् अस्ति, यत् प्रश्नैः जगतो मूलोत्पत्तिं परिपृच्छति, गुह्यं प्रभुं “कः” (“कः?”) इति संबोध्य परितः परिभ्रमति। तत् स्रष्टुः धारकशक्तिं स्तौति—यः जीवनस्य, प्राणस्य, ऋतस्य च दाता—एवं च एषा जिज्ञासा स्तुतिरूपं भजते, रक्षणाय समृद्धये च प्रार्थनां करोति।
Mantras
Mantra 1
कदित्था नॄँ: पात्रं देवयतां श्रवद्गिरो अङ्गिरसां तुरण्यन् । प्र यदानड्विश आ हर्म्यस्योरु क्रंसते अध्वरे यजत्रः ॥
कथं नु स देवयतां नॄणां पात्रं भवति—योऽङ्गिरसां श्रवद्गिरः शृणोति त्वरते च? यदा स प्रचरति तदा विशोऽपि प्रचोदयति; अध्वरे यजत्र उरुक्रमेण हर्म्यं कर्मणः प्रति विस्तीर्णं पदं निधत्ते।
Mantra 2
स्तम्भीद्ध द्यां स धरुणं प्रुषायदृभुर्वाजाय द्रविणं नरो गोः । अनु स्वजां महिषश्चक्षत व्रां मेनामश्वस्य परि मातरं गोः ॥
स द्यां स्तम्भयित्वा धरणमाधारं च स्थापयामास; ऋभुर्गोर्नरः वाजाय द्रविणं निचचर्द। स महिषः स्वजां ददर्श; व्रां मेनामपश्यत्—गोर् मातरं, अश्वस्य गुह्यं स्रोतः, परितोऽवृणोत्।
Mantra 3
नक्षद्धवमरुणीः पूर्व्यं राट् तुरो विशामङ्गिरसामनु द्यून् । तक्षद्वज्रं नियुतं तस्तम्भद्द्यां चतुष्पदे नर्याय द्विपादे ॥
स पूर्व्यं हवमरुण्याः प्रत्यवदत्; अङ्गिरसामनु द्यून् विशां तुर्वन् राट् प्रचचार। स नियुतं वज्रं तक्षत्; चतुष्पदे नर्याय च द्विपादे द्यां स्तम्भयामास।
Mantra 4
अस्य मदे स्वर्यं दा ऋतायापीवृतमुस्रियाणामनीकम् । यद्ध प्रसर्गे त्रिककुम्निवर्तदप द्रुहो मानुषस्य दुरो वः ॥
अस्य मदे स्वऱ्यं दा, ऋतायापीवृतम् उस्रियाणाम् अनीकम्—यद् आच्छन्नं निरुद्धं च। यद्ध प्रसरगे त्रिककुम् निवर्तत्, तदा मानुषस्य द्रुहः अप नुदति, द्वाराणि च विवृणोति।
Mantra 5
तुभ्यं पयो यत्पितरावनीतां राधः सुरेतस्तुरणे भुरण्यू । शुचि यत्ते रेक्ण आयजन्त सबर्दुघायाः पय उस्रियायाः ॥
तुभ्यं पयः यत् पितराव् अनीताम्, राधः च—सुरेतः शुद्धं तूरणे भुरण्यु, यत् अस्मान् तरयति। शुचि च ते रेक्णः यद् आयजन्त—सबरदुघायाः उसर्यायाः पयः, दीप्त-पोषण-धारा।
Mantra 6
अध प्र जज्ञे तरणिर्ममत्तु प्र रोच्यस्या उषसो न सूरः । इन्दुर्येभिराष्ट स्वेदुहव्यैः स्रुवेण सिञ्चञ्जरणाभि धाम ॥
अथ प्र जज्ञे तरणिः; सः स्वमदे ममत्तु; उषसः उपरि सूर इव प्र रोच्यते। इन्दुः स्वेदुहव्यैः आहव्यैः सह, स्रुवेण सिञ्चन्, धारणाभिः धामानि—स्थापितानि सदः—अभि सिञ्चति।
Mantra 7
स्विध्मा यद्वनधितिरपस्यात्सूरो अध्वरे परि रोधना गोः । यद्ध प्रभासि कृत्व्याँ अनु द्यूननर्विशे पश्विषे तुराय ॥
स्विध्मा यदा वनधितिर् अपस्यात्, सूरोऽध्वरे गोः परि रोधनानि परिभ्रमति। यदा च त्वं प्रभासि, कृत्व्यां द्यून् अनु अनुवर्तमानः, अविशेषे पश्विषे च त्वरिताय लाभाय च आगच्छसि।
Mantra 8
अष्टा महो दिव आदो हरी इह द्युम्नासाहमभि योधान उत्सम् । हरिं यत्ते मन्दिनं दुक्षन्वृधे गोरभसमद्रिभिर्वाताप्यम् ॥
त्वं दिवो महो बलम् अदः अश्नासि; इह हरी द्वौ द्युम्नासाहम् उत्सं प्रति योधानौ स्थापयसि। यदा ते मन्दिनं हरिं वर्धे दुह्यतः—गोर् अभसम्, अद्रिभिः पीडितम्, वाताप्यम्—तदा सः त्वयि वर्धनाय भवति।
Mantra 9
त्वमायसं प्रति वर्तयो गोर्दिवो अश्मानमुपनीतमृभ्वा । कुत्साय यत्र पुरुहूत वन्वञ्छुष्णमनन्तैः परियासि वधैः ॥
त्वम् आयसं गोः प्रति वर्तयसि रोधनम्; दिवोऽश्मानम् उपनीतम्, हे ऋभ्वन्, अपि निवर्तयसि। यत्र कुत्साय, पुरुहूत, वन्वन्, शुष्णं अनन्तैः वधैः परियासि, तत्र यावत् स अवरोधो विनश्यति।
Mantra 10
पुरा यत्सूरस्तमसो अपीतेस्तमद्रिवः फलिगं हेतिमस्य । शुष्णस्य चित्परिहितं यदोजो दिवस्परि सुग्रथितं तदादः ॥
पुरा यदा सूर्यस्तमसोपपीते, हे अद्रिवः, तदा तस्य फलिगं हेतिं—भ्रमणशीलं क्षेपणम्—अवधीः। शुष्णस्यापि यदोजः परिहितं, दिवः परि सुग्रथितं, तत् तदा त्वं अपाकृष्य भित्त्वा विवृतवान्।
Mantra 11
अनु त्वा मही पाजसी अचक्रे द्यावाक्षामा मदतामिन्द्र कर्मन् । त्वं वृत्रमाशयानं सिरासु महो वज्रेण सिष्वपो वराहुम् ॥
अनु त्वा मही पाजसी चक्रं चक्रे; द्यावाक्षामे तव कर्मणि, हे इन्द्र, मुदेते। त्वं वज्रेण सिरासु शयानं वृत्रं—महान्तं वराहम्—अवधीः, रुद्धा अपः पन्थानश्च विवृतवान्।
Mantra 12
त्वमिन्द्र नर्यो याँ अवो नॄन्तिष्ठा वातस्य सुयुजो वहिष्ठान् । यं ते काव्य उशना मन्दिनं दाद्वृत्रहणं पार्यं ततक्ष वज्रम् ॥
त्वम् इन्द्र नर्यः नॄन् अवोभिः सह तिष्ठ—वीर्यैः सहायैः; वातस्येव सुयुजः वहिष्ठान्। यं ते मन्दिनं काव्य उशना ददौ, स तं पार्यं वज्रं वृत्रहणं ततक्ष।
Mantra 13
त्वं सूरो हरितो रामयो नॄन्भरच्चक्रमेतशो नायमिन्द्र । प्रास्य पारं नवतिं नाव्यानामपि कर्तमवर्तयोऽयज्यून् ॥
त्वं सूर इव हरितैः शक्तिभिर्नॄन् रमयसि; एतशोऽश्व इव चक्रं वहसि, हे इन्द्र। नवतिं नाव्यानां प्रवाहान् पारं प्रास्य; अयज्यूनां कर्तमपि अपावर्तयः।
Mantra 14
त्वं नो अस्या इन्द्र दुर्हणायाः पाहि वज्रिवो दुरितादभीके । प्र नो वाजान्रथ्यो अश्वबुध्यानिषे यन्धि श्रवसे सूनृतायै ॥
हे वज्रिव इन्द्र, अस्याः दुर्हणायाः पीडायाः दुरितादभीके च नः पाही। नः प्रति वाजान् प्र यन्धि—रथ्यान्, अश्वबुध्यान्—निषे; श्रवसे, सूनृतायै च।
Mantra 15
मा सा ते अस्मत्सुमतिर्वि दसद्वाजप्रमहः समिषो वरन्त । आ नो भज मघवन्गोष्वर्यो मंहिष्ठास्ते सधमादः स्याम ॥
हे वाजप्रमह, ते सुमतिः अस्मत् मा वि दासत्; समिषो वर्धयः नः सम् वरन्त। हे मघवन्, गोष्व् अर्यः आ नो भज; ते सधमादः मंहिष्ठाः स्याम।
Frequently Asked Questions
“Ka” means “Who?” The hymn uses a sacred question to point to the Creator beyond ordinary names—Prajāpati as the hidden source and lord of all.
It is both. It reflects on creation and cosmic order, and it also functions as a yajña prayer asking for protection, prosperity, and steady divine favor.
It can be recited in a fire offering or as contemplative japa, focusing on gratitude for life and order, and ending with a clear petition for well-being, strength, and right direction.
Ask anything about Sukta 121 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.