Sukta 121
Sukta 1.121
Hiraṇyastūpa Āṅgirasa (traditional attribution for RV 1.121, subject to recensional tradition)
Ka (Prajāpati / the Unknown God; hymn framed as inquiry into the Creator)
Triṣṭubh (dominant for RV 1.121)
RV 1.121 ଏକ ଚିନ୍ତନମୟ ସୃଷ୍ଟି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନର ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ନିକଟ କରେ ଏବଂ “କ” (“କିଏ?”) ବୋଲି ସମ୍ବୋଧିତ ଗୁପ୍ତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଘେରି ଘେରି ଅନ୍ୱେଷଣ କରେ। ଏହା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କର ଧାରଣ-ଶକ୍ତି—ଜୀବନ, ପ୍ରାଣ ଓ ଋତ/ନିୟମର ଦାତା—କୁ ସ୍ତୁତି କରେ; ଏବଂ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଉପାସନାରେ ପରିଣତ କରି ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।
Mantras
Mantra 1
कदित्था नॄँ: पात्रं देवयतां श्रवद्गिरो अङ्गिरसां तुरण्यन् । प्र यदानड्विश आ हर्म्यस्योरु क्रंसते अध्वरे यजत्रः ॥
କିପରି ନିଶ୍ଚୟ ସେ ଦେବ-ଅନ୍ୱେଷୀ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର ପାତ୍ର ହୁଏ—ଯେ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କର ଗୀତ ଶୁଣେ ଓ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୁଏ? ସେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଗକୁ ଚଳାଏ; ଅଧ୍ୱର-ଯଜ୍ଞରେ ଯଜ୍ୟ ସେ କର୍ମର ଗୃହଭିତରେ ବିଶାଳ ପଦକ୍ଷେପ ନିଏ।
Mantra 2
स्तम्भीद्ध द्यां स धरुणं प्रुषायदृभुर्वाजाय द्रविणं नरो गोः । अनु स्वजां महिषश्चक्षत व्रां मेनामश्वस्य परि मातरं गोः ॥
ସେ ଦ୍ୟାଉକୁ ଭରସା ଦେଇ ଧାରଣା ନିଶ୍ଚିତ କଲା; ଋଭୁ ବାଜ ପାଇଁ ଧନକୁ ଚାପି ବାହାର କଲା—ଗୋର ନର। ମହିଷ ସ୍ୱଜକୁ ଦେଖିଲା; ସେ ବିଶାଳ-କର୍ମିଣୀ ମେନାକୁ ଦର୍ଶନ କଲା—ଗୋର ମାତାକୁ, ଅଶ୍ୱର (ଗୁପ୍ତ) ଉଦ୍ଭବ-ସ୍ରୋତକୁ, ସେ ପରିବେଷ୍ଟନ କଲା।
Mantra 3
नक्षद्धवमरुणीः पूर्व्यं राट् तुरो विशामङ्गिरसामनु द्यून् । तक्षद्वज्रं नियुतं तस्तम्भद्द्यां चतुष्पदे नर्याय द्विपादे ॥
ସେ ପୁରାତନ ଆହ୍ୱାନକୁ—ଅରୁଣୀର—ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲା; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ରାଜା ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କଲା। ସେ ନିୟୁତ ବଜ୍ରକୁ ଗଢ଼ିଲା; ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ ଓ ନର୍ୟ—ଦ୍ୱିପଦ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ—ଦ୍ୟାଉକୁ ଭରସା ଦେଇ ଦାଁଡ଼ କରାଇଲା।
Mantra 4
अस्य मदे स्वर्यं दा ऋतायापीवृतमुस्रियाणामनीकम् । यद्ध प्रसर्गे त्रिककुम्निवर्तदप द्रुहो मानुषस्य दुरो वः ॥
ତୋର ବଳର ଏହି ମଦରେ, ଋତ (ସତ୍ୟ-ବ୍ୟବସ୍ଥା)ର ଅଧିକାରୀ ସେ ଦୀପ୍ତ ଆଲୋକ ଦାନ କର—ଅଟକାଇ ଢାକି ରଖାଯାଇଥିବା ଉସ୍ରିୟା (ଦୀପ୍ତ ଗାଈ/କିରଣ)ମାନଙ୍କର ମୁଖ। କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଆଗୁଆ ଝୋକରେ ତ୍ରିଶିଖର ଶକ୍ତି ବାଧାକୁ ପଛକୁ ଫେରାଇଦିଏ, ସେ ମାନବର ଦ୍ରୁହ (କପଟ-ଅସତ୍ୟ)କୁ ଦୂରେ ହଟାଏ ଏବଂ ଦ୍ୱାରମାନଙ୍କୁ ଖୋଲିଦିଏ।
Mantra 5
तुभ्यं पयो यत्पितरावनीतां राधः सुरेतस्तुरणे भुरण्यू । शुचि यत्ते रेक्ण आयजन्त सबर्दुघायाः पय उस्रियायाः ॥
ତୋ ପାଇଁ ସେ ପୋଷକ ଦୁଧ ଓ ସମୃଦ୍ଧି—ଯାହା ଦୁଇ ପିତୃ ଆଣିଥିଲେ—ଅର୍ପିତ; ଏହା ଆମକୁ ପାର କରାଉଥିବା ତ୍ୱରିତ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ବଳର ଶୁଚି ବୀଜ। ଏବଂ ସେମାନେ ତୋତେ ଯେ ଦୀପ୍ତ ଧନ ଅର୍ପଣ କଲେ: ସବର୍ଦୁଘା (ପ୍ରଚୁର ଦୋହନାରୀ) ଉସ୍ରିୟା (ଦୀପ୍ତ ଗାଈ)ର ଦୁଧ—ପ୍ରକାଶିତ ପୋଷଣର ଧାରା।
Mantra 6
अध प्र जज्ञे तरणिर्ममत्तु प्र रोच्यस्या उषसो न सूरः । इन्दुर्येभिराष्ट स्वेदुहव्यैः स्रुवेण सिञ्चञ्जरणाभि धाम ॥
ତାପରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି ସେ ଶକ୍ତି ଯାହା ଆମକୁ ପାର କରାଏ; ସେ ନିଜ ବଳରେ ମତ୍ତ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ; ଉଷା ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ସେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ଇନ୍ଦୁ (ସୋମ) ସ୍ୱେଦୁହବ୍ୟ (ସ୍ୱୟଂ ଆକର୍ଷକ) ଅର୍ପଣମାନ ସହ, ସ୍ରୁବ (କରଛି)ରେ ଢାଳି, ସତ୍ତାର ସ୍ଥାପିତ ଧାମମାନଙ୍କୁ ସିଞ୍ଚିତ କରେ।
Mantra 7
स्विध्मा यद्वनधितिरपस्यात्सूरो अध्वरे परि रोधना गोः । यद्ध प्रभासि कृत्व्याँ अनु द्यूननर्विशे पश्विषे तुराय ॥
କି ଏହି ହେଉଛି—ଯେତେବେଳେ ସୁଭଳି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ସ୍ୱିଧ୍ମା (ଇନ୍ଧନ-କାଷ୍ଠ) ନିଜ ସେବା ସମ୍ପାଦନ କରେ, ସେତେବେଳେ ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ)ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋର ରୋଧନ—ଗୋର ବାଡ଼/ବନ୍ଧନ (ରକ୍ଷିତ ପ୍ରକାଶ)ର ଚାରିପାଖେ ପରିଭ୍ରମଣ କରେ? ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ପ୍ରଭାସିତ ହୁଅ—ଦିନ ପରେ ଦିନ ଗଢ଼ିଉଠୁଥିବା କୃତ୍ୱ୍ୟା (ଘଡ଼ଣ-ଶ୍ରମ)କୁ ଅନୁସରି—ତୁମେ ନରବିଶେ (ମାନବସମୁଦାୟ) ପାଇଁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଏବଂ ପଶ୍ୱିଷେ (ପଶୁସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ତ୍ୱରିତ ଲାଭକୁ ଆଣ।
Mantra 8
अष्टा महो दिव आदो हरी इह द्युम्नासाहमभि योधान उत्सम् । हरिं यत्ते मन्दिनं दुक्षन्वृधे गोरभसमद्रिभिर्वाताप्यम् ॥
ତୁମେ ଦିବର ମହତ୍ତ୍ୱ (ମହୋ)କୁ ଭୋଗ କରିଛ; ଏଠାରେ ତୁମେ ତୁମର ଦୁଇ ହରି—ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିକୁ—ଦ୍ୟୁମ୍ନସାହ (ତେଜକୁ ଜୟ କରୁଥିବା) ଉତ୍ସ (ଉଦ୍ଗମ) ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଯୁକ୍ତ କର। ପଥରଦ୍ୱାରା ପିଷ୍ଟ, ପବନଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ, ପ୍ରକାଶକୁ ତ୍ୱରିତ ଧରୁଥିବା—ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ—ସେମାନେ ତୁମ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ହରି (ହରି-ଶକ୍ତି)କୁ ଦୋହନ କରନ୍ତି।
Mantra 9
त्वमायसं प्रति वर्तयो गोर्दिवो अश्मानमुपनीतमृभ्वा । कुत्साय यत्र पुरुहूत वन्वञ्छुष्णमनन्तैः परियासि वधैः ॥
ତୁମେ ଗୋ (ପ୍ରକାଶ)ରୁ ଆୟସ (ଲୋହା)ର ଅବରୋଧକୁ ପଛକୁ ଫେରାଅ; ଦିବୋ ଅଶ୍ମାନ—ଆକାଶୀୟ ପାଷାଣ—ଯାହା ତଳକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା, ତାହାକୁ ତୁମେ ହଟାଅ, ହେ ଋଭ୍ୱା (ବଳବାନ)। ସେଠାରେ, ହେ ପୁରୁହୂତ (ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ), କୁତ୍ସ ପାଇଁ ପଛୁଆଇ ଯାଇ, ତୁମେ ଶୁଷ୍ଣକୁ ଅନନ୍ତୈଃ ବଧୈଃ (ଅବିରତ ପ୍ରହାରରେ) ଚାରିପାଖେ ଘେରି ଆଘାତ କର—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବରୋଧ ଭଙ୍ଗ ହୋଇନଯାଏ।
Mantra 10
पुरा यत्सूरस्तमसो अपीतेस्तमद्रिवः फलिगं हेतिमस्य । शुष्णस्य चित्परिहितं यदोजो दिवस्परि सुग्रथितं तदादः ॥
ପୂର୍ବେ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ତମସା ଗ୍ରସିତ ହୋଇଥିଲେ, ହେ ଅଦ୍ରିବଃ (ପାଷାଣଧାରୀ), ତୁମେ ତାଙ୍କର ଭ୍ରମଣଶୀଳ ହେତି—ସେ ଅସ୍ତ୍ର—କୁ ଆଘାତ କରି ପତିତ କଲେ। ଶୁଷ୍ଣର ଯେ ବଳ ସବୁଦିଗରେ ପରିହିତ ଥିଲା—ଦିବର ଚାରିପାଖେ ଦୃଢ଼ ଗଠିରେ ବନ୍ଧା—ତାହାକୁ ତୁମେ ସେତେବେଳେ ହଟାଇ, ଭେଦି ଖୋଲିଦେଲେ।
Mantra 11
अनु त्वा मही पाजसी अचक्रे द्यावाक्षामा मदतामिन्द्र कर्मन् । त्वं वृत्रमाशयानं सिरासु महो वज्रेण सिष्वपो वराहुम् ॥
ତୁମ ପଛେ ମହା ପ୍ରକାଶମୟ ଶକ୍ତିମାନେ ନିଜ ଚକ୍ରକୁ ଚଳାଇଛନ୍ତି; ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ତୁମ କର୍ମରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ତୁମେ ବଜ୍ରଦ୍ୱାରା ସିରାସୁରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ବୃତ୍ରକୁ—ସେ ମହା ବରାହକୁ—ଆଘାତ କରି, ଅବରୁଦ୍ଧ ପଥଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲିଦେଲେ।
Mantra 12
त्वमिन्द्र नर्यो याँ अवो नॄन्तिष्ठा वातस्य सुयुजो वहिष्ठान् । यं ते काव्य उशना मन्दिनं दाद्वृत्रहणं पार्यं ततक्ष वज्रम् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ନର୍ୟଃ—ବୀର ସହାୟତାମାନଙ୍କ ସହ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରୁହ; ବାୟୁ ପରି ସୁୟୁଜ, ସମଞ୍ଜସରେ ଯୋଜିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବହନକାରୀ। କାବ୍ୟ ଉଶନା ତୁମକୁ ଯେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ, ସେ ତାହାକୁ ଦୂରବ୍ୟାପୀ ବଜ୍ରରେ ଗଢ଼ିଦେଲେ—ବୃତ୍ରହଣ, ପାର୍ୟ (ପାର କରାଇଦେବା) ବଜ୍ର।
Mantra 13
त्वं सूरो हरितो रामयो नॄन्भरच्चक्रमेतशो नायमिन्द्र । प्रास्य पारं नवतिं नाव्यानामपि कर्तमवर्तयोऽयज्यून् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ତୁମ ହରିତ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ) ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କର; ଏବଂ ତୁମେ ଚକ୍ରକୁ ଏମିତି ଧାରଣ କର, ଯେପରି ଦ୍ରୁତ ଅଶ୍ୱ ତାହାକୁ ବହନ କରେ। ନାବ୍ୟ (ନୌକାରେ ପାର ହେବାଯୋଗ୍ୟ) ନବ୍ବେ ପ୍ରବାହକୁ ତୁମେ ପାରପଟେ ପାର କରାଇଲ; ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ନ କରୁଥିବା ଅୟଜ୍ୟୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଥିବା କର୍ତ (ଖାଦ/ଅନ୍ଧକାର ଗର୍ତ)କୁ ତୁମେ ଦୂରେ ହଟାଇଲ।
Mantra 14
त्वं नो अस्या इन्द्र दुर्हणायाः पाहि वज्रिवो दुरितादभीके । प्र नो वाजान्रथ्यो अश्वबुध्यानिषे यन्धि श्रवसे सूनृतायै ॥
ହେ ବଜ୍ରିବ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଦୁର୍ହଣା (ଜୟ କରିବାକୁ କଠିନ) ଦୁଃଖରୁ ଏବଂ ଦୁରିତର ବାଙ୍କା ଗତିରୁ, ନିକଟରେ ଥିଏ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ଆମ ପାଇଁ ବାଜା (ବଳ-ସମୃଦ୍ଧି)ମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଆଣ—ଯାତ୍ରାରେ ଦ୍ରୁତ, ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି ଜାଗ୍ରତ; ଆମ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଶ୍ରବସ (ଯଶ) ପାଇଁ, ଏବଂ ସୂନୃତା (ସତ୍ୟ-ମଧୁର ବାଣୀ) ପାଇଁ।
Mantra 15
मा सा ते अस्मत्सुमतिर्वि दसद्वाजप्रमहः समिषो वरन्त । आ नो भज मघवन्गोष्वर्यो मंहिष्ठास्ते सधमादः स्याम ॥
ହେ ବାଜପ୍ରମହ (ବାଜା ଦେଇଥିବା ମହାଦାତା), ତୁମ ସୁମତି (ଶୁଭ ଇଚ୍ଛା) ଆମଠାରୁ ଦୂର ନ ହେଉ; ସମିଷ (ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରବାହ)ମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆମକୁ ଚୟନ କରୁନ୍ତୁ। ହେ ମଘବନ, ଗୋଷୁ (ପ୍ରକାଶମୟ ଗୋ-ଧେନୁ/କିରଣ-ଧେନୁ)ମାନଙ୍କରେ ଆମକୁ ଭାଗ ଦିଅ; ସଧମାଦ (ସାମୂହିକ ଆନନ୍ଦ)ରେ ଆମେ ତୁମର ସର୍ବାଧିକ ସମୃଦ୍ଧ ସହଚର ହେଉ।
Frequently Asked Questions
“Ka” means “Who?” The hymn uses a sacred question to point to the Creator beyond ordinary names—Prajāpati as the hidden source and lord of all.
It is both. It reflects on creation and cosmic order, and it also functions as a yajña prayer asking for protection, prosperity, and steady divine favor.
It can be recited in a fire offering or as contemplative japa, focusing on gratitude for life and order, and ending with a clear petition for well-being, strength, and right direction.
Ask anything about Sukta 121 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.