Opening the text

Jaladhenu-dāna-vidhi
Ritual-Manual (Dāna-vidhi) with soteriological merit claims
W ramach ramy nauczania Waraha, Prithiwi, ten rozdział stanowi przepisowy podręcznik dla dżaladhenu-dana, zasługodajnego daru, w którym ikonograficzna „krowa” jest formowana wokół kumbhy napełnionej wonną wodą. Opisuje przygotowanie miejsca (działka mierzona krowią skórą, oblepiona gomają), umieszczenie pachnącego naczynia z wodą oraz wykonanie „krowy” i „cielęcia” z określonych materiałów i ozdób. Nakazuje ponadto pomocnicze ofiary w czterech naczyniach: ghrita, dadhi, madhu i śarkara, oraz włożenie pańczaratny i wonności. Podkreśla kwalifikacje obdarowywanego (śrotrija, ahitagni, wedaparaga), wraz ze wspólną ekonomią zasługi między darczyńcą, pośrednikiem i obdarowanym. Rytuał jest przedstawiony jako oczyszczający, dający uwolnienie od ciężkich grzechów i dostęp do Wisznu-loki, przy czym implicytnie eksponuje wodę jako podtrzymującą substancję rytualną dla ziemskiego porządku (Prithiwi).
Verse 1
अथ जलधेनुदानविधिः ॥ होतोवाच ॥ जलधेनुं प्रवक्ष्यामि पुण्येऽह्नि विधिपूर्वकम् ॥ गोचर्ममात्रं भूभागं गोमयेनोपलेपयेत्
Teraz następuje procedura daru zwanego jaladhenu. Hotṛ rzekł: Wyjaśnię jaladhenu, czyli krowę wodną, w pomyślnym dniu, zgodnie z właściwą regułą. Należy posmarować krowim nawozem działkę ziemi wielkości krowiej skóry.
Verse 2
तत्र मध्ये तु राजेन्द्र पूर्णं कुम्भं च विन्यसेत् ॥ जलपूर्णं सुगन्धाढ्यं कर्पूरागुरुचन्दनैः
Na środku tego miejsca, o panie królów, należy umieścić pełny dzban z wodą, napełniony wodą i bogato perfumowany kamforą, drzewem agarowym i sandałowcem.
Verse 3
वासितं गन्धतोयेन तां धेनुं परिकल्पयेत् ॥ वत्सं तथापरं कल्प्य जलेन परिपूरितम् ॥
Należy przygotować tę krowę (jako dar rytualny), namaszczając ją pachnącą wodą; i podobnie uformować także cielę, napełnione wodą.
Verse 4
वर्द्धनीकं महाराज यन्त्रपुष्पैः समन्वितम् ॥ दूर्वाङ्कुरैरुपस्तीऱ्य स्रग्भिश्चैव विभूषितम् ॥
O wielki królu, przygotuj naczynie varddhanīka ozdobione ułożonymi kwiatami; wyłóż je świeżymi pędami dūrvā i przyozdób także girlandami.
Verse 5
पञ्चरत्नानि निक्षिप्य तस्मिन् कुम्भे नराधिप ॥ मांसीमुशीरं कुष्ठं च तथा शैलेयबालुकम् ॥
O władco ludzi, umieściwszy pięć klejnotów w tym dzbanie, dodaj māṃsī, uśīrę, kuṣṭhę, a także śaileyę i drobny piasek.
Verse 6
धात्रीफलṃ सर्षपाश्च सर्वधान्यानि पार्थिव ॥ चतुर्दिक्ष्वपि पात्राणि चत्वार्येव प्रकल्पयेत् ॥
O królu, dodaj owoc embli (dhātrī), nasiona gorczycy i wszystkie zboża; a w czterech kierunkach należy ustawić dokładnie cztery naczynia.
Verse 7
एकं घृतमयं पात्रं द्वितीयं दधिपूरितम् ॥ तृतीयं मधुनश्चैव चतुर्थं शर्करावृतम् ॥
Jedno naczynie powinno być zrobione z masła klarowanego; drugie napełnione jogurtem; trzecie miodem; a czwarte przykryte cukrem.
Verse 8
सुवर्णमुखचक्षूंषि शृङ्गं कृष्णाङ्गरेषु च ॥ प्रशस्तपत्रश्रवणां मुक्ताफलमयेक्षणाम् ॥
(Uformuj krowę) ze złotymi pyskiem i oczami, oraz z rogami umieszczonymi na ciemnych kończynach; z pomyślnymi uszami przypominającymi liście, i z oczami z pereł.
Verse 9
ताम्रपृष्ठां कांस्यदोहां दर्भरोमसमन्विताम् ॥ पुच्छं सूत्रमयं कृत्वा कृष्णाभरणघण्टिकाम् ॥
(Uformuj krowę) z miedzianym grzbietem i brązowym naczyniem do dojenia (lub brązowymi przyborami do dojenia), zaopatrzoną we włosy z trawy darbha; i uczyniwszy ogon z nici, (wyposaż ją) w ciemną ozdobę i mały dzwoneczek.
Verse 10
इक्षुपादां तु राजेन्द्र गन्धपुष्पोपशोभिताम् ॥ कृष्णाजिनोपरि स्थाप्य वस्त्रेणाच्छादितां तु ताम् ॥
O panie królów, (przygotuj) ją z nogami z trzciny cukrowej, przyozdobioną perfumami i kwiatami; umieściwszy ją na skórze czarnej antylopy, przykryj ją tkaniną.
Verse 11
गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य विप्राय विनिवेदयेत् ॥ एवं धेनुं तदा दत्त्वा ब्राह्मणे वेदपारगे ॥
Oddawszy należny hołd (jej) perfumami i kwiatami, należy ofiarować ją uczonemu mężowi; tak więc, ofiarowawszy wtedy krowę brāhmanie, który zgłębił Wedy...
Verse 12
साधुविप्राय राजेन्द्र श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥ तपोवृद्धाय पात्राय दातव्या च कुटुम्बिने ॥
O panie królów, powinna być ona dana cnotliwemu uczonemu mężowi, śrotriji, który podtrzymuje święte ognie, temu, kto zaawansowany jest w ascezie, godnemu odbiorcy, a także gospodarzowi posiadającemu rodzinę.
Verse 13
यो ददाति नरो राजन् यः पश्यति शृणोति च ॥ प्रतिगृह्णाति यो विप्रः सर्वे मुच्यन्ति पातकात्
O Królu, ten, kto daje, ten, kto widzi i słucha, oraz bramin, który przyjmuje - każdy z nich zostaje uwolniony od grzechu.
Verse 14
ब्रह्महा पितृहागोघ्नः सुरापो गुरुतल्पगः ॥ मुक्ताः सर्वपापैस्तु गन्तारो विष्णुमन्दिरे
Nawet zabójca bramina, zabójca swoich przodków, zabójca krowy, pijący napoje odurzające i ten, kto narusza łoże nauczyciela - uwolnieni od wszystkich grzechów - mają udać się do siedziby Wisznu.
Verse 15
विमुक्तः सर्वपापैस्तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ योऽश्वमेधेन यजते समाप्तवरदक्षिणः
Uwolniony od wszystkich grzechów, udaje się on do świata Wisznu - ten, kto wykonuje ofiarę Aśwamedha, po jej należytm zakończeniu z przepisanymi doskonałymi darami (dakszina).
Verse 16
जलधेनुं च यो दद्यात्सममेतन्नराधिप ॥ जलाहारस्त्वेकदिनं तिष्ठेच्च जलधेनुदः
O władco ludzi, ten, kto daje 'krowę wodną' (dżaladhenu), powinien podobnie przestrzegać tego: przez jeden dzień ofiarodawca powinien pozostawać, przyjmując tylko wodę jako pożywienie.
Verse 17
ग्राहकोऽपि त्रिरात्रं वै तिष्ठेदेवं न संशयः ॥ यत्र क्षीरवहा नद्यो मधुपायसकर्दमाः
Odbiorca również powinien przestrzegać tego przez trzy noce - tak się mówi, bez wątpliwości - i osiągają oni krainę, gdzie rzeki płyną mlekiem, a błoto jest z miodu i słodkiego ryżowego puddingu (pajas).
Verse 18
यत्र चाप्सरसां गीतं तत्र यान्ति जलप्रदाः ॥ दाता च दापकश्चैव प्रतिग्राही च यो द्विजः
Tam, gdzie słychać pieśń Apsaras, tam udają się dawcy wody; i dotyczy to ofiarodawcy, tego, który sprawia, że dar zostaje ofiarowany, oraz bramina, który go przyjmuje.
Verse 19
सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गमेति जितेन्द्रियः
Uwolniony od wszystkich grzechów, panujący nad zmysłami, udaje się do nieba.
Verse 20
कम्बले पुष्पमालां च गुडास्यां शुक्तिदन्तिकाम् ॥ जिह्वां शर्करया कृत्वा नवनीतेन च स्तनान्
Z wełnianą tkaniną i girlandą kwiatów; z pyskiem z trzciny cukrowej i zębami z muszli; tworząc język z cukru, a wymiona ze świeżego masła - tak to się konstruuje.
Verse 21
सर्वपापविनिर्मुक्तः विष्णुसायुज्यमाप्नुयुः ॥ जलधेनुविधानं यः शृणुयात्कीर्तयेदपि
Uwolnieni od wszystkich grzechów, osiągają oni zjednoczenie z Wisznu. Ktokolwiek słucha lub nawet recytuje przepis dotyczący dżaladhenu (krowy wodnej), również zyskuje zasługę.
Within the Varāha–Pṛthivī teaching frame, the discourse turns from general dharma to a highly specified dāna-vidhi: how to construct and donate the jaladhenu (‘water-cow’) as a purificatory, merit-producing gift.
A stepwise manual is given: prepare a gomaya-plastered space measured to a cowhide; install a fragrant, water-filled kumbha as the ritual core; iconographically assemble a ‘cow’ and ‘calf’ around/with the vessel using prescribed materials and ornaments; arrange four auxiliary vessels (ghṛta, dadhi, madhu, śarkarā); place pañcaratna and aromatics; and complete the gifting to a qualified brāhmaṇa recipient.
The rite culminates in the formal transfer to a pātra (śrotriya/vedapāraga/ahitāgni etc.), with an explicit ‘shared merit economy’—donor, facilitator (dāpaka), and recipient all partake in the accruing puṇya—framing the act as prāyaścitta-like purification even for grave transgressions.
A strong merit-claim closes the instruction: jaladhenu-dāna purifies major sins and leads to Viṣṇu-loka, expressed through otherworldly reward-topography (abundant, nourishing hydrology such as milk-flowing rivers and sweet, fertile landscapes).
No explicit toponyms are given. Ecological imagery appears via idealized sacred-hydrology motifs: ‘rivers flowing with milk’ (kṣīravahā nadyaḥ) and landscapes with ‘honey and payasa mud’ (madhu-pāyasa-kardama), functioning as otherworldly reward-topography rather than identifiable historical geography.
The text frames regulated giving (dāna) as an ethical technology: the donor is instructed to convert resources into a carefully specified gift that supports learned custodians (qualified brāhmaṇa recipients) and produces social and moral purification. The underlying logic is that materially sustaining ritual expertise and prioritizing life-supporting substances (especially water) stabilizes dharma and, by extension, Pṛthivī’s ordered world.
The chapter specifies performance on a ‘puṇya ahan’ (an auspicious day) but does not name particular tithis, nakṣatras, months, or seasons. It does prescribe brief observances: the donor is to subsist on water for one day (ekadinaṃ jalāhāraḥ), and the recipient is to observe a three-night restraint (trirātraṃ) after acceptance.
Environmental balance is implicit rather than programmatic: water is made the central ritual substance (a fragrant water-filled kumbha forming the ‘cow’), and the reward imagery foregrounds abundant hydrology (rivers, nourishing fluids). In a Pṛthivī-centered reading, the rite encodes an early ecological ethic by ritualizing water’s value, treating it as a sustaining medium whose careful handling and redistribution symbolically supports terrestrial continuity.
No dynastic lineages are named. The address ‘rājendra’ and ‘narādhipa’ indicates a royal interlocutor/addressee type, while cultural roles are specified through recipient categories (brāhmaṇa as vedapāraga, śrotriya, ahitāgni, tapovṛddha, pātra). The chapter also lists transgressive types (brahmahā, pitṛhā, goghna, surāpa, gurutalpaga) to define the scope of purification claimed for the rite.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.