Adhyaya 100: Ritual Procedure for the Donation of the ‘Water-Cow’ (Jaladhenu)
Jaladhenu-dāna-vidhi
Ritual-Manual (Dāna-vidhi) with soteriological merit claims
வராஹ–பிருதிவி உரையாடலில் இவ்வத்யாயம் ஜலதேனு-தான விதியை விதிமுறையாக எடுத்துரைக்கிறது. கோசர்ம அளவுள்ள இடத்தை கோமயத்தால் பூசி மண்டலம் அமைத்து, நறுமண நீரால் நிரம்பிய கும்பத்தை நிறுவ வேண்டும். அந்தக் கும்பத்தை மையமாகக் கொண்டு குறிப்பிட்ட பொருட்கள், ஆபரணங்களால் ‘பசு’ மற்றும் ‘கன்று’ வடிவம் அமைத்து, நான்கு பாத்திரங்களில் நெய், தயிர், தேன், சர்க்கரை ஆகியவற்றை நிவேதித்து, கும்பத்தில் பஞ்சரத்தினங்களும் நறுமணப் பொருட்களும் இட வேண்டும். தானம் பெறுபவர் ச்ரோத்ரியர், அஹிதாக்னி, வேதபாரகர் ஆக வேண்டும் என்று வலியுறுத்தப்படுகிறது; தானம் செய்பவர், நடத்துபவர், பெறுபவர்—மூவருக்கும் புண்ணியப் பங்கு உண்டு எனவும் கூறுகிறது. இவ்விதி பாவநாசி, மஹாபாப விமோசக, விஷ்ணுலோகப் பிரதி எனப் போற்றப்படுகிறது; பூமி தாங்குதலில் நீரின் மகிமையையும் சுட்டுகிறது।
Speakers
Key Concepts
Shlokas in Adhyaya 100
Verse 1
अथ जलधेनुदानविधिः ॥ होतोवाच ॥ जलधेनुं प्रवक्ष्यामि पुण्येऽह्नि विधिपूर्वकम् ॥ गोचर्ममात्रं भूभागं गोमयेनोपलेपयेत्
இப்போது ஜலதேனு தான விதி. ஹோத்ரி கூறினார்: புண்ணிய நாளில் முறையின்படி ஜலதேனுவை நான் விளக்குகிறேன். பசுத்தோல் அளவுள்ள நிலப்பகுதியை கோமயத்தால் மெழுக வேண்டும்.
Verse 2
तत्र मध्ये तु राजेन्द्र पूर्णं कुम्भं च विन्यसेत् ॥ जलपूर्णं सुगन्धाढ्यं कर्पूरागुरुचन्दनैः
அந்தத் தயாரிக்கப்பட்ட இடத்தின் நடுவில், அரசர்களின் தலைவனே, நீரால் நிரம்பிய கலசத்தை வைக்க வேண்டும்; அது கற்பூரம், அகில், சந்தனம் ஆகியவற்றால் நறுமணமிக்கதாக இருக்க வேண்டும்.
Verse 3
वासितं गन्धतोयेन तां धेनुं परिकल्पयेत् ॥ वत्सं तथापरं कल्प्य जलेन परिपूरितम् ॥
நறுமண நீரால் அதை வாசனையாக்கி அந்தத் தேனுவை அமைக்க வேண்டும்; அதுபோலவே ஒரு கன்றையும் உருவாக்கி நீரால் நிரப்ப வேண்டும்.
Verse 4
वर्द्धनीकं महाराज यन्त्रपुष्पैः समन्वितम् ॥ दूर्वाङ्कुरैरुपस्तीऱ्य स्रग्भिश्चैव विभूषितम् ॥
மகாராஜா, யந்திரப்புஷ்பங்களால் அமைந்த வර්த்தனீகப் பாத்திரத்தைத் தயாரித்து, புதிய தூர்வா முளைகளால் பரப்பி, மாலைகளாலும் அழகுபடுத்துக।
Verse 5
पञ्चरत्नानि निक्षिप्य तस्मिन् कुम्भे नराधिप ॥ मांसीमुशीरं कुष्ठं च तथा शैलेयबालुकम् ॥
மனுஷரின் அரசே, அந்தக் கும்பத்தில் பஞ்சரத்தினங்களை வைத்து, பின்னர் மாம்ஸீ, உசீரம், குஷ்டம், அதுபோல் ஷைலேயம் மற்றும் நுண்மணலையும் சேர்க்குக।
Verse 6
धात्रीफलṃ सर्षपाश्च सर्वधान्यानि पार्थिव ॥ चतुर्दिक्ष्वपि पात्राणि चत्वार्येव प्रकल्पयेत् ॥
அரசே, தாத்ரீபழம், கடுகு விதைகள், எல்லா தானியங்களையும் சேர்த்து; நான்கு திசைகளிலும் துல்லியமாக நான்கு பாத்திரங்களை அமைக்க வேண்டும்।
Verse 7
एकं घृतमयं पात्रं द्वितीयं दधिपूरितम् ॥ तृतीयं मधुनश्चैव चतुर्थं शर्करावृतम् ॥
ஒரு பாத்திரம் நெய்யால் ஆனதாக இருக்க வேண்டும்; இரண்டாவது தயிரால் நிரம்பியதாக; மூன்றாவது தேனுடன்; நான்காவது சர்க்கரையால் மூடப்பட்டதாக இருக்க வேண்டும்।
Verse 8
सुवर्णमुखचक्षूंषि शृङ्गं कृष्णाङ्गरेषु च ॥ प्रशस्तपत्रश्रवणां मुक्ताफलमयेक्षणाम् ॥
(பசுவை) பொன்முகமும் பொன்னேற்றங்களும் உடையதாக அமைக்க; கருநிற அங்கங்களில் கொம்புகள் பொருந்தியதாக இருக்க; செவிகள் நல்வாழ்த்துப் பத்திரம் போன்றதாகவும், கண்கள் முத்துகளால் ஆனதாகவும் இருக்கட்டும்।
Verse 9
ताम्रपृष्ठां कांस्यदोहां दर्भरोमसमन्विताम् ॥ पुच्छं सूत्रमयं कृत्वा कृष्णाभरणघण्टिकाम् ॥
(பசுவை) செம்புப் பின்புறம் உடையதாகவும், வெண்கலப் பால் கறக்கும் பாத்திரம் (அல்லது வெண்கலப் பொருத்தங்கள்) உடையதாகவும், தர்ப்பைப் புல் ரோமங்களால் அலங்கரித்ததாகவும் அமைத்து; வாலை நூலால் செய்து, கருநிற ஆபரணமும் சிறு மணியும் பொருத்துக।
Verse 10
इक्षुपादां तु राजेन्द्र गन्धपुष्पोपशोभिताम् ॥ कृष्णाजिनोपरि स्थाप्य वस्त्रेणाच्छादितां तु ताम् ॥
ஓ அரசர்களின் தலைவா, அவளின் கால்களை இக்ஷு (கரும்பு) கொண்டு அமைத்து, நறுமணங்களும் மலர்களும் கொண்டு அழகுபடுத்துக; கருப்புக் கலைமான் தோலின் மீது வைத்து, துணியால் மூடுக।
Verse 11
गन्धपुष्पैः समभ्यर्च्य विप्राय विनिवेदयेत् ॥ एवं धेनुं तदा दत्त्वा ब्राह्मणे वेदपारगे ॥
நறுமணங்களும் மலர்களும் கொண்டு முறையாக அர்ச்சித்து, அதை விப்ரருக்கு சமர்ப்பிக்க வேண்டும்; இவ்வாறு அப்போது வேதங்களில் பாண்டித்யம் பெற்ற பிராமணருக்கு அந்தத் தேனுவை தானமாக அளித்து…
Verse 12
साधुविप्राय राजेन्द्र श्रोत्रियायाहिताग्नये ॥ तपोवृद्धाय पात्राय दातव्या च कुटुम्बिने ॥
ஓ அரசே, இது சாது விப்ரருக்கு—ஸ்ரோத்திரியாகவும், ஆஹிதாக்னியாகவும், தவத்தில் மேம்பட்டவராகவும், தகுதியான பாத்திரராகவும், குடும்பம் உடைய இல்லறத்தாராகவும் இருப்பவருக்கு—அளிக்கப்பட வேண்டும்।
Verse 13
यो ददाति नरो राजन् यः पश्यति शृणोति च ॥ प्रतिगृह्णाति यो विप्रः सर्वे मुच्यन्ति पातकात्
ஓ அரசே, தானம் அளிப்பவன், அதை காண்பவனும் கேட்பவனும், மேலும் அதை ஏற்றுக் கொள்கின்ற விப்ரரும்—அனைவரும் பாவத்திலிருந்து விடுபடுவர் என்று கூறப்படுகிறது।
Verse 14
ब्रह्महा पितृहागोघ्नः सुरापो गुरुतल्पगः ॥ मुक्ताः सर्वपापैस्तु गन्तारो विष्णुमन्दिरे
பிராமணனை கொன்றவன், பித்ருக்களை கொன்றவன், பசுவைக் கொன்றவன், மதுபானம் அருந்துபவன், குருவின் படுக்கையை மீறுபவன் ஆகியவர்களும்—அனைத்துப் பாவங்களிலிருந்து விடுபட்டு—விஷ்ணுவின் திருவாசஸ்தலத்திற்குச் செல்வர் என்று கூறப்படுகிறது।
Verse 15
विमुक्तः सर्वपापैस्तु विष्णुलोकं स गच्छति ॥ योऽश्वमेधेन यजते समाप्तवरदक्षिणः
அச்வமேத யாகத்தைச் செய்து, விதிப்படி சிறந்த தக்ஷிணையை அளித்து நிறைவு செய்பவன்—அனைத்துப் பாவங்களிலிருந்து விடுபட்டு—விஷ்ணுலோகத்திற்குச் செல்கிறான்।
Verse 16
जलधेनुं च यो दद्यात्सममेतन्नराधिप ॥ जलाहारस्त्वेकदिनं तिष्ठेच्च जलधेनुदः
மனிதர்களின் அரசே! ‘ஜலதேனு’ (நீர்ப்பசு) தானம் செய்பவன் இதையும் அதேபோல் கடைப்பிடிக்க வேண்டும்—தானம் செய்தவன் ஒரு நாள் நீரையே உணவாகக் கொண்டு இருக்க வேண்டும்।
Verse 17
ग्राहकोऽपि त्रिरात्रं वै तिष्ठेदेवं न संशयः ॥ यत्र क्षीरवहा नद्यो मधुपायसकर्दमाः
பெறுபவரும் ஐயமின்றி அதேபோல் மூன்று இரவுகள் கடைப்பிடிக்க வேண்டும்; (அவர்கள் அடையும் உலகில்) நதிகள் பால் போல ஓடும், சேறு தேன் மற்றும் பாயசம் போல இருக்கும்।
Verse 18
यत्र चाप्सरसां गीतं तत्र यान्ति जलप्रदाः ॥ दाता च दापकश्चैव प्रतिग्राही च यो द्विजः
அப்சரஸ்களின் பாடல் ஒலிக்கும் இடத்திற்கே நீர்தானம் செய்தவர்கள் செல்கிறார்கள்; மேலும் தானம் செய்பவன், தானம் செய்யச் செய்விப்பவன், மற்றும் அதை ஏற்கும் த்விஜன்—இவர்களும் (அதே பலனை அடைவார்கள்)।
Verse 19
सर्वपापविनिर्मुक्तः स्वर्गमेति जितेन्द्रियः
அனைத்துப் பாவங்களிலிருந்தும் விடுபட்டு, இந்திரியங்களை அடக்கியவன் ஸ்வர்க்கத்தை அடைகிறான்.
Verse 20
कम्बले पुष्पमालां च गुडास्यां शुक्तिदन्तिकाम् ॥ जिह्वां शर्करया कृत्वा नवनीतेन च स्तनान्
கம்பளத்துடன் பூமாலை; வெல்லத்தால் வாய், சிப்பியால் பற்கள்; சர்க்கரையால் நாக்கை அமைத்து, நெய்யால் (புதிய வெண்ணெயால்) துதிகளை உருவாக்கி—(இவ்வாறு அது செய்யப்படுகிறது).
Verse 21
सर्वपापविनिर्मुक्तः विष्णुसायुज्यमाप्नुयुः ॥ जलधेनुविधानं यः शृणुयात्कीर्तयेदपि
அனைத்துப் பாவங்களிலிருந்து விடுபட்டு அவர்கள் விஷ்ணுவுடன் சாயுஜ்யம் (ஒன்றுபாடு) அடைவார்கள். ஜலதேனு விதானத்தை யார் கேட்கிறாரோ அல்லது பாராயணம் செய்கிறாரோ அவருக்கும் புண்ணியம் உண்டாகும்.
Inside Adhyaya 100
How it unfolds
- Where it opens
Within the Varāha–Pṛthivī teaching frame, the discourse turns from general dharma to a highly specified dāna-vidhi: how to construct and donate the jaladhenu (‘water-cow’) as a purificatory, merit-producing gift.
- Central event
A stepwise manual is given: prepare a gomaya-plastered space measured to a cowhide; install a fragrant, water-filled kumbha as the ritual core; iconographically assemble a ‘cow’ and ‘calf’ around/with the vessel using prescribed materials and ornaments; arrange four auxiliary vessels (ghṛta, dadhi, madhu, śarkarā); place pañcaratna and aromatics; and complete the gifting to a qualified brāhmaṇa recipient.
- Climax resolution
The rite culminates in the formal transfer to a pātra (śrotriya/vedapāraga/ahitāgni etc.), with an explicit ‘shared merit economy’—donor, facilitator (dāpaka), and recipient all partake in the accruing puṇya—framing the act as prāyaścitta-like purification even for grave transgressions.
- Closing phalashruti
A strong merit-claim closes the instruction: jaladhenu-dāna purifies major sins and leads to Viṣṇu-loka, expressed through otherworldly reward-topography (abundant, nourishing hydrology such as milk-flowing rivers and sweet, fertile landscapes).
Geographical context
No explicit toponyms are given. Ecological imagery appears via idealized sacred-hydrology motifs: ‘rivers flowing with milk’ (kṣīravahā nadyaḥ) and landscapes with ‘honey and payasa mud’ (madhu-pāyasa-kardama), functioning as otherworldly reward-topography rather than identifiable historical geography.
Ritual instructions
- Primary RitualJaladhenu-dāna (Donation of the ‘Water-Cow’ constructed around a water-filled kumbha).
- BenefitFunctions as dāna-based purification (prāyaścitta-like), claimed to remove even grave sins (e.g., brahmahā, pitṛhā, goghna, surāpa, gurutalpaga) and to confer high post-mortem reward culminating in Viṣṇu-loka; also reinforces dharma by materially sustaining Vedic custodianship and ritually foregrounding water as life-support for Pṛthivī.
The narrative frame
- VarāhaPṛthivī · Prescriptive, instructional, and soteriologically emphatic (manual-like dharma teaching with strong phala assertions).
The emotional journey
- Dominant RasaŚānta (with a strong undercurrent of Śraddhā/bhakti expressed through disciplined giving).
- Emotional ProgressionFrom pragmatic ritual exactitude (how to do the gift) → to moral gravity (scope of sins addressed) → to reassurance and uplift (purification and Viṣṇu-loka reward imagery).
Planning a pilgrimage
- Visit FeasibilityNot tirtha-specific; the rite is portable and can be performed in a consecrated domestic/temple setting under guidance of qualified ritual specialists.
Frequently Asked Questions
The text frames regulated giving (dāna) as an ethical technology: the donor is instructed to convert resources into a carefully specified gift that supports learned custodians (qualified brāhmaṇa recipients) and produces social and moral purification. The underlying logic is that materially sustaining ritual expertise and prioritizing life-supporting substances (especially water) stabilizes dharma and, by extension, Pṛthivī’s ordered world.
The chapter specifies performance on a ‘puṇya ahan’ (an auspicious day) but does not name particular tithis, nakṣatras, months, or seasons. It does prescribe brief observances: the donor is to subsist on water for one day (ekadinaṃ jalāhāraḥ), and the recipient is to observe a three-night restraint (trirātraṃ) after acceptance.
Environmental balance is implicit rather than programmatic: water is made the central ritual substance (a fragrant water-filled kumbha forming the ‘cow’), and the reward imagery foregrounds abundant hydrology (rivers, nourishing fluids). In a Pṛthivī-centered reading, the rite encodes an early ecological ethic by ritualizing water’s value, treating it as a sustaining medium whose careful handling and redistribution symbolically supports terrestrial continuity.
No dynastic lineages are named. The address ‘rājendra’ and ‘narādhipa’ indicates a royal interlocutor/addressee type, while cultural roles are specified through recipient categories (brāhmaṇa as vedapāraga, śrotriya, ahitāgni, tapovṛddha, pātra). The chapter also lists transgressive types (brahmahā, pitṛhā, goghna, surāpa, gurutalpaga) to define the scope of purification claimed for the rite.
Ask anything about Adhyaya 100 of the Varaha Purana
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.