Mudgala

Verse 1.1

ॐ पुरुषसूक्तार्थनिर्णयं व्याख्यास्यामः। पुरुषसंहितायां पुरुषसूक्तार्थः संग्रहेण प्रोच्यते। सहस्रशीर्षेत्यत्र सशब्दोऽनन्तवाचकः। अनन्तयोजनं प्राह दशाङ्गुलवचस्तथा॥

Om. Będziemy wyjaśniać znaczenie determinatywne Puruṣa-sūkta. W Puruṣa-saṁhitā znaczenie Puruṣa-sūkta jest nauczane w skrócie. W frazie "sahasraśīrṣā" ("tysiącgłowy"), słowo "sahasra" oznacza Nieskończonego. Głosi również Jego zasięg jako "nieskończone jodżany"; i podobnie stwierdzenie "dziesięć aṅgul" należy rozumieć w tym samym duchu.

Verse 1.2

तस्य प्रथमया विष्णोर्देशतो व्याप्तिरीरिता। द्वितीयया चास्य विष्णोः कालतो व्याप्तिरुच्यते॥

Przez swoją pierwszą połowę wszechobecność Viṣṇu w odniesieniu do przestrzeni jest ogłaszana; a przez swoją drugą, wszechobecność tego Viṣṇu w odniesieniu do czasu jest stwierdzona.

Verse 1.3

विष्णोर्मोक्षप्रदत्वं च कथितं तु तृतीयया । एतावानिति मन्त्रेण वैभवं कथितं हरेः ॥

Przez trzecią mantrę, zaprawdę, obdarowywanie przez Viṣṇu mokṣą (wyzwoleniem) jest ogłoszone; a przez mantrę rozpoczynającą się od "etāvān", majestat (vaibhava) Hari jest głoszony.

Verse 1.4

एतेनैव च मन्त्रेण चतुर्व्यूहो विभाषितः । त्रिपादित्यनया प्रोक्तमनिरुद्धस्य वैभवम् ॥

Przez tę samą mantrę czterokrotny Vyūha jest wyjaśniony; a przez tę (mantrę) rozpoczynającą się od "tripād", majestat Aniruddhy jest stwierdzony.

Verse 1.5

तस्माद्विराडित्यनया पादनारायणाद्धरेः । प्रकृतेः पुरुषस्यापि समुत्पत्तिः प्रदर्शिता ॥

Dlatego przez tę (mantrę) rozpoczynającą się od "virāṭ", powstanie prakṛti, a także puruṣy z Pāda-Nārāyaṇy - Hari - jest ukazane.

Verse 1.6

यत्पुरुषेणेत्यनया सृष्टियज्ञः समीरितः । सप्तास्यासन्परिधयः समिधश्च समीरिताः ॥

Przez formułę Ṛgvedy rozpoczynającą się "yat puruṣeṇa...", ofiara, która jest samym stworzeniem, jest ogłoszona; a przez nią siedem otaczających patyków (paridhi-s) i patyki rozpalające (samidh-s) są również przedstawione.

Verse 1.7

तं यज्ञमिति मन्त्रेण सृष्टियज्ञः समीरितः । अनेनैव च मन्त्रेण मोक्षश्च समुदीरितः ॥

Przez mantrę zawierającą słowa "taṃ yajñam...", ofiara, która jest stworzeniem, jest ogłoszona; a przez tę samą mantrę wyzwolenie (mokṣa) również jest głoszone.

Verse 1.8

तस्मादिति च मन्त्रेण जगत्सृष्टिः समीरिता । वेदाहमिति मन्त्राभ्यां वैभवं कथितं हरेः ॥

A przez mantrę rozpoczynającą się "tasmād...", stworzenie świata jest ogłoszone; przez dwie mantry rozpoczynające się "veda" i "aham", majestat (vaibhava) Hari jest stwierdzony.

Verse 1.9

यज्ञेनेत्युपसंहारः सृष्टेर्मोक्षस्य चेरितः । य एवमेतज्जानाति स हि मुक्तो भवेदिति ॥

Słowami "przez yajña (ofiarę)..." wniosek został stwierdzony - dotyczący stworzenia, a także wyzwolenia. Ten, kto tak to poznaje, zaprawdę staje się wyzwolony - tak jest ogłoszone.

Verse 2.1

अथ तथा मुद्गलोपनिषदि पुरुषसूक्तस्य वैभवं विस्तरेण प्रतिपादितम् । वासुदेव इन्द्राय भगवज्ज्ञानमुपदिश्य पुनरपि सूक्ष्मश्रवणाय प्रणतायेन्द्राय परमरहस्यभूतं पुरुषसूक्ताभ्यां खण्डद्वयाभ्यामुपादिशत् । द्वौ ख...

Otóż w Mudgala Upaniszadzie wielkość Purusza-sukty została szczegółowo wyłożona. Wasudewa, udzieliwszy Indrze nauki o Panu, ponownie nauczył pobożnego Indrę, który pragnął subtelnej nauki, najwyższej tajemnicy za pomocą Purusza-sukty w dwóch częściach. Wymienia się dwie części. Ten wyzwolony Purusza, porzuciwszy temat niezwykle trudny do poznania dla istot podległych kołowrotowi narodzin, niedostępny dla poznania imienia i formy, przyjął postać o tysiącu pomyślnych członków, dającą wyzwolenie samym na niej spojrzeniem, z zamiarem usunięcia bogów i innych dręczonych cierpieniem. Tą postacią przeniknął światy począwszy od ziemi i przekroczył je o nieskończone jodżany. Purusza, Narajana, był przeszłością, teraźniejszością i przyszłością; i jest On większy od wszystkich w majestacie; dlatego nikt nie jest większy. Wielki Purusza, podzieliwszy się na czworo, pozostał trzema ćwiartkami w najwyższym niebie; z pozostałą czwartą częścią, jako Aniruddha-Narajana, powstały wszystkie światy. Ten Pada-Narajana stworzył Prakryti, aby stworzyć wszechświat. Choć posiadał w pełni rozwinięte ciało, sam nie podjął się dzieła stworzenia; ten Aniruddha-Narajana pouczył go o stworzeniu: „O Brahmie, medytuj nad swymi zmysłami jako kapłanami; medytuj nad ciałem, ułożonym z osłon, mocno związanym, jako ofiarą; medytuj nade Mnie jako spożywającego ofiarę; medytuj nad wiosną jako masłem; medytuj nad latem jako drewnem; medytuj nad jesienią jako istotą; tak, złożywszy w ofierze w ogniu, przez kontakt z członkami ciało staje się twarde jak piorun." Następnie, stworzywszy wszystkie istoty żyjące według ich funkcji, zwierzęta i pozostałe się objawią; potem powstanie świat składający się z nieruchomego i ruchomego. Przez to wyłożona jest również metoda wyzwolenia przez zjednoczenie (jogę) jaźni jednostkowej i jaźni najwyższej, tak należy to połączyć z nauką. Kto zna tę ofiarę stworzenia i metodę wyzwolenia, ten osiąga pełnię życia.

Verse 3.1

एको देवो बहुधा निविष्ट अजायमानो बहुधा विजायते । तमेतमग्निरित्यध्वर्यव उपासते । यजुरित्येष हीदं सर्वं युनक्ति । सामेति छन्दोगाः । एतस्मिन्हीदं सर्वं प्रतिष्ठितम् । विषमिति सर्पाः । सर्प इति सर्पविदः । ...

Jedno Bóstwo, wniknąwszy na wiele sposobów, choć nienarodzone, rodzi się na wiele sposobów. Jego, tego Jednego, kapłani Adhwarju czczą jako „Agni". Jako „Jadżus", gdyż On łączy i spaja to wszystko. Jako „Saman", czczą Go śpiewacy Czandoga. W Nim, zaprawdę, to wszystko jest ugruntowane. Jako „Truciznę", uważają Go węże. Jako „Węża", uważają Go znawcy węży. Jako „Moc życiową (urdż)", uważają Go bogowie. Jako „Bogactwo (raji)", uważają Go ludzie. Jako „Maję", uważają Go asurowie. Jako „Swadhę", uważają Go przodkowie. Jako „Dewadżanę", uważają Go znawcy zastępów boskich. Jako „Postać", uważają Go Gandharwowie. Jako „Gandharwę", uważają Go Apsary. Jak kto Go czci, takim się staje. Dlatego bramin powinien rozważać: „Jam jest najwyższe Brahman, o postaci Osoby (purusza)." Staje się takiej postaci, kto tak poznaje.

Verse 4.1

तद्ब्रह्म तापत्रयातीतं षट्कोशविनिर्मुक्तं षडूर्मिवर्जितं पञ्चकोशातीतं षड्भावविकारशून्यम्—एवमादि सर्वविलक्षणं भवति। तापत्रयं त्वाध्यात्मिकाधिभौतिकाधिदैविकं कर्तृकर्मकार्यज्ञातृज्ञानज्ञेयभोक्तृभोगभोग्यम...

To Brahman jest ponad trójakim utrapieniem; wyzwolony z sześciu osłon ciała; pozbawiony sześciu fal doświadczenia światowego; ponad pięcioma osłonami; i wolny od sześciu przemian stawania się, tak różni się od wszystkiego innego. Trójakie utrapienie jest trzech rodzajów: wewnętrzne (adhjatmika), zewnętrzne/elementarne (adhibhautika) i boskie/kosmiczne (adhidaivika); mówi się też o nim jako o triadach: sprawca-czyn-skutek, poznający-poznanie-poznawane, i doświadczający-doświadczenie-doświadczane. Skóra, mięso, krew, kość, ścięgno i szpik to sześć osłon ciała. Pożądanie, gniew, chciwość, omamienie, pycha i zawiść to sześciu wewnętrznych wrogów. Osłona zbudowana z pokarmu, z oddechu, z umysłu, z intelektu i z błogości, to pięć osłon. Miłość, powstanie, wzrost, przemiana, upadek i zniszczenie to sześć stanów (bhawa). Głód, pragnienie, smutek, omamienie, starość i śmierć to sześć fal. Rodzina, ród, grupa urodzenia, klasa społeczna (warna), etap życia (asrama) i postać to sześć złudzeń. Przez tę jogę jaźń jednostkowa (dziwa) staje się Najwyższą Osobą (Paramapurusza), i żadną inną. Kto codziennie studiuje tę Upaniszadę, ten zostaje oczyszczony przez ogień, oczyszczony przez wiatr, oczyszczony przez słońce; staje się wolny od chorób; staje się pomyślny; staje się obdarzony synami, wnukami i tym podobnymi; i staje się uczonym. Staje się oczyszczony z wielkich grzechów: z picia trunków odurzających; z zbliżania się do zakazanego; z obcowania z własną matką; z obcowania z własną córką lub synową; z kradzieży złota; z wielkiej przemocy związanej z ołtarzem; z zaniedbywania służby nauczycielowi; z odprawiania ofiar dla niegodnych; z jedzenia tego, co zakazane; z przyjmowania srogich darów; i z cudzołóstwa. Staje się wolny od utrapienia przez pożądanie, gniew, chciwość, omamienie, zawiść i tym podobne, i jest wyzwolony z wszystkich grzechów. W tym właśnie życiu staje się „Puruszą". Dlatego znaczenie tej Purusza-sukty jest niezwykle tajemne, tajemnica królewska, tajemnica boska, bardziej tajemna niż tajemnica, i nie powinno się go nauczać tego, kto nie jest wtajemniczony; ani tego, kto nie jest uczony; ani tego, kto nie jest oddany ofierze; ani tego, kto nie jest oddany Wisznu; ani tego, kto nie jest joginem; ani gaduły; ani tego, kto mówi nieprzyjemnie; ani tego, kto nie zachował rocznej dyscypliny; ani niezadowolonego; ani tego, kto nie studiował Wed. Nawet nauczyciel, który tak poznaje, w czystym miejscu, pod pomyślną konstelacją, powstrzymawszy oddechy i medytując nad Puruszą, powinien pouczyć zbliżającego się ucznia o znaczeniu Purusza-sukty do prawego ucha. Nie powinien mówić tego wiele razy; staje się „jatajamą" (czerstwym, bez świeżości). Nie powinien powtarzać tego do ucha wielokrotnie. Kto tak czyni, zarówno uczeń, jak i nauczyciel, staje się „Puruszą" w tym właśnie życiu: tak głosi Upaniszada.