
Sukta 4.18
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.18)
Triṣṭubh
RV 4.18 to dramatyczny, kosmogoniczno-heroiczny hymn skupiony na tajemniczym narodzeniu Indry i jego natychmiastowym przeznaczeniu jako przełamywacza przeszkód. Poprzez napiętą, dialogową narrację (matka/dziecko, Wody i proklamacje społeczności), hymn broni Indrę przed zarzutami, przypomina jego zabicie Vṛtry i uwolnienie rzek, a kończy się surową, ludzką nutą kryzysu i odzyskania, oznaczoną przez śyenę przynoszącego madhu (słodką esencję).
Mantra 1
अयं पन्था अनुवित्तः पुराणो यतो देवा उदजायन्त विश्वे । अतश्चिदा जनिषीष्ट प्रवृद्धो मा मातरममुया पत्तवे कः ॥
To jest starożytna ścieżka odnaleziona na nowo, z której wszyscy bogowie zrodzili się w górę. Nawet stąd, wzrastając w swojej sile, chciałbyś się narodzić; nie idź, o dziecko, uderzyć swej matki dla tego popętu, kto bowiem (uczyniłby to)?
Mantra 2
नाहमतो निरया दुर्गहैतत्तिरश्चता पार्श्वान्निर्गमाणि । बहूनि मे अकृता कर्त्वानि युध्यै त्वेन सं त्वेन पृच्छै ॥
Nie wychodzę stąd, z tego trudnego do przejścia uwięzienia, prostą drogą; muszę wyjść bokiem z boku. Wiele dzieł pozostaje jeszcze nie dokonanych przeze mnie; aby je wywalczyć, szukam zjednoczenia z tobą i pytam cię w tej jedności.
Mantra 3
परायतीं मातरमन्वचष्ट न नानु गान्यनु नू गमानि । त्वष्टुर्गृहे अपिबत्सोममिन्द्रः शतधन्यं चम्वोः सुतस्य ॥
Obserwował swoją matkę, gdy uciekała, mówiąc: 'Nie tak, ani nie pójdę śladami zwykłymi; nie będę kroczył utartymi drogami.' W domu Twaṣṭṛa Indra pił Somę, bogato napełniający napój, wyciśnięty w misie.
Mantra 4
किं स ऋधक्कृणवद्यं सहस्रं मासो जभार शरदश्च पूर्वीः । नही न्वस्य प्रतिमानमस्त्यन्तर्जातेषूत ये जनित्वाः ॥
Jaki oddzielny czyn mógłby się równać z nim, który nosił tysiąc miesięcy i wiele dawnych jesieni? Zaprawdę nie ma miary dla niego pośród zrodzonych, ani nawet pośród tych, którzy są źródłami narodzin.
Mantra 5
अवद्यमिव मन्यमाना गुहाकरिन्द्रं माता वीर्येणा न्यृष्टम् । अथोदस्थात्स्वयमत्कं वसान आ रोदसी अपृणाज्जायमानः ॥
Uważając go za godnego nagany, Matka uczyniła Indrę miejscem ukrycia, strąconym przez własną siłę. Wtedy powstał z własnej woli, przyodziewając się w swoją zbroję; rodząc się, wypełnił oba światy.
Mantra 6
एता अर्षन्त्यललाभवन्तीॠतावरीरिव संक्रोशमानाः । एता वि पृच्छ किमिदं भनन्ति कमापो अद्रिं परिधिं रुजन्ति ॥
Te spływają, wołając głośno jak strażnicy Prawdy. Zapytaj ich wyraźnie: co to jest, co ogłaszają? Dla kogo Wody łamią kamienną zagrodę jako granicę?
Mantra 7
किमु ष्विदस्मै निविदो भनन्तेन्द्रस्यावद्यं दिधिषन्त आपः । ममैतान्पुत्रो महता वधेन वृत्रं जघन्वाँ असृजद्वि सिन्धून् ॥
Dlaczegoż proklamacje rozbrzmiewają dla niego, czy Wody usiłują przypiąć winę do Indry? Mój syn potężną bronią zabił Vṛtrę i wypuścił rzeki w ich szerokim przepływie.
Mantra 8
ममच्चन त्वा युवतिः परास ममच्चन त्वा कुषवा जगार । ममच्चिदापः शिशवे ममृड्युर्ममच्चिदिन्द्रः सहसोदतिष्ठत् ॥
Nawet moja młoda siła nie mogła cię odrzucić; nawet położne nie mogły cię pokonać. Nawet Wody ustąpiły przed dzieckiem; nawet Indra powstał przez własną potęgę.
Mantra 9
ममच्चन ते मघवन्व्यंसो निविविध्वाँ अप हनू जघान । अधा निविद्ध उत्तरो बभूवाञ्छिरो दासस्य सं पिणग्वधेन ॥
Nawet przeciwko tobie, o szczodry, napastnik nie mógł zatriumfować: uderzyłeś jego szczęki, gdy napierał. Wtedy, przebiwszy się, wzniósłeś się wyżej; zmiażdżyłeś głowę Dasy decydującym ciosem.
Mantra 10
गृष्टिः ससूव स्थविरं तवागामनाधृष्यं वृषभं तुम्रमिन्द्रम् । अरीळ्हं वत्सं चरथाय माता स्वयं गातुं तन्व इच्छमानम् ॥
Silna krowa urodziła dla ciebie niezachwianego, zawsze postępującego Indrę, nie do pokonania byka, gwałtownego w mocy. Matka urodziła niezniszczone cielę na jego wędrówkę, on sam pragnący ścieżki dla ciała swego istnienia.
Mantra 11
उत माता महिषमन्ववेनदमी त्वा जहति पुत्र देवाः । अथाब्रवीद्वृत्रमिन्द्रो हनिष्यन्त्सखे विष्णो वितरं वि क्रमस्व ॥
A Matka podążyła za potężnym, mówiąc: 'Bogowie opuszczają cię, synu mój.' Wtedy Indra, mając zamiar zabić Writrę, rzekł: 'Przyjacielu Wisznu, wyrwij się szerzej, uczyń przejście rozległym.'
Mantra 12
कस्ते मातरं विधवामचक्रच्छयुं कस्त्वामजिघांसच्चरन्तम् । कस्ते देवो अधि मार्डीक आसीद्यत्प्राक्षिणाः पितरं पादगृह्य ॥
Któż uczynił twoją Matkę wdową, a ciebie wyrzutkiem? Kto chciał cię zabić, gdy szedłeś swoją drogą? Który bóg stanął nad tobą z mocą uzdrawiającej łaski, gdy powaliłeś Ojca, chwytając go za stopę?
Mantra 13
अवर्त्या शुन आन्त्राणि पेचे न देवेषु विविदे मर्डितारम् । अपश्यं जायाममहीयमानामधा मे श्येनो मध्वा जभार ॥
W mojej niedoli gotowałem wnętrzności psa; wśród bogów nie znalazłem nikogo, kto by mnie uleczył i naprostował. Widziałem moją małżonkę umniejszaną i pozbawioną wielkości; wtedy dla mnie sokół przyniósł miodową słodycz.
An ‘ancient path’ is rediscovered—the primordial route by which the gods arise—introducing Indra’s extraordinary birth-frame and a caution against destructive impulse toward the mother.
The hymn moves through contesting voices and justifications: proclamations about Indra, the Waters’ implied accusation, and the mother’s defense that the son’s deed is cosmic deliverance—Vṛtra slain and rivers released.
Indra’s world-turning act is asserted as decisive proof of his rightful power: the obstruction is broken and the waters flow wide.
The tone shifts to a stark personal-cosmic crisis and healing motif—no easy rescuer is found among the gods, yet the śyena brings madhu, signaling recovered essence, vitality, and restored fortune.
ayam panthā anuvittaḥ purāṇaḥ
किमु ष्विदस्मै निविदो भनन्तेन्द्रस्यावद्यं दिधिषन्त आपः । ममैतान्पुत्रो महता वधेन वृत्रं जघन्वाँ असृजद्वि सिन्धून् ॥śyeno madhv ā jabhāra
It is a narrative hymn that frames Indra’s unusual birth and then defends his power by pointing to his greatest deed: slaying Vṛtra and releasing the rivers (waters) to flow freely.
The hymn acknowledges a tension—voices (including the Waters) seem to ‘attach fault’—but it overturns that by arguing that Indra’s action restores cosmic order and life-giving flow.
It functions as a symbol of sudden recovery and essence: after distress and lack of help, a swift, higher force brings ‘madhu’—sweetness, vitality, or the nourishing core of life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.