Prakarana 6

Verse 102 (छंद)

मुनि धीर जोगी सिद्ध संतत बिमल मन जेहि ध्यावहीं। कहि नेति निगम पुरान आगम जासु कीरति गावहीं।। सोइ रामु ब्यापक ब्रह्म भुवन निकाय पति माया धनी। अवतरेउ अपने भगत हित निजतंत्र नित रघुकुलमनि।।

muni dhīra jogī siddha santata bimala mana jehi dhyāvahīṃ | kahi neti nigama purāna āgama jāsu kīrati gāvahīṃ || soi rāmu byāpaka brahma bhuvana nikāya pati māyā dhanī | avatareu apane bhagata hita nijataṃtra nita raghukula-maṇi ||

ಮುನಿಗಳು, ಧೀರರು, ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧ ಸಂತರು, ಯಾರ ಮನಸ್ಸುಗಳು ಸದಾ ಪವಿತ್ರವಾಗಿವೆಯೋ, ಅವರು ಅವನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೇದಗಳು ನೇತಿ ನೇತಿ ಎಂಬ ವಿಧಾನದಿಂದ, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಗಮಗಳು ಅವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತವೆ. ಅವನೇ ರಾಮ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಬ್ರಹ್ಮ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೋಕಗಳ ಸ್ವಾಮಿ, ಮಾಯೆಯ ಒಡೆಯ. ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅವತರಿಸಿದವನು, ಸದಾ ರಘುಕುಲದ ಮಣಿಯಾಗಿರುವವನು.

Verse 103 (दोहा/सोरठा)

लाग न उर उपदेसु जदपि कहेउ सिवँ बार बहु॥ बोले बिहसि महेसु हरिमाया बलु जानि जियँ॥51॥

lāga na ura upadesu jadapi kaheu sivaṁ bāra bahu. बोले bihasi mahesu hari-māyā balu jāni jiyaṁ. ||51||

ಶಿವನು ಮರುಮರು ಉಪದೇಶಿಸಿದರೂ ಆ ಬೋಧ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಮಹೇಶನು ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಮಾತಾಡಿದನು—ಹರಿಯ ಮಾಯೆಯ ಬಲವನ್ನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅರಿತುಕೊಂಡು.

Verse 104 (चौपाई)

जौं तुम्हरें मन अति संदेहू। तौ किन जाइ परीछा लेहू।। तब लगि बैठ अहउँ बटछाहिं। जब लगि तुम्ह ऐहहु मोहि पाही।। जैसें जाइ मोह भ्रम भारी। करेहु सो जतनु बिबेक बिचारी।। चलीं सती सिव आयसु पाई। करहिं बिचारु करौं का भाई।। इहाँ संभु अस मन अनुमाना। दच्छसुता कहुँ नहिं कल्याना।। मोरेहु कहें न संसय जाहीं। बिधी बिपरीत भलाई नाहीं।। होइहि सोइ जो राम रचि राखा। को करि तर्क बढ़ावै साखा।। अस कहि लगे जपन हरिनामा। गई सती जहँ प्रभु सुखधामा।।

jauṁ tumharẽ mana ati saṁdehū | tau kina jāi parīchā lehū || taba lagi baiṭha ahauṁ baṭachāhĩ | jaba lagi tumha aihahu mohi pāhī || jaisẽ jāi moha bhrama bhārī | karehu so jatanu bibeka bicārī || calīṁ satī siva āyasu pāī | karahiṁ bicāru karauṁ kā bhāī || ihāṁ saṁbhu asa mana anumānā | daccha-sutā kahuṁ nahiṁ kalyānā || morehu kahẽ na saṁsaya jāhīṁ | bidhī biparīta bhalāī nāhīṁ || hoihi soi jo rāma raci rākhā | ko kari tarka baḍhāvai sākhā || asa kahi lage japaṇa harināmā | gaī satī jahāṁ prabhu sukhadhāmā ||

ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಶಯವಿದ್ದರೆ, ಹೋಗಿ ನೀವೇ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನೀವು ನನ್ನ ಬಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವವರೆಗೆ ನಾನು ಬಟವೃಕ್ಷದ ನೆರಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುತ್ತೇನೆ. ಹೋಗಿ, ಈ ಭಾರೀ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ, ವಿವೇಕದಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ. ಶಿವನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆದು ಸತಿಯು ಹೊರಟಳು, ಆದರೆ ಅವಳು ತನ್ನೊಳಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದಳು: ಏನು ಮಾಡಲಿ, ಪ್ರಿಯ ಸಹೋದರ? ಇಲ್ಲಿ ಶಂಭುವು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದನು: ದಕ್ಷಪುತ್ರಿಗೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣವಿಲ್ಲ. ನಾನು ಹೇಳಿದರೂ ಅವಳ ಸಂಶಯವು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಧಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋಗುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ. ಆಗುವುದು ಅದೇ ಆಗುತ್ತದೆ, ರಾಮನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಂತೆ, ಕೇವಲ ವಾದದಿಂದ ಯಾರು ವಿಧಿಯ ಕವಲುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಾಧ್ಯ? ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ಹರಿನಾಮವನ್ನು ಜಪಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಸತಿಯು ಪ್ರಭುವು, ಸುಖದ ಧಾಮವಿರುವಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 105 (दोहा/सोरठा)

पुनि पुनि हृदयँ विचारु करि धरि सीता कर रुप। आगें होइ चलि पंथ तेहि जेहिं आवत नरभूप।।52।।

puni puni hṛdayã vicāru kari dhari sītā kara rūpa | āgẽ hoi cali pantha tehi jehĩ āvata nara-bhūpa ||52||

ಮರುಮರು ಮನದೊಳಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ಅವನು ಸೀತೆಯ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿದನು; ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ, ಮಾನವರಾಜನು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದುಹೋದನು. (52)

Verse 106 (चौपाई)

लछिमन दीख उमाकृत बेषा चकित भए भ्रम हृदयँ बिसेषा।। कहि न सकत कछु अति गंभीरा। प्रभु प्रभाउ जानत मतिधीरा।। सती कपटु जानेउ सुरस्वामी। सबदरसी सब अंतरजामी।। सुमिरत जाहि मिटइ अग्याना। सोइ सरबग्य रामु भगवाना।। सती कीन्ह चह तहँहुँ दुराऊ। देखहु नारि सुभाव प्रभाऊ।। निज माया बलु हृदयँ बखानी। बोले बिहसि रामु मृदु बानी।। जोरि पानि प्रभु कीन्ह प्रनामू। पिता समेत लीन्ह निज नामू।। कहेउ बहोरि कहाँ बृषकेतू। बिपिन अकेलि फिरहु केहि हेतू।।

lachimana dīkha umākṛta beṣā cakita bhae bhrama hṛdayaṁ biseṣā.|| kahi na sakata kachu ati gaṁbhīrā. prabhu prabhāu jānata matidhīrā.|| satī kapaṭu jāneu surasvāmī. sabadarasī saba aṁtarajāmī.|| sumirata jāhi miṭai agyānā. soi sarabagya rāmu bhagavānā.|| satī kīnha caha tahaṁhūṁ durāū. dekahu nāri subhāva prabhāū.|| nija māyā balu hṛdayaṁ bakhānī. bole bihasi rāmu mṛdu bānī.|| jori pāni prabhu kīnha pranāmū. pitā sameta līnha nija nāmū.|| kaheu bahori kahāṁ bṛṣaketū. bipina akeli phirahu kehi hetū.||

ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಉಮೆಯ ವೇಷವನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಗೊಂದಲ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಅಷ್ಟು ಗಂಭೀರವಾಗಿತ್ತು ಆ ವಿಷಯ; ಆದರೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪ್ರಭುವಿನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದರು. ದೇವತೆಗಳ ಸ್ವಾಮಿಯು ಸತಿಯ ಮೋಸವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದನು, ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೋಡುವವನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೃದಯವನ್ನು ಅರಿಯುವವನು. ಯಾರನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಅಜ್ಞಾನವು ನಾಶವಾಗುವುದೋ, ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಸರ್ವಜ್ಞನಾದ ಭಗವಂತ ರಾಮ. ಸತಿಯು ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು; ನೋಡು ಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ವಭಾವದ ಪ್ರಭಾವ. ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯ ಬಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ರಾಮನು ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು. ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಭುವು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಹೆಸರಿಸಿ, ತನ್ನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವಂಶವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿದನು, 'ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರು, ವೃಷಕೇತು? ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಏಕೆ ಸುತ್ತುತ್ತಿರು?'

Verse 107 (दोहा/सोरठा)

राम बचन मृदु गूढ़ सुनि उपजा अति संकोचु। सती सभीत महेस पहिं चलीं हृदयँ बड़ सोचु।।53।।

rāma bacana mṛdu gūṛha suni upajā ati saṅkocu | satī sabhīta mahesa pahiṁ calīṁ hṛdayaṁ baṛa socu ||53||

ರಾಮನ ವಚನಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ—ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೃದು, ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ—ತೀವ್ರ ಸಂಶಯವು ಉದಯವಾಯಿತು. ಭಯಗ್ರಸ್ತಳಾದ ಸತಿ ಮಹೇಶನ ಬಳಿಗೆ ಹೋದಳು; ಅವಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಆತಂಕದ ಭಾರವಾದ ಚಿಂತೆಯೇ ತುಂಬಿತ್ತು. (53)

Verse 108 (चौपाई)

मैं संकर कर कहा न माना। निज अग्यानु राम पर आना।। जाइ उतरु अब देहउँ काहा। उर उपजा अति दारुन दाहा।। जाना राम सतीं दुखु पावा। निज प्रभाउ कछु प्रगटि जनावा।। सतीं दीख कौतुकु मग जाता। आगें रामु सहित श्री भ्राता।। फिरि चितवा पाछें प्रभु देखा। सहित बंधु सिय सुंदर वेषा।। जहँ चितवहिं तहँ प्रभु आसीना। सेवहिं सिद्ध मुनीस प्रबीना।। देखे सिव बिधि बिष्नु अनेका। अमित प्रभाउ एक तें एका।। बंदत चरन करत प्रभु सेवा। बिबिध बेष देखे सब देवा।।

maiṅ saṅkara kara kahā na mānā | nija agyānu rāma para ānā || jāi utaru aba dehuṅ kāhā | ura upajā ati dāruna dāhā || jānā rāma satīṅ dukhu pāvā | nija prabhāu kachu pragaṭi janāvā || satīṅ dīkha kautuku maga jātā | āgeṅ rāmu sahita śrī bhrātā || phiri chitavā pāchēṅ prabhu dēkhā | sahita bandhu siya sundara vēṣā || jahaṅ chitavahiṅ tahaṅ prabhu āsīnā | sēvahiṅ siddha munīsa prabīnā || dēkhē siva bidhi biṣṇu anēkā | amita prabhāu ēka tēṅ ēkā || baṅdata charana karata prabhu sēvā | bibidha bēṣa dēkhē saba dēvā ||

ನಾನು ಶಂಕರನು ಅವಳು ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅಜ್ಞಾನವು ರಾಮನ ವಿರುದ್ಧ ಏಳಿತು. ಈಗ ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡಲಿ? ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಭಯಂಕರವಾದ ಉರಿ ಹುಟ್ಟಿತು. ರಾಮನು ಸತಿಗೆ ನೋವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತನು; ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಸತಿಯು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವನ್ನು ಕಂಡಳು: ಮುಂದೆ ರಾಮನು ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದನು. ನಂತರ ಅವಳು ಮತ್ತೆ ನೋಡಿದಳು, ಹಿಂದೆಯೂ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಕಂಡಳು, ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸುಂದರ ವೇಷದಲ್ಲಿ. ಅವಳು ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಳೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಭುವು ಕುಳಿತಿದ್ದನು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ. ಅವಳು ಅನೇಕ ಶಿವರನ್ನು, ಅನೇಕ ಬ್ರಹ್ಮರನ್ನು, ಅನೇಕ ವಿಷ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಂಡಳು, ಅಳತೆ ಮೀರಿದ ಮಹಿಮೆ, ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಒಬ್ಬರು ಶ್ರೇಷ್ಠರಾಗಿ. ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು.

Verse 109 (दोहा/सोरठा)

सती बिधात्री इंदिरा देखीं अमित अनूप। जेहिं जेहिं बेष अजादि सुर तेहि तेहि तन अनुरूप।।54।।

Satī bidhātrī indirā dekhīṁ amit anūpa. Jehiṁ jehiṁ beṣa ajādi sur tehi tehi tana anurūpa. ||54||

ಸತಿ, ವಿಧಾತ್ರೀ (ಸರಸ್ವತಿ) ಮತ್ತು ಇಂದಿರಾ (ಲಕ್ಷ್ಮೀ) ಅನೇಕ, ಅನನ್ಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಕಂಡರು. ದೇವತೆಗಳು—ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಆದಿ ಪ್ರಭು ಮೊದಲಾದವರು—ಯಾವ ಯಾವ ವೇಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟರಾದರೋ, ಆ ವೇಷಕ್ಕೇ ತಕ್ಕಂತೆ, ನಿಖರವಾಗಿ ಹೊಂದುವ ದೇಹರೂಪಗಳು ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು.

Verse 110 (चौपाई)

देखे जहँ तहँ रघुपति जेते। सक्तिन्ह सहित सकल सुर तेते।। जीव चराचर जो संसारा। देखे सकल अनेक प्रकारा।। पूजहिं प्रभुहि देव बहु बेषा। राम रूप दूसर नहिं देखा।। अवलोके रघुपति बहुतेरे। सीता सहित न बेष घनेरे।। सोइ रघुबर सोइ लछिमनु सीता। देखि सती अति भई सभीता।। हृदय कंप तन सुधि कछु नाहीं। नयन मूदि बैठीं मग माहीं।। बहुरि बिलोकेउ नयन उघारी। कछु न दीख तहँ दच्छकुमारी।। पुनि पुनि नाइ राम पद सीसा। चलीं तहाँ जहँ रहे गिरीसा।।

dekhe jahã̃-tahã̃ raghupati jete | saktin̐h sahita sakala sur tete || jīva carācara jo saṃsārā | dekhe sakala aneka prakārā || pūjahiṃ prabhuhī deva bahu beṣā | rāma rūpa dūsara nahiṃ dekhā || avaloke raghupati bahutere | sītā sahita na beṣ ghanere || soi raghuvara soi lachimana sītā | dekhi satī ati bhaī sabhītā || hṛdaya kaṃpa tana sudhi kachu nāhīṃ | nayana mūdi baiṭhīṃ maga māhīṃ || bahuri bilokeu nayana ughārī | kachu na dīkha tahã̃ dacchakumārī || puni-puni nāi rāma pada sīsā | calīṃ tahã̃ jahã̃ rahe girīsā ||

ಅವಳು ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಳೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ರಘುಪತಿಗಳಿದ್ದರು, ಅಷ್ಟು ಜನ; ಮತ್ತು ಅವರ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳೂ ಅಷ್ಟೇ ಇದ್ದರು. ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಈ ಸಂಸಾರವನ್ನು ತುಂಬಿವೆ, ಅವಳು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡಳು. ದೇವತೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆದರೆ ರಾಮನ ರೂಪವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ರೂಪ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅವಳು ನೋಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲೆಡೆ ರಘುಪತಿಯನ್ನು ಕಂಡಳು, ಅನೇಕ ರಾಮರು; ಮತ್ತು ಸೀತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವೇಷಗಳಲ್ಲಿ. ಅದೇ ರಘುವೀರ, ಅದೇ ಲಕ್ಷ್ಮಣ, ಅದೇ ಸೀತೆ: ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಸತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಭಯಭೀತಳಾದಳು. ಅವಳ ಹೃದಯ ಕಂಪಿಸಿತು; ದೇಹದ ಅರಿವು ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು, ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಳು. ನಂತರ ಅವಳು ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಮತ್ತೆ ನೋಡಿದಳು, ಆದರೆ ದಕ್ಷಕುಮಾರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ರಾಮನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿ, ಗಿರೀಶನು ಇದ್ದಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಳು.

Verse 111 (दोहा/सोरठा)

गई समीप महेस तब हँसि पूछी कुसलात। लीन्ही परीछा कवन बिधि कहहु सत्य सब बात।।55।।

gaī samīpa mahesa taba hãsi pūchī kusalāta | līnhī parīchā kavan bidhi kahahu satya saba bāta ||55||

ಅವಳು ಮಹೇಶನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಮಂದಹಾಸದಿಂದ ಅವರ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿ ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದಳು— “ನೀವು ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಯಾವ ವಿಧವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿರಿ? ಆ ಸಮಸ್ತ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ, ಏನನ್ನೂ ಮರೆಮಾಚದೆ ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ.”

Verse 112 (चौपाई)

सतीं समुझि रघुबीर प्रभाऊ। भय बस सिव सन कीन्ह दुराऊ।। कछु न परीछा लीन्हि गोसाई। कीन्ह प्रनामु तुम्हारिहि नाई।। जो तुम्ह कहा सो मृषा न होई। मोरें मन प्रतीति अति सोई।। तब संकर देखेउ धरि ध्याना। सतीं जो कीन्ह चरित सब जाना।। बहुरि राममायहि सिरु नावा। प्रेरि सतिहि जेहिं झूँठ कहावा।। हरि इच्छा भावी बलवाना। हृदयँ बिचारत संभु सुजाना।। सतीं कीन्ह सीता कर बेषा। सिव उर भयउ बिषाद बिसेषा।। जौं अब करउँ सती सन प्रीती। मिटइ भगति पथु होइ अनीती।।

satīṁ samujhi raghubīra prabhāū | bhaya basa siva sana kīnha durāū || kachu na parīchā līnhi gosāī | kīnha pranāmu tumhārihi nāī || jo tumha kahā so mṛṣā na hoī | morẽ mana pratīti ati soī || taba saṅkara dekheu dhari dhyānā | satīṁ jo kīnha carita saba jānā || bahuri rāma-māyahi siru nāvā | preri satihi jehiṁ jhūṭha kahāvā || hari icchā bhāvī balavānā | hṛdayaṁ bicārata saṁbhu sujānā || satīṁ kīnha sītā kara beṣā | siva ura bhayu biṣāda biśeṣā || jaũ aba karuũ satī sana prītī | miṭai bhagati pathu hoi anītī ||

ಸತಿಯು ರಘುವೀರನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅರಿತು, ಆದರೆ ಭಯದಿಂದ ಶಿವನಿಂದ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಿದಳು. ಪ್ರಭುವು ಯಾವುದೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; ಅವನು ಅವಳಿಗೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದನು. 'ನೀನು ಹೇಳಿದ್ದು ಸುಳ್ಳಾಗಲಾರದು; ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ.' ನಂತರ ಶಂಕರನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ, ಸತಿಯು ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೃತ್ಯವನ್ನೂ ತಿಳಿದನು. ಮತ್ತೆ ಅವನು ರಾಮನ ಮಾಯೆಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿದನು, ಅದು ಸತಿಯನ್ನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರಿಸಿತ್ತು. ಹರಿಯ ಇಚ್ಛೆ ಮತ್ತು ಭಾವಿಯ ಬಲ ಬಲವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ಶಂಭು ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿದನು. ಸತಿಯು ಸೀತೆಯ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು; ಶಿವನ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ದುಃಖ ಉಂಟಾಯಿತು. 'ಈಗ ನಾನು ಸತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರೆ, ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವು ನಾಶವಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ನಡತೆಯು ಅಧರ್ಮವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದು.'

Verse 113 (दोहा/सोरठा)

परम पुनीत न जाइ तजि किएँ प्रेम बड़ पापु। प्रगटि न कहत महेसु कछु हृदयँ अधिक संतापु।।56।।

parama punīta na jāi taji kiẽ prema baṛa pāpu | pragaṭi na kahata mahesu kachu hṛdayã adhika santāpu ||56||

ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರವಾದ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಆ ದೋಷವೇ ಭಾರೀ ಪಾಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಕಾರಣ ಮಹೇಶನು ಹೊರಗೆ ಏನನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ—ಅವರ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ದುಃಖದ ದಹನ ಇನ್ನೂ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ||56||

Verse 114 (चौपाई)

तब संकर प्रभु पद सिरु नावा। सुमिरत रामु हृदयँ अस आवा।। एहिं तन सतिहि भेट मोहि नाहीं। सिव संकल्पु कीन्ह मन माहीं।। अस बिचारि संकरु मतिधीरा। चले भवन सुमिरत रघुबीरा।। चलत गगन भै गिरा सुहाई। जय महेस भलि भगति दृढ़ाई।। अस पन तुम्ह बिनु करइ को आना। रामभगत समरथ भगवाना।। सुनि नभगिरा सती उर सोचा। पूछा सिवहि समेत सकोचा।। कीन्ह कवन पन कहहु कृपाला। सत्यधाम प्रभु दीनदयाला।। जदपि सतीं पूछा बहु भाँती। तदपि न कहेउ त्रिपुर आराती।।

taba saṅkara prabhu pada siru nāvā | sumirata rāmu hṛdayaṁ asa āvā || ehiṁ tana satihi bheṭa mohi nāhīṁ | siva saṅkalpu kīnha mana māhīṁ || asa bicāri saṅkaru mati-dhīrā | cale bhavana sumirata raghu-bīrā || calata gagana bhai girā suhāī | jaya mahesa bhali bhagati dṛṛhāī || asa pana tumha binu karai ko ānā | rāma-bhagata samaratha bhagavānā || suni nabha-girā satī ura socā | pūchā sivahi sameta sakocā || kīnha kavan pana kahahu kṛpālā | satya-dhāma prabhu dīna-dayālā || jadapi satīṁ pūchā bahu bhāँtī | tadapi na kaheu tripura ārātī ||

ನಂತರ ಶಂಕರನು ಪ್ರಭುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ತಲೆ ಬಾಗಿದನು; ರಾಮನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಈ ಆಲೋಚನೆ ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು: 'ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನಾನು ಸತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.' ಹಾಗೆಯೇ ಶಿವನು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು. ಹಾಗೆ ಚಿಂತಿಸಿ, ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿಯ ಶಂಕರನು ರಘುವೀರನನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಟನು. ಅವನು ಹೋಗುವಾಗ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕರುಣಾಮಯವಾದ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿಸಿತು: 'ಮಹೇಶನಿಗೆ ಜಯ, ಅವನ ಭಕ್ತಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ದೃಢವಾಗಿದೆ! ನಿಮ್ಮ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾರು ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಲಿದ್ದರು? ರಾಮನ ಭಕ್ತನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರಭು.' ಆ ದಿವ್ಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸತಿಯು ತನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ, ಕೊಂಚ ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಶಿವನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು: 'ನೀವು ಯಾವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ್ದೀರಿ, ಕರುಣಾಮಯರೇ, ಸತ್ಯದ ಧಾಮ, ದೀನದಯಾಲಿ ಪ್ರಭು?' ಸತಿಯು ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದರೂ, ತ್ರಿಪುರದ ಶತ್ರುವು ಅವಳಿಗೆ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ.

Verse 115 (दोहा/सोरठा)

सतीं हृदय अनुमान किय सबु जानेउ सर्बग्य। कीन्ह कपटु मैं संभु सन नारि सहज जड़ अग्य।।57क।। जलु पय सरिस बिकाइ देखहु प्रीति कि रीति भलि। बिलग होइ रसु जाइ कपट खटाई परत पुनि।।57ख।।

satīṁ hṛdaya anumāna kiya sabu jāneu sarbagya. kīnha kapaṭu maiṁ saṁbhu sana nāri sahaja jaṛa agya..57ka.. jalu paya sarisa bikāi dekhahu prīti ki rīti bhali. bilaga hoi rasu jāi kapaṭa khaṭāī parata puni..57kha..

ಸತಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತುಕೊಂಡಳು—ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಭು ಸರ್ವಜ್ಞನು. “ಶಂಭುವಿನೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಯಾವ ಕಪಟವನ್ನು ನಡೆಸಿದೆನು!” ಎಂದು ಅವಳು ವಿಲಪಿಸಿದಳು; “ಸ್ತ್ರೀ ಸ್ವಭಾವತಃ ಮಂದಬುದ್ಧಿ, ಅಜ್ಞಾನಿನಿಯೇ.” (57ಕ) “ನೀರು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಒಂದೇ ತರಹ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಒಂದಾಗಿ ಮಾರಾಟವೂ ಆಗಬಹುದು—ನೋಡು, ಪ್ರೀತಿಯ ನಿಜ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಎಷ್ಟು ಸುಂದರ! ಕಪಟವು ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಷಣ, ಸಿಹಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ—ಮತ್ತೆ ಉಳಿಯುವುದು ಕೇವಲ ಹುಳಿ ರುಚಿಯೇ.” (57ಖ)

Verse 116 (चौपाई)

हृदयँ सोचु समुझत निज करनी। चिंता अमित जाइ नहि बरनी।। कृपासिंधु सिव परम अगाधा। प्रगट न कहेउ मोर अपराधा।। संकर रुख अवलोकि भवानी। प्रभु मोहि तजेउ हृदयँ अकुलानी।। निज अघ समुझि न कछु कहि जाई। तपइ अवाँ इव उर अधिकाई।। सतिहि ससोच जानि बृषकेतू। कहीं कथा सुंदर सुख हेतू।। बरनत पंथ बिबिध इतिहासा। बिस्वनाथ पहुँचे कैलासा।। तहँ पुनि संभु समुझि पन आपन। बैठे बट तर करि कमलासन।। संकर सहज सरुप सम्हारा। लागि समाधि अखंड अपारा।।

hṛdayaṁ socu samujhata nija karanī. ciṁtā amita jāi nahiṁ baranī.. kṛpāsiṁdhu siva parama agādhā. pragaṭa na kaheū mora aparādhā.. saṅkara rukha avaloki bhavānī. prabhu mohi tajeū hṛdayaṁ akulānī.. nija agha samujhi na kachu kahi jāī. tapai avāṁ iva ura adhikāī.. satihi sasoca jāni bṛṣaketū. kahīṁ kathā suṁdara sukha hetū.. baranata pantha bibidha itihāsā. bisvanātha pahuṁce kailāsā.. tahaṁ puni saṁbhu samujhi pana āpana. baiṭhe baṭa tara kari kamalāsana.. saṅkara sahaja sarupa samhārā. lāgi samādhi akhaṁḍa apārā..

ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ತೂಗಿಸಿ ನೋಡುತ್ತಾ ಚಿಂತಿಸಿದನು; ಅವನ ಚಿಂತೆಯು ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗದು. ಶಿವನು ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರ, ಅಗಾಧವಾಗಿ ಆಳವಾದವನು; ಅವನು ನನ್ನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಶಂಕರನ ಆಂತರ್ಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ನೋಡಿ, ಭವಾನಿಯ ಹೃದಯ ಚಂಚಲವಾಯಿತು, 'ಪ್ರಭುವು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾನೆ' ಎಂದು. ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಪ್ಪನ್ನು ಅರಿತು, ಅವಳು ಏನನ್ನೂ ಹೇಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವಳ ಎದೆ ಬೆಂಕೆಯಂತೆ ಉರಿಯಿತು, ನೋವು ಒಳಗೆ ಏರುತ್ತಿತ್ತು. ಸತಿಯು ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿತಳಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ವೃಷಕೇತು ಅವಳ ಸಮಾಧಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಸುಂದರ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದನು. ದಾರಿ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ, ವಿಶ್ವನಾಥ ಕೈಲಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ನೆನೆದು, ಶಂಭು ಆಲದ ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಪದ್ಮಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತನು. ಶಂಕರನು ತನ್ನ ಸಹಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಕೊಂಡು ಅಖಂಡ, ಅಪಾರವಾದ ಸಮಾಧಿಗೆ ಲೀನನಾದನು.

Verse 117 (दोहा/सोरठा)

सती बसहि कैलास तब अधिक सोचु मन माहिं। मरमु न कोऊ जान कछु जुग सम दिवस सिराहिं।।58।।

satī basahi kailāsa taba adhika socu mana māhim̐ | maramu na koū jāna kachu juga sama divasa sirāhim̐ ||58||

ಆಮೇಲೆ ಸತಿ ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದಳು; ಆಕೆಯ ಮನಸ್ಸು ಗಾಢ ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಭಾರವಾಗಿತ್ತು. ಒಳಗಿನ ಗುಟ್ಟು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ; ದಿನಗಳು ಯುಗದಂತೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಜಾರಿಹೋದವು.

Verse 118 (चौपाई)

नित नव सोचु सतीं उर भारा। कब जैहउँ दुख सागर पारा।। मैं जो कीन्ह रघुपति अपमाना। पुनिपति बचनु मृषा करि जाना।। सो फलु मोहि बिधाताँ दीन्हा। जो कछु उचित रहा सोइ कीन्हा।। अब बिधि अस बूझिअ नहि तोही। संकर बिमुख जिआवसि मोही।। कहि न जाई कछु हृदय गलानी। मन महुँ रामाहि सुमिर सयानी।। जौ प्रभु दीनदयालु कहावा। आरती हरन बेद जसु गावा।। तौ मैं बिनय करउँ कर जोरी। छूटउ बेगि देह यह मोरी।। जौं मोरे सिव चरन सनेहू। मन क्रम बचन सत्य ब्रतु एहू।।

nita nava socu satīṁ ura bhārā | kaba jaihaũ dukha-sāgara pārā || maiṁ jo kīnha raghupati apamānā | puni-pati bacanu mṛṣā kari jānā || so phalu mohi bidhātāṁ dīnhā | jo kachu ucita rahā soi kīnhā || aba bidhi asa būjhi-a nahi tohi | śaṅkara-bimukha jiāva-si mohi || kahi na jāī kachu hṛdaya galānī | mana mahũ rāmāhi sumira sayānī || jau prabhu dīna-dayālu kahāvā | ārati-harana beda jasu gāvā || tau maiṁ binaya karaũ kara jorī | chūṭau begi deha yaha morī || jaũ more siva carana sanehū | mana krama bacana satya bratu ehū ||

ಪ್ರತಿದಿನ ಹೊಸದಾದ ಚಿಂತೆಯ ಭಾರ ಸತಿಯ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ: ನಾನು ಈ ದುಃಖದ ಸಾಗರದ ಆಚೆಯ ದಡಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗ ಹೋಗುವೆ? ನಾನು ರಘುಪತಿಯನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದೆನು; ಮತ್ತು ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಭುವಿನ (ಶಿವನ) ಮಾತನ್ನು ಸುಳ್ಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿದೆನು. ಆ ಫಲವನ್ನು ವಿಧಾತನು ನನಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ; ಯಾವುದು ಸಮಂಜಸವಾಗಿತ್ತೋ ಅದೊಂದೇ ಆಗಿದೆ. ಈಗ ಇಂತಹದ್ದೇ ವಿಧಿ, ನಿನ್ನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲ: ನಾನು ಶಂಕರನಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಉಳಿದರೆ, ನಾನು ಬದುಕುವುದೇಕೆ? ಹೃದಯದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದು; ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ನಾನು ರಾಮನನ್ನು ನೆನೆದು ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ. ಪ್ರಭುವು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ದೀನರ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರುವವನು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ವೇದಗಳು ಅವನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ದುಃಖ ನಿವಾರಕನೆಂದು ಹಾಡುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾದರೆ ನಾನು ಕೈಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ: ಈ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ಬೇಗನೆ ಬಿಡಿಸು. ನನಗೆ ಶಿವನ ಪಾದಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿದ್ದರೆ, ಈ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯು ಮನಸ್ಸು, ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಾಗಲಿ.

Verse 119 (दोहा/सोरठा)

तौ सबदरसी सुनिअ प्रभु करउ सो बेगि उपाइ। होइ मरनु जेही बिनहिं श्रम दुसह बिपत्ति बिहाइ।।59।।

tau sabadarasī suni'a prabhu karau so begi upāi | hoi maranu jehi binahiṃ śrama dusaha bipatti bihāi ||59||

ಆದ್ದರಿಂದ, ಹೇ ಸರ್ವದರ್ಶಿ ಪ್ರಭು, ದಯವಿಟ್ಟು ಕೇಳಿರಿ: ತಕ್ಷಣವೇ ಆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ವಿಧಿಸಿರಿ— ಯಾವುದರಿಂದ ಕಠಿಣ ಪ್ರಯತ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಅಸಹ್ಯ ವಿಪತ್ತನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿ, ಅದು ಮರಣಾಂತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ.

Verse 120 (चौपाई)

एहि बिधि दुखित प्रजेसकुमारी। अकथनीय दारुन दुखु भारी।। बीतें संबत सहस सतासी। तजी समाधि संभु अबिनासी।। राम नाम सिव सुमिरन लागे। जानेउ सतीं जगतपति जागे।। जाइ संभु पद बंदनु कीन्ही। सनमुख संकर आसनु दीन्हा।। लगे कहन हरिकथा रसाला। दच्छ प्रजेस भए तेहि काला।। देखा बिधि बिचारि सब लायक। दच्छहि कीन्ह प्रजापति नायक।। बड़ अधिकार दच्छ जब पावा। अति अभिमानु हृदयँ तब आवा।। नहिं कोउ अस जनमा जग माहीं। प्रभुता पाइ जाहि मद नाहीं।।

ehi bidhi dukhita prajesakumārī | akathanīya dāruna dukhu bhārī || bīteṁ saṁbata sahasa satāsī | tajī samādhi saṁbhu abināsī || rāma nāma siva sumirana lāge | jāneu satīṁ jagatapati jāge || jāi saṁbhu pada bandanu kīnhī | sanamukha saṅkara āsanu dīnhā || lage kahan harikathā rasālā | daccha prajesa bhae tehi kālā || dekhā bidhi bicāri saba lāyaka | dacchahi kīnha prajāpatī nāyaka || baṛa adhikāra daccha jaba pāvā | ati abhimānu hṛdayaṁ taba āvā || nahiṁ kou asa janamā jaga māhīṁ | prabhutā pāi jāhi mada nāhīṁ ||

ಹೀಗೆ ಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಪುತ್ರಿ ದುಃಖಿತಳಾಗಿ ಉಳಿದಳು, ಹೇಳಲಾಗದಷ್ಟು ಭಯಂಕರವಾದ ಭಾರೀ ದುಃಖವನ್ನು ಹೊತ್ತಳು. ಸಾವಿರ ಎಂಬತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಾಗ, ಅವಿನಾಶಿಯಾದ ಶಂಭು ತನ್ನ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದನು. ಶಿವನು ರಾಮನ ನಾಮವನ್ನು ನೆನೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು; ಸತಿಗೆ ಜಗತ್ಪತಿ ಜಾಗರೂಕನಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಅವಳು ಹೋಗಿ ಶಂಭುವಿನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಳು; ಶಂಕರನು ಅವಳ ಎದುರು ಆಸನವನ್ನು ನೀಡಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಹರಿಯ ಅಮೃತಮಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷ ಪ್ರಜಾಪತಿಯಾದನು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಚಿಂತಿಸಿ, ಅವನನ್ನು ಯೋಗ್ಯನೆಂದು ಕಂಡು, ದಕ್ಷನನ್ನು ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. ದಕ್ಷನು ಮಹತ್ತರವಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ, ಅಹಂಕಾರವು ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದು ಮದದಿಂದ ಆವರಿಸದವನು ಯಾರೂ ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲ.

Verse 121 (दोहा/सोरठा)

दच्छ लिए मुनि बोलि सब करन लगे बड़ जाग। नेवते सादर सकल सुर जे पावत मख भाग।।60।।

dachchha liye muni boli saba karana lage baṛa jāga | nevate sādar sakala sura je pāvata makha bhāga ||60||

ದಕ್ಷನೊಡನೆ ಋಷಿಮುನಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸಲಾಯಿತು; ಅವರು ಮಹಾಯಜ್ಞವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸಿನ ನಿಗದಿತ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೂ ಅವನು ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.

Verse 122 (चौपाई)

किंनर नाग सिद्ध गंधर्बा। बधुन्ह समेत चले सुर सर्बा।। बिष्नु बिरंचि महेसु बिहाई। चले सकल सुर जान बनाई।। सतीं बिलोके ब्योम बिमाना। जात चले सुंदर बिधि नाना।। सुर सुंदरी करहिं कल गाना। सुनत श्रवन छूटहिं मुनि ध्याना।। पूछेउ तब सिवँ कहेउ बखानी। पिता जग्य सुनि कछु हरषानी।। जौं महेसु मोहि आयसु देहीं। कुछ दिन जाइ रहौं मिस एहीं।। पति परित्याग हृदय दुखु भारी। कहइ न निज अपराध बिचारी।। बोली सती मनोहर बानी। भय संकोच प्रेम रस सानी।।

kiṁnara nāga siddha gandharbā | badhunha sameta cale sura sarbā || biṣṇu birañci mahesu bihāī | cale sakala sura jāna banāī || satīṁ biloke byoma bimānā | jāta cale sundara bidhi nānā || sura suṁdarī karahiṁ kala gānā | sunata śravaṇa chūṭahiṁ muni dhyānā || pūcheu taba sivaṁ kaheu bakhānī | pitā jagya suni kachu haraṣānī || jauṁ mahesu mohi āyasu dehīṁ | kucha dina jāi rahauṁ misa ehīṁ || pati parityāga hṛdaya dukhu bhārī | kahai na nija aparādha bicārī || bolī satī manohara bānī | bhaya saṁkoca prema rasa sānī ||

ಕಿನ್ನರರು, ನಾಗರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ಗಂಧರ್ವರು, ದೇವತೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಸೇನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಟವು. ವಿಷ್ಣು, ಬ್ರಹ್ಮ ಮತ್ತು ಮಹೇಶನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿ ಹೊರಟರು. ಸತಿಯು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸುಂದರ ವಿಮಾನಗಳು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು. ದಿವ್ಯ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಮಧುರ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಮುನಿಗಳಿಗೂ ಧ್ಯಾನ ಭಂಗವಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವಳು ಶಿವನನ್ನು ಕೇಳಿದಳು, ಅವನು ವಿವರಿಸಿದನು: ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಯಜ್ಞದ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿ ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಂತೋಷವಾಯಿತು. 'ಮಹೇಶನು ನನಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರೆ, ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳು ಇರುವೆನು, ಇದನ್ನು ನನ್ನ ನೆಪವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು.' ಆದರೆ ಪತಿಯನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿದ ಆಲೋಚನೆಯಿಂದ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದುಃಖದ ಭಾರವಿತ್ತು; ಅವಳು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ತಪ್ಪನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸತಿಯು ಮನೋಹರವಾದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು, ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ಭಯ ಮತ್ತು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು.