सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ से ‘भक्ति का समाज’ तक। बालकाण्ड में राम-नाम और राम-रूप का प्रथम स्थापन होता है; यहाँ विवाह-लीला ‘सगुण’ की साकार मधुरता के द्वारा जीव को ‘निरगुण’ सत्य की ओर उन्मुख करती है—लोक-रीति (वैदिक/लौकिक) के अनुशासन में प्रेम का शुद्धीकरण। यह चरण साधक को बताता है कि मुक्ति का द्वार ‘मंगल-आचार’ और ‘समधी-भाव’ (समता, आदर, विनय) से खुलता है।
Ten epizód przemienia „słodką rozkosz miłości” w altanie ślubnej w Maṅgala-dharmę. Główna rasa to Madhura i Adbhuta, oparta na fundamencie Śānty: równe sercem więź Dżanaki i Daśarathy jako teściów, deszcze boskich kwiatów oraz błogosławieństwa mędrców zmieniają świeckie święto w festiwal dharmy. Tutaj Tulasī przekształca opisy piękna (postać, odzież, ozdoby, przysmaki, dary) w podręcznik sādhany: obmycie stóp, madhuparka, homa, pāṇigrahaṇa, okrążanie ognia, każde staje się szczeblem drabiny, oczyszczając przyjemność zmysłów, uniżając ego i ubóstwiając relacje (Dżanaka czczący Rāmę jako „równego Īśy”). W ten sposób rasa Saguṇa līlā ostatecznie wskazuje na prawdę Nirguṇy: te same Stopy, które zwyciężają Kāmę (wroga umysłu), są również niszczycielami plamy Kali.
Ćaupai 320.1-4
मिले जनकु दसरथु अति प्रीतीं।करि बैदिक लौकिक सब रीतीं।।
मिलत महा दोउ राज बिराजे।उपमा खोजि खोजि कबि लाजे।।
लही न कतहुँ हारि हियँ मानी।इन्ह सम एइ उपमा उर आनी।।
सामध देखि देव अनुरागे।सुमन बरषि जसु गावन लागे।।
जगु बिरंचि उपजावा जब तें।देखे सुने ब्याह बहु तब तें।।
सकल भाँति सम साजु समाजू।सम समधी देखे हम आजू।।
देव गिरा सुनि सुंदर साँची।प्रीति अलौकिक दुहु दिसि माची।।
देत पाँवड़े अरघु सुहाए।सादर जनकु मंडपहिं ल्याए।।
mile janaku dasarathu ati prītīṁ |kari baidika laukika saba rītīṁ ||
milata mahā dou rāja birāje |upamā khoji khoji kabi lāje ||
lahī na katahũ hāri hiyã mānī |inha sama ei upamā ura ānī ||
sāmadha dekhi deva anurāge |sumana baraṣi jasu gāvana lāge ||
jagu biraṁci upajāvā jaba teṁ |dekhe sune byāha bahu taba teṁ ||
sakala bhā̃ti sama sāju samājū |sama samadhī dekhe hama ājū ||
deva girā suni suṁdara sā̃cī |prīti alaukika duhu disi mācī ||
deta pā̃vaṛe araghu suhāe |sādara janaku maṁḍapahiṁ lyāe ||
Janaka i Dasaratha spotkali się z wielką czułością, wykonując wszystkie rytuały, zarówno wedyjskie, jak i zwyczajowe. Gdy dwóch wielkich królów się uściskało, rozbłysnęli wspaniałością; poeci szukali i szukali porównania i zawstydzili się. Nie znajdując go nigdzie, przyznali w sercach porażkę i uznali, że tych dwóch można porównać tylko ze sobą nawzajem. Widząc dwóch teściów zjednoczonych, bogowie napełnili się miłością; sypali kwiaty i zaczęli śpiewać ich chwałę. "Odkąd Brahma stworzył świat, widzieliśmy i słyszeliśmy o wielu ślubach." "Lecz dziś widzieliśmy parę równą pod każdym względem, w swoim przepychu i swoim orszaku, oraz teściów, którzy są sobie równi." Słysząc słowa bogów, tak słodkie i prawdziwe, z obu stron zrodziła się miłość ponadziemska. Rozkładając piękne tkaniny pod jego stopami i ofiarowując wodę powitania, Janaka z szacunkiem poprowadził Dasarathę do pawilonu.
Chhand 320
मंडपु बिलोकि बिचीत्र रचनाँ रुचिरताँ मुनि मन हरे।निज पानि जनक सुजान सब कहुँ आनि सिंघासन धरे।।
कुल इष्ट सरिस बसिष्ट पूजे बिनय करि आसिष लही।कौसिकहि पूजत परम प्रीति कि रीति तौ न परै कही।।
maṁḍapu biloki bicītra racanā̃ ruciratā̃ muni mana hare |nija pāni janaka sujāna saba kahũ āni siṁghāsana dhare ||
kula iṣṭa sarisa basiṣṭa pūje binaya kari āsiṣa lahī |kausikahi pūjata parama prīti ki rīti tau na parai kahī ||
Na widok pawilonu, z jego cudownymi ozdobami i pięknem, nawet umysły mędrców zostały urzeczone. Mądry Janaka własnymi rękami sprowadził ich wszystkich i posadził na tronach. Czczył Waszysztę jak bóstwo swojej rodziny i z pokorną czcią przyjął jego błogosławieństwo. Najwyższa miłość, z jaką uhonorował Kauśikę, nie daje się opisać.
Doha 320
बामदेव आदिक रिषय पूजे मुदित महीस।दिए दिब्य आसन सबहि सब सन लही असीस।।320।।
bāmadeva ādika riṣaya pūje mudita mahīsa |die dibya āsana sabahi saba sana lahī asīsa ||320||
Król, pełen radości, oddał cześć Vamadevie i innym mędrcom, dał im wszystkim wspaniałe siedzenia i otrzymał błogosławieństwo od każdego z nich.
Ćaupai 321.1-4
बहुरि कीन्ह कोसलपति पूजा।जानि ईस सम भाउ न दूजा।।
कीन्ह जोरि कर बिनय बड़ाई।कहि निज भाग्य बिभव बहुताई।।
पूजे भूपति सकल बराती।समधि सम सादर सब भाँती।।
आसन उचित दिए सब काहू।कहौं काह मूख एक उछाहू।।
सकल बरात जनक सनमानी।दान मान बिनती बर बानी।।
बिधि हरि हरु दिसिपति दिनराऊ।जे जानहिं रघुबीर प्रभाऊ।।
कपट बिप्र बर बेष बनाएँ।कौतुक देखहिं अति सचु पाएँ।।
पूजे जनक देव सम जानें।दिए सुआसन बिनु पहिचानें।।
bahuri kīnha kosalapati pūjā |jāni īsa sama bhāu na dūjā ||
kīnha jori kara binaya baṛāī |kahi nija bhāgya bibhava bahutāī ||
pūje bhūpati sakala barātī |samadhi sama sādara saba bhā̃tī ||
āsana ucita die saba kāhū |kahauṁ kāha mūkha eka uchāhū ||
sakala barāta janaka sanamānī |dāna māna binatī bara bānī ||
bidhi hari haru disipati dinarāū |je jānahiṁ raghubīra prabhāū ||
kapaṭa bipra bara beṣa banāẽ |kautuka dekhahiṁ ati sacu pāẽ ||
pūje janaka deva sama jāneṁ |die suāsana binu pahicāneṁ ||
Następnie Janaka oddał cześć Panu Kosali, uznając go za równego Shiwie i za nikogo innego. Ze złożonymi dłońmi zanosił pokorne błagania i pochwały, mówiąc o własnym losie i obfitości swego blasku. Król uczcił wszystkich gości weselnych, traktując ich z szacunkiem na wszelkie sposoby, jak ojca pana młodego. Dał wszystkim odpowiednie miejsca. Jakże mam to wszystko opisać jednymi ustami, wśród takiej radości? Janaka uczcił cały orszak weselny darami, oznakami szacunku, błaganiami i łaskawymi słowami. Brahma, Wisznu, Shiwa, strażnicy kierunków i słońce, którzy znali chwałę Ramy, przybrali postać znakomitych braminów i obserwowali uroczystości, znajdując największą radość. Janaka oddał im cześć jak bogom i dał im wspaniałe miejsca, nie rozpoznając ich.
Chhand 321
पहिचान को केहि जान सबहिं अपान सुधि भोरी भई।आनंद कंदु बिलोकि दूलहु उभय दिसि आनँद मई।।
सुर लखे राम सुजान पूजे मानसिक आसन दए।अवलोकि सीलु सुभाउ प्रभु को बिबुध मन प्रमुदित भए।।
pahicāna ko kehi jāna sabahiṁ apāna sudhi bhorī bhaī |ānaṁda kaṁdu biloki dūlahu ubhaya disi ānãda maī ||
sura lakhe rāma sujāna pūje mānasika āsana dae |avaloki sīlu subhāu prabhu ko bibudha mana pramudita bhae ||
Kto mógł kogo rozpoznać, albo kto kogo znał? Wszyscy stracili pamięć o sobie, zatopieni w zdumieniu. Na widok pana młodego, samego źródła błogości, obie strony napełniły się radością. Wszechwiedzący Rama rozpoznał bogów, uczcił ich w swoim umyśle i przydzielił im miejsca w myślach. Widząc łaskawą naturę i usposobienie Pana, bogowie radowali się w sercach.
Doha 321
रामचंद्र मुख चंद्र छबि लोचन चारु चकोर।करत पान सादर सकल प्रेमु प्रमोदु न थोर।।321।।
rāmacaṁdra mukha caṁdra chabi locana cāru cakora |karata pāna sādara sakala premu pramodu na thora ||321||
Piękno twarzy Ramachandry, podobnej do księżyca, było z czcią pijane przez wszystkich, ich piękne oczy jak ptaki czakora; a ich miłość i zachwyt nie były małe.
Ćaupai 322.1-4
समउ बिलोकि बसिष्ठ बोलाए।सादर सतानंदु सुनि आए।।
बेगि कुअँरि अब आनहु जाई।चले मुदित मुनि आयसु पाई।।
रानी सुनि उपरोहित बानी।प्रमुदित सखिन्ह समेत सयानी।।
बिप्र बधू कुलबृद्ध बोलाईं।करि कुल रीति सुमंगल गाईं।।
नारि बेष जे सुर बर बामा।सकल सुभायँ सुंदरी स्यामा।।
तिन्हहि देखि सुखु पावहिं नारीं।बिनु पहिचानि प्रानहु ते प्यारीं।।
बार बार सनमानहिं रानी।उमा रमा सारद सम जानी।।
सीय सँवारि समाजु बनाई।मुदित मंडपहिं चलीं लवाई।।
samau biloki basiṣṭha bolāe |sādara satānaṁdu suni āe ||
begi kuãri aba ānahu jāī |cale mudita muni āyasu pāī ||
rānī suni uparohita bānī |pramudita sakhinha sameta sayānī ||
bipra badhū kulabṛddha bolāīṁ |kari kula rīti sumaṁgala gāīṁ ||
nāri beṣa je sura bara bāmā |sakala subhāyã suṁdarī syāmā ||
tinhahi dekhi sukhu pāvahiṁ nārīṁ |binu pahicāni prānahu te pyārīṁ ||
bāra bāra sanamānahiṁ rānī |umā ramā sārada sama jānī ||
sīya sãvāri samāju banāī |mudita maṁḍapahiṁ calīṁ lavāī ||
Widząc, że nadszedł czas, Waszyszta wezwał Shatanandę, który usłyszawszy przybył z szacunkiem. "Idź teraz i sprowadź księżniczkę szybko." Otrzymawszy rozkaz, mędrzec odszedł radosny. Rozsądna królowa, słysząc słowa rodzinnego kapłana, napełniła się radością, wraz ze swymi towarzyszkami. Wezwała żony braminów i starszyznę rodu, a po spełnieniu obrzędów rodowych śpiewały pomyślne pieśni. Doskonałe boginie, które przybrały postać kobiet, były wszystkie z natury piękne, w kwiecie młodości. Kobiety radowały się, widząc je, i nie rozpoznając ich, miłowały je bardziej niż własne życie. Wciąż na nowo królowe oddawały im cześć, uznając je za równe Umie, Lakshmi, małżonce Ramy, i Saradzie. Ubirawszy Sitę i przygotowawszy orszak, poprowadziły ją radośnie do pawilonu.
Chhand 322
चलि ल्याइ सीतहि सखीं सादर सजि सुमंगल भामिनीं।नवसप्त साजें सुंदरी सब मत्त कुंजर गामिनीं।।
कल गान सुनि मुनि ध्यान त्यागहिं काम कोकिल लाजहीं।मंजीर नूपुर कलित कंकन ताल गती बर बाजहीं।।
cali lyāi sītahi sakhīṁ sādara saji sumaṁgala bhāminīṁ |navasapta sājeṁ suṁdarī saba matta kuṁjara gāminīṁ ||
kala gāna suni muni dhyāna tyāgahiṁ kāma kokila lājahīṁ |maṁjīra nūpura kalita kaṁkana tāla gatī bara bājahīṁ ||
Towarzyszki wyruszyły i z czcią przyprowadziły Sitę, przygotowawszy wszystkie pomyślne ozdoby. Wszystkie piękne kobiety były przybrane w szesnaście ozdób, a każda z nich kroczyła jak słoń w rui. Słysząc ich słodki śpiew, mędrcy porzucają medytację, a bóg miłości i kukułki okrywają się wstydem. Dzwoneczki na kostkach, brzęczące ozdoby i bransolety brzmią razem w doskonałej harmonii z rytmem taktu.
Doha 322
सोहति बनिता बृंद महुँ सहज सुहावनि सीय।छबि ललना गन मध्य जनु सुषमा तिय कमनीय।।322।।
sohati banitā bṛṁda mahũ sahaja suhāvani sīya |chabi lalanā gana madhya janu suṣamā tiya kamanīya ||322||
Sita jaśniała pośród zgromadzenia kobiet, piękna z natury. Jej uroda była jak wdzięk zgrabnej kobiety pośród mnóstwa panien.
Ćaupai 323.1-4
सिय सुंदरता बरनि न जाई।लघु मति बहुत मनोहरताई।।
आवत दीखि बरातिन्ह सीता।रूप रासि सब भाँति पुनीता।।
सबहि मनहिं मन किए प्रनामा।देखि राम भए पूरनकामा।।
हरषे दसरथ सुतन्ह समेता।कहि न जाइ उर आनँदु जेता।।
सुर प्रनामु करि बरसहिं फूला।मुनि असीस धुनि मंगल मूला।।
गान निसान कोलाहलु भारी।प्रेम प्रमोद मगन नर नारी।।
एहि बिधि सीय मंडपहिं आई।प्रमुदित सांति पढ़हिं मुनिराई।।
तेहि अवसर कर बिधि ब्यवहारू।दुहुँ कुलगुर सब कीन्ह अचारू।।
siya suṁdaratā barani na jāī |laghu mati bahuta manoharatāī ||
āvata dīkhi barātinha sītā |rūpa rāsi saba bhā̃ti punītā ||
sabahi manahiṁ mana kie pranāmā |dekhi rāma bhae pūranakāmā ||
haraṣe dasaratha sutanha sametā |kahi na jāi ura ānãdu jetā ||
sura pranāmu kari barasahiṁ phūlā |muni asīsa dhuni maṁgala mūlā ||
gāna nisāna kolāhalu bhārī |prema pramoda magana nara nārī ||
ehi bidhi sīya maṁḍapahiṁ āī |pramudita sāṁti paṛhahiṁ munirāī ||
tehi avasara kara bidhi byavahārū |duhũ kulagura saba kīnha acārū ||
Piękno Sity nie da się opisać; mój rozum jest mały, a jej uroda bardzo wielka. Goście weselni ujrzeli zbliżającą się Sitę, skarbczyk piękna, pod każdym względem czystą i świętą. Wszyscy ukłonili się przed nią w swoich sercach; a na jej widok Rama został spełniony w każdym pragnieniu. Dasharatha radował się wraz ze swoimi synami; radość w jego sercu była niewypowiedziana. Bogowie skłonili się i zsyłali kwiaty, a błogosławieństwa mędrców rozbrzmiewały, korzeń wszelkiego szczęścia. Były pieśni i dźwięki bębnów, wielki zgiełk; a mężczyźni i kobiety byli pogrążeni w miłości i rozkoszy. W ten sposób Sita przybyła do pawilonu, a wielcy mędrcy, pełni radości, odrecytowali wersety pokoju. W tym czasie dwóch nauczycieli rodowych wykonało wszystkie obrzędy i zwyczaje według przepisanej reguły.
Chhand 323.1-2
आचारु करि गुर गौरि गनपति मुदित बिप्र पुजावहीं।सुर प्रगटि पूजा लेहिं देहिं असीस अति सुखु पावहीं।।
मधुपर्क मंगल द्रब्य जो जेहि समय मुनि मन महुँ चहैं।भरे कनक कोपर कलस सो सब लिएहिं परिचारक रहैं।।1।।
कुल रीति प्रीति समेत रबि कहि देत सबु सादर कियो।एहि भाँति देव पुजाइ सीतहि सुभग सिंघासनु दियो।।
सिय राम अवलोकनि परसपर प्रेम काहु न लखि परै।मन बुद्धि बर बानी अगोचर प्रगट कबि कैसें करै।।2।।
ācāru kari gura gauri ganapati mudita bipra pujāvahīṁ |sura pragaṭi pūjā lehiṁ dehiṁ asīsa ati sukhu pāvahīṁ ||
madhuparka maṁgala drabya jo jehi samaya muni mana mahũ cahaiṁ |bhare kanaka kopara kalasa so saba liehiṁ paricāraka rahaiṁ ||1||
kula rīti prīti sameta rabi kahi deta sabu sādara kiyo |ehi bhā̃ti deva pujāi sītahi subhaga siṁghāsanu diyo ||
siya rāma avalokani parasapara prema kāhu na lakhi parai |mana buddhi bara bānī agocara pragaṭa kabi kaiseṁ karai ||2||
Po wykonaniu obrzędów guru, Gauri i Ganeś byli czczeni przez radosnych braminów. Bogowie, objawieni, przyjęli cześć i udzielili błogosławieństw; wielka szczęśliwość została osiągnięta. Cokolwiek pomyślnych artykułów, ofiar miodowych i przedmiotów rytualnych mędrcy pragnęli w sercach swoich w tym czasie, naczynia i dzbany ze złota były nimi napełnione; słudzy stali gotowi ze wszystkim. Zgodnie ze zwyczajem rodzinnym i z uczuciem, słońce było wezwane; wszystko zostało wykonane z czcią. W ten sposób bogowie byli czczeni, a piękny tron został dany Sicie. Wzajemna miłość Sity i Ramy, gdy spoglądali na siebie, nie może być postrzeżona przez nikogo. Jest poza umysłem, intelektem, mową i zmysłami; jak może ją wyrazić jakikolwiek poeta?
Doha 323
होम समय तनु धरि अनलु अति सुख आहुति लेहिं।बिप्र बेष धरि बेद सब कहि बिबाह बिधि देहिं।।323।।
homa samaya tanu dhari analu ati sukha āhuti lehiṁ |bipra beṣa dhari beda saba kahi bibāha bidhi dehiṁ ||323||
W czasie ofiary ogniowej bóg ognia przyjął ciało i przyjął ofiary z wielką radością. Przyjmując postać braminów, same Wedy recytowały wszystkie rytuały weselne.
Ćaupai 324.1-4
जनक पाटमहिषी जग जानी।सीय मातु किमि जाइ बखानी।।
सुजसु सुकृत सुख सुदंरताई।सब समेटि बिधि रची बनाई।।
समउ जानि मुनिबरन्ह बोलाई।सुनत सुआसिनि सादर ल्याई।।
जनक बाम दिसि सोह सुनयना।हिमगिरि संग बनि जनु मयना।।
कनक कलस मनि कोपर रूरे।सुचि सुंगध मंगल जल पूरे।।
निज कर मुदित रायँ अरु रानी।धरे राम के आगें आनी।।
पढ़हिं बेद मुनि मंगल बानी।गगन सुमन झरि अवसरु जानी।।
बरु बिलोकि दंपति अनुरागे।पाय पुनीत पखारन लागे।।
janaka pāṭamahiṣī jaga jānī |sīya mātu kimi jāi bakhānī ||
sujasu sukṛta sukha sudaṁratāī |saba sameṭi bidhi racī banāī ||
samau jāni munibaranha bolāī |sunata suāsini sādara lyāī ||
janaka bāma disi soha sunayanā |himagiri saṁga bani janu mayanā ||
kanaka kalasa mani kopara rūre |suci suṁgadha maṁgala jala pūre ||
nija kara mudita rāyã aru rānī |dhare rāma ke āgeṁ ānī ||
paṛhahiṁ beda muni maṁgala bānī |gagana sumana jhari avasaru jānī ||
baru biloki daṁpati anurāge |pāya punīta pakhārana lāge ||
Była znana w całym świecie jako główna królowa Janaki; jak można opisać matkę Sity? Brahma zebrał dobrą sławę, cnotę, szczęście i piękno, i z tego wszystkiego ją ukształtował i stworzył. Wiedząc, że nadszedł czas, wielcy mędrcy wezwali ją, a usłyszawszy to, przybyła z szacunkiem, prowadząc ze sobą zamężne kobiety. Sunayana lśniła po lewej stronie Janaki, jakby Maina zjednoczyła się z Himalajami, górą śniegu. Były tam złote naczynia i wspaniałe tace wysadzane klejnotami, napełnione czystą, pachnącą i pomyślną wodą. Król i królowa, radośni w sercu, wzięli je własnymi rękami i przynieśli oraz postawili przed Ramą. Mędrcy recytowali Wedy i pomyślne słowa, a niebo zsyłało deszcz kwiatów, wiedząc, że nadszedł właściwy moment. Ujrzawszy oblubieńca, królewska para napełniła się miłością i zaczęła obmywać jego święte stopy.
Chhand 324.1-4
लागे पखारन पाय पंकज प्रेम तन पुलकावली।नभ नगर गान निसान जय धुनि उमगि जनु चहुँ दिसि चली।।
जे पद सरोज मनोज अरि उर सर सदैव बिराजहीं।जे सकृत सुमिरत बिमलता मन सकल कलि मल भाजहीं।।1।।
जे परसि मुनिबनिता लही गति रही जो पातकमई।मकरंदु जिन्ह को संभु सिर सुचिता अवधि सुर बरनई।।
करि मधुप मन मुनि जोगिजन जे सेइ अभिमत गति लहैं।ते पद पखारत भाग्यभाजनु जनकु जय जय सब कहै।।2।।
बर कुअँरि करतल जोरि साखोचारु दोउ कुलगुर करैं।भयो पानिगहनु बिलोकि बिधि सुर मनुज मुनि आँनद भरैं।।
सुखमूल दूलहु देखि दंपति पुलक तन हुलस्यो हियो।करि लोक बेद बिधानु कन्यादानु नृपभूषन कियो।।3।।
हिमवंत जिमि गिरिजा महेसहि हरिहि श्री सागर दई।तिमि जनक रामहि सिय समरपी बिस्व कल कीरति नई।।
क्यों करै बिनय बिदेहु कियो बिदेहु मूरति सावँरी।करि होम बिधिवत गाँठि जोरी होन लागी भावँरी।।4।।
lāge pakhārana pāya paṁkaja prema tana pulakāvalī |nabha nagara gāna nisāna jaya dhuni umagi janu cahũ disi calī ||
je pada saroja manoja ari ura sara sadaiva birājahīṁ |je sakṛta sumirata bimalatā mana sakala kali mala bhājahīṁ ||1||
je parasi munibanitā lahī gati rahī jo pātakamaī |makaraṁdu jinha ko saṁbhu sira sucitā avadhi sura baranaī ||
kari madhupa mana muni jogijana je sei abhimata gati lahaiṁ |te pada pakhārata bhāgyabhājanu janaku jaya jaya saba kahai ||2||
bara kuãri karatala jori sākhocāru dou kulagura karaiṁ |bhayo pānigahanu biloki bidhi sura manuja muni ā̃nada bharaiṁ ||
sukhamūla dūlahu dekhi daṁpati pulaka tana hulasyo hiyo |kari loka beda bidhānu kanyādānu nṛpabhūṣana kiyo ||3||
himavaṁta jimi girijā mahesahi harihi śrī sāgara daī |timi janaka rāmahi siya samarapī bisva kala kīrati naī ||
kyoṁ karai binaya bidehu kiyo bidehu mūrati sāvãrī |kari homa bidhivata gā̃ṭhi jorī hona lāgī bhāvãrī ||4||
Zaczęli obmywać lotosowe stopy, włosy na ciałach stawały dęba z miłości. Na niebie i w mieście pieśń, muzyka i okrzyki zwycięstwa zdawały się tryskać i rozchodzić we wszystkich kierunkach. Te lotosowe stopy na zawsze przebywają w jeziorze serca Śiwy, wroga Kamy; a samo ich jednorazowe wspomnienie oczyszcza umysł, i wszystkie grzechy wieku Kali uciekają. Dotykając ich, żona mędrca, która była pogrążona w grzechu, osiągnęła najwyższy stan; bogowie opisują nektar tych stóp, które Śambhu nosi na swojej głowie, jako samą granicę czystości. Mędrcy i jogisi, czyniąc swoje umysły jak pszczoły, służą tym stopyom i osiągają upragniony cel. Dżanaka, szczęśliwe naczynie losu, obmył te same stopy, a wszyscy wołali: «Zwycięstwo, zwycięstwo!» Dwaj nauczyciele rodowi złączyli dłonie pana młodego i dziewicy i odrecytowali rodowód. Złączenie rąk się dokonało, a Brahma, bogowie, ludzie i mędrcy, widząc to, napełnili się radością. Widząc oblubieńca, sam korzeń szczęścia, para królewska drżała z dreszczu, włosy na ciele stawały dęba, a ich serca skakały z zachwytu. Zgodnie ze zwyczajem świata i Wed, ozdoba królów wydała swoją córkę za mąż. Jak Himawan dał Giridżę Maheszy, a Ocean dał Śri Hariemu, tak Dżanaka ofiarował Sitę Ramie, a nowa i piękna sława rozeszła się po świecie. Jak mógłby zanosić prośby? Ciemnoskóra postać przed nim uczyniła Widehę prawdziwie bezcielesną. Po złożeniu ofiary ogniowej według rytuału węzeł został zawiązany, a okrążenia się zaczęły.
Doha 324
जय धुनि बंदी बेद धुनि मंगल गान निसान।सुनि हरषहिं बरषहिं बिबुध सुरतरु सुमन सुजान।।324।।
jaya dhuni baṁdī beda dhuni maṁgala gāna nisāna |suni haraṣahiṁ baraṣahiṁ bibudha surataru sumana sujāna ||324||
Z okrzykami zwycięstwa, błogosławieństwami, śpiewami wedyjskimi, pomyślnymi pieśniami i bębnami, mądrzy bogowie radowali się i zsyłali kwiaty z niebiańskich drzew.
Ćaupai 325.1-5
कुअँरु कुअँरि कल भावँरि देहीं।नयन लाभु सब सादर लेहीं।।
जाइ न बरनि मनोहर जोरी।जो उपमा कछु कहौं सो थोरी।।
राम सीय सुंदर प्रतिछाहीं।जगमगात मनि खंभन माहीं।।
मनहुँ मदन रति धरि बहु रूपा।देखत राम बिआहु अनूपा।।
दरस लालसा सकुच न थोरी।प्रगटत दुरत बहोरि बहोरी।।
भए मगन सब देखनिहारे।जनक समान अपान बिसारे।।
प्रमुदित मुनिन्ह भावँरी फेरी।नेगसहित सब रीति निबेरीं।।
राम सीय सिर सेंदुर देहीं।सोभा कहि न जाति बिधि केहीं।।
अरुन पराग जलजु भरि नीकें।ससिहि भूष अहि लोभ अमी कें।।
बहुरि बसिष्ठ दीन्ह अनुसासन।बरु दुलहिनि बैठे एक आसन।।
kuãru kuãri kala bhāvãri dehīṁ |nayana lābhu saba sādara lehīṁ ||
jāi na barani manohara jorī |jo upamā kachu kahauṁ so thorī ||
rāma sīya suṁdara pratichāhīṁ |jagamagāta mani khaṁbhana māhīṁ ||
manahũ madana rati dhari bahu rūpā |dekhata rāma biāhu anūpā ||
darasa lālasā sakuca na thorī |pragaṭata durata bahori bahorī ||
bhae magana saba dekhanihāre |janaka samāna apāna bisāre ||
pramudita muninha bhāvãrī pherī |negasahita saba rīti niberīṁ ||
rāma sīya sira seṁdura dehīṁ |sobhā kahi na jāti bidhi kehīṁ ||
aruna parāga jalaju bhari nīkeṁ |sasihi bhūṣa ahi lobha amī keṁ ||
bahuri basiṣṭha dīnha anusāsana |baru dulahini baiṭhe eka āsana ||
Książęta i księżniczki odbywali swoje pełne gracji okrążenia, a wszyscy widzowie z czcią chłonęli widok swoimi oczami. Ta czarująca para nie daje się opisać; jakiekolwiek porównanie mógłbym przytoczyć, byłoby ono niewystarczające. Piękne odbicia Ramy i Sity lśniły i iskrzyły się w kolumnach zdobionych klejnotami. Było jakby Kama i Rati przybrali wiele postaci, aby ujrzeć niezrównane wesele Ramy. Ich tęsknota za widokiem była wielka, a ich wstydliwość nie była mała, toteż Kama i Rati pojawiali się i ukrywali wciąż na nowo. Wszyscy widzowie byli pochłonięci rozkoszą, a jak Dżanaka zapomnieli o sobie samych. Mędrcy, pełni radości, kazali parom odbyć okrążenia i wypełnili wszystkie obrzędy wraz ze zwyczajowymi darami. Rama nałożył cynober na przedziałek Sity, a piękno tego nie może być opisane przez nikogo, nawet przez Brahme. Jego lotosowa dłoń była dobrze napełniona czerwonym proszkiem, a było to tak, jakby wąż, łaknący nektaru, przyozdabiał księżyc. Następnie Waszisztha wydał swoje polecenie, a oblubieniec i oblubienica zasiedli razem na jednym siedzeniu.
Chhand 325.1-4
बैठे बरासन रामु जानकि मुदित मन दसरथु भए।तनु पुलक पुनि पुनि देखि अपनें सुकृत सुरतरु फल नए।।
भरि भुवन रहा उछाहु राम बिबाहु भा सबहीं कहा।केहि भाँति बरनि सिरात रसना एक यहु मंगलु महा।।1।।
तब जनक पाइ बसिष्ठ आयसु ब्याह साज सँवारि कै।माँडवी श्रुतिकीरति उरमिला कुअँरि लईं हँकारि के।।
कुसकेतु कन्या प्रथम जो गुन सील सुख सोभामई।सब रीति प्रीति समेत करि सो ब्याहि नृप भरतहि दई।।2।।
जानकी लघु भगिनी सकल सुंदरि सिरोमनि जानि कै।सो तनय दीन्ही ब्याहि लखनहि सकल बिधि सनमानि कै।।
जेहि नामु श्रुतकीरति सुलोचनि सुमुखि सब गुन आगरी।सो दई रिपुसूदनहि भूपति रूप सील उजागरी।।3।।
अनुरुप बर दुलहिनि परस्पर लखि सकुच हियँ हरषहीं।सब मुदित सुंदरता सराहहिं सुमन सुर गन बरषहीं।।
सुंदरी सुंदर बरन्ह सह सब एक मंडप राजहीं।जनु जीव उर चारिउ अवस्था बिमुन सहित बिराजहीं।।4।।
baiṭhe barāsana rāmu jānaki mudita mana dasarathu bhae |tanu pulaka puni puni dekhi apaneṁ sukṛta surataru phala nae ||
bhari bhuvana rahā uchāhu rāma bibāhu bhā sabahīṁ kahā |kehi bhā̃ti barani sirāta rasanā eka yahu maṁgalu mahā ||1||
taba janaka pāi basiṣṭha āyasu byāha sāja sãvāri kai |mā̃ḍavī śrutikīrati uramilā kuãri laīṁ hãkāri ke ||
kusaketu kanyā prathama jo guna sīla sukha sobhāmaī |saba rīti prīti sameta kari so byāhi nṛpa bharatahi daī ||2||
jānakī laghu bhaginī sakala suṁdari siromani jāni kai |so tanaya dīnhī byāhi lakhanahi sakala bidhi sanamāni kai ||
jehi nāmu śrutakīrati sulocani sumukhi saba guna āgarī |so daī ripusūdanahi bhūpati rūpa sīla ujāgarī ||3||
anurupa bara dulahini paraspara lakhi sakuca hiyã haraṣahīṁ |saba mudita suṁdaratā sarāhahiṁ sumana sura gana baraṣahīṁ ||
suṁdarī suṁdara baranha saha saba eka maṁḍapa rājahīṁ |janu jīva ura cāriu avasthā bimuna sahita birājahīṁ ||4||
Rama i Janaki zasiedli na szlachetnym tronie, a Dasharatha rad był w sercu. Jego ciało drżało wciąż na nowo, gdy widział świeże owoce swoich własnych dobrych uczynków, jak nowe owoce na drzewie raju. Radość wypełniła cały świat; wszyscy mówili: "Wesele Ramy zostało odbyte." Jak mogę to opisać? Mam tylko jeden język, a to wielkie święto radości jest niezmierzone. Wtedy Janaka, otrzymawszy rozkaz Wasiszthy, przygotował i przyozdobił wszystko, co było potrzebne na wesela, i wezwał księżniczki Mandawi, Shrutakirti i Urmilę. Córka Kuszaketu, która była pierwszą wśród nich i pełna cnoty, dobrego prowadzenia, szczęścia i piękna, tę król wydał za mąż za Bharatę, wykonując wszystkie obrzędy z miłością. Wiedząc, że młodsza siostra Janaki była najdroższą perłą wszystkich pięknych kobiet, wydał ją za mąż za Lakszmanę, oddając mu cześć na wszelki sposób. Ta o imieniu Shrutakirti, o pięknych oczach i pięknej twarzy, skarbnica wszelkich cnót, jaśniejąca pięknością i dobrym charakterem, tę król dał Szatrughnie. Widząc się nawzajem, oblubieńcy i oblubienice, każda para do siebie dopasowana, radowali się w sercach ze skromną wstydliwością. Wszyscy byli radośni i chwalili ich piękno, a orszak bogów spuszczał deszcz kwiatów. Piękne oblubienice ze swoimi przystojnymi oblubieńcami lśnili wszyscy razem w jednym pawilonie, jakby cztery stany duszy przybyły zamieszkać w sercu wraz ze swoim Panem.
Doha 325
मुदित अवधपति सकल सुत बधुन्ह समेत निहारि।जनु पार महिपाल मनि क्रियन्ह सहित फल चारि।।325।।
mudita avadhapati sakala suta badhunha sameta nihāri |janu pāra mahipāla mani kriyanha sahita phala cāri ||325||
Władca Awadh napełnił się radością, widząc wszystkich swoich synów wraz z ich żonami. Było to tak, jakby ten klejnot wśród królów osiągnął cztery owoce życia wraz z obrzędami, które je przynoszą.
Ćaupai 326.1-4
जसि रघुबीर ब्याह बिधि बरनी।सकल कुअँर ब्याहे तेहिं करनी।।
कहि न जाइ कछु दाइज भूरी।रहा कनक मनि मंडपु पूरी।।
कंबल बसन बिचित्र पटोरे।भाँति भाँति बहु मोल न थोरे।।
गज रथ तुरग दास अरु दासी।धेनु अलंकृत कामदुहा सी।।
बस्तु अनेक करिअ किमि लेखा।कहि न जाइ जानहिं जिन्ह देखा।।
लोकपाल अवलोकि सिहाने।लीन्ह अवधपति सबु सुखु माने।।
दीन्ह जाचकन्हि जो जेहि भावा।उबरा सो जनवासेहिं आवा।।
तब कर जोरि जनकु मृदु बानी।बोले सब बरात सनमानी।।
jasi raghubīra byāha bidhi baranī |sakala kuãra byāhe tehiṁ karanī ||
kahi na jāi kachu dāija bhūrī |rahā kanaka mani maṁḍapu pūrī ||
kaṁbala basana bicitra paṭore |bhā̃ti bhā̃ti bahu mola na thore ||
gaja ratha turaga dāsa aru dāsī |dhenu alaṁkṛta kāmaduhā sī ||
bastu aneka karia kimi lekhā |kahi na jāi jānahiṁ jinha dekhā ||
lokapāla avaloki sihāne |līnha avadhapati sabu sukhu māne ||
dīnha jācakanhi jo jehi bhāvā |ubarā so janavāsehiṁ āvā ||
taba kara jori janaku mṛdu bānī |bole saba barāta sanamānī ||
W taki sam sposób, w jaki opisano obrzęd zaślubin Ramy, w ten sam sposób wszyscy książęta zostali żenaci. Obfitego posagu nie da się opisać; pawilon był pełen złota i klejnotów. Były tam koce, szaty i cudowne jedwabie wszelkiego rodzaju, wielkiej wartości, nie tanie. Słonie, rydwany, konie, słudzy i służące, oraz krowy przybrane ozdobami, jak krowa spełniająca życzenia. Jakże sporządzić rachunek wielu dóbr? Tylko ci, którzy je widzieli, mogą wiedzieć, bo nie da się ich opisać. Strażnicy światów patrzyli na to i wypełniali się pragnieniem. Pan Avadh przyjął to wszystko i radował się. Dał żebrakom, co każdy z nich pragnął, a to, co pozostało, zostało zaniesione do kwater gości. Wtedy Janaka, złożonymi rękami i łagodnym głosem, przemówił, uczciwszy cały orszak weselny.
Chhand 326.1-4
सनमानि सकल बरात आदर दान बिनय बड़ाइ कै।प्रमुदित महा मुनि बृंद बंदे पूजि प्रेम लड़ाइ कै।।
सिरु नाइ देव मनाइ सब सन कहत कर संपुट किएँ।सुर साधु चाहत भाउ सिंधु कि तोष जल अंजलि दिएँ।।1।।
कर जोरि जनकु बहोरि बंधु समेत कोसलराय सों।बोले मनोहर बयन सानि सनेह सील सुभाय सों।।
संबंध राजन रावरें हम बड़े अब सब बिधि भए।एहि राज साज समेत सेवक जानिबे बिनु गथ लए।।2।।
ए दारिका परिचारिका करि पालिबीं करुना नई।अपराधु छमिबो बोलि पठए बहुत हौं ढीट्यो कई।।
पुनि भानुकुलभूषन सकल सनमान निधि समधी किए।कहि जाति नहिं बिनती परस्पर प्रेम परिपूरन हिए।।3।।
बृंदारका गन सुमन बरिसहिं राउ जनवासेहि चले।दुंदुभी जय धुनि बेद धुनि नभ नगर कौतूहल भले।।
तब सखीं मंगल गान करत मुनीस आयसु पाइ कै।दूलह दुलहिनिन्ह सहित सुंदरि चलीं कोहबर ल्याइ कै।।4।।
sanamāni sakala barāta ādara dāna binaya baṛāi kai |pramudita mahā muni bṛṁda baṁde pūji prema laṛāi kai ||
siru nāi deva manāi saba sana kahata kara saṁpuṭa kiẽ |sura sādhu cāhata bhāu siṁdhu ki toṣa jala aṁjali diẽ ||1||
kara jori janaku bahori baṁdhu sameta kosalarāya soṁ |bole manohara bayana sāni saneha sīla subhāya soṁ ||
saṁbaṁdha rājana rāvareṁ hama baṛe aba saba bidhi bhae |ehi rāja sāja sameta sevaka jānibe binu gatha lae ||2||
e dārikā paricārikā kari pālibīṁ karunā naī |aparādhu chamibo boli paṭhae bahuta hauṁ ḍhīṭyo kaī ||
puni bhānukulabhūṣana sakala sanamāna nidhi samadhī kie |kahi jāti nahiṁ binatī paraspara prema paripūrana hie ||3||
bṛṁdārakā gana sumana barisahiṁ rāu janavāsehi cale |duṁdubhī jaya dhuni beda dhuni nabha nagara kautūhala bhale ||
taba sakhīṁ maṁgala gāna karata munīsa āyasu pāi kai |dūlaha dulahininha sahita suṁdari calīṁ kohabara lyāi kai ||4||
Uczciwszy cały orszak weselny szacunkiem, darami, pokorną uprzejmością i pochwałą, Janaka, ogromnie rad, oddał cześć i pozdrowił zgromadzenie wielkich mędrców, przyciągając ich do siebie z miłością. Skłoniwszy głowę i przebłagawszy bogów, przemówił do nich wszystkich z złożonymi dłońmi w błaganiu: bogowie i święci pragną jedynie nabożeństwa; czy ocean może być zadowolony garścią wody ofiarowanej w dłoniach? Wtedy Janaka, wraz z bratem, złożył dłonie i przemówił do króla Kosali czarującymi słowami, przesiąkniętymi naturalnym afektem i łagodnością jego usposobienia. «O królu, przez ten sojusz z tobą staliśmy się teraz wielcy na wszelki sposób. Uznaj nas, wraz z tym królestwem i całym jego bogactwem, za twoich sług, do wzięcia bez żadnej zapłaty.» «Weź te dziewczęta za swoje służebnice i ochraniaj je świeżą dobrocią. Wybacz mi przewinę, że cię tu wezwałem; byłem bardzo zuchwały.» Następnie ozdoba rodu słonecznego z kolei uczcił swojego nowego krewnego, ojca panny młodej swego syna, na wszelki sposób, jako skarb honoru. Ich wzajemne uprzejmości nie dają się opisać, gdyż ich serca były pełne miłości po brzegi. Zastępy bogów zsyłały deszcz kwiatów, a król Dasharatha udał się do kwatery orszaku weselnego. Rozbrzmiewały dźwięki bębnów, okrzyki zwycięstwa i śpiew Wed, a na niebie i w mieście radosne poruszenie świętowania. Wtedy niewiasty towarzyszki, śpiewając pomyślne pieśni i otrzymawszy pozwolenie pana mędrców, poprowadziły oblubieńców wraz z oblubienicami do komnaty poślubnej, a piękne niewiasty poszły wraz z nimi.
Doha 326
पुनि पुनि रामहि चितव सिय सकुचति मनु सकुचै न।हरत मनोहर मीन छबि प्रेम पिआसे नैन।।326।।
puni puni rāmahi citava siya sakucati manu sakucai na |harata manohara mīna chabi prema piāse naina ||326||
Wciąż i wciąż Sita spoglądała na Ramę; wstydziła się, lecz jej serce nie znało wstydu. Jej oczy, spragnione miłości, były tak piękne, że przewyższały urok ryb.
Ćaupai 327.1-5
स्याम सरीरु सुभायँ सुहावन।सोभा कोटि मनोज लजावन।।
जावक जुत पद कमल सुहाए।मुनि मन मधुप रहत जिन्ह छाए।।
पीत पुनीत मनोहर धोती।हरति बाल रबि दामिनि जोती।।
कल किंकिनि कटि सूत्र मनोहर।बाहु बिसाल बिभूषन सुंदर।।
पीत जनेउ महाछबि देई।कर मुद्रिका चोरि चितु लेई।।
सोहत ब्याह साज सब साजे।उर आयत उरभूषन राजे।।
पिअर उपरना काखासोती।दुहुँ आँचरन्हि लगे मनि मोती।।
नयन कमल कल कुंडल काना।बदनु सकल सौंदर्ज निधाना।।
सुंदर भृकुटि मनोहर नासा।भाल तिलकु रुचिरता निवासा।।
सोहत मौरु मनोहर माथे।मंगलमय मुकुता मनि गाथे।।
syāma sarīru subhāyã suhāvana |sobhā koṭi manoja lajāvana ||
jāvaka juta pada kamala suhāe |muni mana madhupa rahata jinha chāe ||
pīta punīta manohara dhotī |harati bāla rabi dāmini jotī ||
kala kiṁkini kaṭi sūtra manohara |bāhu bisāla bibhūṣana suṁdara ||
pīta janeu mahāchabi deī |kara mudrikā cori citu leī ||
sohata byāha sāja saba sāje |ura āyata urabhūṣana rāje ||
piara uparanā kākhāsotī |duhũ ā̃caranhi lage mani motī ||
nayana kamala kala kuṁḍala kānā |badanu sakala sauṁdarja nidhānā ||
suṁdara bhṛkuṭi manohara nāsā |bhāla tilaku ruciratā nivāsā ||
sohata mauru manohara māthe |maṁgalamaya mukutā mani gāthe ||
Jego ciemne ciało było piękne z natury; jego blask zawstydzał miliony bogów miłości. Jego stopy lotosu były piękne z bransoletami; umysły mędrców, jak pszczoły, zawsze unosiły się nad nimi. Jego żółta, święta i urocza dhota lśniła; nosiła piękno słońca i błyskawicy. Jego pas był przyozdobiony uroczywym pasem z drobnych dzwoneczków; jego ramiona były szerokie i pięknie przyozdobione. Jego żółta święta nić dawała wielkie piękno; pierścień na jego dłoni kradł serce. Lśnił przyozdobiony wszystkimi ozdobami weselnymi; jego pierś była zdobiona naszyjnikiem. Jego wierzchnia szata była żółta; brzegi obu szat były wysadzane perłami i klejnotami. Jego oczy lotosu i uszy były przyozdobione kolczykami; jego twarz była skarbnicą całego piękna. Jego piękne brwi i uroczy nos, jego czoło z tilakiem, były siedzibą blasku. Jego urocza głowa była przyozdobiona koroną; była pomyślna i wysadzana perłami i klejnotami.
Chhand 327.1-4
गाथे महामनि मौर मंजुल अंग सब चित चोरहीं।पुर नारि सुर सुंदरीं बरहि बिलोकि सब तिन तोरहीं।।
मनि बसन भूषन वारि आरति करहिं मंगल गावहिं।सुर सुमन बरिसहिं सूत मागध बंदि सुजसु सुनावहीं।।1।।
कोहबरहिं आने कुँअर कुँअरि सुआसिनिन्ह सुख पाइ कै।अति प्रीति लौकिक रीति लागीं करन मंगल गाइ कै।।
लहकौरि गौरि सिखाव रामहि सीय सन सारद कहैं।रनिवासु हास बिलास रस बस जन्म को फलु सब लहैं।।2।।
निज पानि मनि महुँ देखिअति मूरति सुरूपनिधान की।चालति न भुजबल्ली बिलोकनि बिरह भय बस जानकी।।
कौतुक बिनोद प्रमोदु प्रेमु न जाइ कहि जानहिं अलीं।बर कुअँरि सुंदर सकल सखीं लवाइ जनवासेहि चलीं।।3।।
तेहि समय सुनिअ असीस जहँ तहँ नगर नभ आनँदु महा।चिरु जिअहुँ जोरीं चारु चारयो मुदित मन सबहीं कहा।।
जोगीन्द्र सिद्ध मुनीस देव बिलोकि प्रभु दुंदुभि हनी।चले हरषि बरषि प्रसून निज निज लोक जय जय जय भनी।।4।।
gāthe mahāmani maura maṁjula aṁga saba cita corahīṁ |pura nāri sura suṁdarīṁ barahi biloki saba tina torahīṁ ||
mani basana bhūṣana vāri ārati karahiṁ maṁgala gāvahiṁ |sura sumana barisahiṁ sūta māgadha baṁdi sujasu sunāvahīṁ ||1||
kohabarahiṁ āne kũara kũari suāsininha sukha pāi kai |ati prīti laukika rīti lāgīṁ karana maṁgala gāi kai ||
lahakauri gauri sikhāva rāmahi sīya sana sārada kahaiṁ |ranivāsu hāsa bilāsa rasa basa janma ko phalu saba lahaiṁ ||2||
nija pāni mani mahũ dekhiati mūrati surūpanidhāna kī |cālati na bhujaballī bilokani biraha bhaya basa jānakī ||
kautuka binoda pramodu premu na jāi kahi jānahiṁ alīṁ |bara kuãri suṁdara sakala sakhīṁ lavāi janavāsehi calīṁ ||3||
tehi samaya sunia asīsa jahã tahã nagara nabha ānãdu mahā |ciru jiahũ jorīṁ cāru cārayo mudita mana sabahīṁ kahā ||
jogīndra siddha munīsa deva biloki prabhu duṁdubhi hanī |cale haraṣi baraṣi prasūna nija nija loka jaya jaya jaya bhanī ||4||
Korona wysadzana wielkimi klejnotami i każda wdzięczna część jego ciała kradły wszystkie serca. Kobiety miasta i niebiańskie piękności, patrząc na oblubieńca, wszystkie łamały źdźbła trawy, by odgonić zły wzrok. Machając klejnotami, szatami i ozdobami wokół niego jako ofertą, odprawiały rytuał z lampą i śpiewały pomyślne pieśni. Bogowie zsyłali deszcz kwiatów, a bardowie, minstrelowie i panegiryści głosili jego sławną chwałę. Książęta i księżniczki zostali zaprowadzeni do komnaty weselnej, ku radości mężatek, które z wielką miłością rozpoczęły odprawiać świeckie obrzędy, śpiewając pomyślne pieśni. Gauri pouczyła Ramę o obrzędzie karmienia kęsami, a Sarada pouczyła Sitę. Komnaty kobiet, oddane rozkoszy śmiechu i zabawy, wszystkie zyskały owoc swego życia. W klejnocie na własnej dłoni Janaki ujrzała obraz Pana, skarbu piękna. Z obawy przed utratą widoku nie poruszyła swym ramieniem podobnym do winorośli ani nie odwróciła wzroku. Zabawa, wesołość, radość i miłość nie dawały się wyrazić; tylko jej przyjaciółki je rozumiały. Wtedy wszystkie piękne towarzyszki zaprowadziły oblubieńców i oblubienice do kwater gościnnych. W tym czasie wszędzie słychać było błogosławieństwa, a w mieście i na niebie panowała wielka radość. Wszyscy z radosnymi sercami mówili: «Niech czworo pięknych par żyje długo!» Władcy joginów, siddhowie, władcy mędrców i bogowie, ujrzawszy Pana, uderzali w swoje bębny. Radując się i zsyłając deszcz kwiatów, udali się do własnych królestw, wołając: «Zwycięstwo, zwycięstwo, zwycięstwo!»
Doha 327
सहित बधूटिन्ह कुअँर सब तब आए पितु पास।सोभा मंगल मोद भरि उमगेउ जनु जनवास।।327।।
sahita badhūṭinha kuãra saba taba āe pitu pāsa |sobhā maṁgala moda bhari umageu janu janavāsa ||327||
Wtedy wszyscy książęta przybyli ze swoimi żonami do swojego ojca, a dom gościnny zdawał się przepełniać, wypełniony blaskiem, pomyślnością i radością.
Ćaupai 328.1-4
पुनि जेवनार भई बहु भाँती।पठए जनक बोलाइ बराती।।
परत पाँवड़े बसन अनूपा।सुतन्ह समेत गवन कियो भूपा।।
सादर सबके पाय पखारे।जथाजोगु पीढ़न्ह बैठारे।।
धोए जनक अवधपति चरना।सीलु सनेहु जाइ नहिं बरना।।
बहुरि राम पद पंकज धोए।जे हर हृदय कमल महुँ गोए।।
तीनिउ भाई राम सम जानी।धोए चरन जनक निज पानी।।
आसन उचित सबहि नृप दीन्हे।बोलि सूपकारी सब लीन्हे।।
सादर लगे परन पनवारे।कनक कील मनि पान सँवारे।।
puni jevanāra bhaī bahu bhā̃tī |paṭhae janaka bolāi barātī ||
parata pā̃vaṛe basana anūpā |sutanha sameta gavana kiyo bhūpā ||
sādara sabake pāya pakhāre |jathājogu pīṛhanha baiṭhāre ||
dhoe janaka avadhapati caranā |sīlu sanehu jāi nahiṁ baranā ||
bahuri rāma pada paṁkaja dhoe |je hara hṛdaya kamala mahũ goe ||
tīniu bhāī rāma sama jānī |dhoe carana janaka nija pānī ||
āsana ucita sabahi nṛpa dīnhe |boli sūpakārī saba līnhe ||
sādara lage parana panavāre |kanaka kīla mani pāna sãvāre ||
Następnie przygotowano wielką ucztę z wieloma rodzajami potraw, a Janaka posłał, by wezwać gości weselnych. Niezrównane tkaniny rozpostarto jako dywany wzdłuż drogi, a król wyruszył wraz ze swoimi synami. Z szacunkiem obmył stopy wszystkim i posadził ich na stołkach stosownie do ich rangi. Janaka obmył stopy pana Ajodhji; jego łagodność i miłość nie dają się opisać. Następnie obmył lotosowe stopy Ramy, które Śiwa ukrywa w lotosie swego serca. Uznając trzech braci za równych Ramie, Janaka obmył ich stopy własnymi rękami. Król dał im wszystkim odpowiednie miejsca, a wezwawszy kucharzy wziął ich wszystkich pod swą opiekę. Z troską zaczęto rozkładać liściowe talerze, zdobione klejnotami na kształt liści i łączone złotymi szpilkami.
Doha 328
सूपोदन सुरभी सरपि सुंदर स्वादु पुनीत।छन महुँ सब कें परुसि गे चतुर सुआर बिनीत।।328।।
sūpodana surabhī sarapi suṁdara svādu punīta |chana mahũ saba keṁ parusi ge catura suāra binīta ||328||
Zupa z soczewicy i ryż, z pachnącym ghee, piękne, pyszne i czyste: w mgnieniu oka zręczni i uprzejmi kucharze podali to wszystkim.
Ćaupai 329.1-4
पंच कवल करि जेवन लअगे।गारि गान सुनि अति अनुरागे।।
भाँति अनेक परे पकवाने।सुधा सरिस नहिं जाहिं बखाने।।
परुसन लगे सुआर सुजाना।बिंजन बिबिध नाम को जाना।।
चारि भाँति भोजन बिधि गाई।एक एक बिधि बरनि न जाई।।
छरस रुचिर बिंजन बहु जाती।एक एक रस अगनित भाँती।।
जेवँत देहिं मधुर धुनि गारी।लै लै नाम पुरुष अरु नारी।।
समय सुहावनि गारि बिराजा।हँसत राउ सुनि सहित समाजा।।
एहि बिधि सबहीं भौजनु कीन्हा।आदर सहित आचमनु दीन्हा।।
paṁca kavala kari jevana laage |gāri gāna suni ati anurāge ||
bhā̃ti aneka pare pakavāne |sudhā sarisa nahiṁ jāhiṁ bakhāne ||
parusana lage suāra sujānā |biṁjana bibidha nāma ko jānā ||
cāri bhā̃ti bhojana bidhi gāī |eka eka bidhi barani na jāī ||
charasa rucira biṁjana bahu jātī |eka eka rasa aganita bhā̃tī ||
jevãta dehiṁ madhura dhuni gārī |lai lai nāma puruṣa aru nārī ||
samaya suhāvani gāri birājā |hãsata rāu suni sahita samājā ||
ehi bidhi sabahīṁ bhaujanu kīnhā |ādara sahita ācamanu dīnhā ||
Po wzięciu pięciu rytualnych kęsów zaczęli jeść, a słuchając piosenek żartobliwych wyzwisk, napełnili się rozkoszą. Potrawy wielu rodzajów były rozstawione, równe nektarowi, więcej niż można opisać. Zręczni słudzy zaczęli podawać; z wielu rodzajów smacznych potraw, kto mógłby poznać wszystkie ich nazwy? Powiedziane jest, że pożywienie jest czterech rodzajów według reguł, a każdy rodzaj z osobna nie może być w pełni opisany. Były pyszne potrawy wielu rodzajów, o sześciu smakach, a każdy smak występował w niezliczonych odmianach. Jedząc, śpiewali słodkogłosymi piosenki wyzwisk, powtarzając wciąż imiona mężczyzn i kobiet. Piosenki wyzwisk pasowały do okazji i jaśniały urokiem; słysząc je, król śmiał się wraz z całym zgromadzeniem. W ten sposób wszyscy skończyli swój posiłek, a dano im z szacunkiem wodę do wypłukania ust.
Doha 329
देइ पान पूजे जनक दसरथु सहित समाज।जनवासेहि गवने मुदित सकल भूप सिरताज।।329।।
dei pāna pūje janaka dasarathu sahita samāja |janavāsehi gavane mudita sakala bhūpa siratāja ||329||
Janaka podał liść betelu i uczcił Dasarathę wraz z całą jego świtą; następnie klejnot korony wszystkich królów, rad, udał się do kwatery przygotowanej dla gości weselnych.
परंपरागत मान्यता में विवाह-प्रसंग का पाठ ‘गृहस्थ-धर्म की शुद्धि’, दांपत्य-सौहार्द, कुल-समन्वय, और मंगल-कर्मों की सिद्धि देता है। विशेषतः ‘पद-पखारन/पाणिग्रहण/होम’ के वर्णन का श्रवण मन को ‘लोक-रस’ से उठाकर ‘हरि-रस’ में स्थिर करता है—विघ्न-शमन, सद्बुद्धि, और प्रेम-भक्ति की वृद्धि।
सामान्यतः विवाह/मंगल-प्रसंग में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-संकीर्तन) या ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-स्मरण समपुट रूप में जोड़ा जाता है। कुछ परंपराओं में गौरी-गणपति पूजन-संदर्भ हेतु ‘गौरी गणपति’ मंगलाचरण/‘विघ्न हरन मंगल करन’ की आवृत्ति भी की जाती है।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.