Opening the text
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ से ‘भक्ति का समाज’ तक। बालकाण्ड में राम-नाम और राम-रूप का प्रथम स्थापन होता है; यहाँ विवाह-लीला ‘सगुण’ की साकार मधुरता के द्वारा जीव को ‘निरगुण’ सत्य की ओर उन्मुख करती है—लोक-रीति (वैदिक/लौकिक) के अनुशासन में प्रेम का शुद्धीकरण। यह चरण साधक को बताता है कि मुक्ति का द्वार ‘मंगल-आचार’ और ‘समधी-भाव’ (समता, आदर, विनय) से खुलता है।
Ten epizód przemienia „słodką rozkosz miłości” w altanie ślubnej w Maṅgala-dharmę. Główna rasa to Madhura i Adbhuta, oparta na fundamencie Śānty: równe sercem więź Dżanaki i Daśarathy jako teściów, deszcze boskich kwiatów oraz błogosławieństwa mędrców zmieniają świeckie święto w festiwal dharmy. Tutaj Tulasī przekształca opisy piękna (postać, odzież, ozdoby, przysmaki, dary) w podręcznik sādhany: obmycie stóp, madhuparka, homa, pāṇigrahaṇa, okrążanie ognia, każde staje się szczeblem drabiny, oczyszczając przyjemność zmysłów, uniżając ego i ubóstwiając relacje (Dżanaka czczący Rāmę jako „równego Īśy”). W ten sposób rasa Saguṇa līlā ostatecznie wskazuje na prawdę Nirguṇy: te same Stopy, które zwyciężają Kāmę (wroga umysłu), są również niszczycielami plamy Kali.
Verse 667 (चौपाई)
मिले जनकु दसरथु अति प्रीतीं। करि बैदिक लौकिक सब रीतीं।। मिलत महा दोउ राज बिराजे। उपमा खोजि खोजि कबि लाजे।। लही न कतहुँ हारि हियँ मानी। इन्ह सम एइ उपमा उर आनी।। सामध देखि देव अनुरागे। सुमन बरषि जसु गावन लागे।। जगु बिरंचि उपजावा जब तें। देखे सुने ब्याह बहु तब तें।। सकल भाँति सम साजु समाजू। सम समधी देखे हम आजू।। देव गिरा सुनि सुंदर साँची। प्रीति अलौकिक दुहु दिसि माची।। देत पाँवड़े अरघु सुहाए। सादर जनकु मंडपहिं ल्याए।।
Dżanaka i Daszaratha spotkali się z wielką miłością, przestrzegając wszystkich wedyjskich i świeckich zwyczajów. Dwaj wielcy królowie spotkali się i jaśnieli chwałą; poeci, szukając porównań, zawstydzeni są. Nie znaleźli porównania, które zadowoliłoby serce; przywieźli to podobieństwo na myśl: "Tacy jak ci dwaj". Widząc przymierze, bogowie napełnieni zostali miłością; sypali kwiaty i zaczęli śpiewać pochwały. Odkąd Brahma stworzył świat, wiele ślubów widziano i słyszano od tamtego czasu. Na każdy sposób, podobne przygotowania i zgromadzenie, podobni teściowie, widzieliśmy dzisiaj. Słysząc słowa bogów, piękna Saczi pomyślała: "Nadzwyczajna miłość powstała po obu stronach". Dżanaka, z czcią, wprowadził ich do pawilonu, dając im miejsca i ofiarując odpowiednie dary.
Verse 668 (छंद)
मंडपु बिलोकि बिचीत्र रचनाँ रुचिरताँ मुनि मन हरे।। निज पानि जनक सुजान सब कहुँ आनि सिंघासन धरे।। कुल इष्ट सरिस बसिष्ट पूजे बिनय करि आसिष लही। कौसिकहि पूजत परम प्रीति कि रीति तौ न परै कही।।
Patrząc na pawilon o cudownym kształcie, serca mędrców zostały oczarowane jego pięknem. Mądry Dżanaka przyniósł i ustawił tron dla każdego własną ręką. Wasisztha, jak bóstwo rodzinne, został uczczony; z pokorą przyjął błogosławieństwa. Wiśwamitra został uczczony z najwyższą miłością; o jakiej czci można mówić?
Verse 669 (दोहा/सोरठा)
बामदेव आदिक रिषय पूजे मुदित महीस। दिए दिब्य आसन सबहि सब सन लही असीस।।320।।
Agastja i inni mędrcy zostali uczczeni z radością przez króla. Dał boskie siedzenia wszystkim, a wszyscy otrzymali błogosławieństwa.
Verse 670 (चौपाई)
बहुरि कीन्ह कोसलपति पूजा। जानि ईस सम भाउ न दूजा।। कीन्ह जोरि कर बिनय बड़ाई। कहि निज भाग्य बिभव बहुताई।। पूजे भूपति सकल बराती। समधि सम सादर सब भाँती।। आसन उचित दिए सब काहू। कहौं काह मूख एक उछाहू।। सकल बरात जनक सनमानी। दान मान बिनती बर बानी।। बिधि हरि हरु दिसिपति दिनराऊ। जे जानहिं रघुबीर प्रभाऊ।। कपट बिप्र बर बेष बनाएँ। कौतुक देखहिं अति सचु पाएँ।। पूजे जनक देव सम जानें। दिए सुआसन बिनु पहिचानें।।
Ponownie Pan Kosali odbył cześć, wiedząc, że nie ma miłości równej miłości Pana. Złożył dłonie i zanosił wielkie prośby, opowiadając o własnym szczęściu i obfitym przepychu. Król uczcił wszystkich gości weselnych, z tą samą radością i szacunkiem na każdy sposób. Dał odpowiednie miejsca wszystkim; co więcej mogę powiedzieć? Moje serce raduje się. Dżanaka uczcił całą orszak weselny darami, czcią, prośbami i łaskawymi słowy. Brahma, Wisznu, Śiwa, panowie kierunków i słońce, wszyscy, którzy znają potęgę Pana Raghu. Przyjęli postać braminów i oglądali cud, znajdując go najprawdziwszym. Dżanaka czcił ich, wiedząc, że są bogami, i dał im wspaniałe miejsca bez ich rozpoznania.
Verse 671 (छंद)
पहिचान को केहि जान सबहिं अपान सुधि भोरी भई। आनंद कंदु बिलोकि दूलहु उभय दिसि आनँद मई।। सुर लखे राम सुजान पूजे मानसिक आसन दए। अवलोकि सीलु सुभाउ प्रभु को बिबुध मन प्रमुदित भए।।
Kto mógłby ich rozpoznać? Wszyscy byli pogrążeni w myślach o sobie, a noc była daleko posunięta. Widząc pana młodego, samo źródło radości, obie strony napełnione zostały weselem. Bogowie ujrzeli mądrego Ramę i czcili go w sercach, ofiarując mentalne miejsca. Widząc charakter i naturę Pana, serca mędrców napełnione zostały zachwytem.
Verse 672 (दोहा/सोरठा)
रामचंद्र मुख चंद्र छबि लोचन चारु चकोर। करत पान सादर सकल प्रेमु प्रमोदु न थोर।।321।।
Twarz Ramaczandry miała wdzięk księżyca, jego oczy były piękne jak oczy ptaka czakora. Wszyscy spożywali betel z czcią; ich miłość i radość były bezgraniczne.
Verse 673 (चौपाई)
समउ बिलोकि बसिष्ठ बोलाए। सादर सतानंदु सुनि आए।। बेगि कुअँरि अब आनहु जाई। चले मुदित मुनि आयसु पाई।। रानी सुनि उपरोहित बानी। प्रमुदित सखिन्ह समेत सयानी।। बिप्र बधू कुलबृद्ध बोलाईं। करि कुल रीति सुमंगल गाईं।। नारि बेष जे सुर बर बामा। सकल सुभायँ सुंदरी स्यामा।। तिन्हहि देखि सुखु पावहिं नारीं। बिनु पहिचानि प्रानहु ते प्यारीं।। बार बार सनमानहिं रानी। उमा रमा सारद सम जानी।। सीय सँवारि समाजु बनाई। मुदित मंडपहिं चलीं लवाई।।
Obserwując czas, Wasisztha zawołał; słysząc go, Szatananda przybył z czcią. "Idźcie szybko i przyprowadźcie księżniczkę teraz". Mędrcy odeszli, radośni z otrzymania rozkazu. Słysząc słowa, królowe radowały się wraz ze swymi mądrymi towarzyszkami. Wezwały kobiety bramińskie, starszyznę rodu, i zgodnie z rodzinnym zwyczajem śpiewały pomyślne pieśni. Boginie, które przybrały postać pięknych kobiet, wszystkie były piękne i ciemnoskóre z natury. Widząc je, kobiety odnalazły szczęście; nie rozpoznając ich, kochały je bardziej niż życie. Królowe czciły je raz po raz, znając je jako Umę, Ramę i Sharadę. Przyozdobiły Sitę i utworzyły procesję; radosne, zaprowadziły ją do pawilonu.
Verse 674 (छंद)
चलि ल्याइ सीतहि सखीं सादर सजि सुमंगल भामिनीं। नवसप्त साजें सुंदरी सब मत्त कुंजर गामिनीं।। कल गान सुनि मुनि ध्यान त्यागहिं काम कोकिल लाजहीं। मंजीर नूपुर कलित कंकन ताल गती बर बाजहीं।।
Idąc z towarzyszkami, przyprowadziły Sitę z czcią; piękne kobiety były przyozdobione wszystkimi pomyślnymi ozdobami. Siedemset pięknych kobiet wyruszyło, ich chód był jak chód słoni w rui. Słysząc ich śpiew, mędrcy porzucili medytację; kukułki miłości zawstydzone zostały. Bransolety, dzwonki i naramienniki na ich nadgarstkach grały muzykę, gdy poruszały się w wdzięcznym rytmie.
Verse 675 (दोहा/सोरठा)
सोहति बनिता बृंद महुँ सहज सुहावनि सीय। छबि ललना गन मध्य जनु सुषमा तिय कमनीय।।322।।
Sita jaśniała pośród zgromadzenia kobiet, piękna z natury. Jej uroda była jak wdzięk zgrabnej kobiety pośród mnóstwa panien.
Verse 676 (चौपाई)
सिय सुंदरता बरनि न जाई। लघु मति बहुत मनोहरताई।। आवत दीखि बरातिन्ह सीता।।रूप रासि सब भाँति पुनीता।। सबहि मनहिं मन किए प्रनामा। देखि राम भए पूरनकामा।। हरषे दसरथ सुतन्ह समेता। कहि न जाइ उर आनँदु जेता।। सुर प्रनामु करि बरसहिं फूला। मुनि असीस धुनि मंगल मूला।। गान निसान कोलाहलु भारी। प्रेम प्रमोद मगन नर नारी।। एहि बिधि सीय मंडपहिं आई। प्रमुदित सांति पढ़हिं मुनिराई।। तेहि अवसर कर बिधि ब्यवहारू। दुहुँ कुलगुर सब कीन्ह अचारू।।
Piękności Sity nie da się opisać; moje ograniczone zrozumienie nie może pojąć jej wielkiej urody. Widząc nadchodzący orszak weselny, Sita się ukazała, skarbnica piękna, czysta na wszelki sposób. Wszyscy skłonili się w sercach swoich; ujrzawszy Ramę, stali się spełnieni w swoich pragnieniach. Daszaratha radował się wraz ze swymi synami; radość w jego sercu nie może być opowiedziana. Bogowie zsyłali kwiaty w hołdzie, a mędrcy wypowiadali błogosławieństwa, korzeń wszelkiej pomyślności. Był śpiew, dźwięk bębnów i wielki zgiełk; mężczyźni i kobiety byli zanurzeni w miłości i rozkoszy. W ten sposób Sita przybyła do pawilonu; mędrcy, pełni radości i pokoju, recytowali święte wiersze. W tym momencie, wykonując procedurę rytualną, guru rodowe obu domów wykonały wszystkie obrzędy.
Verse 677 (छंद)
आचारु करि गुर गौरि गनपति मुदित बिप्र पुजावहीं। सुर प्रगटि पूजा लेहिं देहिं असीस अति सुखु पावहीं।। मधुपर्क मंगल द्रब्य जो जेहि समय मुनि मन महुँ चहैं। भरे कनक कोपर कलस सो सब लिएहिं परिचारक रहैं।।1।। कुल रीति प्रीति समेत रबि कहि देत सबु सादर कियो। एहि भाँति देव पुजाइ सीतहि सुभग सिंघासनु दियो।। सिय राम अवलोकनि परसपर प्रेम काहु न लखि परै।। मन बुद्धि बर बानी अगोचर प्रगट कबि कैसें करै।।2।।
Po wykonaniu obrzędów guru, Gauri i Ganeś byli czczeni przez radosnych braminów. Bogowie, objawieni, przyjęli cześć i udzielili błogosławieństw; wielka szczęśliwość została osiągnięta. Cokolwiek pomyślnych artykułów, ofiar miodowych i przedmiotów rytualnych mędrcy pragnęli w sercach swoich w tym czasie, naczynia i dzbany ze złota były nimi napełnione; słudzy stali gotowi ze wszystkim. Zgodnie ze zwyczajem rodzinnym i z uczuciem, słońce było wezwane; wszystko zostało wykonane z czcią. W ten sposób bogowie byli czczeni, a piękny tron został dany Sicie. Wzajemna miłość Sity i Ramy, gdy spoglądali na siebie, nie może być postrzeżona przez nikogo. Jest poza umysłem, intelektem, mową i zmysłami; jak może ją wyrazić jakikolwiek poeta?
Verse 678 (दोहा/सोरठा)
होम समय तनु धरि अनलु अति सुख आहुति लेहिं। बिप्र बेष धरि बेद सब कहि बिबाह बिधि देहिं।।323।।
W czasie ofiary ogniowej bóg ognia przyjął ciało i przyjął ofiary z wielką radością. Przyjmując postać braminów, same Wedy recytowały wszystkie rytuały weselne.
Verse 679 (चौपाई)
जनक पाटमहिषी जग जानी। सीय मातु किमि जाइ बखानी।। सुजसु सुकृत सुख सुदंरताई। सब समेटि बिधि रची बनाई।। समउ जानि मुनिबरन्ह बोलाई। सुनत सुआसिनि सादर ल्याई।। जनक बाम दिसि सोह सुनयना। हिमगिरि संग बनि जनु मयना।। कनक कलस मनि कोपर रूरे। सुचि सुंगध मंगल जल पूरे।। निज कर मुदित रायँ अरु रानी। धरे राम के आगें आनी।। पढ़हिं बेद मुनि मंगल बानी। गगन सुमन झरि अवसरु जानी।। बरु बिलोकि दंपति अनुरागे। पाय पुनीत पखारन लागे।।
Dżanaka i jego królowa są znani na całym świecie; jak można odpowiednio wychwalać Sitę, ich matkę? Jej dobra sława, zasługa, szczęście i piękno; Brahma zebrał to wszystko i ją ukształtował. Znając właściwy czas, wielcy mędrcy zostali wezwani; słysząc ich, zamężne kobiety przyniosły pomyślne artykuły z czcią. Po lewej stronie Dżanaki lśniła o pięknych oczach, jak księżyc pojawiający się obok Himalajów. Złote dzbany, naczynia zdobione klejnotami, piękne i czyste, napełnione wonną i pomyślną wodą. Własnymi rękami król i królowa, pełni radości, wzięli je i umieścili przed Ramą. Mędrcy recytowali Wedy pomyślnymi słowami; wiedząc, że nadszedł moment, kwiaty sypały się z nieba. Widząc miłość pary, zaczęli obmywać ich błogosławione stopy.
Verse 680 (छंद)
लागे पखारन पाय पंकज प्रेम तन पुलकावली। नभ नगर गान निसान जय धुनि उमगि जनु चहुँ दिसि चली।। जे पद सरोज मनोज अरि उर सर सदैव बिराजहीं। जे सकृत सुमिरत बिमलता मन सकल कलि मल भाजहीं।।1।। जे परसि मुनिबनिता लही गति रही जो पातकमई। मकरंदु जिन्ह को संभु सिर सुचिता अवधि सुर बरनई।। करि मधुप मन मुनि जोगिजन जे सेइ अभिमत गति लहैं। ते पद पखारत भाग्यभाजनु जनकु जय जय सब कहै।।2।। बर कुअँरि करतल जोरि साखोचारु दोउ कुलगुर करैं। भयो पानिगहनु बिलोकि बिधि सुर मनुज मुनि आँनद भरैं।। सुखमूल दूलहु देखि दंपति पुलक तन हुलस्यो हियो। करि लोक बेद बिधानु कन्यादानु नृपभूषन कियो।।3।। हिमवंत जिमि गिरिजा महेसहि हरिहि श्री सागर दई। तिमि जनक रामहि सिय समरपी बिस्व कल कीरति नई।। क्यों करै बिनय बिदेहु कियो बिदेहु मूरति सावँरी। करि होम बिधिवत गाँठि जोरी होन लागी भावँरी।।4।।
Zaczął obmywać stopy lotosu; miłość sprawiła, że jego ciało drżało z uniesienia. W niebieskim mieście pieśni i bębny zwycięstwa rozbrzmiewały, jakby radość rozprzestrzeniała się we wszystkich kierunkach. Te stopy lotosu zawsze przebywają w sercowym jeziorze wroga boga Miłości; przez którego jedno wspomnienie umysł jest oczyszczony, a wszystkie plamy wieku Kali są zniszczone. Czyjego dotkania żona mędrca osiągnęła zbawienie, choć była grzeszna; którego nektar Śambhu nosi na swojej głowie, który bogowie zawsze wychwalają. Których mędrcy i jogini czczą w sercach swoich, osiągając upragniony cel; te stopy Dżanaka, najbardziej szczęśliwy, obmywał, podczas gdy wszyscy wołali zwycięstwo, zwycięstwo. Najlepsi z braminów złączyli dłonie księcia i dziewczyny, wykonując obrzędy małżeńskie jako nauczyciele rodowe. Widząc uścisk dłoni, Brahma, bogowie, ludzie i mędrcy byli napełnieni radością. Widząc pana młodego, który jest korzeniem błogości, ciała pary drżały, a ich serca radowały się. Postępując zgodnie z nakazami Wed i świata, ozdoba królów dokonała daru dziewczyny. Jak Himawant dał Girdżię Śiwie, a Hari dał Śri oceanowi, tak Dżanaka dał Sitę Ramie, a nowa sława rozprzestrzeniła się przez świat. Jak mógł błagać? Wideha działał jak ten, który utracił ciało; wykonał ofiarę zgodnie z rytuałem, zawiązał węzeł i ceremonia się rozpoczęła.
Verse 681 (दोहा/सोरठा)
जय धुनि बंदी बेद धुनि मंगल गान निसान। सुनि हरषहिं बरषहिं बिबुध सुरतरु सुमन सुजान।।324।।
Z okrzykami zwycięstwa, błogosławieństwami, śpiewami wedyjskimi, pomyślnymi pieśniami i bębnami, mądrzy bogowie radowali się i zsyłali kwiaty z niebiańskich drzew.
Verse 682 (चौपाई)
कुअँरु कुअँरि कल भावँरि देहीं।।नयन लाभु सब सादर लेहीं।। जाइ न बरनि मनोहर जोरी। जो उपमा कछु कहौं सो थोरी।। राम सीय सुंदर प्रतिछाहीं। जगमगात मनि खंभन माहीं । मनहुँ मदन रति धरि बहु रूपा। देखत राम बिआहु अनूपा।। दरस लालसा सकुच न थोरी। प्रगटत दुरत बहोरि बहोरी।। भए मगन सब देखनिहारे। जनक समान अपान बिसारे।। प्रमुदित मुनिन्ह भावँरी फेरी। नेगसहित सब रीति निबेरीं।। राम सीय सिर सेंदुर देहीं। सोभा कहि न जाति बिधि केहीं।। अरुन पराग जलजु भरि नीकें। ससिहि भूष अहि लोभ अमी कें।। बहुरि बसिष्ठ दीन्ह अनुसासन। बरु दुलहिनि बैठे एक आसन।।
Książę i dziewczyna byli przepełnieni skromną radością; spoglądali na siebie z szacunkiem i przyjmowali ten widok. Urocze zjednoczenie nie może być opisane; jakakolwiek analogia, którą mógłbym zaoferować, byłaby niewystarczająca. Rama i Sita pojawili się najpiękniejsi, lśniąc jak klejnoty wśród kolumn. To było, jakby bóg Miłości i Rati przyjęli wiele form, obserwując bezrównne wesele Ramy. Nie brakowało tęsknoty ani nieśmiałości w ich spojrzeniach; raz po raz objawiali się i wycofywali. Wszyscy obserwatorzy byli zachwyceni; jak Dżanaka zapomnieli o własnych jaźniach. Radośni mędrcy zakończyli ceremonię małżeńską ze wszystkimi jej rytuałami i darami. Rama i Sita nałożyli cynober na swoje głowy; ich splendor nie może być opisany przez nikogo. Jak czerwony pyłek lotosu, księżyc był przyozdobiony; wąż był napełniony tęsknotą za nektarem. Wtedy Waszisztha dał instrukcję, a panna młoda i pan młody zasiedli razem na jednym siedzeniu.
Verse 683 (छंद)
बैठे बरासन रामु जानकि मुदित मन दसरथु भए। तनु पुलक पुनि पुनि देखि अपनें सुकृत सुरतरु फल नए।। भरि भुवन रहा उछाहु राम बिबाहु भा सबहीं कहा। केहि भाँति बरनि सिरात रसना एक यहु मंगलु महा।।1।। तब जनक पाइ बसिष्ठ आयसु ब्याह साज सँवारि कै। माँडवी श्रुतिकीरति उरमिला कुअँरि लईं हँकारि के।। कुसकेतु कन्या प्रथम जो गुन सील सुख सोभामई। सब रीति प्रीति समेत करि सो ब्याहि नृप भरतहि दई।।2।। जानकी लघु भगिनी सकल सुंदरि सिरोमनि जानि कै। सो तनय दीन्ही ब्याहि लखनहि सकल बिधि सनमानि कै।। जेहि नामु श्रुतकीरति सुलोचनि सुमुखि सब गुन आगरी। सो दई रिपुसूदनहि भूपति रूप सील उजागरी।।3।। अनुरुप बर दुलहिनि परस्पर लखि सकुच हियँ हरषहीं। सब मुदित सुंदरता सराहहिं सुमन सुर गन बरषहीं।। सुंदरी सुंदर बरन्ह सह सब एक मंडप राजहीं। जनु जीव उर चारिउ अवस्था बिमुन सहित बिराजहीं।।4।।
Rama i Dżanaki zajęli swoje miejsca; serce Daszarathy było radne, a jego ciało drżało raz po raz, gdy oglądał świeży owoc swojej zasługi. Cały świat był napełniony uniesieniem; każdy mówił tylko o weselu Ramy. Jak język może opisać to wielkie pomyślne wydarzenie? Wtedy Dżanaka, otrzymawszy polecenie Wasziszthy, przygotował aranżacje małżeńskie. Dał Mandawi, Śrutakirti i Urmilę książętom z wielką ceremonią. Córkę Kuszadhwadży, obdarzoną cnotą, skromnością, radością i pięknem, dał w małżeństwie Bharacie z całą należną czcią i uczuciem. Wiedząc, że jest młodszą siostrą Dżanaki, klejnotem koronnym wszystkich pięknych kobiet, dał ją Lakszmanie z całą czcią. Tę, której imię było Śrutakirti, o pięknych oczach, urodziwej twarzy, pierwszą we wszystkich cnotach, dał niszczycielowi wrogów, którego piękno i cnota były słynne. Widząc, że panowie młodzi i panny młode są dobrze dobrani, czuli zarówno nieśmiałość, jak i radość w sercach swoich. Wszyscy radowali się i wychwalali ich piękno, podczas gdy bogowie zsyłali kwiaty. Piękne panny młode i przystojni panowie młodzi lśnieli razem w jednym pawilonie, jakby cztery etapy życia były obecne w sercu, z mędrcami.
Verse 684 (दोहा/सोरठा)
मुदित अवधपति सकल सुत बधुन्ह समेत निहारि। जनु पार महिपाल मनि क्रियन्ह सहित फल चारि।।325।।
Radosny władca Ajodhji spoglądał na wszystkich swoich synów razem z ich żonami, jakby król oglądał cztery drzewa spełniające życzenia rodzące owoce.
Verse 685 (चौपाई)
जसि रघुबीर ब्याह बिधि बरनी। सकल कुअँर ब्याहे तेहिं करनी।। कहि न जाइ कछु दाइज भूरी। रहा कनक मनि मंडपु पूरी।। कंबल बसन बिचित्र पटोरे। भाँति भाँति बहु मोल न थोरे।। गज रथ तुरग दास अरु दासी। धेनु अलंकृत कामदुहा सी।। बस्तु अनेक करिअ किमि लेखा। कहि न जाइ जानहिं जिन्ह देखा।। लोकपाल अवलोकि सिहाने। लीन्ह अवधपति सबु सुखु माने।। दीन्ह जाचकन्हि जो जेहि भावा। उबरा सो जनवासेहिं आवा।। तब कर जोरि जनकु मृदु बानी। बोले सब बरात सनमानी।।
Tak jak wesele Bohatera Raghu zostało opisane, tak zostało przeprowadzone wesele wszystkich książąt. Dary rozdane były nie do opisania, nadzwyczaj obfite; pawilon ze złota i klejnotów pozostawał pełny. Kocy, odzieży i pięknych tkanin wielu rodzajów, w różnych sortach i o wielkiej wartości, było ponad miarę. Słonie, rydwany, konie, słudzy i służące, i krowy przyozdobione jak życzeniowe krowy obfitości. Przedmioty były niezliczone; jak można je zliczyć? Nie mogą być opowiedziane; tylko ci, którzy je widzieli, wiedzą. Opiekunowie świata patrzyli z podziwem; Pan Ajodhji przyjął wszystko z radością. Dał każdemu proszącemu to, co go zadowalało; tak goście weselni wrócili do swoich kwater. Wtedy Dżanaka, składając dłonie, wypowiedział łagodne słowa, honorując cały orszak weselny.
Verse 686 (छंद)
सनमानि सकल बरात आदर दान बिनय बड़ाइ कै। प्रमुदित महा मुनि बृंद बंदे पूजि प्रेम लड़ाइ कै।। सिरु नाइ देव मनाइ सब सन कहत कर संपुट किएँ। सुर साधु चाहत भाउ सिंधु कि तोष जल अंजलि दिएँ।।1।। कर जोरि जनकु बहोरि बंधु समेत कोसलराय सों। बोले मनोहर बयन सानि सनेह सील सुभाय सों।। संबंध राजन रावरें हम बड़े अब सब बिधि भए। एहि राज साज समेत सेवक जानिबे बिनु गथ लए।।2।। ए दारिका परिचारिका करि पालिबीं करुना नई। अपराधु छमिबो बोलि पठए बहुत हौं ढीट्यो कई।। पुनि भानुकुलभूषन सकल सनमान निधि समधी किए। कहि जाति नहिं बिनती परस्पर प्रेम परिपूरन हिए।।3।। बृंदारका गन सुमन बरिसहिं राउ जनवासेहि चले। दुंदुभी जय धुनि बेद धुनि नभ नगर कौतूहल भले।। तब सखीं मंगल गान करत मुनीस आयसु पाइ कै। दूलह दुलहिनिन्ह सहित सुंदरि चलीं कोहबर ल्याइ कै।।4।।
Czcząc cały orszak weselny z czcią, darami, pokorą i wielką chwałą, rzesza mędrców, pełna radości, ofiarowała cześć z miłością i oddaniem. Bogowie skłonili swoje głowy i po oddaniu czci rzekli do wszystkich, złożonymi dłońmi: "Bogowie i mędrcy pragną, aby ocean miłości był zadowolony; ofiarują wodę w swoich złożonych dłoniach." Dżanaka, składając dłonie, ponownie przemówił do Króla Kosalii wraz z krewnymi, słowami, które czarowały serce, z miłością, cnotą i dobrocią. "O Królu, staliśmy się teraz twoimi krewnymi na wszelki sposób; uważaj nas, z całym tym królewskim orszakiem, za swoich sług, bez żadnych zastrzeżeń. Te córki będą służyć jako towarzyszki; wychowaj je ze świeżym współczuciem. Wybacz wszelkie błędy; mówiłem wiele i byłem śmiały." Wtedy, po uczczeniu wszystkich, ozdoba rodu słonecznego uczyniła pana skarbów swoim powinowatym. Nie było potrzeby przemówień; ich serca były pełne wzajemnej miłości. Hufce bogów sypały kwiaty, gdy królowie udawali się do swoich siedzib. Dźwięki bębnów zwycięstwa i wedyjskich śpiewów wypełniały niebo; miasto było pełne zdumienia. Wtedy, na rozkaz pana mędrców, kobiety śpiewały pomyślne pieśni, a piękne panny młode wraz z panami młodymi udały się do pawilonu weselnego.
Verse 687 (दोहा/सोरठा)
पुनि पुनि रामहि चितव सिय सकुचति मनु सकुचै न। हरत मनोहर मीन छबि प्रेम पिआसे नैन।।326।।
Wciąż na nowo Sita spoglądała na Ramę; jej serce było nieśmiałe, a jednak nie czuła się nieśmiała. Jej piękne oczy, spragnione miłości, piły ujmującą urodę jego postaci.
Verse 688 (चौपाई)
स्याम सरीरु सुभायँ सुहावन। सोभा कोटि मनोज लजावन।। जावक जुत पद कमल सुहाए। मुनि मन मधुप रहत जिन्ह छाए।। पीत पुनीत मनोहर धोती। हरति बाल रबि दामिनि जोती।। कल किंकिनि कटि सूत्र मनोहर। बाहु बिसाल बिभूषन सुंदर।। पीत जनेउ महाछबि देई। कर मुद्रिका चोरि चितु लेई।। सोहत ब्याह साज सब साजे। उर आयत उरभूषन राजे।। पिअर उपरना काखासोती। दुहुँ आँचरन्हि लगे मनि मोती।। नयन कमल कल कुंडल काना। बदनु सकल सौंदर्ज निधाना।। सुंदर भृकुटि मनोहर नासा। भाल तिलकु रुचिरता निवासा।। सोहत मौरु मनोहर माथे। मंगलमय मुकुता मनि गाथे।।
Jego ciemne ciało było piękne z natury; jego blask zawstydzał miliony bogów miłości. Jego stopy lotosu były piękne z bransoletami; umysły mędrców, jak pszczoły, zawsze unosiły się nad nimi. Jego żółta, święta i urocza dhota lśniła; nosiła piękno słońca i błyskawicy. Jego pas był przyozdobiony uroczywym pasem z drobnych dzwoneczków; jego ramiona były szerokie i pięknie przyozdobione. Jego żółta święta nić dawała wielkie piękno; pierścień na jego dłoni kradł serce. Lśnił przyozdobiony wszystkimi ozdobami weselnymi; jego pierś była zdobiona naszyjnikiem. Jego wierzchnia szata była żółta; brzegi obu szat były wysadzane perłami i klejnotami. Jego oczy lotosu i uszy były przyozdobione kolczykami; jego twarz była skarbnicą całego piękna. Jego piękne brwi i uroczy nos, jego czoło z tilakiem, były siedzibą blasku. Jego urocza głowa była przyozdobiona koroną; była pomyślna i wysadzana perłami i klejnotami.
Verse 689 (छंद)
गाथे महामनि मौर मंजुल अंग सब चित चोरहीं। पुर नारि सुर सुंदरीं बरहि बिलोकि सब तिन तोरहीं।। मनि बसन भूषन वारि आरति करहिं मंगल गावहिं। सुर सुमन बरिसहिं सूत मागध बंदि सुजसु सुनावहीं।।1।। कोहबरहिं आने कुँअर कुँअरि सुआसिनिन्ह सुख पाइ कै। अति प्रीति लौकिक रीति लागीं करन मंगल गाइ कै।। लहकौरि गौरि सिखाव रामहि सीय सन सारद कहैं। रनिवासु हास बिलास रस बस जन्म को फलु सब लहैं।।2।। निज पानि मनि महुँ देखिअति मूरति सुरूपनिधान की। चालति न भुजबल्ली बिलोकनि बिरह भय बस जानकी।। कौतुक बिनोद प्रमोदु प्रेमु न जाइ कहि जानहिं अलीं। बर कुअँरि सुंदर सकल सखीं लवाइ जनवासेहि चलीं।।3।। तेहि समय सुनिअ असीस जहँ तहँ नगर नभ आनँदु महा। चिरु जिअहुँ जोरीं चारु चारयो मुदित मन सबहीं कहा।। जोगीन्द्र सिद्ध मुनीस देव बिलोकि प्रभु दुंदुभि हनी। चले हरषि बरषि प्रसून निज निज लोक जय जय जय भनी।।4।।
Korona była wysadzana wielkimi klejnotami; jego piękne kończyny kradły każde serce. Kobiety miasta i piękne boginie spoglądały na niego i chwaliły go, przełamując wszelkie hamulce. Ofiarowały arati z wodą, szatami i ozdobami oraz śpiewały pomyślne pieśni. Bogowie sypali kwiaty; bardzi i panegirycy śpiewali jego chwalebną sławę. Książęta i księżniczki zostali przyprowadzeni do pawilonu weselnego; mężatki, pełne radości, wykonywały pomyślne obrzędy z wielką miłością, zgodnie ze światowym zwyczajem. Jasne kobiety uczyły Ramę i Sitę; mówiły słowa mądrości. W kobiecych kwaterach, pełnych śmiechu, zabawy i radości miłości, osiągnęły owoc swojego narodzenia. W lustrach z klejnotów w swoich dłoniach spoglądały na postać, skarbnicę piękna. Dżanaki, przezwyciężona strachem przed rozłąką, nie mogła unieść ramion, by spojrzeć. Rozrywka, zabawa, radość i miłość nie mogą być opowiedziane; tylko kobiety to wiedzą. Piękne panny młode ze wszystkimi przyjaciółkami udały się do pawilonu weselnego. W tym czasie słuchaj błogosławieństw, które wypełniały miasto i niebo wielką radością. "Żyjcie długo!" mówili wszyscy z radosnymi sercami; wszyscy czworo zostali objęci. Panowie joginów, doskonali, panowie mędrców i bogowie, ujrzawszy Pana, uderzyli w bębny zwycięstwa. Ruszyli w radości, sypiąc kwiaty i wołając "Zwycięstwo, zwycięstwo, zwycięstwo!" do swoich własnych światów.
Verse 690 (दोहा/सोरठा)
सहित बधूटिन्ह कुअँर सब तब आए पितु पास। सोभा मंगल मोद भरि उमगेउ जनु जनवास।।327।।
Wtedy wszyscy książęta wraz z pannami młodymi przyszli do swoich ojców. Splendor, pomyślność i radość wypełniły miasto, jakby było samą siedzibą narodzin.
Verse 691 (चौपाई)
पुनि जेवनार भई बहु भाँती। पठए जनक बोलाइ बराती।। परत पाँवड़े बसन अनूपा। सुतन्ह समेत गवन कियो भूपा।। सादर सबके पाय पखारे। जथाजोगु पीढ़न्ह बैठारे।। धोए जनक अवधपति चरना। सीलु सनेहु जाइ नहिं बरना।। बहुरि राम पद पंकज धोए। जे हर हृदय कमल महुँ गोए।। तीनिउ भाई राम सम जानी। धोए चरन जनक निज पानी।। आसन उचित सबहि नृप दीन्हे। बोलि सूपकारी सब लीन्हे।। सादर लगे परन पनवारे। कनक कील मनि पान सँवारे।।
Wtedy uczta weselna odbyła się na wiele sposobów; Dżanaka posłał i wezwał gości weselnych. Umyli ich stopy i dali im niezrównane szaty; król wykonał obrzędy pożegnalne dla swoich córek. Z szacunkiem umył stopy każdego i posadził ich zgodnie z ich rangą. Dżanaka umył stopy Pana Ajodhji; jego cnota i uczucie nie mogą być opisane. Ponownie umył stopy lotosu Ramy, które usuwają zanieczyszczenia z lotosu serca. Uważał trzech braci za równych Ramie i umył ich stopy własnymi rękami. Król dał odpowiednie miejsca wszystkim i mówił, przyjmując ich wszystkich jako swoich zięciów. Z szacunkiem zaczął czcić swoich gości; przyozdobił ich złotymi ozdobami i klejnotami.
Verse 692 (दोहा/सोरठा)
सूपोदन सुरभी सरपि सुंदर स्वादु पुनीत। छन महुँ सब कें परुसि गे चतुर सुआर बिनीत।।328।।
Jedzenie było pachnące, piękne, smaczne i czyste. W mgnieniu oka zręczni i pokorni gospodarze podali wszystko wszystkim.
Verse 693 (चौपाई)
पंच कवल करि जेवन लअगे। गारि गान सुनि अति अनुरागे।। भाँति अनेक परे पकवाने। सुधा सरिस नहिं जाहिं बखाने।। परुसन लगे सुआर सुजाना। बिंजन बिबिध नाम को जाना।। चारि भाँति भोजन बिधि गाई। एक एक बिधि बरनि न जाई।। छरस रुचिर बिंजन बहु जाती। एक एक रस अगनित भाँती।। जेवँत देहिं मधुर धुनि गारी। लै लै नाम पुरुष अरु नारी।। समय सुहावनि गारि बिराजा। हँसत राउ सुनि सहित समाजा।। एहि बिधि सबहीं भौजनु कीन्हा। आदर सहित आचमनु दीन्हा।।
Wzięli pięć kęsów i zaczęli jeść; słysząc pieśni i muzykę, czuli wielką rozkosz. Wiele rodzajów potraw zostało podanych, jak nektar, ponad wszelki opis. Mądrzy gospodarze zaczęli podawać; potrawy były wielu rodzajów, kto może znać ich nazwy? Przygotowano cztery rodzaje jedzenia; każdy nie może być opisany. Potrawy były wielu rodzajów, zachwycające i smaczne; każda miała niezliczone smaki. Gdy jedli, śpiewali słodkie pieśni; mężczyźni i kobiety podchwycili refren. Czas był piękny, śpiew wspaniały; król śmiał się, słysząc to, wraz ze zgromadzeniem. W ten sposób wszyscy spożyli posiłek; z szacunkiem dano im wodę do płukania ust.
Verse 694 (दोहा/सोरठा)
देइ पान पूजे जनक दसरथु सहित समाज। जनवासेहि गवने मुदित सकल भूप सिरताज।।329।।
Dżanaka uczcił Dasarathę i całe zgromadzenie listkami betelu. Wszyscy królowie, radośni, udali się do swoich siedzib.
परंपरागत मान्यता में विवाह-प्रसंग का पाठ ‘गृहस्थ-धर्म की शुद्धि’, दांपत्य-सौहार्द, कुल-समन्वय, और मंगल-कर्मों की सिद्धि देता है। विशेषतः ‘पद-पखारन/पाणिग्रहण/होम’ के वर्णन का श्रवण मन को ‘लोक-रस’ से उठाकर ‘हरि-रस’ में स्थिर करता है—विघ्न-शमन, सद्बुद्धि, और प्रेम-भक्ति की वृद्धि।
सामान्यतः विवाह/मंगल-प्रसंग में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ (नाम-संकीर्तन) या ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-स्मरण समपुट रूप में जोड़ा जाता है। कुछ परंपराओं में गौरी-गणपति पूजन-संदर्भ हेतु ‘गौरी गणपति’ मंगलाचरण/‘विघ्न हरन मंगल करन’ की आवृत्ति भी की जाती है।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.