Prakarana 21

Verse 420 (दोहा/सोरठा)

देखरावा मातहि निज अदभुत रुप अखंड। रोम रोम प्रति लागे कोटि कोटि ब्रह्मंड।। 201।।

dekharāvā māta-hi nija adbhuta rūpa akhaṇḍa | roma roma prati lāge koṭi koṭi brahmāṇḍa || 201 ||

Objawił swojej matce własną cudowną, niepodzielną formę; i w każdym pojedynczym włosie jego ciała ujrzała, jakby wszechświaty po wszechświatach, miliardy ponad miliardami.

Verse 421 (चौपाई)

अगनित रबि ससि सिव चतुरानन। बहु गिरि सरित सिंधु महि कानन।। काल कर्म गुन ग्यान सुभाऊ। सोउ देखा जो सुना न काऊ।। देखी माया सब बिधि गाढ़ी। अति सभीत जोरें कर ठाढ़ी।। देखा जीव नचावइ जाही। देखी भगति जो छोरइ ताही।। तन पुलकित मुख बचन न आवा। नयन मूदि चरननि सिरु नावा।। बिसमयवंत देखि महतारी। भए बहुरि सिसुरूप खरारी।। अस्तुति करि न जाइ भय माना। जगत पिता मैं सुत करि जाना।। हरि जननि बहुबिधि समुझाई। यह जनि कतहुँ कहसि सुनु माई।।

aganita ravi sasi siva caturānana | bahu giri sarita sindhu mahi kānana || kāla karma guna gyāna subhāū | sou dekhā jo sunā na kāū || dekhī māyā saba bidhi gāṛhī | ati sabhīta jorẽ kara ṭhāṛhī || dekhā jīva nacāvai jāhī | dekhī bhagati jo chōrai tāhī || tana pulakita mukha bacana na āvā | nayana mūdi caranani siru nāvā || bisamayavanta dekhi mahatārī | bhae bahuri sisu-rūpa kharārī || astuti kari na jāi bhaya mānā | jagata pitā mai suta kari jānā || hari janani bahu-bidhi samujhāī | yaha jani katahũ kahasi sunu māī ||

Niezliczone słońca i księżyce, Śiwa i czterolicy Brahma; wiele gór, rzek, oceanów i lasów, Czas, karma, jakości, wiedza i wrodzona natura każdego, ujrzała to, o czym nikt nigdy nie słyszał. Widziała Maję, gęstą na wszelki sposób; w wielkiej trwodze stała z złożonymi dłońmi. Widziała Pana, który sprawia, że dusze tańczą; widziała tę bhakti, dzięki której On uwalnia się dla wielbiciela. Jej ciało drżało, ale słowa nie przychodziły; zamknąwszy oczy, skłoniła głowę u Jego stóp. Matka, zdumiona widokiem, a potem Zabójca Kharay ponownie stał się małym dzieckiem. Nie mogła dokończyć swojej pochwały, bo trwoga ją ogarnęła: Ojciec świata, czy ja uważałam Go za syna? Pan wyjaśnił swojej matce na wiele sposobów: Nie mów o tym nikomu, słuchaj, Matko.

Verse 422 (दोहा/सोरठा)

बार बार कौसल्या बिनय करइ कर जोरि।। अब जनि कबहूँ ब्यापै प्रभु मोहि माया तोरि।। 202।।

bāra bāra kausalayā binaya karai kara jori | aba jani kabahū̃ byāpai prabhu mohi māyā tori || 202 ||

Wciąż od nowa Kauśalyā, ze złożonymi dłońmi, składa swoje pokorne błaganie: Teraz, o Panie, niech Twoja māyā nigdy więcej mnie nie przytłoczy.

Verse 423 (चौपाई)

बालचरित हरि बहुबिधि कीन्हा। अति अनंद दासन्ह कहँ दीन्हा।। कछुक काल बीतें सब भाई। बड़े भए परिजन सुखदाई।। चूड़ाकरन कीन्ह गुरु जाई। बिप्रन्ह पुनि दछिना बहु पाई।। परम मनोहर चरित अपारा। करत फिरत चारिउ सुकुमारा।। मन क्रम बचन अगोचर जोई। दसरथ अजिर बिचर प्रभु सोई।। भोजन करत बोल जब राजा। नहिं आवत तजि बाल समाजा।। कौसल्या जब बोलन जाई। ठुमकु ठुमकु प्रभु चलहिं पराई।। निगम नेति सिव अंत न पावा। ताहि धरै जननी हठि धावा।। धूरस धूरि भरें तनु आए। भूपति बिहसि गोद बैठाए।।

bālacarita hari bahubidhi kīnhā. ati anaṁda dāsanha kahaṁ dīnhā.. kacuka kāla bīteṁ saba bhāī. baṛe bhae parijana sukhadāī.. cūṛākarana kīnhā guru jāī. bipranha puni dachinā bahu pāī.. parama manohara carita apārā. karata phirata cāriu sukumārā.. mana krama bacana agocara joī. dasaratha ajīra bicara prabhu soī.. bhojana karata bola jaba rājā. nahiṁ āvata taji bāla samājā.. kausalyā jaba bolana jāī. ṭhumaku ṭhumaku prabhu calahiṁ parāī.. nigama neti siva aṁta na pāvā. tāhi dharai jananī haṭhi dhāvā.. dhūrasa dhūri bhareṁ tanu āe. bhūpati bihasi goda baiṭhāe..

Na wiele sposobów Hari dokonywał swoich dziecięcych zabaw i obdarzał niezwykłą radością swoich sług. Gdy minął nieco czasu, wszyscy czterej bracia urośli, ku radości i pocieszeniu domowników. Przyszedł nauczyciel i obrzęd pierwszego golenia został dokonany; ponownie bramini otrzymali obfite dary. Najpiękniejsze i nieskończone były te czyny: czterej delikatni książęta wędrowali w zabawie. Tego, kogo umysł, czyn i mowa nie mogą osiągnąć, tego Pana, który błądził po dziedzińcu pałacu Daśarathy. Gdy król siadał do jedzenia i wołał Go, nie chciał przyjść, nie opuszczając towarzystwa dzieci. Gdy Kauśalya szła Go wołać, Pan uciekał, tupiąc małymi krokami. Tego, kogo Wedy szukają przez nie to, nie to, i kogo nawet Śiwa nie może znaleźć granicy, tego matka chwytała, biegnąc za Nim z czułą determinacją. Zakurzony i pokryty kurzem przychodził; a król, uśmiechając się, sadzał Go na swoich kolanach.

Verse 424 (दोहा/सोरठा)

भोजन करत चपल चित इत उत अवसरु पाइ। भाजि चले किलकत मुख दधि ओदन लपटाइ।।203।।

bhojana karata capala cita ita uta avasaru pāi | bhāji cale kilakata mukha dadhi odana lapaṭāi ||203||

Gdy jedli, ich niespokojne małe umysły wciąż błądziły tu i tam; znajdując tylko chwilę okazji, nagle uciekali, śmiejąc się podczas biegu, z ustami umazanymi jogurtem i ryżem.

Verse 425 (चौपाई)

बालचरित अति सरल सुहाए। सारद सेष संभु श्रुति गाए।। जिन कर मन इन्ह सन नहिं राता। ते जन बंचित किए बिधाता।। भए कुमार जबहिं सब भ्राता। दीन्ह जनेऊ गुरु पितु माता।। गुरगृहँ गए पढ़न रघुराई। अलप काल बिद्या सब आई।। जाकी सहज स्वास श्रुति चारी। सो हरि पढ़ यह कौतुक भारी।। बिद्या बिनय निपुन गुन सीला। खेलहिं खेल सकल नृपलीला।। करतल बान धनुष अति सोहा। देखत रूप चराचर मोहा।। जिन्ह बीथिन्ह बिहरहिं सब भाई। थकित होहिं सब लोग लुगाई।।

bālacarita ati sarala suhāe | sārad seṣa saṁbhu śruti gāe || jina kara mana inha sana nahiṁ rātā | te jana baṁcita kie bidhātā || bhae kumāra jabahiṁ saba bhrātā | dīnha janeū guru pitu mātā || gura-gṛhaṁ gae paṛhana raghurāī | alapa kāla bidyā saba āī || jākī sahaja svāsa śruti cārī | so hari paṛha yaha kautuka bhārī || bidyā binaya nipuna guna sīlā | khelahiṁ khela sakala nṛpa-līlā || kara-tala bāna dhanuṣa ati sohā | dekhata rūpa carācara mohā || jinha bīthinha biharahiṁ saba bhāī | thakita hohiṁ saba loga lugāī ||

Czyny dziecięctwa Pana są najprostsze, a zarazem niezwykle piękne, takie, jakie głoszą Sarasvatī, Śeṣa, Śiwa i same Wedy. Kogo serce nie nabiera barwy w tych opowieściach, te dusze Stwórca pozostawił pozbawionymi. Gdy wszyscy bracia osiągnęli odpowiedni wiek, nadano im świętą nić; guru, ojciec i matka dokonali obrzędu. Rama z rodu Raghu udał się do domu nauczyciela, by studiować; w krótkim czasie cała wiedza przyszła do niego. Tego, którego sam naturalny oddech stanowi Cztery Wedy, jeśli ten Hari się uczy, jaki to potężny cud zabawy! Biegli w wiedzy, łagodni w pokorze, osiągnięci w cnotach i szlachetnych obyczajach, bawili się w każdą książęcą grę. Ze strzałą i łukiem zdobiącymi ich dłonie, ich piękno zachwycało wszystko, co się rusza i co stoi. Gdy bracia wędrowali przez ulice, wszyscy mieszkańcy, kobiety i mężczyźni, męczyli się samym patrzeniem.

Verse 426 (दोहा/सोरठा)

कोसलपुर बासी नर नारि बृद्ध अरु बाल। प्रानहु ते प्रिय लागत सब कहुँ राम कृपाल।।204।।

kosalapura bāsī nara nāri bṛddha aru bāla | prānahu te priya lāgata saba kahuँ rāma kṛpāla ||204||

Mężczyźni i kobiety miasta Kosali, starsi i małe dzieci alike, miłowali współczującego Ramę bardziej niż własne życie.

Verse 427 (चौपाई)

बंधु सखा संग लेहिं बोलाई। बन मृगया नित खेलहिं जाई।। पावन मृग मारहिं जियँ जानी। दिन प्रति नृपहि देखावहिं आनी।। जे मृग राम बान के मारे। ते तनु तजि सुरलोक सिधारे।। अनुज सखा सँग भोजन करहीं। मातु पिता अग्या अनुसरहीं।। जेहि बिधि सुखी होहिं पुर लोगा। करहिं कृपानिधि सोइ संजोगा।। बेद पुरान सुनहिं मन लाई। आपु कहहिं अनुजन्ह समुझाई।। प्रातकाल उठि कै रघुनाथा। मातु पिता गुरु नावहिं माथा।। आयसु मागि करहिं पुर काजा। देखि चरित हरषइ मन राजा।।

bandhu sakhā saṅga lehiṁ bolāī | bana mṛgayā nita khelahiṁ jāī || pāvana mṛga mārahiṁ jiyaṁ jānī | dina prati nṛpahi dekhāvahiṁ ānī || je mṛga rāma bāna ke māre | te tanu taji suraloka sidhāre || anuja sakhā saṅga bhojana karahīṁ | mātu pitā agyā anusarahīṁ || jehi bidhi sukhī hohiṁ pura logā | karahiṁ kṛpānidhi soi saṁjogā || beda purāna sunahiṁ mana lāī | āpu kahahiṁ anujanha samujhāī || prātakāla uṭhi kai raghunāthā | mātu pitā guru nāvahiṁ māthā || āyasu māgi karahiṁ pura kājā | dekhi carita haraṣai mana rājā ||

Wzywając krewnych i towarzyszy, codziennie udawali się do lasu na zabawę w królewskie polowanie. Zabijając jelenie, wiedząc w sercach, że czyn jest oczyszczający, przynosili zwierzynę każdego dnia i pokazywali ją królowi. Zwierzęta, które padały od strzał Rama, porzucając ciało, osiągały świat bogów. Z młodszymi braćmi i przyjaciółmi spożywali posiłki i słuchali poleceń matki i ojca. W jaki sposób mieszkańcy miasta mogliby być szczęśliwi, taką właśnie rzecz przywódca Oceanu Miłosierdzia wprowadzał w czyn. Słuchali z uwagą Wed i Puran; to czego się nauczył, sam mówił i pouczał młodszych braci. Wstając o świcie, Raghunatha skłaniał głowę przed matką, ojcem i guru. Prosząc o pozwolenie, zajmował się sprawami miasta; widząc takie postępowanie, serce króla radowało się.

Verse 428 (दोहा/सोरठा)

ब्यापक अकल अनीह अज निर्गुन नाम न रूप॥ भगत हेतु नाना बिधि करत चरित्र अनूप॥205॥

byāpaka akala anīha aja nirguna nāma na rūpa | bhagata hetu nānā bidhi karata caritra anūpa ||205||

Wszechprzenikający, poza zasięgiem umysłu, bez pragnień i nienarodzony, On jest nirguna, bez imienia i formy. Lecz dla swoich bhaktów przyjmuje wiele form i dokonuje czynów bez równych.

Verse 429 (चौपाई)

यह सब चरित कहा मैं गाई। आगिलि कथा सुनहु मन लाई।। बिस्वामित्र महामुनि ग्यानी। बसहि बिपिन सुभ आश्रम जानी।। जहँ जप जग्य मुनि करही। अति मारीच सुबाहुहि डरहीं।। देखत जग्य निसाचर धावहि। करहि उपद्रव मुनि दुख पावहिं।। गाधितनय मन चिंता ब्यापी। हरि बिनु मरहि न निसिचर पापी।। तब मुनिवर मन कीन्ह बिचारा। प्रभु अवतरेउ हरन महि भारा।। एहुँ मिस देखौं पद जाई। करि बिनती आनौ दोउ भाई।। ग्यान बिराग सकल गुन अयना। सो प्रभु मै देखब भरि नयना।।

yaha saba carita kahā maiṁ gāī | āgili kathā sunahu mana lāī || bisvāmitra mahāmuni gyānī | basahi bipina subha āśrama jānī || jahaṁ japa jagya muni karahī | ati mārīca subāhuhi ḍarahīṁ || dekhata jagya nisācara dhāvahi | karahi upadrava muni dukha pāvahiṁ || gādhi-tanaya mana ciṁtā byāpī | hari binu marahi na nisīcara pāpī || taba munivara mana kīnha bicārā | prabhu avatareu harana mahi bhārā || ehuṁ misa dekhauṁ pada jāī | kari binatī ānau dou bhāī || gyāna birāga sakala guna ayanā | so prabhu mai dekhab bhari nayanā ||

Całą tę świętą historię opiewałem; teraz słuchajcie z uwagą tego, co następuje. Wiszvamitra, mędrzec wielkiej mądrości, mieszkał w pięknym pustelniu głęboko w lesie. Tam, gdzie mędrcy odprawiali japę i ofiary, Maricha i Subahu byli wielce straszni. Nawet gdy obrzędy trwały, demony nocne nacierały; czynili spustoszenie, a mędrcy cierpieli smutek. Syn Gadhi był pełen lęku: bez Hari ci grzeszni demony nie zostaną zabici. Wtedy najwybitniejszy z widzących rozmyślał w sercu: Pan zstąpił, by zdjąć ciężar z ziemi. Przez tę właśnie okazję pójdę i ujrzę Jego stopy; będę Go błagał i przyprowadzę obu braci. On jest zwierciadłem wiedzy, oderwania i każdej cnoty, Jego będę oglądał, aż oczy się napełnią.

Verse 430 (दोहा/सोरठा)

बहुबिधि करत मनोरथ जात लागि नहिं बार। करि मज्जन सरऊ जल गए भूप दरबार।।206।।

bahubidhi karata manoratha jāta lāgi nahiṃ bāra | kari majjana saraū jala gae bhūpa darabāra ||206||

Gdy raz postawili serca na swym ukochanym celu, został on spełniony bez zwłoki przez liczne wysiłki. Kąpiąc się w wodach Saraju, udali się na dwór królewski.

Verse 431 (चौपाई)

मुनि आगमन सुना जब राजा। मिलन गयऊ लै बिप्र समाजा।। करि दंडवत मुनिहि सनमानी। निज आसन बैठारेन्हि आनी।। चरन पखारि कीन्हि अति पूजा। मो सम आजु धन्य नहिं दूजा।। बिबिध भाँति भोजन करवावा। मुनिवर हृदयँ हरष अति पावा।। पुनि चरननि मेले सुत चारी। राम देखि मुनि देह बिसारी।। भए मगन देखत मुख सोभा। जनु चकोर पूरन ससि लोभा।। तब मन हरषि बचन कह राऊ। मुनि अस कृपा न कीन्हिहु काऊ।। केहि कारन आगमन तुम्हारा। कहहु सो करत न लावउँ बारा।। असुर समूह सतावहिं मोही। मै जाचन आयउँ नृप तोही।। अनुज समेत देहु रघुनाथा। निसिचर बध मैं होब सनाथा।।

muni āgamana sunā jaba rājā | milana gayau lai bipra samājā || kari daṇḍavata munihi sanamānī | nija āsana baiṭhārenhi ānī || carana pakhāri kīnhi ati pūjā | mo sama āju dhanya nahi dūjā || bibidha bhā̃ti bhojana karavāvā | munivara hṛdayã haraṣa ati pāvā || puni caranani mele suta cārī | rāma dekhi muni deha bisārī || bhae magana dekhata mukha sobhā | janu cakora pūrana sasi lobhā || taba mana haraṣi bacana kaha rāū | muni asa kṛpā na kīnhihu kāū || kehi kārana āgamana tumhārā | kahahu so karata na lāvaũ bārā || asura samūha satāvahĩ mohī | mai jācana āyũ nṛpa tohī || anuja sameta dehu raghunāthā | nisicara badha maĩ hoba sanāthā ||

Gdy król usłyszał o przybyciu mędrca, wyszedł na spotkanie, biorąc ze sobą zgromadzenie braminów. Skłonił się w pełnej prostracji i uczcił mędrca, wprowadzając go i sadzając na własnym królewskim miejscu. Umył stopy mędrca i oddał cześć z wielką pobożnością: Nikt nie jest bardziej błogosławiony niż ja dzisiaj. Kazał podać jedzenie wielu rodzajów; najlepszy z mędrców czuł wielką radość w sercu. Wtedy król postawił swoich czterech synów u stóp mędrca; a widząc Ramę, mędrzec zapomniał o ciele. Stał zachwycony, patrząc na blask tej twarzy, jak czakor tęskniący za pełnią księżyca. Wtedy, rad w sercu, król rzekł: O mędrcze, takiej łaski nie okazałeś nikomu wcześniej. W jakim celu przybywasz? Powiedz mi; nie będę zwlekać w wykonaniu tego ani chwili. Horda demonów nęka mnie; dlatego przyszedłem do ciebie, o królu, jako żebrak. Daj mi Raghunathę z jego młodszymi braćmi; wtedy będę miał wsparcie w zabiciu demonów nocnych.

Verse 432 (दोहा/सोरठा)

देहु भूप मन हरषित तजहु मोह अग्यान। धर्म सुजस प्रभु तुम्ह कौं इन्ह कहँ अति कल्यान।।207।।

dehu bhūpa mana haraṣita tajahu moha agyāna | dharma sujasa prabhu tumha kaũ inha kahã ati kalyāna ||207||

Udziel tego, o Królu, z sercem pełnym radości; odrzuć ułudę i ciemność niewiedzy. Mówiąc tak, o Panie, szukam dla ciebie najwyższego dobra, dharmy i nieskazitelnej sławy.

Verse 433 (दोहा/सोरठा)

सौंपे भूप रिषिहि सुत बहु बिधि देइ असीस। जननी भवन गए प्रभु चले नाइ पद सीस।।208(क)।। पुरुषसिंह दोउ बीर हरषि चले मुनि भय हरन।। कृपासिंधु मतिधीर अखिल बिस्व कारन करन।।208(ख)।।

sauṁpe bhūpa riṣi-hi suta bahu bidhi dei asīsa | jananī bhavana gae prabhu cale nāi pada sīsa ||208(ka)|| puruṣasiṁha dou bīra haraṣi cale muni bhaya harana || kṛpāsiṁdhu matidhīra akhila bisva kārana karana ||208(kha)||

Król powierzył swoich synów risziemu, błogosławiąc ich na wiele sposobów. Matki wycofały się do swoich komnat, a Boscy Bracia wyruszyli, kłaniając głowy u stóp mędrca. Ci dwaj bohaterowie podobni do lwa szli swoją drogą w radości, przepędzający lęk mędrca, oceany współczucia, niezachwiani w mądrości, Przyczyna wszystkich przyczyn w całym wszechświecie.

Verse 434 (दोहा/सोरठा)

आयुष सब समर्पि कै प्रभु निज आश्रम आनि। कंद मूल फल भोजन दीन्ह भगति हित जानि।।209।।

āyuṣa saba samarpi kai prabhu nija āśrama āni | kanda mūla phala bhojana dīnh(a) bhagati hita jāni ||209||

Oddając samo życie Panu, przyprowadził Pana do swojej pustelni; i wiedząc, że taki prosty pokarm przystoi bhakti, ofiarował Mu bulwy, korzenie i owoce jako jedzenie.

Verse 435 (दोहा/सोरठा)

सरल कबित कीरति बिमल सोइ आदरहिं सुजान। सहज बयर बिसराइ रिपु जो सुनि करहिं बखान।।14(क)।। सो न होइ बिनु बिमल मति मोहि मति बल अति थोर। करहु कृपा हरि जस कहउँ पुनि पुनि करउँ निहोर।।14(ख)।। कबि कोबिद रघुबर चरित मानस मंजु मराल। बाल बिनय सुनि सुरुचि लखि मोपर होहु कृपाल।।14(ग)।। बंदउँ मुनि पद कंजु रामायन जेहिं निरमयउ। सखर सुकोमल मंजु दोष रहित दूषन सहित।।14(घ)।। बंदउँ चारिउ बेद भव बारिधि बोहित सरिस। जिन्हहि न सपनेहुँ खेद बरनत रघुबर बिसद जसु।।14(ङ)।। बंदउँ बिधि पद रेनु भव सागर जेहि कीन्ह जहँ। संत सुधा ससि धेनु प्रगटे खल बिष बारुनी।।14(च)।। बिबुध बिप्र बुध ग्रह चरन बंदि कहउँ कर जोरि। होइ प्रसन्न पुरवहु सकल मंजु मनोरथ मोरि।।14(छ)।।

Mędrcy czczą tę czystą sławę, która jest śpiewana w prostej poezji; zapominają o naturalnej wrogości i słysząc ją, wysławiają ją. To nie jest możliwe bez czystego umysłu; moja mądrość i siła są bardzo małe. O Hari, okaż miłosierdzie, abym mógł śpiewać Twoją chwałę; raz po raz zanoszę moją prośbę. Ja, poeta, biegły w opowieści o Panie Raghu, łabędź w jeziorze serca, modlę się, abyś słysząc moją pokorną modlitwę i widząc moją bhakti, był łaskawy dla mnie. Kłaniam się u lotosowych stóp mędrca, który ułożył nieskazitelną Ramajanę, która jest jak cukier, bardzo delikatna, piękna, wolna od wszelkich wad, a znosząca wady innych. Kłaniam się czterem Wedom, które są jak statki na oceanie światowego istnienia; oni, którzy opisują nieskazitelną chwałę Pana Raghu, nie czują smutku nawet we śnie. Kłaniam się prochowi u stóp Brahmy, przez którego ocean światowego istnienia stał się brodem; księżyc nektaru dla świętych, krowa obfitości się ukazała, a jad niegodziwych stał się wodami oceanu. Kłaniając się u stóp bogów, braminów, mędrców i planet, mówię z złożonymi dłońmi; bądźcie proszeni i spełnijcie wszystkie moje piękne pragnienia.

Verse 436 (चौपाई)

राम चरित चिंतामनि चारू। संत सुमति तिय सुभग सिंगारू।। जग मंगल गुन ग्राम राम के। दानि मुकुति धन धरम धाम के।। सदगुर ग्यान बिराग जोग के। बिबुध बैद भव भीम रोग के।। जननि जनक सिय राम प्रेम के। बीज सकल ब्रत धरम नेम के।। समन पाप संताप सोक के। प्रिय पालक परलोक लोक के।। सचिव सुभट भूपति बिचार के। कुंभज लोभ उदधि अपार के।। काम कोह कलिमल करिगन के। केहरि सावक जन मन बन के।। अतिथि पूज्य प्रियतम पुरारि के। कामद घन दारिद दवारि के।। मंत्र महामनि बिषय ब्याल के। मेटत कठिन कुअंक भाल के।। हरन मोह तम दिनकर कर से। सेवक सालि पाल जलधर से।। अभिमत दानि देवतरु बर से। सेवत सुलभ सुखद हरि हर से।। सुकबि सरद नभ मन उडगन से। रामभगत जन जीवन धन से।। सकल सुकृत फल भूरि भोग से। जग हित निरुपधि साधु लोग से।। सेवक मन मानस मराल से। पावक गंग तंरग माल से।।

Opowieść o Ramie jest pięknym klejnotem spełniającym życzenia, ozdobą świętych, mędrców i szczęśliwych. Chwała Ramy jest wioską cnót przynoszących dobro światu, dawcą wyzwolenia, skarbnicą bogactwa, siedzibą prawości. Jest prawdziwym guru wiedzy, nieprzywiązania i jogi; lekarzem bogów dla straszliwej chorocy światowego istnienia. Jest matką i ojcem miłości Sity i Ramy; nasieniem wszystkich ślubów, prawości i zasad postępowania. Jest niszczycielem grzechów, smutków i żałoby; drogim opiekunem tego świata i następnego. Jest doradcą, dzielnym wojownikiem i królem polityki; dzbanem, w którym zawarta jest chciwość oceanu. Jest lwem, który zabija słonie pożądania, gniewu i zanieczyszczeń ery Kali; lasem serc sług Pana. Jest czczonym gościem, umiłowanym wroga miast; chmurą, która spełnia pragnienia i niszczy ubóstwo swoich czcicieli. Jest wielkim klejnotem mantry, który niszczy węża zmysłów; usuwa trudne piętno grzechu z czoła. Usuwa ciemność ułudy promieniami słońca; jest ryżem, który karmi sługę, chmurą, która daje wodę. Przyznaje upragnioną łaskę jak drzewo spełniające życzenia; łatwo mu służą i daje szczęście Harimu i Śiwie. Jest jesiennym niebem, w którym unosi się umysł dobrego poety; życiem i bogactwem sług Ramy. Jest obfitym używaniem owocu wszelkiej zasługi; bezinteresownym dobrze życzącym światu dla dobra dobrych. Jest łabędziem w jeziorze serca sługi; ogniem, który oczyszcza fale Gangesu.

Verse 437 (चौपाई)

सप्त प्रबन्ध सुभग सोपाना। ग्यान नयन निरखत मन माना।। रघुपति महिमा अगुन अबाधा। बरनब सोइ बर बारि अगाधा।। राम सीय जस सलिल सुधासम। उपमा बीचि बिलास मनोरम।। पुरइनि सघन चारु चौपाई। जुगुति मंजु मनि सीप सुहाई।। छंद सोरठा सुंदर दोहा। सोइ बहुरंग कमल कुल सोहा।। अरथ अनूप सुमाव सुभासा। सोइ पराग मकरंद सुबासा।। सुकृत पुंज मंजुल अलि माला। ग्यान बिराग बिचार मराला।। धुनि अवरेब कबित गुन जाती। मीन मनोहर ते बहुभाँती।। अरथ धरम कामादिक चारी। कहब ग्यान बिग्यान बिचारी।। नव रस जप तप जोग बिरागा। ते सब जलचर चारु तड़ागा।। सुकृती साधु नाम गुन गाना। ते बिचित्र जल बिहग समाना।। संतसभा चहुँ दिसि अवँराई। श्रद्धा रितु बसंत सम गाई।। भगति निरुपन बिबिध बिधाना। छमा दया दम लता बिताना।। सम जम नियम फूल फल ग्याना। हरि पत रति रस बेद बखाना।। औरउ कथा अनेक प्रसंगा। तेइ सुक पिक बहुबरन बिहंगा।।

Jego siedem ksiąg jest pięknymi stopniami; oko wiedzy spogląda na nie, a umysł napełnia się podziwem. Chwała Pana Raghu jest poza wszelkimi cechami i poza wszelkim ograniczeniem; opiszę ją tak dobrze, jak potrafię, choć jest tak niezmierzona jak ocean. Sława Ramy i Sity jest jak woda i nektar; porównania, w których się rozkoszuje, są urocze dla umysłu. Gęste i piękne czaupej są jak lotosy; subtelne konstrukcje są jak perły w pięknej muszli. Soratha i piękny doha są jak wielobarwne lotosy zdobiące jezioro. Niezrównane znaczenie i piękny język są jak pyłek i zapach kwiatów. Nagromadzenie zasługi jest pięknym girlandem pszczół; wiedza, nieprzywiązanie i refleksja są łabędziami. Rezonans i poetyckie cechy są jak ryby wielu rodzajów, zachwycające umysł. Znaczenie, prawość, miłość i inne cele życia opiszę z wiedzą i rozeznaniem. Dziewięć ras, powtarzanie imienia, asceza, joga i nieprzywiązanie są pięknymi stawami pełnymi wodnych stworzeń. Śpiewanie imienia i cnót przez zasłużonych świętych jest jak dziwne ptaki w wodzie. Zgromadzenie świętych jest otoczone ze wszystkich stron; wiara śpiewa jak pora wiosenna. Opis oddania na różne sposoby jest altaną pnączy przebaczenia, współczucia i samokontroli. Śluby, powściągnięcia, kwiaty i owoce wiedzy; miłość i rozkosz w Panu, Wedy opisują. Wiele innych historii i epizodów jest jak papugi i inne ptaki wielu kolorów.

Verse 438 (चौपाई)

सुनि राजा अति अप्रिय बानी। हृदय कंप मुख दुति कुमुलानी।। चौथेंपन पायउँ सुत चारी। बिप्र बचन नहिं कहेहु बिचारी।। मागहु भूमि धेनु धन कोसा। सर्बस देउँ आजु सहरोसा।। देह प्रान तें प्रिय कछु नाही। सोउ मुनि देउँ निमिष एक माही।। सब सुत प्रिय मोहि प्रान कि नाईं। राम देत नहिं बनइ गोसाई।। कहँ निसिचर अति घोर कठोरा। कहँ सुंदर सुत परम किसोरा।। सुनि नृप गिरा प्रेम रस सानी। हृदयँ हरष माना मुनि ग्यानी।। तब बसिष्ट बहु निधि समुझावा। नृप संदेह नास कहँ पावा।। अति आदर दोउ तनय बोलाए। हृदयँ लाइ बहु भाँति सिखाए।। मेरे प्रान नाथ सुत दोऊ। तुम्ह मुनि पिता आन नहिं कोऊ।।

Słysząc najbardziej nieprzyjemne słowa króla, jego serce zadrżało, a blask jego twarzy przygasł. "Otrzymałem czterech synów; nie rozważyłem słów bramina. Proś o ziemię, krowy, bogactwo, skarby; dam ci wszystko dzisiaj z radością. Nie ma nic droższego dla mnie niż moje ciało i życie; to też, o mędrcze, dam ci w jednej chwili. Wszyscy moi synowie są mi tak drodzy jak moje życie; o Panie, nie jest właściwe, by Rama go oddał." "Gdzie jest demon, najbardziej straszliwy i okrutny? A gdzie jest piękny syn, najwyższy młodzieniec?" Słysząc słowa króla napełnione nektarem miłości, mądry mędrzec poczuł radość w sercu. Wtedy Wasisztha wyjaśnił mu wiele rzeczy, a wątpliwość króla zostało zniszczone. Z wielkim szacunkiem wezwał obu swoich synów; wziął ich do serca i pouczał ich na wiele sposobów. "Moi panowie, wy dwaj synowie jesteście moim życiem; jesteście moim ojcem, o mędrcze; nie ma innego."

Verse 439 (चौपाई)

अरुन नयन उर बाहु बिसाला। नील जलज तनु स्याम तमाला।। कटि पट पीत कसें बर भाथा। रुचिर चाप सायक दुहुँ हाथा।। स्याम गौर सुंदर दोउ भाई। बिस्बामित्र महानिधि पाई।। प्रभु ब्रह्मन्यदेव मै जाना। मोहि निति पिता तजेहु भगवाना।। चले जात मुनि दीन्हि दिखाई। सुनि ताड़का क्रोध करि धाई।। एकहिं बान प्रान हरि लीन्हा। दीन जानि तेहि निज पद दीन्हा।। तब रिषि निज नाथहि जियँ चीन्ही। बिद्यानिधि कहुँ बिद्या दीन्ही।। जाते लाग न छुधा पिपासा। अतुलित बल तनु तेज प्रकासा।।

Jego oczy były czerwone, jego klatka piersiowa i ramiona były szerokie; jego ciało było niebieskie jak lilia wodna, ciemne jak drzewo tamala. Nosił żółtą szatę związaną w pasie; piękny łuk i strzały były w obu jego rękach. Dwaj bracia, ciemny i jasny, byli piękni; Wiśwamitra otrzymał wielki skarb. "Znam Pana jako Boga braminów; o Panie, jesteś zawsze moim ojcem." Gdy szli, mędrzec pokazał im drogę; słysząc o Tadace, ruszyła naprzód w gniewie. Jedną strzałą odebrał jej życie; wiedząc, że jest pokorna, dał jej własną siedzibę. Wtedy mędrzec rozpoznał swojego Pana w sercu; dał mu wiedzę, skarb nauki. Odtąd nie czuł głodu ani pragnienia; jego ciało miało niezrównaną siłę, a jego blask jaśniał.