Prakarana 2

Verse 21 (चौपाई)

बरनि राम गुन सीलु सुभाऊ। बोले प्रेम पुलकि मुनिराऊ।। भूप सजेउ अभिषेक समाजू। चाहत देन तुम्हहि जुबराजू।। राम करहु सब संजम आजू। जौं बिधि कुसल निबाहै काजू।। गुरु सिख देइ राय पहिं गयउ। राम हृदयँ अस बिसमउ भयऊ।। जनमे एक संग सब भाई। भोजन सयन केलि लरिकाई।। करनबेध उपबीत बिआहा। संग संग सब भए उछाहा।। बिमल बंस यहु अनुचित एकू। बंधु बिहाइ बड़ेहि अभिषेकू।। प्रभु सप्रेम पछितानि सुहाई। हरउ भगत मन कै कुटिलाई।।

মুনিৰাজে, শৰীৰ প্ৰেমেৰে থিয় হৈ, ৰামৰ গুণ, চৰিত্ৰ আৰু উত্তম স্বভাৱ বৰ্ণনা কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিলে। ৰজাই অভিষেক অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰিছিল, আপোনাক যুৱৰাজ কৰাৰ ইচ্ছাৰে। ৰাম, আজি সকলো প্ৰস্তুতি সম্পাদন কৰক, যাতে কাৰ্য সফলতাৰে সম্পন্ন হয়। গুৰুৱে শিক্ষা দি ৰজাৰ ওচৰলৈ গ'ল; আৰু ৰামৰ হৃদয়ত এনে অস্বস্তি উৎপন্ন হ'ল। সকলো ভ্ৰাতা একেলগে জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল, আৰু একেলগে তেওঁলোকে ভোজন, নিদ্ৰা, ক্ৰীড়া আৰু শৈশৱ ক্ৰীড়া উপভোগ কৰিছিল। একেলগে তেওঁলোকৰ কাণ বিন্ধা হৈছিল, একেলগে পবিত্ৰ সূত্ৰ ধাৰণ কৰিছিল, একেলগে বিবাহ হৈছিল; আৰু একেলগে সকলোৱে আনন্দ কৰিছিল। এই নিষ্কলংক বংশৰ এটাহে অসংগতি আছে: জ্যেষ্ঠ ভ্ৰাতাক আওকাণ কৰি, কনিষ্ঠই মহান অভিষেক লাভ কৰিছে। প্ৰভু, প্ৰেমেৰে পৰিপূৰ্ণ, অৱশ্যে অনুতাপ কৰিব; আৰু তেওঁ নিজ ভক্তৰ হৃদয়ৰ কুটিলতা দূৰ কৰিব।

Verse 22 (दोहा/सोरठा)

तेहि अवसर आए लखन मगन प्रेम आनंद। सनमाने प्रिय बचन कहि रघुकुल कैरव चंद।।10।।

সেই মুহূৰ্তত লক্ষ্মণ আহিল, প্ৰেম আৰু আনন্দেৰে পৰিপূৰ্ণ; আৰু তেওঁ ৰঘুকুলৰ চন্দ্ৰক প্ৰিয় বাক্য কৈ সন্মান কৰিলে।

Verse 23 (चौपाई)

बाजहिं बाजने बिबिध बिधाना। पुर प्रमोदु नहिं जाइ बखाना।। भरत आगमनु सकल मनावहिं। आवहुँ बेगि नयन फलु पावहिं।। हाट बाट घर गलीं अथाई। कहहिं परसपर लोग लोगाई।। कालि लगन भलि केतिक बारा। पूजिहि बिधि अभिलाषु हमारा।। कनक सिंघासन सीय समेता। बैठहिं रामु होइ चित चेता।। सकल कहहिं कब होइहि काली। बिघन मनावहिं देव कुचाली।। तिन्हहि सोहाइ न अवध बधावा। चोरहि चंदिनि राति न भावा।। सारद बोलि बिनय सुर करहीं। बारहिं बार पाय लै परहीं।।

বিভিন্ন প্ৰকাৰৰ বাদ্যযন্ত্ৰ বজোৱা হ'ল; নগৰৰ আনন্দ কোৱাৰ অতীত। সকলোৱে ভৰতৰ আগমন উদযাপন কৰিছিল; শীঘ্ৰে আহক বুলি ক'লে, আৰু তোমাৰ চকুৱে ফল পাওক। বজাৰত, পথত, প্ৰতিটো ঘৰ আৰু গলিত মানুহে ইজনে সিজনৰ সৈতে কথা পাতিলে। অৱশেষত সময় অনুকূল হ'ল; আমাৰ ইচ্ছা পূৰণ হ'ব বুলি কিমানবাৰ প্ৰাৰ্থনা কৰিছো। ৰামে সীতাৰ সৈতে সোণৰ সিংহাসনত বহিব; আৰু আমাৰ হৃদয় আনন্দেৰে ভৰি পৰিব। সকলোৱে সুধিছিল: সময় কেতিয়া আহিব? আৰু তেওঁলোকে বাধা কঢ়িয়াই অনা দুষ্ট আত্মাবোৰ খেদি পঠিয়াইছিল। কিন্তু তেওঁলোকৰ বাবে অযোধ্যাৰ সজ্জাই কোনো আনন্দ দিলা নাছিল; জোনাকি ৰাতিয়ে তেওঁলোকক প্ৰীতি নকৰিলে। তেওঁলোকে শাৰদাক আহ্বান কৰিলে আৰু দেৱতাসকলক বিনয়েৰে প্ৰাৰ্থনা কৰিলে; বাৰে বাৰে তেওঁলোকৰ ভৰিত পৰিল।

Verse 24 (दोहा/सोरठा)

बिपति हमारि बिलोकि बड़ि मातु करिअ सोइ आजु। रामु जाहिं बन राजु तजि होइ सकल सुरकाजु।।11।।

আমাৰ ডাঙৰ বিপদ দেখি, হে মাতৃ, আজি সেই কাৰ্য কৰক যি আৱশ্যক: ৰামে সিংহাসন ত্যাগ কৰি বনলৈ যাওক, আৰু ইয়াৰ দ্বাৰা দেৱতাসকলৰ সকলো কাৰ্য সম্পন্ন হওক।

Verse 25 (चौपाई)

सुनि सुर बिनय ठाढ़ि पछिताती। भइउँ सरोज बिपिन हिमराती।। देखि देव पुनि कहहिं निहोरी। मातु तोहि नहिं थोरिउ खोरी।। बिसमय हरष रहित रघुराऊ। तुम्ह जानहु सब राम प्रभाऊ।। जीव करम बस सुख दुख भागी। जाइअ अवध देव हित लागी।। बार बार गहि चरन सँकोचौ। चली बिचारि बिबुध मति पोची।। ऊँच निवासु नीचि करतूती। देखि न सकहिं पराइ बिभूती।। आगिल काजु बिचारि बहोरी। करहहिं चाह कुसल कबि मोरी।। हरषि हृदयँ दसरथ पुर आई। जनु ग्रह दसा दुसह दुखदाई।।

দেৱতাসকলৰ অনুনয় শুনি, তেওঁ অনুতপ্ত হৈ থিয় হ'ল; তেওঁ তুষাৰপূৰ্ণ বনত এটা পদুম ফুললৈ পৰিণত হৈছিল। দেৱতাসকলক আকৌ দেখি, তেওঁলোকে বিনয়েৰে ক'লে: হে মাতৃ, আমি আপোনাক সৰু কথা কোৱা নাই। ৰঘুৰাজ আশ্চৰ্য আৰু আনন্দৰ পৰা মুক্ত আছিল; তেওঁ ক'লে: তোমালোকে ৰামৰ সকলো শক্তি জানা। আত্মা নিজৰ কৰ্মৰ অধীনত আনন্দ আৰু দুখৰ অংশীদাৰ হয়; দেৱতাসকলৰ কল্যাণৰ বাবে আমি অযোধ্যালৈ যাওঁ। বাৰে বাৰে লাজৰে তেওঁৰ ভৰি ধৰি, তেওঁ ঋষিসকলৰ পৰামৰ্শ বিবেচনা কৰি ৰওনা হ'ল। তেওঁৰ বাসস্থান উচ্চ, কিন্তু তেওঁৰ আচৰণ নিম্ন; তেওঁলোকে আনৰ মহিমা দেখিব নোৱাৰে। পৰৱৰ্তী কাৰ্য বিবেচনা কৰি, তেওঁলোকে পুনৰ মোৰ বাবে কল্যাণকাৰী কাৰ্য কৰিব। হৃদয়ত আনন্দ কৰি, তেওঁ দশৰথৰ নগৰলৈ আহিল, যেনেকৈ এটা গ্ৰহে ভয়ংকৰ, দুখদায়ক অৱস্থাত প্ৰৱেশ কৰিছে।

Verse 26 (दोहा/सोरठा)

नामु मंथरा मंदमति चेरी कैकेइ केरि। अजस पेटारी ताहि करि गई गिरा मति फेरि।।12।।

তেওঁৰ নাম আছিল মন্থৰা, কৈকেয়ীৰ এগৰাকী মন্দবুদ্ধিৰ দাসী; তেওঁ পাপৰ পাত্ৰ হ'ল, আৰু তেওঁৰ বাক্য আৰু মন বক্ৰ হৈ পৰিল।

Verse 27 (चौपाई)

दीख मंथरा नगरु बनावा। मंजुल मंगल बाज बधावा।। पूछेसि लोगन्ह काह उछाहू। राम तिलकु सुनि भा उर दाहू।। करइ बिचारु कुबुद्धि कुजाती। होइ अकाजु कवनि बिधि राती।। देखि लागि मधु कुटिल किराती। जिमि गवँ तकइ लेउँ केहि भाँती।। भरत मातु पहिं गइ बिलखानी। का अनमनि हसि कह हँसि रानी।। ऊतरु देइ न लेइ उसासू। नारि चरित करि ढारइ आँसू।। हँसि कह रानि गालु बड़ तोरें। दीन्ह लखन सिख अस मन मोरें।। तबहुँ न बोल चेरि बड़ि पापिनि। छाड़इ स्वास कारि जनु साँपिनि।।

মন্থৰাই নগৰখন সজ্জিত দেখিলে, শুভ ঢোল আৰু বাদ্যযন্ত্ৰ বাজি আছে। তেওঁ মানুহক সুধিলে: এই উত্সাহ কিয়? ৰামৰ ৰাজ্যাভিষেকৰ কথা শুনি, তেওঁৰ হৃদয়ত জ্বলা ধৰিলে। নিম্ন জাতিৰ সেই দুষ্টমনা নাৰীয়ে ভাবিলে: কি বিপদ ঘটিব, আৰু কেনেকৈ? প্ৰস্তুতি দেখি, বক্ৰ স্বভাৱৰ তেওঁ ঈৰ্ষান্বিত হ'ল, ভাবিলে: মই কেনেকৈ ইয়াক ৰোধ কৰিম? তেওঁ ভৰতৰ মাতৃৰ ওচৰলৈ গৈ বিলাপ কৰিলে: তুমি কিয় হাঁহি আছা? হে ৰাণী, হাঁহিৰে কোৱা। তেওঁ কোনো উত্তৰ নিদিলে, কিন্তু দীঘল উশাহ এটা ল'লে; সেই নাৰীয়ে চকুলো টোপনি দিলে, নিজৰ চৰিত্ৰ প্ৰকাশ কৰি। হাঁহিৰে ৰাণীয়ে ক'লে: তোমাৰ গালি ডাঙৰ; লক্ষ্মণে মোৰ মনত এনে পৰামৰ্শ দিছে। তথাপিও সেই দাসীয়ে কথা নক'লে, সেই ডাঙৰ পাপীয়ে; তেওঁ নিজৰ উশাহ এটা সাপৰ দৰে এৰি দিলে।

Verse 28 (दोहा/सोरठा)

सभय रानि कह कहसि किन कुसल रामु महिपालु। लखनु भरतु रिपुदमनु सुनि भा कुबरी उर सालु।।13।।

সংযত ৰাণীয়ে ক'লে: হে ৰজা, ৰামৰ মঙ্গলৰ বিষয়ে তুমি কিয় সুধিছা? লক্ষ্মণ, ভৰত আৰু শত্ৰুনাশকৰ কথা শুনি, সেই যুৱ ৰাণীৰ হৃদয়ত বিষাদ জন্মিল।

Verse 29 (चौपाई)

कत सिख देइ हमहि कोउ माई। गालु करब केहि कर बलु पाई।। रामहि छाड़ि कुसल केहि आजू। जेहि जनेसु देइ जुबराजू।। भयउ कौसिलहि बिधि अति दाहिन। देखत गरब रहत उर नाहिन।। देखेहु कस न जाइ सब सोभा। जो अवलोकि मोर मनु छोभा।। पूतु बिदेस न सोचु तुम्हारें। जानति हहु बस नाहु हमारें।। नीद बहुत प्रिय सेज तुराई। लखहु न भूप कपट चतुराई।। सुनि प्रिय बचन मलिन मनु जानी। झुकी रानि अब रहु अरगानी।। पुनि अस कबहुँ कहसि घरफोरी। तब धरि जीभ कढ़ावउँ तोरी।।

হে মাতৃ, কোনে মোক এনে পৰামৰ্শ দিয়ে? কি শক্তিৰে মই গালি দিম? ৰামৰ বাহিৰে আজি আন কি মঙ্গল আছে, যাৰ কৃপাত এজনে যুৱৰাজৰ পদ লাভ কৰে? কৌশল্যা নিয়তিয়ে অত্যন্ত দুখিত হ'ল; তেওঁৰ অহংকাৰ দেখি, তেওঁৰ হৃদয়ত শান্তি নাছিল। চোৱা এই সকলো জিলিঙনীয়া কিদৰে টিকি নাথাকে, যাক দেখি মোৰ মন আনন্দিত হৈছিল। তোমাৰ পুত্ৰ বিদেশলৈ যাব; দুখ নকৰিবা। জানি থোৱা মোৰ কোনো আশ্ৰয় নাই। তোমাৰ প্ৰিয় বিছনাত বহুত টোপনি যোৱা; ৰজাৰ প্ৰতাৰণাপূৰ্ণ চতুৰতা নেদেখা। তেওঁৰ প্ৰিয় কথাবোৰ শুনি, তেওঁৰ মন বিচলিত বুলি জানি, ৰাণীয়ে মূৰ দুঁ কৰি নীৰৱ হৈ ৰ'ল। তুমি আকৌ এনে কথা কোৱা, হে ঘৰ ভঙনি; তেন্তে মই তোমাৰ ওচৰত মোৰ জিভা ওলিয়াম।

Verse 30 (दोहा/सोरठा)

काने खोरे कूबरे कुटिल कुचाली जानि। तिय बिसेषि पुनि चेरि कहि भरतमातु मुसुकानि।।14।।

তেওঁক একাণ, কুঁজীয়া, বক্ৰ আৰু দুষ্ট চৰিত্ৰৰ বুলি জানি, তেওঁ আকৌ হাঁহিৰে কথা ক'লে, ভৰতৰ মাতৃক সম্বোধন কৰি যেন তেওঁ তেওঁৰ প্ৰিয়।

Verse 31 (चौपाई)

प्रियबादिनि सिख दीन्हिउँ तोही। सपनेहुँ तो पर कोपु न मोही।। सुदिनु सुमंगल दायकु सोई। तोर कहा फुर जेहि दिन होई।। जेठ स्वामि सेवक लघु भाई। यह दिनकर कुल रीति सुहाई।। राम तिलकु जौं साँचेहुँ काली। देउँ मागु मन भावत आली।। कौसल्या सम सब महतारी। रामहि सहज सुभायँ पिआरी।। मो पर करहिं सनेहु बिसेषी। मैं करि प्रीति परीछा देखी।। जौं बिधि जनमु देइ करि छोहू। होहुँ राम सिय पूत पुतोहू।। प्रान तें अधिक रामु प्रिय मोरें। तिन्ह कें तिलक छोभु कस तोरें।।

হে মধুৰভাষিণী, মই তোমাক উত্তম পৰামৰ্শ দিলো; কেতিয়াও, সপোনতো, মই আনৰ প্ৰতি ক্ৰোধ নকৰো। সেই দিনটোহে উত্তম দিন, শুভ ভাগ্য প্ৰদানকাৰী, যি দিনা তোমাৰ কথা ফলিত হয়। গৃহস্বামী জ্যেষ্ঠ, সেৱক কনিষ্ঠ; এয়া সূৰ্যবংশৰ সুন্দৰ পৰম্পৰা। যদি ৰামৰ অভিষেক সঁচাকৈ নিৰ্ধাৰিত, হে সখী, মই মোৰ মনত ভাল পোৱা এটা অনুৰোধ কৰিম। কৈকেয়ী মোৰ বাবে কৌশল্যাৰ দৰে; ৰাম তেওঁৰ স্বভাৱতে মোৰ প্ৰিয়। তেওঁলোকে মোৰ প্ৰতি বিশেষ প্ৰেম পোষণ কৰে; মই তেওঁলোকৰ স্নেহ পৰীক্ষা কৰি দেখিছো। যদি ঈশ্বৰে জন্মৰ পিছত জন্ম দিয়ে, মই ৰাম আৰু সীতাৰ ভক্ত সেৱক হওঁ। ৰাম মোৰ বাবে প্ৰাণতকৈও অধিক প্ৰিয়; তেওঁৰ অভিষেক বাতিল হোৱাৰ আঘাত মই কেনেকৈ সহ্য কৰিম?

Verse 32 (दोहा/सोरठा)

भरत सपथ तोहि सत्य कहु परिहरि कपट दुराउ। हरष समय बिसमउ करसि कारन मोहि सुनाउ।।15।।

ভৰতৰ শপত মই তোমাক আহ্বান কৰো; সকলো প্ৰতাৰণা আৰু গোপনীয়তা এৰি সত্য কোৱা। তুমি বিপদৰ সময়ত আনন্দিত হৈছা; মোক ইয়াৰ কাৰণ জনোৱা।

Verse 33 (चौपाई)

एकहिं बार आस सब पूजी। अब कछु कहब जीभ करि दूजी।। फोरै जोगु कपारु अभागा। भलेउ कहत दुख रउरेहि लागा।। कहहिं झूठि फुरि बात बनाई। ते प्रिय तुम्हहि करुइ मैं माई।। हमहुँ कहबि अब ठकुरसोहाती। नाहिं त मौन रहब दिनु राती।। करि कुरूप बिधि परबस कीन्हा। बवा सो लुनिअ लहिअ जो दीन्हा।। कोउ नृप होउ हमहि का हानी। चेरि छाड़ि अब होब कि रानी।। जारै जोगु सुभाउ हमारा। अनभल देखि न जाइ तुम्हारा।। तातें कछुक बात अनुसारी। छमिअ देबि बड़ि चूक हमारी।।

মাত্ৰ আপোনাৰ ওপৰতেই মোৰ সকলো আশা ন্যস্ত কৰিলো; এতিয়া মই দ্বিতীয় জিভাৰে কথা ক'ব। যাৰ ভাগ্যত নিজৰ মূৰ ভঙা আছে, সেই অভাগী ব্যক্তিয়ে যেতিয়া ভাল কথা কয়, তেতিয়া নিজৰেই দুখ কঢ়িয়ায়। তেওঁলোকে মিছা কথা সৃষ্টি কৰি কয়; সেই কথাবোৰ, মাতা, আপোনাক দুখ দিব। মইও ঘৰৰ গৃহিণীৰ দৰে কথা ক'ব, নহ'লে দিন-ৰাতি নীৰৱে থাকিম। বিধিয়ে মোক কুৰূপ কৰিছে; মই যি বপিছো তাকেই কাটিম, আৰু যি দিয়া হৈছে তাকেই ল'ম। আন কোনো ৰজা হ'লে মোৰ কি লোকচান? সেৱা কৰি এতিয়া মই ৰাণী হ'ম নেকি? মোৰ স্বভাৱ এনে যে ই মোৰ ভাগ্য নষ্ট কৰে; আপোনাৰ অশুভ স্বভাৱ দেখা নাযায়। সেয়েহে মোৰ সামান্য ভুলটো ক্ষমা কৰিব; মই বহুত ভুল কৰিছো, হে দেৱী।

Verse 34 (दोहा/सोरठा)

गूढ़ कपट प्रिय बचन सुनि तीय अधरबुधि रानि। सुरमाया बस बैरिनिहि सुह्द जानि पतिआनि।।16।।

তেওঁৰ প্ৰেমময় কথাবোৰত যি কপটতা লুকাই আছিল, সেই কথা শুনি, অলপ বুদ্ধিৰ ৰাণীয়ে শত্ৰুক, যি দৈৱ মায়াৰ বশৱৰ্তী আছিল, বন্ধু বুলি জ্ঞান কৰি বিশ্বাস কৰিলে।

Verse 35 (चौपाई)

सादर पुनि पुनि पूँछति ओही। सबरी गान मृगी जनु मोही।। तसि मति फिरी अहइ जसि भाबी। रहसी चेरि घात जनु फाबी।। तुम्ह पूँछहु मैं कहत डेराऊँ। धरेउ मोर घरफोरी नाऊँ।। सजि प्रतीति बहुबिधि गढ़ि छोली। अवध साढ़साती तब बोली।। प्रिय सिय रामु कहा तुम्ह रानी। रामहि तुम्ह प्रिय सो फुरि बानी।। रहा प्रथम अब ते दिन बीते। समउ फिरें रिपु होहिं पिंरीते।। भानु कमल कुल पोषनिहारा। बिनु जल जारि करइ सोइ छारा।। जरि तुम्हारि चह सवति उखारी। रूँधहु करि उपाउ बर बारी।।

শ্ৰদ্ধাৰে বাৰে বাৰে তেওঁ একেই প্ৰশ্ন সুধিলে; শবৰীৰ কথাবোৰে তেওঁক মোহিত কৰিলে যেনে হৰিণীক মোহিত কৰে। তেওঁৰ মন ইফাল-সিফাল ঘূৰিল, যেনে অৰণ্যবাসিনী নাৰী যি খেলি থাকোঁতে হৰিণৰ বাবে ফান্দ পাতে। আপুনি সুধিছে আৰু মই বিস্তাৰিত ক'ম; মই ঘৰ ভংগকাৰী নাম অৰ্জন কৰিছো। তেওঁ বহু উপায়ে বিশ্বাস সৃষ্টি কৰিলে, আৰু নিৰ্মাণ কৰি উন্মোচন কৰাৰ পাছত অযোধ্যাৰ নাৰীয়ে ক'লে। প্ৰিয় সীতা, ৰাম ক'ত আছে, হে ৰাণী? আৰু আপুনি ৰামৰ প্ৰিয়, এইটো মোৰ কথাৰ সত্য। তেতিয়াৰ পৰা অতিবাহিত হোৱা দিনবোৰ গ'ল; সময় ঘূৰে আৰু শত্ৰু প্ৰিয় হয়। যি সূৰ্যৰ পদ্মবংশ পালন কৰে, তেওঁ পানী নহ'লেও তাক ছাই কৰি জ্বলায়। আপোনাৰ সৱতী পত্নী জ্বলি আপোনাক উৎপাটন কৰিব বিচাৰে; হে শ্ৰেষ্ঠ নাৰী, কোনো উপায় আৱিষ্কাৰ কৰক।

Verse 36 (दोहा/सोरठा)

तुम्हहि न सोचु सोहाग बल निज बस जानहु राउ। मन मलीन मुह मीठ नृप राउर सरल सुभाउ।।17।।

আপুনি দুখ কৰিব নালাগে; জানি থাকক যে আপোনাৰ সৌভাগ্য আপোনাৰ নিজৰ নিয়ন্ত্ৰণত আছে, হে ৰাণী। আপোনাৰ হৃদয় ভাৰাক্ৰান্ত, কিন্তু আপোনাৰ বাক্য মধুৰ; ৰজাৰ স্বভাৱ সৰল আৰু ভাল।

Verse 37 (चौपाई)

चतुर गँभीर राम महतारी। बीचु पाइ निज बात सँवारी।। पठए भरतु भूप ननिअउरें। राम मातु मत जानव रउरें।। सेवहिं सकल सवति मोहि नीकें। गरबित भरत मातु बल पी कें।। सालु तुम्हार कौसिलहि माई। कपट चतुर नहिं होइ जनाई।। राजहि तुम्ह पर प्रेमु बिसेषी। सवति सुभाउ सकइ नहिं देखी।। रची प्रंपचु भूपहि अपनाई। राम तिलक हित लगन धराई।। यह कुल उचित राम कहुँ टीका। सबहि सोहाइ मोहि सुठि नीका।। आगिलि बात समुझि डरु मोही। देउ दैउ फिरि सो फलु ओही।।

ৰামৰ মাতা, জ্ঞানী আৰু গভীৰ, এটা অৱসৰ পাই তেওঁৰ কথা ভালদৰে গঢ়ি তুলিলে। ভৰতক মামাৰ ঘৰলৈ ৰজা হিচাপে পথোৱা হৈছে; হে ৰাম, এইটো আপোনাৰ মাতাৰ পৰামৰ্শ বুলি নভবিব। সকলো সৱতী পত্নীয়ে মোক ভালদৰে সেৱা কৰে; ভৰতৰ মাতা নিজৰ পুত্ৰত গৰ্বিত। আপোনাৰ ভনীয়েক কৈকেয়ী, হে মাতা, কপটী বা চতুৰ বুলি জনাজাত নহয়। ৰজাই আপোনাক বিশেষ প্ৰেম কৰে; তেওঁ সৱতী পত্নীৰ প্ৰকৃত স্বভাৱ অনুধাৱন কৰিব নোৱাৰে। তাই ৰজাৰ বাবে এটা ফান্দ বুনিছে, ৰামৰ ৰাজ্যাভিষেকত মন স্থিৰ কৰি। এই বংশত তিলক বা ৰাজ্যাভিষেক ন্যায়সঙ্গতভাৱে ৰামৰ বাবে; ই সকলোৰে বাবে উপযুক্ত আৰু মোৰ বাবে অতি ন্যায়সঙ্গত যেন লাগে। পৰৱৰ্তী বিষয়টো বুজি মই ভয়ত পৰিলো; যি নিয়তিত লিখা আছে সেয়ে ঘটিব।

Verse 38 (दोहा/सोरठा)

रचि पचि कोटिक कुटिलपन कीन्हेसि कपट प्रबोधु।। कहिसि कथा सत सवति कै जेहि बिधि बाढ़ बिरोधु।।18।।

তাই লক্ষ লক্ষ কৌশল আৱিষ্কাৰ আৰু পৰিণত কৰিলে, আৰু কপটতা জগাই তুলিলে। তাই সৱতী পত্নীসকলৰ কাহিনী এনেদৰে ক'ব যে বিবাদ বাঢ়িব।

Verse 39 (चौपाई)

भावी बस प्रतीति उर आई। पूँछ रानि पुनि सपथ देवाई।। का पूछहुँ तुम्ह अबहुँ न जाना। निज हित अनहित पसु पहिचाना।। भयउ पाखु दिन सजत समाजू। तुम्ह पाई सुधि मोहि सन आजू।। खाइअ पहिरिअ राज तुम्हारें। सत्य कहें नहिं दोषु हमारें।। जौं असत्य कछु कहब बनाई। तौ बिधि देइहि हमहि सजाई।। रामहि तिलक कालि जौं भयऊ। तुम्ह कहुँ बिपति बीजु बिधि बयऊ।। रेख खँचाइ कहउँ बलु भाषी। भामिनि भइहु दूध कइ माखी।। जौं सुत सहित करहु सेवकाई। तौ घर रहहु न आन उपाई।।

ৰাণীৰ কৃত্ৰিম অনুভৱৰ মাজেৰে বিশ্বাস তেওঁৰ হৃদয়ত প্ৰৱেশ কৰিলে; ৰাণীয়ে পুনৰ সুধিলে আৰু তেওঁক শপত খুৱালে। মই আৰু কি সুধিম? আপুনি এতিয়াও মোক চিনা নাই নেকি? মই চিনি পাইছো কোন মোৰ বন্ধু আৰু কোন মোৰ শত্ৰু। সেই দিনটো আহিল যেতিয়া সভা সমবেত হয়; আজি মই আপোনাক স্মৰণ কৰিলো। আপোনাৰ অধিকাৰত থকা বস্তু খাওক আৰু পিন্ধক; মই সত্য কথা কওঁ, মোৰ কোনো দোষ নাই। যদি মই কোনো মিছা কথা কওঁ, তেন্তে ব্ৰহ্মাই মোক শাস্তি দিব। যদি কাইলৈ ৰামে তিলক বা ৰাজ্যাভিষেক পায়, তেন্তে ব্ৰহ্মাৰ আজ্ঞামতে আপোনাৰ বাবে বিপদ বপন হ'ব। এডাল ৰেখা টানি মই সম্পূৰ্ণ শক্তিৰে কওঁ: হে সুন্দৰী, আপুনি গাখীৰ মাখনলৈ পৰিণত হ'ব। যদি আপুনি আপোনাৰ পুত্ৰৰ সৈতে দাসৰ দৰে সেৱা কৰে, তেন্তে আপুনি ঘৰতে থাকিব, আন কোনো উপায় নাই।

Verse 40 (दोहा/सोरठा)

कद्रूँ बिनतहि दीन्ह दुखु तुम्हहि कौसिलाँ देब। भरतु बंदिगृह सेइहहिं लखनु राम के नेब।।19।।

কদ্ৰুৱে বিনতাক দুখ দিছিল, আৰু আপুনি, কৈকেয়ী, নিজৰেই দুখ আনিব। ভৰতে তেওঁৰ মামাৰ ঘৰত বাস কৰিব, আনহাতে লক্ষ্মণ আৰু ৰাম আপোনাৰ স্বামী হ'ব।