Ayodhya KandaPrakarana 1121 Verses

Prakarana 11

त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है—जहाँ विरह, करुणा, और शरणागति मिलकर ‘भवसागर-तरन’ की तैयारी कराते हैं।

Ten fragment Ayodhyā Kāṇḍa (około Doha 100, 109) przemienia viraha-karuṇā (ból rozłąki) w bhakti-ānanda (błogostan oddania). Cierpienie wygnania staje się nauką o pielgrzymce i śaraṇāgati: przyjście Rāmy na brzeg Gaṅgā to opuszczenie przez szukającego brzegu ego. W epizodzie Kevata, pod sprytem ludowej mowy kryje się głęboka zasada, lęk przed "pyłem stóp" jest w istocie ostrożnością miłości, a odmowa przyjęcia "opłaty" to ideał bezpragnieniowego dāsya. W opisie Prayāgi, zewnętrzna wielkość tīrthy zwraca się do wnętrza poprzez Rāma-darśanę: owocem Pana tīrth jest "spotkanie Rāmy". W āśramie Bharadvāji, wartość tapas, japy i tyāgi zostaje potwierdzona przez darśanę, ten stopień kāṇḍy wydobywa szukającego z polegania na rytualnym działaniu i daje stałość w poleganiu na Nāmie oraz w wyłącznej bhakti.

In this prakarana

People

  • RamaRāma
  • SitaSītā
  • LakshmanaLakṣmaṇa
  • KaushalyaKauśalyā
  • DasharathaDaśaratha
  • KevatKevaṭ
  • GangaGaṅgā
  • BharadvajaBharadvāja Muni
  • Sumantra
  • Guha
  • TulsidasSpeaksTulsīdās

Places

  • PrayagaPrayāga

Verses

Ćaupai 100.1-4

जासु बियोग बिकल पसु ऐसे।प्रजा मातु पितु जिइहहिं कैसें।।

बरबस राम सुमंत्रु पठाए।सुरसरि तीर आपु तब आए।।

मागी नाव न केवटु आना।कहइ तुम्हार मरमु मैं जाना।।

चरन कमल रज कहुँ सबु कहई।मानुष करनि मूरि कछु अहई।।

छुअत सिला भइ नारि सुहाई।पाहन तें न काठ कठिनाई।।

तरनिउ मुनि घरिनि होइ जाई।बाट परइ मोरि नाव उड़ाई।।

एहिं प्रतिपालउँ सबु परिवारू।नहिं जानउँ कछु अउर कबारू।।

जौ प्रभु पार अवसि गा चहहू।मोहि पद पदुम पखारन कहहू।।

jāsu biyoga bikala pasu aise |prajā mātu pitu jiihahiṁ kaiseṁ ||

barabasa rāma sumaṁtru paṭhāe |surasari tīra āpu taba āe ||

māgī nāva na kevaṭu ānā |kahai tumhāra maramu maiṁ jānā ||

carana kamala raja kahũ sabu kahaī |mānuṣa karani mūri kachu ahaī ||

chuata silā bhai nāri suhāī |pāhana teṁ na kāṭha kaṭhināī ||

taraniu muni gharini hoi jāī |bāṭa parai mori nāva uṛāī ||

ehiṁ pratipālaũ sabu parivārū |nahiṁ jānaũ kachu aura kabārū ||

jau prabhu pāra avasi gā cahahū |mohi pada paduma pakhārana kahahū ||

„Jeśli zwierzęta są tak zrozpaczone z powodu rozłąki z nim, jak będą żyć jego poddani, oraz jego matka i ojciec?" Rama odesłał Sumantrę, choć wbrew jego woli, a potem sam przybył na brzeg niebiańskiej rzeki. Poprosił o łódź, ale przewoźnik nie chciał jej przyprowadzić. Rzekł: „Znam twój sekret. Wszyscy mówią, że pył twoich lotosowych stóp to korzeń działający na ludzi, rodzaj czaru. Przy jego dotyku kamień stał się piękną kobietą. Drewno nie jest twardsze od kamienia. Moja łódź również stanie się żoną mędrca i odleci, a ja zostanę porzucony na drodze. Tą łodzią utrzymuję całą moją rodzinę; nie znam żadnego innego rzemiosła ani zajęcia. Jeśli, panie, masz zamiar przeprawić się na drugi brzeg, to każ mi obmyć twoje lotosowe stopy."

Chhand 100

पद कमल धोइ चढ़ाइ नाव न नाथ उतराई चहौं।मोहि राम राउरि आन दसरथ सपथ सब साची कहौं।।

बरु तीर मारहुँ लखनु पै जब लगि न पाय पखारिहौं।तब लगि न तुलसीदास नाथ कृपाल पारु उतारिहौं।।

pada kamala dhoi caṛhāi nāva na nātha utarāī cahauṁ |mohi rāma rāuri āna dasaratha sapatha saba sācī kahauṁ ||

baru tīra mārahũ lakhanu pai jaba lagi na pāya pakhārihauṁ |taba lagi na tulasīdāsa nātha kṛpāla pāru utārihauṁ ||

Umywszy wasze lotosowe stopy, zabiorę was na pokład łodzi i nie żądam zapłaty za przeprawę, mój Panie. O Ramo, przysięgam na was i na Dasarathę i mówię wam całą prawdę. Niech Lakszmana strzela we mnie swoimi strzałami, jeśli zechce, ale dopóki nie obmyję waszych stóp, o miłosierny Panie, nie przeprawię was na drugi brzeg. Tak mówi Tulsidas.

Soratha 100

सुनि केबट के बैन प्रेम लपेटे अटपटे।बिहसे करुनाऐन चितइ जानकी लखन तन।।⁠100।।

suni kebaṭa ke baina prema lapeṭe aṭapaṭe |bihase karunāaina citai jānakī lakhana tana ||⁠100||

Słysząc słowa przewoźnika, naiwne i splątane, lecz spowite miłością, Przystań Współczucia uśmiechnął się i spojrzał na Janaki i Lakszmanę.

Ćaupai 101.1-4

कृपासिंधु बोले मुसुकाई।सोइ करु जेंहि तव नाव न जाई।।

वेगि आनु जल पाय पखारू।होत बिलंबु उतारहि पारू।।

जासु नाम सुमरत एक बारा।उतरहिं नर भवसिंधु अपारा।।

सोइ कृपालु केवटहि निहोरा।जेहिं जगु किय तिहु पगहु ते थोरा।।

पद नख निरखि देवसरि हरषी।सुनि प्रभु बचन मोहँ मति करषी।।

केवट राम रजायसु पावा।पानि कठवता भरि लेइ आवा।।

अति आनंद उमगि अनुरागा।चरन सरोज पखारन लागा।।

बरषि सुमन सुर सकल सिहाहीं।एहि सम पुन्यपुंज कोउ नाहीं।।

kṛpāsiṁdhu bole musukāī |soi karu jeṁhi tava nāva na jāī ||

vegi ānu jala pāya pakhārū |hota bilaṁbu utārahi pārū ||

jāsu nāma sumarata eka bārā |utarahiṁ nara bhavasiṁdhu apārā ||

soi kṛpālu kevaṭahi nihorā |jehiṁ jagu kiya tihu pagahu te thorā ||

pada nakha nirakhi devasari haraṣī |suni prabhu bacana mohã mati karaṣī ||

kevaṭa rāma rajāyasu pāvā |pāni kaṭhavatā bhari lei āvā ||

ati ānaṁda umagi anurāgā |carana saroja pakhārana lāgā ||

baraṣi sumana sura sakala sihāhīṁ |ehi sama punyapuṁja kou nāhīṁ ||

Ocean Miłosierdzia przemówił z uśmiechem: «Czyń to, dzięki czemu twoja łódź nie zatonie.» «Przynieś szybko wodę i obmyj moje stopy. Marnujemy czas; przewieź mnie na drugi brzeg.» Ten, którego imię, wspomniane choć raz, sprawia, że ludzie przekraczają bezkresny ocean egzystencji światowej, ten sam miłosierny Pan błagał teraz przewoźnika, ten, przez którego świat stał się mniejszy niż jego trzy kroki. Widząc paznokcie jego stóp, boska rzeka Ganga się radowała; a słysząc słowa Pana, jej umysł został uwiedziony. Przewoźnik przyjął rozkaz Ramy i wrócił, niosąc drewnianą misę napełnioną wodą. Przepełniony wielką radością i miłością, zaczął obmywać lotosowe stopy Pana. Wszyscy bogowie zsyłali deszcz kwiatów i patrzyli z tęsknotą; nie ma nikogo równego mu w skarbie zasług.

Doha 101

पद पखारि जलु पान करि आपु सहित परिवार।पितर पारु करि प्रभुहि पुनि मुदित गयउ लेइ पार।।⁠101।।

pada pakhāri jalu pāna kari āpu sahita parivāra |pitara pāru kari prabhuhi puni mudita gayau lei pāra ||⁠101||

Umywszy stopy Pana i wypiwszy wodę, on wraz z całą swoją rodziną, a tym samym przewożąc swoich przodków na drugi brzeg oceanu istnienia, przewoźnik następnie z radością przewiózł Pana na drugi brzeg rzeki.

Ćaupai 102.1-4

उतरि ठाड़ भए सुरसरि रेता।सीयराम गुह लखन समेता।।

केवट उतरि दंडवत कीन्हा।प्रभुहि सकुच एहि नहिं कछु दीन्हा।।

पिय हिय की सिय जाननिहारी।मनि मुदरी मन मुदित उतारी।।

कहेउ कृपाल लेहि उतराई।केवट चरन गहे अकुलाई।।

नाथ आजु मैं काह न पावा।मिटे दोष दुख दारिद दावा।।

बहुत काल मैं कीन्हि मजूरी।आजु दीन्ह बिधि बनि भलि भूरी।।

अब कछु नाथ न चाहिअ मोरें।दीनदयाल अनुग्रह तोरें।।

फिरती बार मोहि जे देबा।सो प्रसादु मैं सिर धरि लेबा।।

utari ṭhāṛa bhae surasari retā |sīyarāma guha lakhana sametā ||

kevaṭa utari daṁḍavata kīnhā |prabhuhi sakuca ehi nahiṁ kachu dīnhā ||

piya hiya kī siya jānanihārī |mani mudarī mana mudita utārī ||

kaheu kṛpāla lehi utarāī |kevaṭa carana gahe akulāī ||

nātha āju maiṁ kāha na pāvā |miṭe doṣa dukha dārida dāvā ||

bahuta kāla maiṁ kīnhi majūrī |āju dīnha bidhi bani bhali bhūrī ||

aba kachu nātha na cāhia moreṁ |dīnadayāla anugraha toreṁ ||

phiratī bāra mohi je debā |so prasādu maiṁ sira dhari lebā ||

Wysiadłszy na brzeg, stanęli na piaskach Gangesu, Sita i Rama wraz z Guhą i Lakshmaną. Przewoźnik również wysiadł i padł na ziemię przed Panem. Pan poczuł wstyd, że nic mu nie dał. Sita, która potrafiła czytać w sercu swego ukochanego, z radością zdjęła swój pierścień zdobiony klejnotami. Miłosierny rzekł: «Weź swoją opłatę za przeprawę.» Przewoźnik, w udręce, ujął jego stopy. «Panie, czego dziś nie otrzymałem? Ogień moich win, cierpień i ubóstwa został ugaszony.» «Przez długi czas pracowałem jako najemnik. Dziś Opatrzność dała mi piękną i obfitą zapłatę.» «Teraz, Panie, nie pragnę już niczego. O Przyjacielu pokornych, mam twoją łaskę.» «Gdy powrócisz, cokolwiek mi dasz, przyjmę to jako prasad, skłoniwszy głowę.»

Doha 102

बहुत कीन्ह प्रभु लखन सियँ नहिं कछु केवटु लेइ।बिदा कीन्ह करुनायतन भगति बिमल बरु देइ।।⁠102।।

bahuta kīnha prabhu lakhana siyã nahiṁ kachu kevaṭu lei |bidā kīnha karunāyatana bhagati bimala baru dei ||⁠102||

Pan, Lakshmana i Sita bardzo go namawiali, ale przewoźnik nie chciał nic przyjąć. Wtedy Siedziba Litości pożegnała go, obdarowując go darem czystego nabożeństwa.

Ćaupai 103.1-4

तब मज्जनु करि रघुकुलनाथा।पूजि पारथिव नायउ माथा।।

सियँ सुरसरिहि कहेउ कर जोरी।मातु मनोरथ पुरउबि मोरी।।

पति देवर संग कुसल बहोरी।आइ करौं जेहिं पूजा तोरी।।

सुनि सिय बिनय प्रेम रस सानी।भइ तब बिमल बारि बर बानी।।

सुनु रघुबीर प्रिया बैदेही।तव प्रभाउ जग बिदित न केही।।

लोकप होहिं बिलोकत तोरें।तोहि सेवहिं सब सिधि कर जोरें।।

तुम्ह जो हमहि बड़ि बिनय सुनाई।कृपा कीन्हि मोहि दीन्हि बड़ाई।।

तदपि देबि मैं देबि असीसा।सफल होपन हित निज बागीसा।।

taba majjanu kari raghukulanāthā |pūji pārathiva nāyau māthā ||

siyã surasarihi kaheu kara jorī |mātu manoratha puraubi morī ||

pati devara saṁga kusala bahorī |āi karauṁ jehiṁ pūjā torī ||

suni siya binaya prema rasa sānī |bhai taba bimala bāri bara bānī ||

sunu raghubīra priyā baidehī |tava prabhāu jaga bidita na kehī ||

lokapa hohiṁ bilokata toreṁ |tohi sevahiṁ saba sidhi kara joreṁ ||

tumha jo hamahi baṛi binaya sunāī |kṛpā kīnhi mohi dīnhi baṛāī ||

tadapi debi maiṁ debi asīsā |saphala hopana hita nija bāgīsā ||

Wtedy Pan rodu Raghu się wykąpał, oddał cześć ziemnemu lingam Śiwy i skłonił głowę. Sita złożyła dłonie i rzekła do niebiańskiej rzeki: „O Matko, spełnij moje pragnienie. Niech wrócę bezpiecznie z mężem i jego bratem, i znów oddam ci cześć.” Usłyszawszy modlitwę Sity, przesytą słodyczą miłości, wówczas czysty głos popłynął z wód rzeki. „Słuchaj, Sito, ukochana Ramy, bohatera Raghuów: komuż na świecie nie jest znana twoja moc? Twoim samym spojrzeniem ludzie stają się strażnikami światów, a wszystkie moce magiczne służą ci z złożonymi dłońmi. Zwracając się do mnie z taką pokorną prośbą, okazałaś mi łaskę i oddałaś mi cześć. Mimo to, o bogini, udzielam ci mego błogosławieństwa, aby moje własne słowa się spełniły.”

Doha 103

प्राननाथ देवर सहित कुसल कोसला आइ।पूजहि सब मनकामना सुजसु रहिहि जग छाइ।।⁠103।।

prānanātha devara sahita kusala kosalā āi |pūjahi saba manakāmanā sujasu rahihi jaga chāi ||⁠103||

Wróciwszy bezpiecznie do Kosali ze swoim panem, panem twego życia, i jego bratem, zobaczysz spełnione wszystkie pragnienia swego serca, a twoja dobra sława pozostanie rozsławiona po świecie.

Ćaupai 104.1-4

गंग बचन सुनि मंगल मूला।मुदित सीय सुरसरि अनुकुला।।

तब प्रभु गुहहि कहेउ घर जाहू।सुनत सूख मुखु भा उर दाहू।।

दीन बचन गुह कह कर जोरी।बिनय सुनहु रघुकुलमनि मोरी।।

नाथ साथ रहि पंथु देखाई।करि दिन चारि चरन सेवकाई।।

जेहिं बन जाइ रहब रघुराई।परनकुटी मैं करबि सुहाई।।

तब मोहि कहँ जसि देब रजाई।सोइ करिहउँ रघुबीर दोहाई।।

सहज सनेह राम लखि तासु।संग लीन्ह गुह हृदय हुलासू।।

पुनि गुहँ ग्याति बोलि सब लीन्हे।करि परितोषु बिदा तब कीन्हे।।

gaṁga bacana suni maṁgala mūlā |mudita sīya surasari anukulā ||

taba prabhu guhahi kaheu ghara jāhū |sunata sūkha mukhu bhā ura dāhū ||

dīna bacana guha kaha kara jorī |binaya sunahu raghukulamani morī ||

nātha sātha rahi paṁthu dekhāī |kari dina cāri carana sevakāī ||

jehiṁ bana jāi rahaba raghurāī |paranakuṭī maiṁ karabi suhāī ||

taba mohi kahã jasi deba rajāī |soi karihaũ raghubīra dohāī ||

sahaja saneha rāma lakhi tāsu |saṁga līnha guha hṛdaya hulāsū ||

puni guhã gyāti boli saba līnhe |kari paritoṣu bidā taba kīnhe ||

Słysząc słowa Gangi, korzenia wszelkiego błogosławieństwa, Sita ucieszyła się, że niebiańska rzeka była tak przychylna. Wtedy Pan rzekł do Guhy: «Wróć do domu.» Słysząc to, twarz Guhy spochmurniała, a jego serce płonęło. Ze złożonymi dłońmi Guha przemówił pokornymi słowami: «Wysłuchaj mojej prośby, klejnocie rodu Raghu.» «Panie, pozwól mi zostać z tobą i wskazać ci drogę, i służyć twoim stopom przez jakieś cztery dni.» «W jakikolwiek las pójdziesz mieszkać, o Panie Raghuów, zbuduję ci piękną chatkę z liści.» «Potem, jaki rozkaz mi dasz, to wykonam, przysięgam na Raghubira.» Widząc naturalną, niezamanierowaną miłość Guhy, Rama wziął go ze sobą, a serce Guhy napełniło się radością. Następnie Guha wezwał wszystkich swoich krewnych i, zadowoliwszy ich życzliwymi słowami, pożegnał się z nimi.

Doha 104

तब गनपति सिव सुमिरि प्रभु नाइ सुरसरिहि माथ।सखा अनुज सिया सहित बन गवनु कीन्ह रधुनाथ।।⁠104।।

taba ganapati siva sumiri prabhu nāi surasarihi mātha |sakhā anuja siyā sahita bana gavanu kīnha radhunātha ||⁠104||

Wtedy Pan Raghu, wspominając Ganapatiego i Śiwę, skłonił głowę przed Gangesem i wyruszył do lasu ze swoim przyjacielem, swoim młodszym bratem oraz Sitą.

Ćaupai 105.1-4

तेहि दिन भयउ बिटप तर बासू।लखन सखाँ सब कीन्ह सुपासू।।

प्रात प्रातकृत करि रधुसाई।तीरथराजु दीख प्रभु जाई।।

सचिव सत्य श्रद्धा प्रिय नारी।माधव सरिस मीतु हितकारी।।

चारि पदारथ भरा भँडारु।पुन्य प्रदेस देस अति चारु।।

छेत्र अगम गढ़ु गाढ़ सुहावा।सपनेहुँ नहिं प्रतिपच्छिन्ह पावा।।

सेन सकल तीरथ बर बीरा।कलुष अनीक दलन रनधीरा।।

संगमु सिंहासनु सुठि सोहा।छत्रु अखयबटु मुनि मनु मोहा।।

चवँर जमुन अरु गंग तरंगा।देखि होहिं दुख दारिद भंगा।।

tehi dina bhayau biṭapa tara bāsū |lakhana sakhā̃ saba kīnha supāsū ||

prāta prātakṛta kari radhusāī |tīratharāju dīkha prabhu jāī ||

saciva satya śraddhā priya nārī |mādhava sarisa mītu hitakārī ||

cāri padāratha bharā bhãḍāru |punya pradesa desa ati cāru ||

chetra agama gaṛhu gāṛha suhāvā |sapanehũ nahiṁ pratipacchinha pāvā ||

sena sakala tīratha bara bīrā |kaluṣa anīka dalana ranadhīrā ||

saṁgamu siṁhāsanu suṭhi sohā |chatru akhayabaṭu muni manu mohā ||

cavãra jamuna aru gaṁga taraṁgā |dekhi hohiṁ dukha dārida bhaṁgā ||

Tego dnia przebywał pod drzewem, a Lakshmana i jego przyjaciel zadbali o wszelkie wygody. O świcie, po odprawieniu porannych rytuałów, Pan Raghuwów udał się i ujrzał Prayagę, króla wszystkich świętych miejsc. Prawda jest jego ministrem, a Wiara jego ukochaną królową, a Madhava, mu równy, jest jego przyjacielem i dobroczyńcą. Jego skarbiec jest pełen czterech wielkich celów życia, a jego królestwo to święty region, najpiękniejsza kraina. Jego święta ziemia jest niedostępna, silna i piękna twierdza, której jego wrogowie nigdy nie osiągnęli nawet we śnie. Wszystkie święte miejsca są jego armią, doskonałymi wojownikami, niezłomnymi w bitwie, którzy miażdżą rzesze grzechów. Zbieg rzek jest jego tronem, najwspanialszym, a nieśmiertelne drzewo banian jest jego baldachimem, który zachwyca umysły mędrców. Fale Jamuny i Gangi są jego wachlarzami, a na ich widok niszczą się smutek i bieda.

Doha 105

सेवहिं सुकृति साधु सुचि पावहिं सब मनकाम।बंदी बेद पुरान गन कहहिं बिमल गुन ग्राम।।⁠105।।

sevahiṁ sukṛti sādhu suci pāvahiṁ saba manakāma |baṁdī beda purāna gana kahahiṁ bimala guna grāma ||⁠105||

Cnotliwi i czystego serca święci służą mu i otrzymują wszystkie pragnienia swoich serc. Wedy i Purany, jak bardowie, głoszą mnóstwo jego nieskazitelnych cnót.

Ćaupai 106.1-4

को कहि सकइ प्रयाग प्रभाऊ।कलुष पुंज कुंजर मृगराऊ।।

अस तीरथपति देखि सुहावा।सुख सागर रघुबर सुखु पावा।।

कहि सिय लखनहि सखहि सुनाई।श्रीमुख तीरथराज बड़ाई।।

करि प्रनामु देखत बन बागा।कहत महातम अति अनुरागा।।

एहि बिधि आइ बिलोकी बेनी।सुमिरत सकल सुमंगल देनी।।

मुदित नहाइ कीन्हि सिव सेवा।पुजि जथाबिधि तीरथ देवा।।

तब प्रभु भरद्वाज पहिं आए।करत दंडवत मुनि उर लाए।।

मुनि मन मोद न कछु कहि जाइ।ब्रह्मानंद रासि जनु पाई।।

ko kahi sakai prayāga prabhāū |kaluṣa puṁja kuṁjara mṛgarāū ||

asa tīrathapati dekhi suhāvā |sukha sāgara raghubara sukhu pāvā ||

kahi siya lakhanahi sakhahi sunāī |śrīmukha tīratharāja baṛāī ||

kari pranāmu dekhata bana bāgā |kahata mahātama ati anurāgā ||

ehi bidhi āi bilokī benī |sumirata sakala sumaṁgala denī ||

mudita nahāi kīnhi siva sevā |puji jathābidhi tīratha devā ||

taba prabhu bharadvāja pahiṁ āe |karata daṁḍavata muni ura lāe ||

muni mana moda na kachu kahi jāi |brahmānaṁda rāsi janu pāī ||

Któż może opisać chwałę Prayagi, która jest lwem dla słonia sterty grzechów? Ujrzawszy tak pięknego Pana Miejsc Świętych, Pan Raghu, który jest oceanem błogości, osiągnął radość. Przemówił do Sity i Lakszmany, opowiadając towarzyszom o wielkości Króla Miejsc Świętych, jak została przekazana przez samego Pana. Składając pokłon i patrząc na piękne ogrody lasu, mówił o ich wielkości z głęboką miłością. W ten sposób przybył i ujrzał złączenie rzek, dające wszelką pomyślność tym, którzy o nim pamiętają. Z radością się wykąpał i oddał cześć Śiwie, czcząc bóstwo miejsca świętego zgodnie z przepisanymi obrzędami. Wtedy Pan przybył do Bharadvaja; składając pokłon ciałem, mędrzec przytulił go do swego serca. Radość w sercu mędrca nie może być wyrażona słowami; było to tak, jakby osiągnął samo siedzenie Brahmanandy.

Doha 106

दीन्हि असीस मुनीस उर अति अनंदु अस जानि।लोचन गोचर सुकृत फल मनहुँ किए बिधि आनि।।⁠106।।

dīnhi asīsa munīsa ura ati anaṁdu asa jāni |locana gocara sukṛta phala manahũ kie bidhi āni ||⁠106||

Pan mędrców udzielił swego błogosławieństwa, jego serce napełnione było nadmierną radością, wiedząc, że owoc jego zasług został przyniesiony przed jego oczy, jakby przez samego Brahmy.

Ćaupai 107.1-4

कुसल प्रस्न करि आसन दीन्हे।पूजि प्रेम परिपूरन कीन्हे।।

कंद मूल फल अंकुर नीके।दिए आनि मुनि मनहुँ अमी के।।

सीय लखन जन सहित सुहाए।अति रुचि राम मूल फल खाए।।

भए बिगतश्रम रामु सुखारे।भरव्दाज मृदु बचन उचारे।।

आजु सुफल तपु तीरथ त्यागू।आजु सुफल जप जोग बिरागू।।

सफल सकल सुभ साधन साजू।राम तुम्हहि अवलोकत आजू।।

लाभ अवधि सुख अवधि न दूजी।तुम्हारें दरस आस सब पूजी।।

अब करि कृपा देहु बर एहू।निज पद सरसिज सहज सनेहू।।

kusala prasna kari āsana dīnhe |pūji prema paripūrana kīnhe ||

kaṁda mūla phala aṁkura nīke |die āni muni manahũ amī ke ||

sīya lakhana jana sahita suhāe |ati ruci rāma mūla phala khāe ||

bhae bigataśrama rāmu sukhāre |bharavdāja mṛdu bacana ucāre ||

āju suphala tapu tīratha tyāgū |āju suphala japa joga birāgū ||

saphala sakala subha sādhana sājū |rāma tumhahi avalokata ājū ||

lābha avadhi sukha avadhi na dūjī |tumhāreṁ darasa āsa saba pūjī ||

aba kari kṛpā dehu bara ehū |nija pada sarasija sahaja sanehū ||

Mędrzec zapytał o ich pomyślność i dał im miejsca; uczcił ich czcią i wypełnił swoją miłością. Przyniósł i ofiarował bulwy, korzenie, owoce i świeże pędy najwyższej jakości, które zdawały się nektarem. Rama wraz z Sitą, Lakszmaną i swoim sługą jaśniał pięknem i jadł korzenie i owoce z wielką ochotą. Rama był szczęśliwy i wolny od zmęczenia; wtedy Bharadwadża wypowiedział łagodne słowa. Dziś moja asceza, moje pielgrzymki i moje wyrzeczenie przyniosły owoc; dziś moja modlitwa, mój joga i mój brak przywiązania przyniosły owoc. Cały mój skarb świętych praktyk przyniósł owoc, o Rama, widząc cię dziś. To jest granica wszelkiego zysku i nie ma drugiej granicy szczęścia poza nią; dzięki twojemu darśanowi wszystkie moje nadzieje się spełniły. Teraz z twojej litości udziel mi tej łaski: naturalną, spontaniczną miłość do twych lotosowych stóp.

Doha 107

करम बचन मन छाड़ि छलु जब लगि जनु न तुम्हार।तब लगि सुखु सपनेहुँ नहीं किएँ कोटि उपचार।।⁠107।।

karama bacana mana chāṛi chalu jaba lagi janu na tumhāra |taba lagi sukhu sapanehũ nahīṁ kiẽ koṭi upacāra ||⁠107||

Dopóki człowiek w czynie, słowie i myśli nie porzuci wszelkiego oszustwa i nie stanie się twoim sługą, dopóty nie zazna szczęścia nawet we śnie, choćby próbował milionów środków.

Ćaupai 108.1-4

सुनि मुनि बचन रामु सकुचाने।भाव भगति आनंद अघाने।।

तब रघुबर मुनि सुजसु सुहावा।कोटि भाँति कहि सबहि सुनावा।।

सो बड सो सब गुन गन गेहू।जेहि मुनीस तुम्ह आदर देहू।।

मुनि रघुबीर परसपर नवहीं।बचन अगोचर सुखु अनुभवहीं।।

यह सुधि पाइ प्रयाग निवासी।बटु तापस मुनि सिद्ध उदासी।।

भरद्वाज आश्रम सब आए।देखन दसरथ सुअन सुहाए।।

राम प्रनाम कीन्ह सब काहू।मुदित भए लहि लोयन लाहू।।

देहिं असीस परम सुखु पाई।फिरे सराहत सुंदरताई।।

suni muni bacana rāmu sakucāne |bhāva bhagati ānaṁda aghāne ||

taba raghubara muni sujasu suhāvā |koṭi bhā̃ti kahi sabahi sunāvā ||

so baḍa so saba guna gana gehū |jehi munīsa tumha ādara dehū ||

muni raghubīra parasapara navahīṁ |bacana agocara sukhu anubhavahīṁ ||

yaha sudhi pāi prayāga nivāsī |baṭu tāpasa muni siddha udāsī ||

bharadvāja āśrama saba āe |dekhana dasaratha suana suhāe ||

rāma pranāma kīnha saba kāhū |mudita bhae lahi loyana lāhū ||

dehiṁ asīsa parama sukhu pāī |phire sarāhata suṁdaratāī ||

Słysząc słowa mędrca, Rama poczuł wstyd, i napełnił się w pełni emocją, pobożnością i rozkoszą. Wtedy Rama, najlepszy z Raghu, opowiedział wszystkim o pięknej sławie mędrca, wysławiając ją na milion sposobów. Rzekł: «Wielki jest on, siedziba wszystkich cnót, którego ty, o panie mędrców, czcisz.» Mędrzec i Rama skłonili się przed sobą nawzajem i doświadczyli radości niepojętej słowami. Gdy mieszkańcy Prayagi usłyszeli tę wieść, uczniowie, asceci, mędrcy, siddhowie i wyrzekający się świata, wszyscy przybyli do pustelni Bharadvadży, aby ujrzeć pięknych synów Dasharathy. Rama skłonił się przed nimi wszystkimi, a oni się uradowali, otrzymawszy pełną nagrodę swoich oczu. Udzielili błogosławieństwa, znalazłszy najwyższą radość, i powrócili, wysławiając jego piękność.

Doha 108

राम कीन्ह बिश्राम निसि प्रात प्रयाग नहाइ।चले सहित सिय लखन जन मुददित मुनिहि सिरु नाइ।।⁠108।।

rāma kīnha biśrāma nisi prāta prayāga nahāi |cale sahita siya lakhana jana mudadita munihi siru nāi ||⁠108||

Rama odpoczywał przez noc, a o świcie, po kąpieli w Prayadze, skłonił głowę przed mędrcem i wyruszył radośnie z Sitą, Lakszmaną i swoim sługą.

Ćaupai 109.1-4

राम सप्रेम कहेउ मुनि पाहीं।नाथ कहिअ हम केहि मग जाहीं।।

मुनि मन बिहसि राम सन कहहीं।सुगम सकल मग तुम्ह कहुँ अहहीं।।

साथ लागि मुनि सिष्य बोलाए।सुनि मन मुदित पचासक आए।।

सबन्हि राम पर प्रेम अपारा।सकल कहहि मगु दीख हमारा।।

मुनि बटु चारि संग तब दीन्हे।जिन्ह बहु जनम सुकृत सब कीन्हे।।

करि प्रनामु रिषि आयसु पाई।प्रमुदित हृदयँ चले रघुराई।।

ग्राम निकट जब निकसहि जाई।देखहि दरसु नारि नर धाई।।

होहि सनाथ जनम फलु पाई।फिरहि दुखित मनु संग पठाई।।

rāma saprema kaheu muni pāhīṁ |nātha kahia hama kehi maga jāhīṁ ||

muni mana bihasi rāma sana kahahīṁ |sugama sakala maga tumha kahũ ahahīṁ ||

sātha lāgi muni siṣya bolāe |suni mana mudita pacāsaka āe ||

sabanhi rāma para prema apārā |sakala kahahi magu dīkha hamārā ||

muni baṭu cāri saṁga taba dīnhe |jinha bahu janama sukṛta saba kīnhe ||

kari pranāmu riṣi āyasu pāī |pramudita hṛdayã cale raghurāī ||

grāma nikaṭa jaba nikasahi jāī |dekhahi darasu nāri nara dhāī ||

hohi sanātha janama phalu pāī |phirahi dukhita manu saṁga paṭhāī ||

Rama powiedział z miłością do mędrca: «Panie, powiedz nam, którą drogą mamy iść.» Mędrzec uśmiechnął się w sercu i rzekł do Ramy: «Każda droga jest dla ciebie łatwa.» Mędrzec wezwał swoich uczniów, aby im towarzyszyli; słysząc jego wezwanie, przyszli z radością, około pięćdziesięciu. Wszyscy żywili bezgraniczną miłość do Ramy, i każdy mówił: «Znamy drogę; widzieliśmy ją.» Wtedy mędrzec dał im czterech młodych uczniów, aby im towarzyszyli, którzy w wielu wcieleniach spełnili wszelkie dobre czyny. Skłoniwszy się przed mędrca i otrzymawszy jego pozwolenie, Władca Raghu wyruszył z radosnym sercem. Gdy Rama i jego orszak mijali blisko jakąś wieś, mężczyźni i kobiety wybiegli, aby ujrzeć go. Czuli się błogosławieni, mając opiekuna, osiągnąwszy owoc swojego narodzenia; potem wrócili zasmuceni, wysyłając z nim swoje serca.

Doha 109

बिदा किए बटु बिनय करि फिरे पाइ मन काम।उतरि नहाए जमुन जल जो सरीर सम स्याम।।⁠109।।

bidā kie baṭu binaya kari phire pāi mana kāma |utari nahāe jamuna jala jo sarīra sama syāma ||⁠109||

Rama pożegnał młodych uczniów uprzejmymi słowami, a oni powrócili z pragnieniem serca spełnionym. Następnie zszedł i obmył się w wodach Jamuny, które były ciemne jak jego własne ciało.

Inside Prakarana 11

The dialogue

  • Listenerसामूहिक श्रोता-लोक (सत्संग/मन); अंतर्ध्वनि में ‘भक्त-हृदय’

Frequently Asked Questions

परम्परा में केवट-प्रसंग का पाठ ‘दास्य-भाव’ दृढ़ करता है और ‘भवसागर-तरण’ का स्मरण कराता है—विशेषतः नाम-स्मरण के साथ पढ़ने से शरणागति, निष्काम सेवा, और तीर्थ-भाव (अन्तःकरण-शुद्धि) की वृद्धि मानी जाती है।

सामान्य वैष्णव-परम्परा में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ नाम-सम्पुट, अथवा ‘राम’ नाम का जप-सम्पुट (प्रत्येक दोहा/चौपाई के पूर्व/पश्चात) प्रचलित है; कुछ पाठ-परम्पराएँ ‘सियाराममय सब जग जानी’ भाव-स्मरण को भी सम्पुट-रूप में रखती हैं।

Ask anything about Prakarana 11 of the Ramcharitmanas

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Ramcharitmanas in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Awadhi recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play