Prakarana 12

Verse 225 (चौपाई)

सुनत तीरवासी नर नारी। धाए निज निज काज बिसारी।। लखन राम सिय सुन्दरताई। देखि करहिं निज भाग्य बड़ाई।। अति लालसा बसहिं मन माहीं। नाउँ गाउँ बूझत सकुचाहीं।। जे तिन्ह महुँ बयबिरिध सयाने। तिन्ह करि जुगुति रामु पहिचाने।। सकल कथा तिन्ह सबहि सुनाई। बनहि चले पितु आयसु पाई।। सुनि सबिषाद सकल पछिताहीं। रानी रायँ कीन्ह भल नाहीं।। तेहि अवसर एक तापसु आवा। तेजपुंज लघुबयस सुहावा।। कवि अलखित गति बेषु बिरागी। मन क्रम बचन राम अनुरागी।।

Słysząc to, mężczyźni i kobiety z osady leśnej przybiegli, zapomniawszy o własnych zadaniach. Widząc piękno Lakszmany, Ramy i Sity, uważali swoje własne szczęście za wielkie. Wielka tęsknota napełniła ich serca, jednak wstydzili się pytać o ich imiona lub wioskę. Wśród nich byli niektórzy, którzy byli bardzo mądrzy i sprytni; dzięki swoim umiejętnościom rozpoznali Ramę. Opowiedzieli im całą historię, jak udali się do lasu, otrzymawszy rozkaz ojca. Słysząc to wszystko, wszyscy smucili się i żałowali, mówiąc, że królowe i król postąpili źle. W tym momencie przybył pewien asceta, masa blasku, młody latami i piękny do oglądania. Jego drogi były znane tylko poecie, wyrzekł się świata; w myślach, czynach i mowie był oddany Ramie.

Verse 226 (दोहा/सोरठा)

सजल नयन तन पुलकि निज इष्टदेउ पहिचानि। परेउ दंड जिमि धरनितल दसा न जाइ बखानि।।110।।

Oczy miał pełne łez, a ciało jego drżało z zachwytu; poznał swego wybranego bóstwa i upadł na ziemię jak laska, a jego stan nie dawał się opisać.

Verse 227 (चौपाई)

राम सप्रेम पुलकि उर लावा। परम रंक जनु पारसु पावा।। मनहुँ प्रेमु परमारथु दोऊ। मिलत धरे तन कह सबु कोऊ।। बहुरि लखन पायन्ह सोइ लागा। लीन्ह उठाइ उमगि अनुरागा।। पुनि सिय चरन धूरि धरि सीसा। जननि जानि सिसु दीन्हि असीसा।। कीन्ह निषाद दंडवत तेही। मिलेउ मुदित लखि राम सनेही।। पिअत नयन पुट रूपु पियूषा। मुदित सुअसनु पाइ जिमि भूखा।। ते पितु मातु कहहु सखि कैसे। जिन्ह पठए बन बालक ऐसे।। राम लखन सिय रूपु निहारी। होहिं सनेह बिकल नर नारी।।

Rama przytulił go z miłością, jego serce drżało z radości, jakby najwyższy biedak znalazł kamień filozoficzny. To było, jakby sama miłość i najwyższe dobro były jednym; gdy się spotkali, przybrali się, i każdy o tym mówił. Wtedy Lakszmana upadł do jego stóp; wziąwszy go z miłością, Rama podniósł go. Potem Sita złożyła pył z jego stóp na swoją głowę; znając ją jako matkę, udzielił jej błogosławieństwa. Niszada oddał mu pokłon; widząc przywiązanie Ramy, napełnił się radością. Pijąc jego piękno jak nektar, radował się, jak ten, który otrzymuje dobry posiłek, gdy jest głodny. Ci rodzice, o przyjacielu, jacyż muszą być, którzy posłali takie dzieci do lasu? Widząc piękno Ramy, Lakszmany i Sity, mężczyźni i kobiety zostali przezwyciężeni miłością.

Verse 228 (दोहा/सोरठा)

तब रघुबीर अनेक बिधि सखहि सिखावनु दीन्ह। राम रजायसु सीस धरि भवन गवनु तेंइँ कीन्ह।।111।।

Wtedy Pan Raghuów nauczał swego przyjaciela na wiele sposobów; i mając rozkaz Ramy na swojej głowie, wyruszył do swego domu.

Verse 229 (चौपाई)

पुनि सियँ राम लखन कर जोरी। जमुनहि कीन्ह प्रनामु बहोरी।। चले ससीय मुदित दोउ भाई। रबितनुजा कइ करत बड़ाई।। पथिक अनेक मिलहिं मग जाता। कहहिं सप्रेम देखि दोउ भ्राता।। राज लखन सब अंग तुम्हारें। देखि सोचु अति हृदय हमारें।। मारग चलहु पयादेहि पाएँ। ज्योतिषु झूठ हमारें भाएँ।। अगमु पंथ गिरि कानन भारी। तेहि महँ साथ नारि सुकुमारी।। करि केहरि बन जाइ न जोई। हम सँग चलहि जो आयसु होई।। जाब जहाँ लगि तहँ पहुँचाई। फिरब बहोरि तुम्हहि सिरु नाई।।

Potem Sita, Rama i Lakszmana złożyli dłonie i ukłonili się przed Jamuną jeszcze raz. Dwaj bracia Sity wyruszyli z radością, wychwalając Córkę Słońca. Wielu podróżnych spotkało ich na drodze, i widząc dwóch braci, mówili z miłością. Książę Lakszmano, widząc wszystkie twoje członki, wielki smutek napełnia nasze serca. Idź ostrożnie po ścieżce, krok po kroku; astrologowie okazali się fałszywi w naszych oczach. Droga jest nieprzejezdna, z potężnymi górami i gęstymi lasami; a z tobą jest delikatna pani. Kto może pójść do tego strasznego lasu? Pójdziemy z wami, jeśli mamy twoją zgodę. Będziemy was odprowadzać tak daleko, jak możemy, a potem wrócimy, kłaniając się wam do stóp.

Verse 230 (दोहा/सोरठा)

एहि बिधि पूँछहिं प्रेम बस पुलक गात जलु नैन। कृपासिंधु फेरहि तिन्हहि कहि बिनीत मृदु बैन।।112।।

Tak go pytali, przezwyciężeni miłością, ich ciała drżały z dreszczu, a oczy były pełne łez. Ocean Miłosierdzia zwrócił się do nich i przemówił łagodnymi, pokornymi słowami.

Verse 231 (चौपाई)

जे पुर गाँव बसहिं मग माहीं। तिन्हहि नाग सुर नगर सिहाहीं।। केहि सुकृतीं केहि घरीं बसाए। धन्य पुन्यमय परम सुहाए।। जहँ जहँ राम चरन चलि जाहीं। तिन्ह समान अमरावति नाहीं।। पुन्यपुंज मग निकट निवासी। तिन्हहि सराहहिं सुरपुरबासी।। जे भरि नयन बिलोकहिं रामहि। सीता लखन सहित घनस्यामहि।। जे सर सरित राम अवगाहहिं। तिन्हहि देव सर सरित सराहहिं।। जेहि तरु तर प्रभु बैठहिं जाई। करहिं कलपतरु तासु बड़ाई।। परसि राम पद पदुम परागा। मानति भूमि भूरि निज भागा।।

Ci, którzy mieszkają w miastach i wsiach wzdłuż drogi, bogowie wychwalają ich jako mieszkańców niebieskiego miasta. W jakimś zasłużonym wieku zostali osadzeni w tych domach; błogosławieni są oni, pełni zasług i nadzwyczaj piękni. Gdziekolwiek stopy Ramy kroczą, nie ma nic równego tym miejscom, nawet sam Amarawati. Mieszkańcy wzdłuż drogi, którzy są stertami zasług, mieszkańcy niebieskiego miasta ich wychwalają. Ci, którzy patrzą na Ramę oczami pełnymi miłości, z Sitą i Lakszmaną, ci są błogosławieni. Jeziora i rzeki, w których Rama się kąpie, bogowie wychwalają jako boskie jeziora i rzeki. Drzewo, pod którym Pan siedzi, wychwalają jako drzewo spełniające życzenia. Dotykając pyłku lotosowych stóp Ramy, ziemia uważa się za wielce błogosławioną.

Verse 232 (दोहा/सोरठा)

छाँह करहि घन बिबुधगन बरषहि सुमन सिहाहिं। देखत गिरि बन बिहग मृग रामु चले मग जाहिं।।113।।

Chmury rzucają swój cień, zastępy bogów zsyłają kwiaty i ich wychwalają. Widząc Ramę idącego drogą, góry, lasy, ptaki i jelenie patrzą z podziwem.

Verse 233 (चौपाई)

सीता लखन सहित रघुराई। गाँव निकट जब निकसहिं जाई।। सुनि सब बाल बृद्ध नर नारी। चलहिं तुरत गृहकाजु बिसारी।। राम लखन सिय रूप निहारी। पाइ नयनफलु होहिं सुखारी।। सजल बिलोचन पुलक सरीरा। सब भए मगन देखि दोउ बीरा।। बरनि न जाइ दसा तिन्ह केरी। लहि जनु रंकन्ह सुरमनि ढेरी।। एकन्ह एक बोलि सिख देहीं। लोचन लाहु लेहु छन एहीं।। रामहि देखि एक अनुरागे। चितवत चले जाहिं सँग लागे।। एक नयन मग छबि उर आनी। होहिं सिथिल तन मन बर बानी।।

Gdy Pan Raghuów, z Sitą i Lakszmaną, wyszedł i przechodził blisko wsi, słysząc o tym, wszystkie dzieci, starcy i kobiety porzucili swoje prace domowe i przybiegli natychmiast. Patrząc na piękno Ramy, Lakszmany i Sity, otrzymali owoc swego wzroku i napełnili się radością. Ich oczy były wilgotne, ciała drżały z dreszczu; wszyscy byli zachwyceni widząc dwóch bohaterów. Ich stan nie może być opisany; było to, jakby biedak otrzymał stertę niebiańskich klejnotów. Jeden wołał do drugiego: Weź skarb swoich oczu, weź go w tej samej chwili. Widząc Ramę, niektórzy napełnili się miłością; patrząc na niego, szli za nim i podążali dalej. Niektórzy przynieśli piękno drogi do swoich serc przez swoje oczy; stali się rozluźnieni w ciele i umyśle, i mówili piękne słowa.

Verse 234 (दोहा/सोरठा)

एक देखिं बट छाँह भलि डासि मृदुल तृन पात। कहहिं गवाँइअ छिनुकु श्रमु गवनब अबहिं कि प्रात।।114।।

Niektórzy, widząc cień drzewa banian, powiedzieli: To dobrze; rzućmy miękką trawę i liście. Odpocznijmy chwilę i rozwiejmy nasze zmęczenie; czy mamy iść dalej teraz czy rano?

Verse 235 (चौपाई)

एक कलस भरि आनहिं पानी। अँचइअ नाथ कहहिं मृदु बानी।। सुनि प्रिय बचन प्रीति अति देखी। राम कृपाल सुसील बिसेषी।। जानी श्रमित सीय मन माहीं। घरिक बिलंबु कीन्ह बट छाहीं।। मुदित नारि नर देखहिं सोभा। रूप अनूप नयन मनु लोभा।। एकटक सब सोहहिं चहुँ ओरा। रामचंद्र मुख चंद चकोरा।। तरुन तमाल बरन तनु सोहा। देखत कोटि मदन मनु मोहा।। दामिनि बरन लखन सुठि नीके। नख सिख सुभग भावते जी के।। मुनिपट कटिन्ह कसें तूनीरा। सोहहिं कर कमलिनि धनु तीरा।।

Przynieśli jeden garnek pełen wody i łagodnymi słowami powiedzieli: Panie, proszę pij. Słysząc te pełne miłości słowa, Rama, który jest współczujący i nadzwyczaj szlachetny, poczuł wielką przyjaźń. Wiedząc w swoim sercu, że Sita jest zmęczona, zrobił krótki postój w cieniu drzewa banian. Zachwyceni mężczyźni i kobiety patrzyli na ich piękno; ich niezrównana forma oczarowała zarówno oczy, jak i serca. Wokół stali patrząc bez mrugania, jak czakory na księżyc twarzy Ramy. Jego ciało lśniło jak młode drzewo tamala; na jego widok serce milionów Madavów zostało oczarowane. Lakszmana był przystojny, ciemny jak niebieski lotos, piękny od stopy do głowy, miły dla duszy. Kołczan był przywiązany do jego ascetycznego pasa; w swoich lotosowych dłoniach niósł łuk i strzały.

Verse 236 (दोहा/सोरठा)

जटा मुकुट सीसनि सुभग उर भुज नयन बिसाल। सरद परब बिधु बदन बर लसत स्वेद कन जाल।।115।।

Z splecionych włosów jako koroną, jego głowa była piękna; szerokie były jego pierś, ramiona i oczy. Jego jasna twarz lśniła jak jesienny księżyc, a sieć kropel potu błyszczała na nim.

Verse 237 (चौपाई)

बरनि न जाइ मनोहर जोरी। सोभा बहुत थोरि मति मोरी।। राम लखन सिय सुंदरताई। सब चितवहिं चित मन मति लाई।। थके नारि नर प्रेम पिआसे। मनहुँ मृगी मृग देखि दिआ से।। सीय समीप ग्रामतिय जाहीं। पूँछत अति सनेहँ सकुचाहीं।। बार बार सब लागहिं पाएँ। कहहिं बचन मृदु सरल सुभाएँ।। राजकुमारि बिनय हम करहीं। तिय सुभायँ कछु पूँछत डरहीं। स्वामिनि अबिनय छमबि हमारी। बिलगु न मानब जानि गवाँरी।। राजकुअँर दोउ सहज सलोने। इन्ह तें लही दुति मरकत सोने।।

Nie potrafię opisać jego ujmującego piękna; jego blask jest ogromny, a moje zrozumienie małe. Wszyscy patrzą z sercem, myślą i umysłem utkwionym na pięknie Ramy, Lakszmany i Sity. Kobiety i mężczyźni, spragnieni miłości, nie męczą się; są jak jelenie patrzące na ogień. Wiejskie kobiety zbliżają się do Sity; pytają z wielką czułością, lecz czują nieśmiałość. Znowu i znowu padają do ich stóp i mówią słowa łagodne i proste w obejściu. "O księżniczko, składamy prośby; jednak z jej natury ona boi się o cokolwiek zapytać. O pani, wybacz naszą śmiałość; nie bierz za złe, wiedząc, że jesteśmy prostymi ludźmi." Obaj książęta są naturalnie wdzięczni; od nich odbija się blask szmaragdów i złota.

Verse 238 (दोहा/सोरठा)

स्यामल गौर किसोर बर सुंदर सुषमा ऐन। सरद सर्बरीनाथ मुखु सरद सरोरुह नैन।।116।।

Ciemny i jasny, młody i przystojny, ich piękno jest bez równe. Twarz Pana jesiennej nocy jest jak jesienny lotos, a jego oczy są jak kwiaty lotosu.

Verse 239 (चौपाई)

कोटि मनोज लजावनिहारे। सुमुखि कहहु को आहिं तुम्हारे।। सुनि सनेहमय मंजुल बानी। सकुची सिय मन महुँ मुसुकानी।। तिन्हहि बिलोकि बिलोकति धरनी। दुहुँ सकोच सकुचित बरबरनी।। सकुचि सप्रेम बाल मृग नयनी। बोली मधुर बचन पिकबयनी।। सहज सुभाय सुभग तन गोरे। नामु लखनु लघु देवर मोरे।। बहुरि बदनु बिधु अंचल ढाँकी। पिय तन चितइ भौंह करि बाँकी।। खंजन मंजु तिरीछे नयननि। निज पति कहेउ तिन्हहि सियँ सयननि।। भइ मुदित सब ग्रामबधूटीं। रंकन्ह राय रासि जनु लूटीं।।

"Ty, która zawstydzasz miliony Madhavów, o o jasnotwarz, powiedz nam, kim są ci z tobą?" Słysząc te pełne miłości i słodkie słowa, Sita poczuła nieśmiałość i uśmiechnęła się w sercu. Patrząc na nich, spojrzała w dół na ziemię; oboje byli zawstydzeni, a ich mowa się jąkała. Nieśmiała i pełna miłości, z oczami jak młoda łania, mówiła słodkie słowa głosem jak papuga. "Z natury jasna i piękna ciała, Lakszmana jest imię mojego młodszego szwagra." Znowu zasłoniła swoją twarz jak księżyc szatą; spojrzała na ciało męża i wygięła brwi. Pięknymi oczami jak pliszki, mówiła do własnego męża o nich. Wszystkie wiejskie kobiety były zachwycone; było tak, jakby złupiły królewski skarbiec.

Verse 240 (दोहा/सोरठा)

अति सप्रेम सिय पायँ परि बहुबिधि देहिं असीस। सदा सोहागिनि होहु तुम्ह जब लगि महि अहि सीस।।117।।

Z wielką miłością Sita padła do ich stóp, a one błogosławiły ją na wiele sposobów. "Miej zawsze pozostawać mężatką tak długo, jak ziemia spoczywa na swojej głowie."

Verse 241 (चौपाई)

पारबती सम पतिप्रिय होहू। देबि न हम पर छाड़ब छोहू।। पुनि पुनि बिनय करिअ कर जोरी। जौं एहि मारग फिरिअ बहोरी।। दरसनु देब जानि निज दासी। लखीं सीयँ सब प्रेम पिआसी।। मधुर बचन कहि कहि परितोषीं। जनु कुमुदिनीं कौमुदीं पोषीं।। तबहिं लखन रघुबर रुख जानी। पूँछेउ मगु लोगन्हि मृदु बानी।। सुनत नारि नर भए दुखारी। पुलकित गात बिलोचन बारी।। मिटा मोदु मन भए मलीने। बिधि निधि दीन्ह लेत जनु छीने।। समुझि करम गति धीरजु कीन्हा। सोधि सुगम मगु तिन्ह कहि दीन्हा।।

"Bądź tak oddana mężowi jak sama Parwati; o bogini, nigdy mnie nie opuszczaj." Znowu i znowu błagała ze złożonymi rękami: "Jeśli powrócisz tą drogą jeszcze raz..." Wiedząc, że jest jego własną służką, która da mu ujrzeć go, Sita widziała, że jest spragniona miłości. Mówiąc słodkie słowa znowu i znowu, radowała ją, jak światło księżyca karmi lotos. Wtedy Lakszmana zrozumiał nastrój Pana Raghu i łagodnie zapytał o drogę ludzi. Słysząc to, kobiety i mężczyźni byli dotknięci smutkiem; ich ciała drżały, a oczy płynęły łzami. Ich radość zniknęła, a serca pociemniały; było tak, jakby Stwórca dał im bogactwo, a potem je porwał. Rozumiejąc drogi losu, odważnie się wzmocnili; zapytali i pokazali im łatwą drogę.

Verse 242 (दोहा/सोरठा)

लखन जानकी सहित तब गवनु कीन्ह रघुनाथ। फेरे सब प्रिय बचन कहि लिए लाइ मन साथ।।118।।

Wtedy Lakszmana, z Dżanaki, Pan Raghu odbył swój odjazd; odwrócił wszystkie ich kochające słowa i wziął je do serca.

Verse 243 (चौपाई)

फिरत नारि नर अति पछिताहीं। देअहि दोषु देहिं मन माहीं।। सहित बिषाद परसपर कहहीं। बिधि करतब उलटे सब अहहीं।। निपट निरंकुस निठुर निसंकू। जेहिं ससि कीन्ह सरुज सकलंकू।। रूख कलपतरु सागरु खारा। तेहिं पठए बन राजकुमारा।। जौं पे इन्हहि दीन्ह बनबासू। कीन्ह बादि बिधि भोग बिलासू।। ए बिचरहिं मग बिनु पदत्राना। रचे बादि बिधि बाहन नाना।। ए महि परहिं डासि कुस पाता। सुभग सेज कत सृजत बिधाता।। तरुबर बास इन्हहि बिधि दीन्हा। धवल धाम रचि रचि श्रमु कीन्हा।।

Gdy kobiety i mężczyźni wracali, byli pełni skruchy; obwiniali siebie i obwiniali własne serca. Razem, w smutku, mówili do siebie: "Wszystkie drogi Stwórcy są odwrócone do góry nogami." On jest całkowicie niekontrolowany, bezlitosny i bez strachu, który uczynił księżyc pełnym plam, a słońce pełnym ciemności. Uczynił drzewo spełniające życzenia pniem bez owoców, a ocean słonym; do takiego kogoś posłał książąt do lasu. Temu, komu dał to wygnanie, Stwórca sprawił, że cieszył się wszystkimi przyjemnościami i rozkoszami. Ci wędrują po drodze bez butów; Stwórca, stworzywszy ich, ukształtował różne pojazdy. Ci leżą na ziemi, na trawie i liściach; kiedy Stwórca robi dla nich piękną pościel? Dał im las na mieszkanie; zbudowali białą rezydencję i zmęczyli się, robiąc ją.

Verse 244 (दोहा/सोरठा)

जौं ए मुनि पट धर जटिल सुंदर सुठि सुकुमार। बिबिध भाँति भूषन बसन बादि किए करतार।।119।।

Jeśli ci mędrcy, ubrani w korę i z splecionymi włosami, są tak piękni i delikatni, to Stwórca uczynił ich na wiele sposobów z ozdobami i szatami.