Character · Ramcharitmanas
Dasharatha in the Ramcharitmanas
दशरथNamed in 114 verses
Speaks in 44 verses
In this book
Key chapters
The chapters where Dasharatha matters most.
त्याग-दीक्षा का सोपान: जहाँ ‘राज्य’ (भोग-धर्म) का मोह टूटकर ‘वन’ (वैराग्य-धर्म) का द्वार खुलता है। अयोध्या काण्ड साधक को यह सिखाता है कि धर्म केवल शुभ-घटना नहीं, बल्कि पीड़ा में सत्य-पालन, वचन-रक्षा,
त्याग-दीक्षा का सोपान: राजधर्म, गृहधर्म और व्यक्तिगत आसक्ति का परित्याग करके ‘वन-मार्ग’ को ‘अंतर-मार्ग’ बनाना। इस काण्ड में राम का निष्कासन केवल कथा-घटना नहीं, साधक-चित्त का संस्कार है, जहाँ विरह, करुण
यह सोपान ‘विरह-योग’ का द्वार है: गृह-धर्म (राजधर्म/कुलधर्म) और वन-धर्म (त्याग/वैराग्य) के संधि-क्षण पर साधक का चित्त ‘आसक्ति’ से ‘समर्पण’ की सीढ़ी चढ़ता है। अयोध्या काण्ड में राम का वनगमन केवल ऐतिहासि
यह सोपान ‘धर्म-राज्य’ के द्वार पर ‘मोह-राज्य’ की परीक्षा है: जहाँ रामराज्य का उत्सव (सगुण-लीला) भीतर ही भीतर काम-क्रोध-कपट की आँधी से टकराता है। साधक के लिए यह चरण बताता है कि मुक्ति का मार्ग केवल बाह
यह सोपान ‘राजधर्म बनाम प्रेमधर्म’ के द्वंद्व को साधना-पथ में रूपान्तरित करता है: बाह्य अभिषेक (सामाजिक-राजकीय प्रतिष्ठा) से भीतर के अभिषेक (त्याग, समत्व, आज्ञापालन) की ओर चढ़ाई। अयोध्या, ‘अयोध्या’ (अ-य
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ से ‘भक्ति का समाज’ तक। बालकाण्ड में राम-नाम और राम-रूप का प्रथम स्थापन होता है; यहाँ विवाह-लीला ‘सगुण’ की साकार मधुरता के द्वारा जीव को ‘निरगुण’ सत्य की ओर उन्मुख करती है
यह सोपान ‘धर्म-संकट में भक्ति की परख’ है: राज-वैभव का द्वार खुलते ही त्याग का द्वार भी खुलता है। अयोध्या काण्ड में राम का ‘मर्यादा-पुरुषोत्तम’ रूप करुणा, धीरज, और पितृ-आज्ञा-पालन के द्वारा साधक को सिख
सोपान-प्रवेश: ‘मंगल-आरम्भ’ से ‘भक्ति-बीज’ तक। बालकाण्ड में राम-लीला का प्रथम दर्शन जीव के भीतर श्रद्धा (श्रवण-रुचि) जगाता है। यहाँ विवाह-उत्सव, अतिथि-सत्कार, गुरु-कृपा, दान और कुल-रीति, ये सब ‘धर्म-आचर
सोपान-प्रवेश: ‘भक्ति का जन्म’ और ‘सगुण-साकार के सौंदर्य में चित्त-स्थापन’। बालकाण्ड मन को कथा-श्रवण योग्य बनाता है, नाम, रूप, गुण, लीला के माध्यम से चित्त की मलिनता घटाकर उसे मंगल-लग्न (अनुकूल काल) की
सोपान-प्रथम: ‘श्रद्धा का जन्म’ और ‘सम्बन्ध-स्थापन’ का द्वार। बालकाण्ड में भक्ति का अंकुर ‘सगुण-लीला’ के माध्यम से हृदय में उतरता है, गुरु, कुल, समाज, और विवाह-समारोह जैसे लोक-आधारों को ‘ईश्वर-सान्निध्य
Every verse that names Dasharatha
114 verses
- 1.2.33
Oddaję cześć miastu Ayodhya, niezwykle świętemu, oraz rzece Sarayu, która niszczy skazy wieku Kali. Następnie składam hołd mężczyznom i kobietom miasta, do których Pan żywił niemałą miłość. Oszczerców Sity uwolnił od ich gór grzechów, i…
- 1.12.239
Bez poznania Go, nawet fałszywe jest brane za prawdę, tak jak w nieświadomości liny rozpoznaje się ją jako węża. Gdy On zostanie poznany, widowisko świata zostaje przejrzane; jak po przebudzeniu, ułuda snu odchodzi. Kłaniam się temuż Ramie…
- 1.12.252
Tego, kogo Wedy i mędrcy wysławiają na wiele sposobów, a którego widzący zawsze trzymają w medytacji - On, ten sam Pan, objawił się jako syn Daszarathy, Władca Kosali, dla dobra swoich bhaktów.
- 1.13.261
Choć Pan zabił go, wyzwolenie nie zostało udzielone, bo słowo bramina stało się wiążące przez trzy narodziny. Raz, dla ich dobra, miłujący bhaktów przyjął ciało. Tam miał Kasjapę i Aditi jako ojca i matkę, i znowu stał się sławny jako syn…
- 1.19.391
Nie bójcie się, mędrcy, Siddhowie i władcy bogów; dla was przyjmę postać człowieka. Z moimi cząstkami przyjmę ludzkie wcielenie w szlachetnym rodzie Słońca. Kashyapa i Aditi odbyli wielkie pokuty, i im dawno temu udzieliłem łaski. Oni, w…
- 1.19.393
Wszyscy bogowie udali się do swoich własnych siedzib, a Ziemia również znalazła spokój w swoim umyśle. Cokolwiek Brahma nakazał, bogowie radowali się z posłuszeństwa i nie zwlekali. Przyjęli ciała leśnych mieszkańców na ziemi i posiadali…
- 1.20.403
Słysząc płacz niemowlęcia, droższy niż wszelka muzyka, królowe przybyły w pełnym szacunku pośpiechu. Służki biegały w radości; wszyscy mieszkańcy miasta byli zanurzeni w zachwycie. Gdy Dasaratha usłyszał o narodzinach syna, było to, jakby…
- 1.21.423
Na wiele sposobów Hari dokonywał swoich dziecięcych zabaw i obdarzał niezwykłą radością swoich sług. Gdy minął nieco czasu, wszyscy czterej bracia urośli, ku radości i pocieszeniu domowników. Przyszedł nauczyciel i obrzęd pierwszego…
- 1.21.438
Słysząc te słowa niezwykle nieprzyjemne, król zadrżał w sercu, a blask jego twarzy zgasł. "Na starość otrzymałem czterech synów. O braminie, mówiłeś bez zastanowienia." "Proś o ziemię, krowy, bogactwa i skarby; dziś oddam wszystko z…
- 1.22.452
Powiedz mi, panie, kim są ci dwaj piękni chłopcy. Czy są ozdobą rodu mędrców, czy opiekunami rodu królów? Czy też jest to Najwyższy Brahman, którego Wedy opiewają słowami «nie to, nie to», który przybył tu, przybierając podwójną postać?…
- 1.23.462
Powiedz mi, przyjaciółko, kto w cielesnej postaci nie uległby czarowi na widok tego piękna? Jedna z nich przemówiła łagodnym i pełnym miłości głosem: "Posłuchaj, bystra przyjaciółko, tego, co słyszałam." "Ci dwaj to synowie Dasharathy…
- 1.25.512
Rama poślubi Sitę, odrzucając dumę królów. Kto może zwyciężyć w bitwie tych, którzy są biegli w wojnie, wojowników Daszarathy?
- 1.27.560
Na widok strasznego wyglądu Paraśuramy wszyscy królowie powstali, wstrząśnięci i zrozpaczeni ze strachu. Wypowiadając każdy swoje własne imię wraz z imieniem ojca, wszyscy zaczęli padać przed nim na twarz. Kogokolwiek spojrzał w swój…
- 1.29.596
Wyślijcie posłów do Ayodhyi, niech idą i wezwą króla Dasharathę i sprowadzą go. Król się ucieszył i rzekł: "Bardzo dobrze, miłosierny panie", i w tym momencie wezwał posłów i ich wysłał. Następnie wezwał wszystkich dostojnych obywateli, a…
- 1.30.602
Posłańcy dotarli do świętego miasta Ramy i radowali się, widząc jego piękno. Przy bramie króla ogłosili swoje przybycie, a król Dasharatha, usłyszawszy to, kazał ich wezwać. Skłonili się i wręczyli mu list, a król, pełen radości, sam wstał…
- 1.30.603
'Czy nasi drodzy bracia są zdrowi? W jakiej krainie są? Powiedzcie nam'. Słysząc te pełne miłości i pokory słowa, król ponownie przeczytał list.
- 1.30.604
Słysząc list, obaj bracia zadrżeli z radości; ich wielka miłość nie mogła pomieścić się w ich ciałach. Widząc czystą miłość Bharaty, całe zgromadzenie odczuło szczególną radość. Wtedy król posadził posłańców blisko siebie i wypowiedział…
- 1.30.605
Słuchaj, o Królu: wśród klejnotów koronnych królów nie ma nikogo tak błogosławionego jak ty. Rama i Lakszmana, których synami są, są dwoma ozdobami świata.
- 1.30.606
Twoi synowie nie godni są, by ich pytano o to, kim są; to lwy wśród ludzi, którzy rozświetlają trzy światy. Przed chwałą i potęgą tych dwóch księżyc wydaje się blady, a słońce wydaje się zimne. Jak można o nich mówić, panie mój, że zostali…
- 1.30.607
Tam, o wielki królu, posłuchaj: Rama, klejnot rodu Raghu, złamał łuk bez wysiłku, jak słoń łamie łodygę lotosu.