Prakarana 4

Ćaupai 30.1-4

W ten sposób król płonął wewnątrz, w swoim własnym sercu, a Kaikei, o złej myśli, widząc jego nędzny stan, napełniła się zawiścią. Czyż Bharata nie jest również twoim synem? Czy też sprowadziłeś mnie do domu jak niewolnicę, kupioną za cenę? Jeśli słysząc moje słowa przeszywają cię jak strzała, dlaczego nie mówisz ostrożnie i nie dotrzymujesz słowa? Daj mi odpowiedź: czy to zrobisz, czy nie? Jesteś znany jako wierny swemu słowu w rodzie Raghuów. Obiecałeś udzielić łaski; teraz jej nie udzielaj. Porzuć prawdę i przyjmij hańbę na świecie. Wielbiłeś prawdę i powiedziałeś, że udzielisz łaski, myśląc, że poproszę jedynie o garść prażonego ziarna. Cokolwiek Śibi, Dadhidźi i Bali przyrzekli, oddali ciało i bogactwo i dotrzymali słowa oraz ślubowania. Kaikei wypowiadała niezwykle gorzkie słowa, jakby wcierała sól w oparzenie.

Doha 30

Król, który nosił brzemię prawości, odważnie otworzył oczy. Kręcąc głową, wziął głęboki oddech i rzekł: «Ona uderzyła mnie w czułe miejsce.»

Ćaupai 31.1-4

Widząc ją przed sobą płonącą wielkim gniewem, jakby sama wściekłość dobyła nagiego miecza. Jego rękojeścią była zła rada, a ostrzem okrucieństwo; Garbata wyostrzyła go na swoim osełce. Król ujrzał ją, groźną i surową, i pomyślał: «Czyżby naprawdę miała mi odebrać życie?» Król przemówił, stwardliwszy w piersi, słowami pełnymi pokory, które jej odpowiadały. «Ukochana, dlaczego mówisz takie słowa i tak przewrotnie? Niszczą one zaufanie ludzi i naszą miłość.» «Dla mnie Bharata i Rama są jak moje dwoje oczu. Mówię prawdę, biorąc Shankarę na świadka.» «O świcie na pewno wyślę posłańca, a obaj bracia przybędą szybko, gdy tylko to usłyszą.» «Wybrawszy pomyślny dzień i przygotowawszy wszystko, oddam Bharacie królestwo z uroczystą muzyką.»

Doha 31

Rama nie żywi chciwości do królestwa i darzy Bharatę wielką miłością. Ja, rozważając w sercu, kto był starszy, a kto młodszy, postępowałem zgodnie z królewskim obyczajem.

Ćaupai 32.1-4

Przysięgam na Ramę i mówię ci prawdę taką, jaka jest: matka Ramy nigdy niczego mi nie powiedziała w żadnym czasie. Zrobiłem to wszystko bez pytania cię, i z tego powodu mój zamiar poszedł na marne. Teraz odłóż swój gniew i przygotuj pomyślne uroczystości. Gdy minie kilka dni, Bharata będzie księciem koronnym. Tylko jedno sprawiło mi ból: druga łaska, o którą prosiłaś, była nierozsądna i nie na miejscu. Nawet dziś twoje serce płonie żarem tamtego ognia. Czy to gniew, czy żart, czy to naprawdę prawda? Powiedz mi, porzucając gniew, jaka jest wina Ramy. Wszyscy mówią, że Rama jest niezwykle łagodny i dobry. Ty również go chwaliłaś i okazywałaś mu czułość. Teraz, słysząc to od ciebie, napełniłem się wątpliwością. Ten, którego natura jest łaskawa nawet wobec wroga, jak mógłby postąpić niełaskawie wobec matki?

Doha 32

Umiłowana, odłóż śmiech i gniew; proś o co chcesz, po zastanowieniu z rozwagą. Tymi oczyma widzę teraz koronację Bharaty na króla.

Ćaupai 33.1-4

Ryba może żyć bez wody, a wąż, nędzny i nieszczęśliwy, może żyć bez swego klejnotu. Mówię ci moją prawdziwą naturę, bez oszustwa w sercu: moje życie jest niczym bez Ramy. Zastanów się nad tym w sercu, moja bystra ukochana: moje życie zależy od widoku Ramy. Słysząc te łagodne słowa, przewrotna Kaikei zapłonęła gwałtownie, jakby masło zostało wlane jako ofiara na ogień. Rzekła: «Dlaczego nie spróbować dziesięciu milionów podstępów? Twoje sztuczki nie mają tu nade mną żadnej władzy. Udziel tego, albo odmów i znieś hańbę. Nie lubię długich intryg. Rama jest dobry, a ty jesteś dobry i mądry, i matka Ramy również, jak wszyscy się przekonali, jest dobra. Jak Kausalya nastawała na moje zło, tak jej dam owoc tego, każąc jej zapłacić w ten sam sposób.»

Doha 33

Jeśli Rama nie uda się do lasu w przebraniu ascety o świcie, wtedy zrozum w swoim sercu, że moja śmierć i twoja hańba, o królu, na pewno nastąpią.

Ćaupai 34.1-4

Tak mówiąc, przewrotna Kaikeyi powstała i stanęła, jakby rzeka gniewu wezbrała. Ta rzeka wypłynęła z góry grzechu i była pełna po brzegi wodą gniewu, tak że nikt nie mógł na nią spojrzeć. Dwa dary były jej brzegami, jej twardy upór był jej prądem, a słowa garbatej Manthary, rozsiewającej swoją radę, były jej wirami. Wyrywając króla, który był jak drzewo, z korzeni, popłynęła ku oceanowi nieszczęścia. Król ujrzał, że jej słowa są prawdziwe i poważne, oraz że śmierć w postaci kobiety tańczy nad jego głową. Chwytając jej stopy, błagał ją i posadził ją: «Nie stawaj się toporem dla rodu Słońca.» «Żądaj mojej głowy, a dam ci ją w tej samej chwili; ale nie zabijaj mnie rozłąką z Ramą.» «Zatrzymaj Ramę tu, jakkolwiek potrafisz; w przeciwnym razie twoje serce będzie płonąć przez całe twoje życie.»

Doha 34

Widząc tę nieuleczalną chorobę, król upadł na ziemię, uderzając głową o glebę, i w całkowitej udręce wypowiedział słowa: "Rama, Rama, Pan Raghuów."

Ćaupai 35.1-4

Król był zrozpaczony i wszystkie jego członki osłabły, jakby słoń wyrwał drzewo spełniające życzenia. Jego gardło było suche i żadne słowo nie wychodziło z jego ust, jak u biednej ryby bez wody. Wtedy Kaikei znów przemówiła, gorzko i surowo, jakby wlewała truciznę w ranę. Jeśli na końcu zamierzałeś tak postąpić, to jaką siłą powiedziałeś: 'Proś, proś'? Czy dwie rzeczy mogą wydarzyć się naraz, o królu? Nie możesz śmiać się w głos i jednocześnie nadymać policzków z urazy. Czy możesz być nazywany hojnym dawcą i jednocześnie być skąpcem? Czy człowiek może być królem i żyć w bezpieczeństwie i wygodzie jednocześnie? Albo porzuć swoje słowo, albo zachowaj odwagę. Nie okazuj litości jak słaba kobieta. Ciało, żona, syn, dom, bogactwo i ziemia: dla tego, kto jest wierny swojemu słowu, wszystko to zostało uznane za nie więcej niż źdźbło trawy.

Doha 35

Słysząc te słowa, które przejęły serce, król rzekł: «Nie ma w tobie żadnej winy. To moja własna Śmierć chwyciła cię jak demon i mówi twoimi ustami.»

Ćaupai 36.1-4

Bharata nigdy nawet nie śnił o pragnieniu królestwa; to tylko z mocy przeznaczenia zła rada zagościła w twoim sercu. To wszystko jest owocem moich własnych grzechów, z powodu których Opatrzność zwróciła się przeciwko mnie w tak nieodpowiednim czasie i miejscu. Piękna Ajodhja znów będzie mieszkać w dobrobycie i pokoju, pod władzą Ramy, przybytku wszelkiej cnoty. Wszyscy jego bracia będą mu służyć, a chwała Ramy będzie głoszona w trzech światach. Lecz twoja hańba i mój żal nie zostaną wymazane nawet po naszej śmierci; nigdy nie odejdą. Teraz czyń to, co ci się wydaje słuszne; usiądź poza moim wzrokiem, z twarzą ukrytą. Złożonymi rękami to mówię: póki żyję, nie mów do mnie ani słowa więcej. Na końu będziesz żałować, nieszczęsna, gdyż zabijasz krowę dla jej ścięgien.

Doha 36

Król upadł na ziemię, błagając ją na tysiąc sposobów: «Dlaczego sprowadzasz moją zgubę?» Ale przebiegła kobieta, pełna oszustwa, nie powiedziała absolutnie nic, jak cmentarzysko kremacyjne, które pozostaje przebudzone przez swoje płonące stosy.

Ćaupai 37.1-4

Król, rozpaczliwy, nie przestawał wołać „Rama, Rama”, jak ptak bez skrzydeł, bezradny i nędzny. W sercu modlił się, by nie nastał poranek, i by nikt nie poszedł powiedzieć o tym Ramie. „O Słońce, nauczycielu rodu Raghu, nie wschodź; gdy spojrzysz na Ajodhję, ból przeszyje twe serce.” Miłość króla i okrucieństwo Kaikeji: Brahma ukształtował każde z nich w najwyższym stopniu. Gdy król jeszcze lamentował, nastał dzień, a dźwięk lutni, fletów i konch podniósł się u jego bramy. Bardowie recytowali, a śpiewacy wysławiali go, lecz królowi, gdy ich słyszał, zdawały się ranić jak strzały. Żadne z pomyślnych przygotowań nie sprawiało mu radości, tak jak klejnoty nie sprawiają radości kobiecie, która ma umrzeć ze swym mężem na stosie. Tej nocy nikt nie spał, z tęsknoty i radosnego niecierpliwienia na myśl o ujrzeniu Ramy.

Doha 37

Przy drzwiach słudzy i ministrowie w tłumie powiedzieli: "Słońce wzeszło; spójrzcie". Jednak Pan Ajodhji się nie obudził; jaka może być tego szczególna przyczyna?

Ćaupai 38.1-4

Król zawsze budził się w ostatniej straży nocnej; dziś wydaje nam się to bardzo dziwne. Idź, Sumantra, i obudź go, abyśmy mogli wykonać nasze zadanie, gdy tylko otrzymamy rozkaz króla. Wtedy Sumantra udał się do pałacu, ale jego przerażający widok wypełnił go lękiem, gdy szedł. Zdawało się, że rzuci się na niego i go pożre, i nie mógł znieść patrzenia na to; zdawało się samym siedliskiem nieszczęścia i smutku. Pytał, ale nikt mu nie odpowiedział, i dotarł do komnaty, gdzie znajdowali się król i Kaikeji. Mówiąc «Zwycięstwo i długie życie!» skłonił głowę i usiadł; ale widząc stan króla, uschł z niedoli. Zdruzgotany troską i pozbawiony koloru, król leżał na ziemi, jak lotos wyrwany z korzenia. Minister, przerażony, nie mógł zadać pytania; wtedy ona przemówiła, pełna złej wróżby i pozbawiona wszelkiego dobra.

Doha 38

Król nie spał przez całą noc; tylko Pan świata zna powód. Powtarzając «Rama, Rama», wywołał świt, a król nie wyjawia swojej tajemnicy.

Ćaupai 39.1-4

«Wezwijcie Ramę i sprowadźcie go tu szybko; wtedy możecie przyjść i zapytać króla, co się stało.» Sumantra wyruszył, zrozumiawszy wolę króla; zobaczył, że królowa uknuła jakiś zły spisek. Zdruzgotany troską, jego stopy ledwie znajdowały drogę: «Kiedy król wezwał Ramę, co mu powie?» Utrzymując odwagę w sercu, dotarł do bramy. Wszyscy, którzy widzieli go przygnębionego, pytali, co się dzieje. Zadowolił ich wszystkich odpowiedzią i udał się tam, gdzie znajdował się klejnot rodu Słońca, Rama. Rama zobaczył nadchodzącego Sumantrę i przyjął go z szacunkiem, uznając go za równego swojemu ojcu. Patrząc Ramie w twarz, Sumantra przekazał rozkaz króla i wyruszył, prowadząc ze sobą lampę rodu Raghu. Widząc, jak Rama idzie z ministrem w tak niegodnym stanie, ludzie tu i tam zaczęli lamentować.

Doha 39

Klejnot rodu Raghu poszedł i ujrzał króla w żałosnym stanie, całkowicie złamanego. Na widok Kaikei, lwicy, król skurczył się i upadł, jak stary król słoni.