Opening the text
सोपान-प्रथम: ‘श्रद्धा का जन्म’ और ‘सम्बन्ध-स्थापन’ का द्वार। बालकाण्ड में भक्ति का अंकुर ‘सगुण-लीला’ के माध्यम से हृदय में उतरता है—गुरु, कुल, समाज, और विवाह-समारोह जैसे लोक-आधारों को ‘ईश्वर-सान्निध्य’ की सीढ़ी बनाकर। यहाँ जनक–दशरथ संवाद और अवध-प्रवेश का उत्सव साधक को यह सिखाता है कि विनय, प्रेम, मर्यादा और मंगल-आचार स्वयं मुक्ति-पथ के साधन हैं; ‘लोक’ (रीति) और ‘वेद’ (नीति) एक ही राम-तत्त्व में समाहित हैं।
W tym fragmentarycznym fragmencie (około Dohā 340, 349), dominującymi smakami są Śṛṅgāra i Harṣa, jednak ich podstawą jest Bhakti-rasa. Pokora Janaki, miłość Daśarathy, ukłony przed zgromadzeniem mędrców oraz pomyślne przyozdobienie Ajodhji, to nie jedynie zewnętrzne celebracje, lecz odprawiany rytuał wewnętrznego oczyszczenia. Tulasīdāsa przekształca społeczny zwyczaj (ārati, obrzędy powitalne, dary, dekoracja) w dharmę w działaniu: wspólna radość społeczności staje się rozszerzeniem satsangi, gdzie darśana Rāmy jest ogłaszana „owocem oczu” i „korzeniem wszelkiej radości”. Nawet trudna wspaniałość Nirguṇa Brahmana (neti-neti) zostaje umieszczona w tym właśnie kontekście, tak by poszukujący rozumiał, że słodycz formy Saguṇa jest pełnym przejawieniem samego Nirguṇa. Tak więc ten etap Bālakāṇḍa czyni „miłością napełnioną pokorę” sādhaną, zmiękczając, składając i skupiając serce na nadchodzących etapach.
Verse 716 (चौपाई)
नृप करि बिनय महाजन फेरे। सादर सकल मागने टेरे।। भूषन बसन बाजि गज दीन्हे। प्रेम पोषि ठाढ़े सब कीन्हे।। बार बार बिरिदावलि भाषी। फिरे सकल रामहि उर राखी।। बहुरि बहुरि कोसलपति कहहीं। जनकु प्रेमबस फिरै न चहहीं।। पुनि कह भूपति बचन सुहाए। फिरिअ महीस दूरि बड़ि आए।। राउ बहोरि उतरि भए ठाढ़े। प्रेम प्रबाह बिलोचन बाढ़े।। तब बिदेह बोले कर जोरी। बचन सनेह सुधाँ जनु बोरी।। करौ कवन बिधि बिनय बनाई। महाराज मोहि दीन्हि बड़ाई।।
Król złożył prośby i odprawił wielkich kupców; z szacunkiem wezwał wszystkich błagalników i obdarował ich ozdobami, szatami, końmi i słoniami, a miłując ich, sprawił, że wszyscy stali się niewzruszeni. Wielokrotnie wypowiadał słowa pochwały; wszyscy powrócili, zachowując Ramę w swoich sercach. Pan Kosali powtarzał: Dżanaka, pod wpływem miłości, nie pragnie powrotu. Wtedy król rzekł piękne słowa: Wróćcie, władcy, gdyż przebyliście wielką drogę. Król ponownie stał niewzruszony w swojej odpowiedzi; strumień miłości wypływał z jego oczu. Wtedy Wideha przemówił ze złożonymi dłońmi, a jego słowa były przesiąknięte miłością niczym nektar: Jaką prośbę mam złożyć, wielki królu, skoro okazałeś mi tak wielki honor?
Verse 717 (दोहा/सोरठा)
कोसलपति समधी सजन सनमाने सब भाँति। मिलनि परसपर बिनय अति प्रीति न हृदयँ समाति।।340।।
Pan Kosali uczcił swego krewnego i powinowatego na wszelkie sposoby. Podczas ich spotkania panowały wzajemne prośby i taka miłość, że nie mogła się zmieścić w sercu.
Verse 718 (चौपाई)
मुनि मंडलिहि जनक सिरु नावा। आसिरबादु सबहि सन पावा।। सादर पुनि भेंटे जामाता। रूप सील गुन निधि सब भ्राता।। जोरि पंकरुह पानि सुहाए। बोले बचन प्रेम जनु जाए।। राम करौ केहि भाँति प्रसंसा। मुनि महेस मन मानस हंसा।। करहिं जोग जोगी जेहि लागी। कोहु मोहु ममता मदु त्यागी।। ब्यापकु ब्रह्मु अलखु अबिनासी। चिदानंदु निरगुन गुनरासी।। मन समेत जेहि जान न बानी। तरकि न सकहिं सकल अनुमानी।। महिमा निगमु नेति कहि कहई। जो तिहुँ काल एकरस रहई।।
Dżanaka skłonił głowę przed zgromadzeniem mędrców i otrzymał błogosławieństwa od nich wszystkich. Następnie z czcią spotkał swoich zięciów, którzy byli skarbnicami piękna, charakteru i cnoty, oraz wszystkich braci. Ze złożonymi dłońmi w pięknym geście, przemówił słowami, które zdawały się być samą miłością. Jak mam chwalić Ramę? On jest łabędziem w jeziorze serc mędrców i Śiwy. Jogini praktykują jogę, by go osiągnąć; jest wolny od gniewu, przywiązania, posiadania i pychy. Jest wszechprzenikającym Brahmanem, nieuchwytnym, niezniszczalnym, błogością świadomości, bez cech, a jednak siedzibą wszystkich cnót. Tego, kogo umysł i mowa nie mogą poznać, kogo wszelkie rozumowanie nie może przeniknąć. Którego chwałę Wedy głoszą mówiąc: nie to, nie to; który pozostaje jeden i ten sam przez wszystkie trzy czasy.
Verse 719 (दोहा/सोरठा)
नयन बिषय मो कहुँ भयउ सो समस्त सुख मूल। सबइ लाभु जग जीव कहँ भएँ ईसु अनुकुल।।341।।
To, co stało się przedmiotem moich oczu, stało się korzeniem wszelkiego szczęścia. Cały zysk przyszedł do świata i istot żywych, bo Pan stał się łaskawy.
Verse 720 (चौपाई)
सबहि भाँति मोहि दीन्हि बड़ाई। निज जन जानि लीन्ह अपनाई।। होहिं सहस दस सारद सेषा। करहिं कलप कोटिक भरि लेखा।। मोर भाग्य राउर गुन गाथा। कहि न सिराहिं सुनहु रघुनाथा।। मै कछु कहउँ एक बल मोरें। तुम्ह रीझहु सनेह सुठि थोरें।। बार बार मागउँ कर जोरें। मनु परिहरै चरन जनि भोरें।। सुनि बर बचन प्रेम जनु पोषे। पूरनकाम रामु परितोषे।। करि बर बिनय ससुर सनमाने। पितु कौसिक बसिष्ठ सम जाने।। बिनती बहुरि भरत सन कीन्ही। मिलि सप्रेमु पुनि आसिष दीन्ही।।
Wszyscy uczcili mnie na wszelkie sposoby, i uznawszy mnie za swego, przyjęli mnie. Gdyby istniało tysiąc i dziesięć Sarad i Szeszów, pracowałyby przez wieki i wciąż nie zakończyłyby rachunku. Moim szczęściem jest opowieść o Twoich cnotach; nie potrafię jej w pełni opowiedzieć, więc wysłuchaj mnie, Panie Raghu. Co mogę powiedzieć? Moją jedyną siłą jest to: że jesteś zadowolony odrobiną miłości. Wielokrotnie proszę ze złożonymi rękami: niech mój umysł nigdy nie odwróci się od Twoich stóp nawet na chwilę. Słysząc te słowa błogosławieństwa, miłość wzrosła w nim; Rama, spełniciel pragnień, był zadowolony. Otrzymawszy błogosławieństwo, uczcił swego teścia; uważał króla Kusikę za równego Wasiszcie. Następnie ponownie złożył prośbę do Bharaty; przyłączając się do niego z miłością, ponownie udzielił mu błogosławieństwa.
Verse 721 (दोहा/सोरठा)
मिले लखन रिपुसूदनहि दीन्हि असीस महीस। भए परस्पर प्रेमबस फिरि फिरि नावहिं सीस।।342।।
Spotkał Lakszmanę i Niszczyciela swoich wrogów, i udzielił im błogosławieństwa. Przezwyciężeni wzajemną miłością, kłaniali się wielokrotnie.
Verse 722 (चौपाई)
बार बार करि बिनय बड़ाई। रघुपति चले संग सब भाई।। जनक गहे कौसिक पद जाई। चरन रेनु सिर नयनन्ह लाई।। सुनु मुनीस बर दरसन तोरें। अगमु न कछु प्रतीति मन मोरें।। जो सुखु सुजसु लोकपति चहहीं। करत मनोरथ सकुचत अहहीं।। सो सुखु सुजसु सुलभ मोहि स्वामी। सब सिधि तव दरसन अनुगामी।। कीन्हि बिनय पुनि पुनि सिरु नाई। फिरे महीसु आसिषा पाई।। चली बरात निसान बजाई। मुदित छोट बड़ सब समुदाई।। रामहि निरखि ग्राम नर नारी। पाइ नयन फलु होहिं सुखारी।।
Wielokrotnie składając prośby i pochwały, Pan Raghu wyruszył ze wszystkimi braćmi. Dżanaka poszedł i uchwycił stopy Kusiki, przyjmując pył z jego stóp na swoją głowę i oczy. Słuchaj, mędrcze: widok ciebie jest wielkim błogosławieństwem; mój umysł nie ma wątpliwości, że jesteś poza wszelkim dostępem. Jakiekolwiek radości i sławy Pan świata może pragnąć, nie powinien wahać się spełnić życzenia swego serca. Ta radość i sława są łatwo moje, Panie; wszystkie doskonałości następują po widoku ciebie. Składał swoją prośbę wielokrotnie, kłaniając głowę; król powrócił, otrzymawszy błogosławieństwo. Orszak weselny wyruszył, bębny grały; wszyscy ludzie, mali i wielcy, radowali się razem. Mężczyźni i kobiety ze wsi patrzyli na Ramę; osiągnęli owoc swego widoku i byli napełnieni szczęściem.
Verse 723 (दोहा/सोरठा)
बीच बीच बर बास करि मग लोगन्ह सुख देत। अवध समीप पुनीत दिन पहुँची आइ जनेत।।343।।
Zatrzymując się po drodze w pięknych miejscach odpoczynku, dawali radość ludziom na drodze. W świętym dniu przybyli blisko Ajodhji, miasta jego narodzin.
Verse 724 (चौपाई)
हने निसान पनव बर बाजे। भेरि संख धुनि हय गय गाजे।। झाँझि बिरव डिंडमीं सुहाई। सरस राग बाजहिं सहनाई।। पुर जन आवत अकनि बराता। मुदित सकल पुलकावलि गाता।। निज निज सुंदर सदन सँवारे। हाट बाट चौहट पुर द्वारे।। गलीं सकल अरगजाँ सिंचाई। जहँ तहँ चौकें चारु पुराई।। बना बजारु न जाइ बखाना। तोरन केतु पताक बिताना।। सफल पूगफल कदलि रसाला। रोपे बकुल कदंब तमाला।। लगे सुभग तरु परसत धरनी। मनिमय आलबाल कल करनी।।
Bębny były uderzane, piękne instrumenty grały; konchy, bębny kotłowe i rżenie koni rozbrzmiewało. Cymbały, dzwony i bębny brzmiały słodko; melodyjne ragi były grane na shehnai. Mieszkańcy miasta przyszli zobaczyć orszak weselny; wszyscy byli radośni, ich ciała pokryte były gęsią skórką. Przyozdobili swoje piękne domy; targi, ulice, skrzyżowania i bramy miejskie były udekorowane. Skrapiali wodą szafranową we wszystkich uliczkach; wszędzie place były pięknie rozpostarte. Targi były uczynione wspaniałymi ponad opis; łuki, sztandary, flagi i baldachimy były ustawione. Spełnione były orzechy betelowe, kokosy, banany i mango; drzewa bakula, kadamba i tamala były posadzone. Drzewa stały piękne, dotykając ziemi; ziemia była wyłożona klejnotami, dzieło sztuki.
Verse 725 (दोहा/सोरठा)
बिबिध भाँति मंगल कलस गृह गृह रचे सँवारि। सुर ब्रह्मादि सिहाहिं सब रघुबर पुरी निहारि।।344।।
Pomyślne naczynia kalasha zostały wykonane i ustawione w każdym domu na różne i piękne sposoby. Bogowie, począwszy od Brahmy, patrzą z podziwem na miasto Pana Raghu.
Verse 726 (चौपाई)
भूप भवन तेहि अवसर सोहा। रचना देखि मदन मनु मोहा।। मंगल सगुन मनोहरताई। रिधि सिधि सुख संपदा सुहाई।। जनु उछाह सब सहज सुहाए। तनु धरि धरि दसरथ दसरथ गृहँ छाए।। देखन हेतु राम बैदेही। कहहु लालसा होहि न केही।। जुथ जूथ मिलि चलीं सुआसिनि। निज छबि निदरहिं मदन बिलासनि।। सकल सुमंगल सजें आरती। गावहिं जनु बहु बेष भारती।। भूपति भवन कोलाहलु होई। जाइ न बरनि समउ सुखु सोई।। कौसल्यादि राम महतारीं। प्रेम बिबस तन दसा बिसारीं।।
Pałac króla lśnił w tej godzinie; widząc jego wspaniałość, sam umysł Miłości został oczarowany. Były tam pomyślne znaki i ujmujące piękno; dobrobyt, nadprzyrodzone moce, szczęście i bogactwo przyozdobiły miasto. Zdawało się, jakby cała radość świata przyjęła postać i naturalnie się upiększyła, i przybierając ciało za ciałem, rozprzestrzeniła się przez domy Daszarathy. Aby ujrzeć Ramę i córkę Widehy, powiedz mi, jaka tęsknota nie zostałaby spełniona? Gromadami zamężne kobiety wyruszyły razem; własną urodą zawstydzały rozkosze Miłości. Wszystkie niosły każdą pomyślną rzecz do ceremonii arati i śpiewały, jakby były samą Bharati w wielu przebraniach. Był wielki zgiełk w pałacu króla; ten czas szczęścia nie może być opisany. Kausalya i inne matki Ramy, przepełnione miłością, zapomniały o stanie swoich ciał.
Verse 727 (दोहा/सोरठा)
दिए दान बिप्रन्ह बिपुल पूजि गनेस पुरारी। प्रमुदित परम दरिद्र जनु पाइ पदारथ चारि।।345।।
Uczciwszy Ganeszę i Śiwę, dali obfite dary braminom. Ubodzy byli napełnieni najwyższą radością, jakby otrzymali cztery owoce życia.
Verse 728 (चौपाई)
मोद प्रमोद बिबस सब माता। चलहिं न चरन सिथिल भए गाता।। राम दरस हित अति अनुरागीं। परिछनि साजु सजन सब लागीं।। बिबिध बिधान बाजने बाजे। मंगल मुदित सुमित्राँ साजे।। हरद दूब दधि पल्लव फूला। पान पूगफल मंगल मूला।। अच्छत अंकुर लोचन लाजा। मंजुल मंजरि तुलसि बिराजा।। छुहे पुरट घट सहज सुहाए। मदन सकुन जनु नीड़ बनाए।। सगुन सुंगध न जाहिं बखानी। मंगल सकल सजहिं सब रानी।। रचीं आरतीं बहुत बिधाना। मुदित करहिं कल मंगल गाना।।
Wszystkie matki były uniesione radością i zachwytem; ich ciała stały się chwiejne i ledwo mogły iść. Przepełnione głęboką miłością do widoku Ramy, zajęły się wszystkimi przygotowaniami. Grano na instrumentach wielu rodzajów; pomyślne i radosne, Sumitra przygotowała się. Była tam kurkuma, trawa dub, jogurt, liście i kwiaty; betel, orzech areki i wszystkie pomyślne korzenie. Kiełkujące pędy zachwycały oczy; piękne gałązki bazylii lśniły. Naczynia ze złota i mosiądzu były naturalnie piękne; było to tak, jakby Miłość i Pomyślność uczyniły tam swoje gniazdo. Pomyślnych znaków i woni nie da się opisać; wszystkie królowe przyozdobiły się każdą pomyślną rzeczą. Przygotowały wiele rodzajów ofiar arati; radośnie śpiewały pomyślne pieśni.
Verse 729 (दोहा/सोरठा)
कनक थार भरि मंगलन्हि कमल करन्हि लिएँ मात। चलीं मुदित परिछनि करन पुलक पल्लवित गात।।346।।
Trzymając złote tace wypełnione pomyślnymi przedmiotami i lotosy w rękach, matki wyruszyły z radością, ich ciała rozkwitające dreszczem i zachwytem.
Verse 730 (चौपाई)
धूप धूम नभु मेचक भयऊ। सावन घन घमंडु जनु ठयऊ।। सुरतरु सुमन माल सुर बरषहिं। मनहुँ बलाक अवलि मनु करषहिं।। मंजुल मनिमय बंदनिवारे। मनहुँ पाकरिपु चाप सँवारे।। प्रगटहिं दुरहिं अटन्ह पर भामिनि। चारु चपल जनु दमकहिं दामिनि।। दुंदुभि धुनि घन गरजनि घोरा। जाचक चातक दादुर मोरा।। सुर सुगन्ध सुचि बरषहिं बारी। सुखी सकल ससि पुर नर नारी।। समउ जानी गुर आयसु दीन्हा। पुर प्रबेसु रघुकुलमनि कीन्हा।। सुमिरि संभु गिरजा गनराजा। मुदित महीपति सहित समाजा।।
Chmury dymu kadzidła rozpostarły się po niebie jak zgromadzona duma pory deszczowej. Bogowie zsyłali kwiaty i girlandy z niebiańskich drzew, jakby chmury zbliżały się, by objąć pannę młodą. Z pięknymi łukami i girlandami z klejnotów, zdawało się, jakby miasto Ajodhja przyozdabiało swój łuk. Kobiety pojawiały się i znikały na dachach, piękne i szybkie jak błyskawice. Bębny grały, chmury grzmiały straszliwie; ptaki czataka, żaby i pawie wołały z radości. Bogowie zsyłali wonną i czystą wodę; wszyscy mężczyźni i kobiety Ajodhji byli szczęśliwi. Znając właściwy czas, Guru wydał swoje polecenie, a Klejnot rodu Raghu wkroczył do miasta. Wspominając Śambhu, Giriję i Pana Ganas, król radował się razem ze swoim zgromadzeniem.
Verse 731 (दोहा/सोरठा)
होहिं सगुन बरषहिं सुमन सुर दुंदुभीं बजाइ। बिबुध बधू नाचहिं मुदित मंजुल मंगल गाइ।।347।।
Ukazały się pomyślne znaki, bogowie zsyłali kwiaty, a bębny zostały uderzone. Niebiańskie nimfy tańczyły z radością, śpiewając słodkie i błogosławione pieśni.
Verse 732 (चौपाई)
मागध सूत बंदि नट नागर। गावहिं जसु तिहु लोक उजागर।। जय धुनि बिमल बेद बर बानी। दस दिसि सुनिअ सुमंगल सानी।। बिपुल बाजने बाजन लागे। नभ सुर नगर लोग अनुरागे।। बने बराती बरनि न जाहीं। महा मुदित मन सुख न समाहीं।। पुरबासिन्ह तब राय जोहारे। देखत रामहि भए सुखारे।। करहिं निछावरि मनिगन चीरा। बारि बिलोचन पुलक सरीरा।। आरति करहिं मुदित पुर नारी। हरषहिं निरखि कुँअर बर चारी।। सिबिका सुभग ओहार उघारी। देखि दुलहिनिन्ह होहिं सुखारी।।
Bardowie, panegirycy, tancerze i obywatele śpiewali jego chwałę, słynną w całych trzech światach. Czysty dźwięk zwycięstwa, doskonałe słowa Wed, był słyszany we wszystkich dziesięciu kierunkach, przynosząc najwyższe szczęście. Wiele instrumentów zaczęło grać; bogowie na niebie i ludzie miasta byli przepełnieni miłością. Goście weselni byli nie do policzenia; ich serca były wypełnione wielką radością i nieskończonym szczęściem. Wtedy obywatele ukłonili się królowi; patrząc na Ramę, byli napełnieni błogością. Rozrzucali klejnoty i szaty; ich oczy płynęły łzami, ich ciała pokryte były gęsią skórką. Kobiety miasta wykonywały arati z radością; radowały się, widząc przystojnych książąt. Piękne palankiny zostały wyniesione i pokazane; widząc je, panny młode były napełnione szczęściem.
Verse 733 (दोहा/सोरठा)
एहि बिधि सबही देत सुखु आए राजदुआर। मुदित मातु परुछनि करहिं बधुन्ह समेत कुमार।।348।।
W ten sposób, dając radość wszystkim, przybyli do królewskiego pałacu. Rozradowane matki wykonały ceremonię powitania dla panien młodych razem z książętami.
Verse 734 (चौपाई)
करहिं आरती बारहिं बारा। प्रेमु प्रमोदु कहै को पारा।। भूषन मनि पट नाना जाती।।करही निछावरि अगनित भाँती।। बधुन्ह समेत देखि सुत चारी। परमानंद मगन महतारी।। पुनि पुनि सीय राम छबि देखी।।मुदित सफल जग जीवन लेखी।। सखीं सीय मुख पुनि पुनि चाही। गान करहिं निज सुकृत सराही।। बरषहिं सुमन छनहिं छन देवा। नाचहिं गावहिं लावहिं सेवा।। देखि मनोहर चारिउ जोरीं। सारद उपमा सकल ढँढोरीं।। देत न बनहिं निपट लघु लागी। एकटक रहीं रूप अनुरागीं।।
Wykonywały arati raz za razem; kto może opisać głębię ich miłości i radości? Rozrzucali ozdoby, klejnoty i szaty wielu rodzajów na niezliczone sposoby. Widząc swoich przystojnych synów razem z pannami młodymi, matki były zanurzone w najwyższej błogości. Raz za razem wpatrywały się w piękno Sity i Ramy; ich serca były wypełnione radością, a świat wydawał się spełniony. Towarzyszki patrzyły raz za razem na oblicze Sity; śpiewały pieśni chwalące ich własne szczęście. Bogowie zsyłali kwiaty chwila po chwili; tańczyli, śpiewali i ofiarowali służbę. Widząc czterakie piękno, które captivowało serce, wszystkie porównania okazały się niewystarczające. Nie mogli dać dość, choć dawali bez miary; pozostali wpatrzeni, oczarowani tym pięknem.
Verse 735 (दोहा/सोरठा)
निगम नीति कुल रीति करि अरघ पाँवड़े देत। बधुन्ह सहित सुत परिछि सब चलीं लवाइ निकेत।।349।।
Zgodnie z Wedami, właściwym postępowaniem i rodzinnym zwyczajem, dali stronie pana młodego dary powitalne przy drzwiach. Następnie, po oficjalnym pożegnaniu krewnych, wszystkie panny młode wyruszyły ze swoimi mężami do nowych domów.
परम्परा में इसे ‘राम-दर्शन-मंगल’ का पाठ माना जाता है: नगर-प्रवेश, आरती-परिछन और जनक-विनय के श्रवण/पाठ से गृहस्थ-धर्म में मंगल, दाम्पत्य-सौख्य, कुल-कीर्ति और ‘दर्शन-भक्ति’ की वृद्धि होती है; विशेषतः ‘नयन-फल’ (सत्संग में राम-रूप का भाव-दर्शन) को समस्त सुख-मूल कहा गया है।
सामान्यतः मंगल-समारोह/विवाह-प्रसंग में ‘श्रीराम जय राम जय जय राम’ या ‘सीताराम’ नाम-संपुट प्रचलित है; आरती/परिछन के साथ ‘जय जय रघुवीर समर्थ’ भी कई परम्पराओं में जोड़ा जाता है।
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Ramcharitmanas in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.