Adhyaya 12
First layer of the fire altar.
Mantras
Mantra 1
दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद् दु॒र्मर्ष॒मायु॑: श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौरज॑नयत्सु॒रेता॑:
ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ (ରୁକ୍ମ) ସେ ବିଶାଳ ଭୂମି/ଅନ୍ତରିକ୍ଷରୁ ଝଲମଲ କରି ଉଦ୍ଭାସିତ ହେଲା; ଶ୍ରୀ (ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦୁର୍ମର୍ଷ—ଅଜେୟ—ଆୟୁ ଆଣୁଥିବା। ସୁରେତା—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀଜବାନ—ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ) ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ସେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ନିଜ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଅମୃତ ହେଲେ।
Mantra 2
नक्तो॒षासा॒ सम॑नसा॒ विरू॑पे धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेक॑ᳪ समी॒ची । द्यावा॒क्षामा॑ रु॒क्मो अ॒न्तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयन्द्रविणो॒दाः
ନକ୍ତ (ରାତ୍ରି) ଓ ଉଷା (ପ୍ରଭାତ), ଏକ ମନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ରୂପବତୀ, ଏକ ଶିଶୁକୁ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଷ୍ଟନ୍ୟପାନ କରାନ୍ତି। ଦ୍ୟାବା–ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ–ପୃଥିବୀ) ମଧ୍ୟରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ତେଜସ୍ବୀ ଏକ ଅନ୍ତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ; ଦ୍ରବିଣୋଦାଃ (ଧନଦାତା) ଦେବମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଧାରଣ କଲେ।
Mantra 3
विश्वा॑ रू॒पाणि॒ प्रति॑ मुञ्चते क॒विः प्रासा॑वीद्भ॒द्रं द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे । वि नाक॑मख्यत्सवि॒ता वरे॒ण्योऽनु॑ प्र॒याण॑मु॒षसो॒ वि रा॑जति
କବି (ଋଷି) ସମସ୍ତ ରୂପକୁ କ୍ରମେ ଧାରଣ କରନ୍ତି; ସବିତା ଦେବ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ ଭଦ୍ର (ମଙ୍ଗଳ)କୁ ପ୍ରେରିତ କରିଛନ୍ତି। ବରେଣ୍ୟ ସବିତା ନାକ (ଦିବ୍ୟ ଗଗନ)କୁ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି; ଉଷାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଗମନ ପଥକୁ ଅନୁସରି ସେ ତେଜରେ ବିରାଜିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 4
सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्माँ॑स्त्रि॒वृत्ते॒ शिरो॑ गाय॒त्रं चक्षु॑र्बृहद्रथन्त॒रे पक्षौ । स्तोम॑ आ॒त्मा छन्दा॒ᳪस्यङ्गा॑नि॒ यजूँ॑ᳪषि॒ नाम॑ । साम॑ ते त॒नूर्वा॑मदे॒व्यं य॑ज्ञाय॒ज्ञियं॒ पुच्छं॒ धिष्ण्या॑: श॒पाः । सु॒प॒र्णो॒ऽसि ग॒रुत्मा॒न्दिवं॑ गच्छ॒ स्व॑: पत
ତୁମେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଗରୁତ୍ମାନ୍ (ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ) ଅଟ। ତ୍ରିବୃତ୍ ତୁମର ଶିର; ଗାୟତ୍ରୀ ତୁମର ଚକ୍ଷୁ; ବୃହତ୍ ଓ ରଥନ୍ତର ତୁମର ପକ୍ଷ। ସ୍ତୋମ ତୁମର ଆତ୍ମା; ଛନ୍ଦମାନେ ତୁମର ଅଙ୍ଗ; ଯଜୁଃ-ମନ୍ତ୍ରମାନେ ତୁମର ନାମ। ସାମ ତୁମର ତନୁ; ବାମଦେବ୍ୟ ତୁମର (ବିଶେଷ) ସାମ; ଯଜ୍ଞାୟଜ୍ଞିୟ ତୁମର ପୁଛ; ଧିଷ୍ଣ୍ୟ (ଅଗ୍ନିମାନେ) ତୁମର ଶପା/ପଞ୍ଜା। ତୁମେ ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଗରୁତ୍ମାନ୍—ଦିବକୁ ଯାଅ; ସ୍ୱଃପତି (ସ୍ୱର୍ଗାଧିପତି) ନିକଟକୁ ଯାଅ।
Mantra 5
विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि सपत्न॒हा गा॑य॒त्रं छन्द॒ आ रो॑ह पृथि॒वीमनु॒ वि क्र॑मस्व॒ विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यभिमाति॒हा त्रै॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑हा॒न्तरि॑क्ष॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽस्यरातीय॒तो ह॒न्ता जाग॑तं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिव॒मनु॒ वि क्र॑मस्व विष्णो॒: क्रमो॑ऽसि शत्रूय॒तो ह॒न्ताऽऽनु॑ष्टुभं॒ छन्द॒ आ रो॑ह॒ दिशोऽनु॒ वि क्र॑मस्व
ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କ୍ରମ (ପଦକ୍ଷେପ)—ସପତ୍ନହା (ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧୀ-ନାଶକ)। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ଆରୋହ କର; ପୃଥିବୀକୁ ଅନୁସରି ବିକ୍ରମ କର। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କ୍ରମ—ଅଭିମାତିହା (ଶତ୍ରୁ-ଆକ୍ରମଣ ନାଶକ)। ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ ଆରୋହ କର; ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଅନୁସରି ବିକ୍ରମ କର। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କ୍ରମ—ରାତୀୟତଃ ହନ୍ତା (ଦାନ ଅଟକାଇଥିବାକୁ ସଂହାରକ)। ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ ଆରୋହ କର; ଦିବକୁ ଅନୁସରି ବିକ୍ରମ କର। ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କ୍ରମ—ଶତ୍ରୂୟତଃ ହନ୍ତା (ଶତ୍ରୁତା କରୁଥିବାକୁ ସଂହାରକ)। ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ ଆରୋହ କର; ଦିଗମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରି ବିକ୍ରମ କର।
Mantra 6
अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ॒: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
ଅଗ୍ନି ଗର୍ଜନ କଲେ—ଯେପରି ଗର୍ଜୁଥିବା ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ); ସେ ପୃଥିବୀକୁ ଲେହିଲେ, ବୀରୁଧ୍ (ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ) ସ୍ପର୍ଶ କଲେ, ଏବଂ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପିଲେ। ସଦ୍ୟୋଜାତ, ହଁ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେବାମାତ୍ରେ ସେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଦୁଇ ଲୋକ (ରୋଦସୀ) ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅନ୍ତରେ ନିଜ ଭାନୁ (କିରଣ) ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 7
अग्ने॑ऽभ्यावर्तिन्न॒भि मा॒ नि व॑र्त॒स्वायु॑षा॒ वर्च॑सा प्र॒जया॒ धने॑न । स॒न्या मे॒धया॑ र॒य्या पोषे॑ण
ହେ ଅଗ୍ନି, ହେ ପୁନଃ ଫେରୁଥିବା, ମୋ ପାଖକୁ ଫେରିଆ; ମୋ ଦିଗକୁ ଭିତରେ ମୁହଁ ଫେରା—ଆୟୁଷ୍ୟରେ, ତେଜରେ, ପ୍ରଜାରେ, ଧନରେ; ଏବଂ ସିଦ୍ଧି/ଜୟରେ, ମେଧାରେ, ସମୃଦ୍ଧିରେ, ପୋଷଣରେ (ମୋତେ ଯୁକ୍ତ କର)।
Mantra 8
अग्ने॑ अङ्गिरः श॒तं ते॑ सन्त्वा॒वृत॑: स॒हस्रं॑ त उपा॒वृत॑: । अधा॒ पोष॑स्य॒ पोषे॑ण॒ पुन॑र्नो न॒ष्टमा कृ॑धि॒ पुन॑र्नो र॒यिमा कृ॑धि
ହେ ଅଗ୍ନେ, ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ତୁମ ପାଇଁ ଶତ ଆବୃତ୍ତି ହେଉ, ତୁମ ପାଇଁ ସହସ୍ର ଉପାବୃତ୍ତି ହେଉ। ତାପରେ ପୋଷଣରେ ପୋଷଣ ବଢ଼ାଇ, ଯାହା ଆମର ନଷ୍ଟ ହୋଇଛି ତାହା ପୁନଃ ଆମକୁ କର; ପୁନଃ ଆମକୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଧନ କର।
Mantra 9
पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षाऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यᳪह॑सः
ପୁନଃ ଊର୍ଜା ସହିତ ଫେରିଆସ; ହେ ଅଗ୍ନେ, ପୁନଃ ଇଷା ଓ ଆୟୁଷ ସହିତ ଫେରିଆସ। ପୁନଃ ଆମକୁ ଅଂହସ (କ୍ଲେଶ/ପାପ) ଠାରୁ ରକ୍ଷା କର।
Mantra 10
स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଧନ ସହିତ ପୁନଃ ଏକସାଥି ଫେରିଆ; ପ୍ରବାହମାନ ଧାରାଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କର। ସର୍ବକର୍ମବ୍ୟାପୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଚାରିପାଖେ ବ୍ୟାପି ରୁହ।
Mantra 11
आ त्वा॑ऽहार्षम॒न्तर॑भूर्ध्रु॒वस्ति॒ष्ठावि॑चाचलिः । विश॑स्त्वा॒ सर्वा॑ वाञ्छन्तु॒ मा त्वद्रा॒ष्ट्रमधि॑भ्रशत्
ମୁଁ ତୁମକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଛି; ତୁମେ ଭିତରେ ସ୍ଥିତ ହୋଇଛ। ଅଚଳ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ। ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ତୁମକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁନ୍ତୁ; ତୁମଠାରୁ ରାଷ୍ଟ୍ର କେବେ ଖସି ନଯାଉ।
Mantra 12
उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मᳪ श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम
ହେ ବରୁଣ, ଆମଠାରୁ ଉପରତମ ବନ୍ଧନ-ପାଶ ଖୋଲିଦିଅ; ନିମ୍ନତମଟି ମଧ୍ୟ ଖୋଲିଦିଅ; ମଧ୍ୟମଟିକୁ ମଧ୍ୟ ଶିଥିଳ କର। ତାପରେ, ହେ ଆଦିତ୍ୟ, ତୁମ ବ୍ରତରେ ସ୍ଥିତ ରହି, ଆମେ ଅପରାଧରହିତ ହୋଇ ଅଦିତିଙ୍କର ହେବାକୁ ପାରୁ।
Mantra 13
अग्रे॑ बृ॒हन्नु॒षसा॑मू॒र्ध्वो अ॑स्थान्निर्जग॒न्वान् तम॑सो॒ ज्योति॒षाऽऽगा॑त् । अ॒ग्निर्भा॒नुना॒ रुश॑ता॒ स्वङ्ग॒ आ जा॒तो विश्वा॒ सद्मा॑न्यप्राः
ଆରମ୍ଭରେ ମହାନ (ଅଗ୍ନି) ଉଷାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ; ଅନ୍ଧକାରରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ଜ୍ୟୋତି ସହ ଆସିଲେ। ଅଗ୍ନି ନିଜ ଦୀପ୍ତ କିରଣରେ, ସୁନ୍ଦରାଙ୍ଗ, ଜନ୍ମ ନେଇ ସମସ୍ତ ଆସନ ଓ ନିବାସସ୍ଥାନକୁ ପୂରଣ କଲେ।
Mantra 14
ह॒ᳪसः शु॑चि॒षद्वसु॑रन्तरिक्ष॒सद्धोता॑ वेदि॒षदति॑थिर्दूरोण॒सत् । नृ॒षद्व॑र॒सदृ॑त॒सद् व्योम॒सद॒ब्जा गो॒जा ऋ॑त॒जा अ॑द्रि॒जा ऋ॒तं बृ॒हत्
ହଂସ—ଶୁଚିରେ ନିବାସୀ, ବସୁ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ନିବାସୀ; ହୋତା—ବେଦିରେ ନିବାସୀ; ଅତିଥି—ଗୃହରେ ନିବାସୀ। ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିବାସୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ନିବାସୀ, ଋତରେ ନିବାସୀ, ବ୍ୟୋମରେ ନିବାସୀ; ଅବ୍ଜ (ଜଳଜ), ଗୋଜ (ଗୋଜ), ଋତଜ, ଅଦ୍ରିଜ (ଶିଳାଜ)—ସେଇ ମହାନ ଋତ।
Mantra 15
सीद॒ त्वं मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे॒ विश्वा॑न्यग्ने व॒युना॑नि वि॒द्वान् । मै॑नां॒ तप॑सा॒ मार्चिषा॒ऽभि शो॑चीर॒न्तर॑स्याᳪ शु॒क्रज्यो॑ति॒र्वि भा॑हि
ହେ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ବୟୁନ (ବିଧି/ବୁଦ୍ଧିମୟ ଉପାୟ) ଜାଣୁଥିବା, ଏହି ତୋ ମାତାର ଉପସ୍ଥରେ ବସ। ତାପରେ କିମ୍ବା ନିଜ ଅର୍ଚ୍ଚିଷାରେ ତାକୁ ଦହନ କରନି; ତାହାର ଅନ୍ତରେ ଶୁକ୍ର-ଜ୍ୟୋତିରୂପେ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେ।
Mantra 16
अ॒न्तर॑ग्ने रु॒चा त्वमु॒खायाः॒ सद॑ने॒ स्वे । तस्या॒स्त्वᳪ हर॑सा॒ तप॒ञ्जात॑वेदः शि॒वो भ॑व
ହେ ଅଗ୍ନି, ନିଜ ରୁଚି (ପ୍ରକାଶ) ସହିତ ଭିତରେ ଅବସ୍ଥାନ କର; ଉଖାର ନିଜ ସଦନରେ ବାସ କର। ସେଠାରେ, ହେ ଜାତବେଦସ, ନିଜ ତାପରେ ଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ଶିବ (ଶୁଭକର) ହେଉ।
Mantra 17
शि॒वो भू॒त्वा मह्य॑मग्ने॒ अथो॑ सीद शि॒वस्त्वम् । शि॒वा: कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हास॑दः
ହେ ଅଗ୍ନି, ମୋ ପାଇଁ ଶିବ (ଶୁଭକର) ହେଉ; ଏବଂ ପରେ ନିଜେ ଶିବ ହୋଇ ବସ। ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳମୟ) କରି, ଏଠାରେ ନିଜ ଯୋନିରେ—ନିଜ ଯଥାର୍ଥ ଉତ୍ସରେ—ବସ।
Mantra 18
दि॒वस्परि॑ प्रथ॒मं ज॑ज्ञे अ॒ग्निर॒स्मद् द्वि॒तीयं॒ परि॑ जा॒तवे॑दाः । तृ॒तीय॑म॒प्सु नृ॒मणा॒ अज॑स्र॒मिन्धा॑न एनं जरते स्वा॒धीः
ଦିବରୁ ପରେ ପ୍ରଥମେ ଅଗ୍ନି ଜନ୍ମିଲେ; ଆମଠାରୁ—ଜାତବେଦା ରୂପେ—ଦ୍ୱିତୀୟଥର ଜନ୍ମିଲେ। ତୃତୀୟଥର ଜଳମଧ୍ୟରେ, ନୃମଣ (ମନୁଷ୍ୟ-ଆନନ୍ଦକର) ଅଜସ୍ର ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହୋଇ ବସନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଧୀ (ସୁସଂବିଧିତ ପ୍ରଜ୍ଞା) ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୋଷଣ କରେ।
Mantra 19
वि॒द्मा ते॑ अग्ने त्रे॒धा त्र॒याणि॑ वि॒द्मा ते॒ धाम॒ विभृ॑ता पुरु॒त्रा । वि॒द्मा ते॒ नाम॑ पर॒मं गुहा॒ यद्वि॒द्मा तमुत्सं॒ यत॑ आज॒गन्थ॑
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମ ତ୍ରେଧା—ତିନି ପ୍ରକାର ରୂପ—ଆମେ ଜାଣୁ; ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଧାରିତ ଓ ବିସ୍ତୃତ ତୁମ ଧାମମାନଙ୍କୁ ଆମେ ଜାଣୁ। ଗୁହାରେ ନିଗୂଢ ତୁମ ପରମ ନାମକୁ ଆମେ ଜାଣୁ; ଏବଂ ଯେଉଁ ଉତ୍ସ (ମୂଳ ସ୍ରୋତ)ରୁ ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସେହି ଉତ୍ସକୁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଜାଣୁ।
Mantra 20
स॒मु॒द्रे त्वा॑ नृ॒मणा॑ अ॒प्स्वन्तर्नृ॒चक्षा॑ ईधे दि॒वो अ॑ग्न॒ ऊध॑न् । तृ॒तीये॑ त्वा॒ रज॑सि तस्थि॒वाᳪस॑म॒पामु॒पस्थे॑ महि॒षा अ॑वर्धन्
ସମୁଦ୍ରରେ, ଜଳମାନଙ୍କ ଭିତରେ—ନରମଣା (ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବାଳା), ନୃଚକ୍ଷା (ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରାଇବାଳା)—ହେ ଅଗ୍ନି, ଦିବର ଊଧନ (ସ୍ତନ) ସମ ତୁମକୁ ମୁଁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ। ତୃତୀୟ ରଜସରେ, ମଧ୍ୟଲୋକରେ, ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ତୁମକୁ—ଜଳମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥରେ—ମହିଷାଃ (ମହାଶକ୍ତିମାନେ) ବୃଦ୍ଧି କଲେ।
Mantra 21
अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौ: क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑: सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
ଅଗ୍ନି ଗର୍ଜନ କଲେ—ଯେପରି ଦିବ ଗର୍ଜେ; ପୃଥିବୀକୁ ଚାଟି, ବୀରୁଧଃ (ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ) ଭକ୍ଷଣ କରି, ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର ଗଠିତ କଲେ। ସଦ୍ୟୋଜାତ—ହଁ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେବା ସହିତ—ସେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ନିଜ ଭାନୁ (କିରଣ-ତେଜ) ଦ୍ୱାରା ଦୁଇ ରୋଦସୀ (ଦିବ ଓ ପୃଥିବୀ)ର ଭିତରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 22
श्री॒णामु॑दा॒रो ध॒रुणो॑ रयी॒णां म॑नी॒षाणां॒ प्रार्प॑ण॒: सोम॑गोपाः । वसु॑: सू॒नुः सह॑सो अ॒प्सु राजा॒ वि भा॒त्यग्र॑ उ॒षसा॑मिधा॒नः
ଶ୍ରୀମାନ୍ ଧନରେ ଉଦାର, ରୟୀଣାଂ ଧରୁଣଃ (ସମ୍ପଦର ଆଧାର), ମନୀଷାଣାଂ ପ୍ରାର୍ପଣଃ (ପ୍ରେରିତ ଚିନ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଆଗେ ବଢ଼ାଇବାଳା), ସୋମଗୋପାଃ (ସୋମର ରକ୍ଷକ)। ବସୁଃ—ସହସୋ ସୂନୁଃ, ଅପ୍ସୁ ରାଜା (ଜଳମାନଙ୍କରେ ରାଜା)—ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେଲେ ଉଷସାମ୍ (ଉଷାମାନଙ୍କ) ଆଗରେ, ଅଗ୍ରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 23
विश्व॑स्य के॒तुर्भुव॑नस्य॒ गर्भ॒ आ रोद॑सी अपृणा॒ज्जाय॑मानः । वी॒डुं चि॒दद्रि॑मभिनत् परा॒यञ्जना॒ यद॒ग्निमय॑जन्त॒ पञ्च॑
ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର କେତୁ, ଭୁବନର ଗର୍ଭ—ଜନ୍ମ ନେଇ ସେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ପୂରଣ କଲା। ଆଗକୁ ଧାଉଥିବାବେଳେ ସେ ଦୃଢ ଦୁର୍ଗକୁ, ପାହାଡ଼-ଶିଳାକୁ ମଧ୍ୟ ଭେଦିଦେଲା, ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ—ପଞ୍ଚବର୍ଗୀୟ—ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ।
Mantra 24
उ॒शिक्पा॑व॒को अ॑र॒तिः सु॑मे॒धा मर्त्ये॑ष्व॒ग्निर॒मृतो॒ नि धा॑यि । इय॑र्ति धू॒मम॑रु॒षं भरि॑भ्र॒दुच्छु॒क्रेण॑ शो॒चिषा॒ द्यामिन॑क्षन्
ଉତ୍ସୁକ ପାବକ, ଅରତି (ଅଶାନ୍ତ), ସୁମେଧା—ଅଗ୍ନି, ଅମୃତସ୍ୱରୂପ, ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ ଧୂମକୁ ଉପରକୁ ଉଠାନ୍ତି, ତାହାକୁ ବହନ କରି ଆଗକୁ ନେଇଯାନ୍ତି; ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶୋଚିଷାରେ ଦ୍ୟାଉ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚନ୍ତି।
Mantra 25
दृ॒शा॒नो रु॒क्म उ॒र्व्या व्य॑द्यौद्दु॒र्मर्ष॒मायु॑: श्रि॒ये रु॑चा॒नः । अ॒ग्निर॒मृतो॑ अभव॒द्वयो॑भि॒र्यदे॑नं द्यौरज॑नय॑त्सु॒रेता॑:
ଦୃଶ୍ୟ ରୁକ୍ମ (ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜ) ସଦୃଶ ସେ ବିଶାଳ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୋଇ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା; ଶ୍ରୀ ପାଇଁ ରୁଚମାନ, ଅଦମ୍ୟ ଆୟୁଃ ସହିତ। ବୟଃ (ଜୀବଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଅମୃତ ହେଲେ, ସୁରେତା ଦ୍ୟାଉ ତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବାବେଳେ।
Mantra 26
यस्ते॑ अ॒द्य कृ॒णव॑द्भद्रशोचेऽपू॒पं दे॑व घृ॒तव॑न्तमग्ने । प्र तं न॑य प्रत॒रं वस्यो॒ अच्छा॒भि सु॒म्नं दे॒वभ॑क्तं यविष्ठ
ହେ ଅଗ୍ନି, ଶୁଭ ଜ୍ୱାଳାବାନ୍ ଦେବ! ଯେ କେହି ଆଜି ତୋ ପାଇଁ ଘୃତଯୁକ୍ତ ଅପୂପ (ପାକ/କେକ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ—ତୁମେ ସେହି ହବିକୁ ଆଗକୁ ନେଇ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚାଅ; ହେ ଯବିଷ୍ଠ (ସବୁଠୁ ଯୁବ) ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବଣ୍ଟିତ ସୁମ୍ନ (କୃପା/ମଙ୍ଗଳ) ଆମକୁ ଦିଅ।
Mantra 27
आ तं भ॑ज सौश्रव॒सेष्व॑ग्न उ॒क्थ उ॑क्थ॒ आ भ॑ज श॒स्यमा॑ने । प्रि॒यः सूर्ये॑ प्रि॒यो अ॒ग्ना भ॑वा॒त्युज्जा॒तेन॑ भि॒नद॒दुज्जनि॑त्वैः
ହେ ଅଗ୍ନି, ସୁଶ୍ରବସ (ସୁୟଶ) ଦେଇଥିବା କର୍ମମାନଙ୍କରେ ଆମକୁ ଭାଗ ଦିଅ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉକ୍ଥ-ଉକ୍ଥରେ (ପ୍ରତି ସ୍ତୁତି/ହିମ୍ନରେ) ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ଶଂସା (ପ୍ରଶଂସା) ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ ସେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଭାଗ ଦିଅ। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ସେ ହେଉ; ନବଜାତ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ଭେଦି ଆଗେଇଯାଏ, ନିଜ ନୂତନ ଜନ୍ମମାନଙ୍କ (ନବୋତ୍ପତ୍ତିମାନଙ୍କ) ଦ୍ୱାରା ପଥ କାଟେ।
Mantra 28
त्वाम॑ग्ने॒ यज॑माना॒ अनु॒ द्यून् विश्वा॒ वसु॑ दधिरे॒ वार्या॑णि । त्वया॑ स॒ह द्रवि॑णमि॒च्छमा॑ना व्र॒जं गोम॑न्तमु॒शिजो॒ वि व॑व्रुः
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଯଜମାନମାନେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଦିନକୁ ଦିନ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ବସୁ—ବରଣୀୟ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ) ଧନ-ସମ୍ପଦ—ସଞ୍ଚୟ କରିଛନ୍ତି। ତୁମ ସହିତ ଦ୍ରବିଣ (ସମ୍ପତ୍ତି) ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଉଶିଜ (ଉତ୍ସୁକ ଉପାସକ)ମାନେ ଗୋମନ୍ତ ବ୍ରଜ (ଗୋଶାଳା/ଗୋବାଡ଼) ଦିଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
Mantra 29
अस्ता॑व्य॒ग्निर्न॒राᳪ सु॒शेवो॑ वैश्वान॒र ऋषि॑भि॒: सोम॑गोपाः । अ॒द्वे॒षे द्यावा॑पृथि॒वी हु॑वेम॒ देवा॑ ध॒त्त र॒यिम॒स्मे सु॒वीर॑म्
ଅଗ୍ନି—ନରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଶେବ, ବୈଶ୍ୱାନର—କୁ ଋଷିମାନେ, ସୋମଗୋପା ହୋଇ, ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି। ଅଦ୍ୱେଷରେ ଆମେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ; ହେ ଦେବମାନେ, ଆମକୁ ସୁବୀର-ସମୃଦ୍ଧ ରୟି (ଧନ) ଦାନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 30
स॒मिधा॒ऽग्निं दु॑वस्यत घृ॒तैर्बो॑धय॒ताति॑थिम् । आऽस्मि॑न् हव्या जु॑होतन
ସମିଧାଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସେବା କର; ଘୃତଦ୍ୱାରା ଅତିଥି (ଅଗ୍ନି) କୁ ଜାଗ୍ରତ କର। ଏଠାରେ, ଏହି ଅଗ୍ନିରେ ହବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର।
Mantra 31
उदु॑ त्वा॒ विश्वे॑ दे॒वा अग्ने॒ भर॑न्तु॒ चित्ति॑भिः । स नो॑ भव शि॒वस्त्वᳪ सु॒प्रती॑को वि॒भाव॑सुः
ହେ ଅଗ୍ନେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଜ ଚିତ୍ତଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ବହନ କରୁନ୍ତୁ। ଆମ ପାଇଁ ତୁମେ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳମୟ) ହେଉ—ସୁପ୍ରତୀକ, ହେ ବିଭାବସୁ (ପ୍ରକାଶମାନ)।
Mantra 32
प्रेद॑ग्ने॒ ज्योति॑ष्मान् याहि शि॒वेभि॑र॒र्चिभि॒ष्ट्वम् । बृ॒हद्भि॑र्भा॒नुभि॒र्भास॒न्मा हि॑ᳪसीस्त॒न्वा॒ प्र॒जाः
ଆଗେ ଯାଅ, ହେ ଅଗ୍ନି, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ ହୋଇ, ଶିବ (ମଙ୍ଗଳ) ଅର୍ଚ୍ଚିମାନଙ୍କ ସହିତ। ବୃହତ୍ କିରଣ ଓ ଦୀପ୍ତ ଭାନୁମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ, ଜ୍ୱଳିତ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମ ତନୁକୁ ଓ ଆମ ପ୍ରଜାକୁ ହିଂସା କରନି।
Mantra 33
अक्र॑न्दद॒ग्नि स्त॒नय॑न्निव॒ द्यौः क्षामा॒ रेरि॑हद्वी॒रुध॑ः सम॒ञ्जन् । स॒द्यो ज॑ज्ञा॒नो वि हीमि॒द्धो अख्य॒दा रोद॑सी भा॒नुना॑ भात्य॒न्तः
ଅଗ୍ନି ଗର୍ଜନ କରି ଚିତ୍କାର କଲା, ଯେପରି ଆକାଶର ଗଜଗଜାହଟ; ସେ ବିସ୍ତାରିତ ହେବାବେଳେ ପୃଥିବୀ ବୀରୁଧ (ଉଦ୍ଭିଦ)ମାନଙ୍କୁ ଲେହିଲା। ସଦ୍ୟୋଜାତ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହେବା ସହିତେ ସେ ଦ୍ୟାଵା-ପୃଥିବୀ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଦେଖିଲା; ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତରେ ନିଜ ଭାନୁଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
Mantra 34
प्र-प्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि यत्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रुं पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय दैव्यो॒ अति॑थिः शि॒वो न॑ः
ଅଗ୍ନି ଆଗେ ଆଗେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଛି; ଭରତଙ୍କ ଯଶ ତାହାର ଶ୍ରୁତି—ଯେତେବେଳେ ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ରୋଚେ, ବୃହତ୍ ତେଜସ୍ବୀ। ଯେ ପୂରୁଙ୍କ ପାଖେ ଯୁଦ୍ଧମାନେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଥିଲା, ସେଇ ଦୈବ୍ୟ ଅତିଥି ଦୀପ୍ତ ହୋଇଛି—ଆମ ପାଇଁ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳ) ହୋଇ।
Mantra 35
आपो॑ देवी॒ः प्रति॑ गृभ्णीत॒ भस्मै॒तत्स्यो॒ने कृ॑णुध्वᳪ सुर॒भा उ॑ लो॒के । तस्मै॑ नमन्तां॒ जन॑यः सु॒पत्नी॑र्मा॒तेव॑ पु॒त्रं बि॑भृता॒प्स्वे॒नत्
ହେ ଦିବ୍ୟ ଆପଃ (ଜଳଦେବୀମାନେ), ଏହି ଭସ୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କର; ଏହାକୁ ସ୍ନିଗ୍ଧ ଆସନରେ ସ୍ଥାପନ କର, ଲୋକରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ହେଉ। ତାହା ପ୍ରତି ମାତୃଗଣ—ସୁପତ୍ନୀମାନେ—ନମନ କରୁନ୍ତୁ; ଜଳମଧ୍ୟରେ ତାହାକୁ ଧାରଣ କରୁନ୍ତୁ, ଯେପରି ମାତା ପୁତ୍ରକୁ ଧାରଣ କରେ।
Mantra 36
अ॒प्स्व॒ग्ने॒ सधि॒ष्टव॒ सौष॑धी॒रनु॑ रुध्यसे । गर्भे॒ सञ्जा॑यसे॒ पुन॑ः
ହେ ଅଗ୍ନେ, ଜଳମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଆସୀନ ହେଅ; ଔଷଧିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆବୃତ ହେଉଛ। ଗର୍ଭରେ ତୁମେ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଉଛ।
Mantra 37
गर्भो॑ अ॒स्योष॑धीनां॒ गर्भो॒ वन॒स्पती॑नाम् । गर्भो॒ विश्व॑स्य भू॒तस्याग्ने॒ गर्भो॑ अ॒पाम॑सि
ତୁମେ ଔଷଧିମାନଙ୍କର ଗର୍ଭ, ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କର ଗର୍ଭ; ଯାହା କିଛି ଭୂତ ହୋଇଛି ସେ ସମସ୍ତର ଗର୍ଭ। ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ଜଳମାନଙ୍କର ଗର୍ଭ ଅଟ।
Mantra 38
प्र॒सद्य॒ भस्म॑ना॒ योनि॑म॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । स॒ᳪसृज्य॑ मा॒तृभि॒ष्ट्वं ज्योति॑ष्मा॒न् पुन॒रा ऽस॑दः
ହେ ଅଗ୍ନି, ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା (ପୁନଃ) ଯୋନିରେ ଆସନଗ୍ରହଣ କରି, ଅପଃ (ଜଳ) ଓ ପୃଥିବୀ ସହ—ମାତୃମାନଙ୍କ ସହ ତୁମକୁ ସଂସୃଜ୍ୟ—ତୁମେ ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ ହୋଇ ପୁନର୍ବାର ଆସନଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 39
पुन॑रा॒सद्य॒ सद॑नम॒पश्च॑ पृथि॒वीम॑ग्ने । शेषे॑ मा॒तुर्यथो॒पस्थे॒ऽन्तर॑स्याᳪ शि॒वत॑मः
ହେ ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ପୃଥିବୀ ସହିତ ତୁମେ ପୁନର୍ବାର ନିଜ ଆସନରେ ଆସୀନ ହୋଇ, ମାତୃକୋଳ ପରି ତାହାର ଅନ୍ତରେ, ସର୍ବାଧିକ ଶିବତମ (ଅତି କଲ୍ୟାଣକର) ରୂପେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଛ।
Mantra 40
पुन॑रू॒र्जा नि व॑र्तस्व॒ पुन॑रग्न इ॒षाऽऽयु॑षा । पुन॑र्नः पा॒ह्यᳪह॑सः
ପୋଷଣ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଫେରିଆ; ହେ ଅଗ୍ନି, ଇଷା (ଆହାରଶକ୍ତି) ଓ ଆୟୁଷ୍ୟ ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଫେର। ପୁନର୍ବାର ଆମକୁ ଅଂହସ୍ (ପାପ/କଷ୍ଟ) ଠାରୁ ରକ୍ଷା କର।
Mantra 41
स॒ह र॒य्या नि व॑र्त॒स्वाग्ने॒ पिन्व॑स्व॒ धार॑या । वि॒श्वप्स्न्या॑ वि॒श्वत॒स्परि॑
ହେ ଅଗ୍ନି, ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ପୁନର୍ବାର ଫେର; ଧାରାରୂପ ପ୍ରବାହରେ ଆମକୁ ପୋଷି ଫୁଲାଇବା। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବଦିଗରୁ ଆମକୁ ଆବୃତ କର।
Mantra 42
बोधा॑ मे अ॒स्य वच॑सो यविष्ठ॒ मᳪहि॑ष्ठस्य॒ प्रभृ॑तस्य स्वधावः । पीय॑ति त्वो॒ अनु॑ त्वो गृणाति व॒न्दारु॑ष्टे त॒न्वं॒ वन्दे अग्ने
ହେ ଯବିଷ୍ଠ ଅଗ୍ନି, ସ୍ୱଧାବନ! ମହିଷ୍ଠ (ଅତ୍ୟୁଦାର) ଏବଂ ଯଥାବିଧି ପ୍ରଭୃତ ହୋଇଥିବା ଏହି ମୋର ବଚନକୁ ବୋଧ କର, ଗ୍ରହଣ କର। ଲୋକେ ତୁମଠାରୁ ପାନ କରନ୍ତି; ତୁମ ଅନୁସରଣରେ ତୁମକୁ ଗାନ କରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ହେ ଅଗ୍ନି, ବନ୍ଦନକାରୀ—ଯେ ତୁମର ନିଜ ତନୁ ସମାନ—ତାହାକୁ ମୁଁ ବନ୍ଦନ କରେ; ତୁମ ତନୁକୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରେ।
Mantra 43
स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॒ वसु॑पते॒ वसु॑दावन् । यु॒यो॒ध्यस्मद् द्वेषा॑ᳪसि वि॒श्वक॑र्मणे॒ स्वाहा॑
ଜାଗ୍ରତ ହେଉ, ହେ ସୂରି (ଉଦାର ଦାତା), ହେ ମଘବନ, ହେ ବସୁପତେ (ଧନର ଅଧିପତି), ହେ ବସୁଦାବନ (ଧନ ଦାନକର୍ତ୍ତା)! ଆମଠାରୁ ଦ୍ୱେଷମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଇଦିଅ। ବିଶ୍ୱକର୍ମଣେ ସ୍ୱାହା।
Mantra 44
पुन॑स्त्वाऽऽदि॒त्या रु॒द्रा वस॑व॒: समि॑न्धतां॒ पुन॑र्ब्र॒ह्माणो॑ वसुनीथ य॒ज्ञैः । घृ॒तेन॒ त्वं त॒न्वं॒ वर्धयस्व स॒त्याः स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामा॑:
ପୁନଃ ଆଦିତ୍ୟମାନେ, ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ବସୁମାନେ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁନ୍ତୁ; ପୁନଃ ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ତିମାନେ ଯଜ୍ଞଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଧନର ପଥରେ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ। ଘୃତଦ୍ୱାରା ତୁମେ ନିଜ ଦେହକୁ ବୃଦ୍ଧି କର; ଯଜମାନଙ୍କ କାମନାମାନେ ସତ୍ୟରୂପେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 45
अपे॑त वी॒त वि च॑ सर्प॒तातो॒ येऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः । अदा॑द्य॒मो॒ऽव॒सानं॑ पृथि॒व्या अक्र॑न्नि॒मं पि॒तरो॑ लो॒कम॑स्मै
ଅପେତ! ଦୂରେ ଯାଅ! ବାହାରକୁ ସରି ଗଲେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଅ; ଏଠାରେ ଯେ ଅଛ—ପୁରୁଣା ହେଉ କି ନୂଆ—ସମସ୍ତେ ଦୂରେ ଯାଅ। ଯମ ଭୂମିର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ପିତୃମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଲୋକକୁ ଗଢ଼ିଛନ୍ତି।
Mantra 46
सं॒ज्ञान॑मसि काम॒धर॑णं॒ मयि॑ ते काम॒धर॑णं भूयात् । अ॒ग्नेर्भस्मा॑स्य॒ग्नेः पुरी॑षमसि॒ । चित॑ स्थ परि॒चित॑ ऊर्ध्व॒चित॑: श्रयध्वम्
ତୁମେ ସଂଜ୍ଞାନ, କାମଧାରଣ—କାମନାମାନଙ୍କ ଆଧାର; ମୋ ଭିତରେ ତୁମର କାମଧାରଣ ଅବସ୍ଥିତ ରହୁ। ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ; ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ପୂରୀଷ (ପୂର୍ତ୍ତି/ଭରଣ) ଅଟ। ତୁମେ ଚିତ—ପରିଚିତ, ଊର୍ଧ୍ୱଚିତ; ନିଜ-ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଆଶ୍ରୟ ନିଅ।
Mantra 47
अ॒यᳪ सो अ॒ग्निर्यस्मि॒न्त्सोम॒मिन्द्र॑: सु॒तं द॒धे ज॒ठरे॑ वावशा॒नः । स॒ह॒स्रियं॒ वाज॒मत्यं॒ न सप्ति॑ᳪ सस॒वान्त्सन्त्स्तू॑यसे जातवेदः
ଏହି ସେଇ ଅଗ୍ନି; ଯାହାର ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଚାପିତ ସୋମକୁ ନିଜ ଉଦରରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ତାହାକୁ ଆତୁରତାରେ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା। ହଜାରଗୁଣ ବିଜୟ-ପୁରସ୍କାର—ଘୋଡ଼ା ପରି, ରଥଘୋଡ଼ା ପରି—ଜିତିଥିବା ତୁମେ, ହେ ଜାତବେଦସ, ବିଜେତା ଭାବେ ସ୍ତୁତ ହେଉଛ।
Mantra 48
अग्ने॒ यत्ते॑ दि॒वि वर्च॑ः पृथि॒व्यां यदोष॑धीष्व॒प्स्वा य॑जत्र । येना॒न्तरि॑क्षमु॒र्वा॑त॒तन्थ॑ त्वे॒षः स भा॒नुर॑र्ण॒वो नृ॒चक्षा॑ः ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୋର ଯେ ବର୍ଚସ୍ ଦିବିରେ ଅଛି, ଯେ ପୃଥିବୀରେ ଅଛି, ଏବଂ ଯେ ଔଷଧୀମାନଙ୍କରେ ଓ ଜଳମାନଙ୍କରେ ଅଛି—ହେ ଯଜତ୍ର—ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁ ଵିଶାଳ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ପ୍ରସାରିତ କରିଛୁ; ତୋର ସେଇ ତୀବ୍ର କିରଣ, ପ୍ରବାହସଦୃଶ ଦ୍ୟୁତି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକଟ ହୁଏ।
Mantra 49
अग्ने॑ दि॒वो अर्ण॒मच्छा॑ जिगा॒स्यच्छा॑ दे॒वाँ२ ऊ॑चिषे॒ धिष्ण्या॒ ये । या रो॑च॒ने प॒रस्ता॒त् सूर्य॑स्य॒ याश्चा॒वस्ता॑दुप॒तिष्ठ॑न्त॒ आप॑ः ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁ ଦିବ୍ୟ ଅର୍ଣବ (ପ୍ରବାହ) ଦିଗକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ; ଧିଷ୍ଣ୍ୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ତୁ ଆହ୍ୱାନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛୁ। ରୋଚନ ଲୋକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯେ ଜଳମାନେ, ଏବଂ ତଳେ ରହି ତାଙ୍କୁ ଉପତିଷ୍ଠା କରୁଥିବା ଯେ ଜଳମାନେ।
Mantra 50
पुरी॒ष्या॒सो अ॒ग्नय॑ः प्राव॒णेभि॑ः स॒जोष॑सः । जु॒षन्तां॑ य॒ज्ञम॒द्रुहो॑ऽनमी॒वा इषो॑ म॒हीः ॥
ପୃଥିବୀରେ ପୂରିତ (ପୁରୀଷ୍ୟ) ଅଗ୍ନିମାନେ, ବେଦୀର ଢାଳ (ପ୍ରାବଣ) ସହ ସହସ୍ୱର (ସଜୋଷ) ହୋଇ, ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତୁ; ଅଦ୍ରୋହୀ, ଅନମୀବ—ହାନି ଓ ପୀଡାରହିତ—(ଆମକୁ) ମହାନ ପୋଷଣ (ଇଷଃ) ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 51
इडा॑मग्ने पुरु॒दᳪस॑ᳪ स॒निं गोः श॑श्वत्त॒मᳪ हव॑मानाय साध । स्यान्न॑ः सू॒नुस्तन॑यो वि॒जावाग्ने॒ सा ते॑ सुम॒तिर्भू॑त्व॒स्मे ॥
ହେ ଅଗ୍ନେ, ହବନ କରୁଥିବା ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଇଳା—ବହୁବିଧ ଫଳଦାୟିନୀ—ଗୋସମ୍ପତ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ସ୍ଥିର ଓ ଶାଶ୍ୱତ ଲାଭ ସାଧନ କର। ହେ ଅଗ୍ନେ, ଆମ ପାଇଁ ପୁତ୍ର ଓ ସନ୍ତାନ—ସନ୍ତତିସମୃଦ୍ଧ—ହେଉ; ଏହିପରି ତୁମ ସୁମତି ଆମ ପ୍ରତି ହେଉ।
Mantra 52
अ॒यं ते॒ योनि॑रृ॒त्वियो॒ यतो॑ जा॒तो अरो॑चथाः । तं जा॒नन्न॑ग्न॒ आ रो॒हाथा॑ नो वर्धया र॒यिम् ॥
ହେ ଋତ୍ୱିୟ ଅଗ୍ନେ, ଏହା ତୁମ ଯୋନି (ଆସନ/ଉଦ୍ଭବସ୍ଥାନ); ଏଠାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ତୁମେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲ। ଏହାକୁ ଜାଣି, ହେ ଅଗ୍ନେ, ସେଠାକୁ ଆରୋହଣ କରି (ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି) ବସ; ଏବଂ ଆମ ପାଇଁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ବୃଦ୍ଧି କର।
Mantra 53
चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द प॑रि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द
ତୁମେ ‘ଚିଦ୍’ (ଜଣାଯାଇଥିବା) ଅଟ; ସେଇ ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ହେ ଧ୍ରୁବା, ବସ। ତୁମେ ‘ପରିଚିଦ୍’ (ସର୍ବଦିଗରେ ଜଣାଯାଇଥିବା) ଅଟ; ସେଇ ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ହେ ଧ୍ରୁବା, ବସ।
Mantra 54
लो॒कं पृ॑ण छि॒द्रं पृ॒णाथो॑ सीद ध्रु॒वा त्वम् । इ॒न्द्रा॒ग्नी त्वा॒ बृह॒स्पति॑र॒स्मिन् योना॑वसीषदन्
ଲୋକକୁ ପୂରଣ କର; ଛିଦ୍ର (ଖାଲି ସ୍ଥାନ)କୁ ପୂରଣ କର; ତାପରେ, ହେ ଧ୍ରୁବା, ବସ। ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି ଓ ବୃହସ୍ପତି ଏହି ଯୋନିରେ ତୁମକୁ ବସାଇଛନ୍ତି।
Mantra 55
ता अ॑स्य॒ सूद॑दोहस॒: सोम॑ श्रीणन्ति॒ पृश्न॑यः । जन्म॑न्दे॒वानां॒ विश॑स्त्रि॒ष्वा रो॑च॒ने दि॒वः
ସେଇ ପୃଶ୍ନି (ଛିଟିଛିଟି ଚିହ୍ନିତ) ଗାଈମାନେ, ପୋଷକ ଦୋହନରେ ସମୃଦ୍ଧ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସୋମକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଦେବମାନଙ୍କ କୁଳମାନଙ୍କର ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ଦ୍ୟୌର ତିନି ପ୍ରକାଶମୟ ‘ରୋଚନ’ରେ ଅଛି।
Mantra 57
समि॑तᳪ सं क॑ल्पेथा॒ᳪ संप्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒वसा॑नौ
ସମିତ୍ (ଅଗ୍ନି-ଇନ୍ଧନ)କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଏକତ୍ର ସଜାଅ; ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଯୁଗଳ, ସୁମନସ୍କ ହୋଇ ପରସ୍ପର ପ୍ରିୟ ରହି ଏକମତ ହୁଅ। ଏକସାଥି ଆବୃତ ହୋଇ, ଇଷ (ପୋଷଣ) ଓ ଊର୍ଜ (ଶକ୍ତି)କୁ ସର୍ବତ୍ର ଆବରଣ କର।
Mantra 58
सं वां॒ मना॑ᳪसि॒ सं व्र॒ता समु॑ चि॒त्तान्याक॑रम् । अग्ने॑ पुरीष्याधि॒पा भ॑व॒ त्वं न॒ इष॒मूर्जं॒ यज॑मानाय धेहि
ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କର ମନଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତାରେ ଆଣିଛି; ତୁମମାନଙ୍କର ବ୍ରତଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଏକତାରେ; ଏବଂ ତୁମମାନଙ୍କର ଚିତ୍ତର ସଙ୍କଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପର ମିଳିବା ପରି କରିଛି। ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ପୁରୀଷ୍ୟ ଅଧିପତି ହେଉ; ଯଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମକୁ ଇଷା ଓ ଊର୍ଜା ଦିଅ।
Mantra 59
अग्ने॒ त्वं पु॑री॒ष्यो॒ रयि॒मान् पु॑ष्टि॒माँ२ अ॑सि । शि॒वाः कृ॒त्वा दिश॒: सर्वा॒: स्वं योनि॑मि॒हाऽस॑दः
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମେ ପୁରୀଷ୍ୟ; ଧନବାନ ଓ ପୁଷ୍ଟିମାନ। ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳ) କରି, ଏଠାରେ ନିଜ ଯୋନି (ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଆସନ)ରେ ଆସୀନ ହେଉ।
Mantra 60
भव॑तं न॒: सम॑नसौ॒ सचे॑तसावरे॒पसौ॑ । मा य॒ज्ञᳪ हि॑ᳪसिष्टं॒ मा य॒ज्ञप॑तिं जातवेदसौ शि॒वौ भ॑वतम॒द्य न॑:
ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଆମ ପାଇଁ ସମମନସ୍କ, ସମଚେତନ, ନିର୍ଦୋଷ ହେଉ। ଯଜ୍ଞକୁ ହିଂସା କରନି; ଯଜ୍ଞପତିକୁ ହିଂସା କରନି, ହେ ଜାତବେଦସୌ। ଆଜି ଆମ ପାଇଁ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳ) ହେଉ।
Mantra 61
मा॒तेव॑ पु॒त्रं पृ॑थि॒वी पु॑री॒ष्य॒म॒ग्निᳪ स्वे योना॑वभारु॒खा । तां विश्वै॑र्दे॒वैरृ॒तुभि॑: संविदा॒नः प्र॒जाप॑तिर्वि॒श्वक॑र्मा॒ वि मु॑ञ्चतु
ମାତା ଯେପରି ନିଜ ପୁତ୍ରକୁ (ଉଠାଏ), ସେପରି ପୁରୀଷ୍ୟ (ଉର୍ବରକ/ଖାଦର-ଧାରକ) ପୃଥିବୀ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଯୋନିରେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି। ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ଓ ଋତୁମାନଙ୍କ ସହ ସଂବିଦାନ ଥିବା ପ୍ରଜାପତି—ବିଶ୍ୱକର୍ମା—ତାକୁ ମୁକ୍ତ କରୁନ୍ତୁ, ବନ୍ଧନହୀନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 62
असु॑न्वन्त॒मय॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यामन्वि॑हि॒ तस्क॑रस्य । अ॒न्यम॒स्मदि॑च्छ॒ सा त॑ इ॒त्या नमो॑ देवि निरृते॒ तुभ्य॑मस्तु
ଅସୁନ୍ୱନ୍ତ (ସୋମ ନ ପିଷୁଥିବା) ଓ ଅୟଜମାନ (ଯଜ୍ଞ ନ କରୁଥିବା)କୁ ତୁମେ ଖୋଜ। ‘ଚୋରର’—ଏଭଳି କହି ଅନୁସରଣ କର; ‘ଡକାତର’ (ବି)। ଆମଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟକୁ ଖୋଜ: ‘ତୋ ପାଇଁ ଏହିପରି ହେଉ’—ଏଭଳି (ଆମେ କହୁଛୁ)। ହେ ଦେବୀ ନିରୃତି, ତୁମକୁ ନମୋ ଅସ୍ତୁ।
Mantra 63
नम॒ः सु ते॑ निरृते तिग्मतेजोऽय॒स्मयं॒ वि चृ॑ता ब॒न्धमे॒तम् । य॒मेन॒ त्वं य॒म्या सं॑विदा॒नोत्त॒मे ना॒के अधि॑ रोहयैनम्
ହେ ନିରୃତି, ତୀକ୍ଷ୍ଣତେଜସ୍ବିନୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ଲୋହାର ବନ୍ଧନ—କାଟି ଭାଙ୍ଗି—ଅପସାରିତ ହେଉ। ଯମ ଓ ଯମୀ ସହ ସଂବିଦା (ସମ୍ମତି) ରେ ଥିବା ତୁମେ, ତାକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ନେଅ—ପରମ ନାକରେ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ୱର୍ଗରେ—ଆରୋହଣ କରାଅ।
Mantra 64
यस्या॑स्ते घोर आ॒सञ्जु॒होम्ये॒षां ब॒न्धाना॑मव॒सर्ज॑नाय । यां त्वा॒ जनो॒ भूमि॒रिति॑ प्र॒मन्द॑ते॒ निरृ॑तिं त्वा॒ऽहं परि॑वेद वि॒श्वत॑:
ହେ ଘୋରା (ଦେବୀ), ଯାହାଙ୍କର ଏହି ବନ୍ଧନମାନେ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମର; ସେହି ବନ୍ଧନମାନଙ୍କର ଅବସର୍ଜନ (ମୁକ୍ତି) ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ହୋମ ଅର୍ପଣ କରୁଛି। ଯାହାକୁ ଲୋକେ ଆନନ୍ଦରେ ‘ଭୂମି’ ବୋଲି କହି ପ୍ରମୋଦ କରନ୍ତି, ସେହି ତୁମକୁ—ହେ ନିରୃତି—ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ପରିବେଦ କରୁଛି (ଆବରଣ କରି ଦୂରେ ରଖୁଛି)।
Mantra 65
यं ते॑ दे॒वी निरृ॑तिराब॒बन्ध॒ पाशं॑ ग्री॒वास्व॑विचृ॒त्यम् । तं ते॒ वि ष्या॒म्यायु॑षो॒ न मध्या॒दथै॒तं पि॒तुम॑द्धि॒ प्रसू॑तः । नमो॒ भूत्यै॒ येदं च॒कार॑
ହେ (ଯଜମାନ), ଦେବୀ ନିରୃତି ତୋର ଗ୍ରୀବାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଯେ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ବୋଲି ଗଣ୍ୟ ପାଶ ବାନ୍ଧିଛି—ସେହି ପାଶକୁ ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଢିଲା କରୁଛି; ଆୟୁଷ୍ୟର ମଧ୍ୟରୁ ନୁହେଁ। ତାପରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ତୁମେ ଏହି ପିତୁ (ପୋଷକ ଆହାର) ଭୋଜନ କର। ଯିଏ ଏହା (ମୋଚନ) କରିଛି ସେଇ ଭୂତି (ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ନମସ୍କାର।
Mantra 66
नि॒वेश॑नः स॒ङ्गम॑नो॒ वसू॑नां॒ विश्वा॑ रू॒पाऽभि च॑ष्टे॒ शची॑भिः । दे॒व इ॑व सवि॒ता स॒त्यध॒र्मेन्द्रो॒ न त॑स्थौ सम॒रे प॑थी॒नाम्
ନିବେଶନକାରୀ, ବସୁମାନଙ୍କ (ଧନ-ସମ୍ପଦର) ସଙ୍ଗମକାରୀ—ସେ ନିଜ ଶଚୀମାନ (ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରୂପକୁ ଦେଖେ। ସତ୍ୟଧର୍ମବାନ ଦେବ ସବିତା ପରି, ପଥମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗମରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପରି ସେ ଅଚଳ ଭାବେ ଦଢ଼ ହୋଇ ଦାଁଡ଼ିଲା।
Mantra 67
सीरा॑ युञ्जन्ति क॒वयो॑ यु॒गा वि त॑न्वते॒ पृथ॑क् । धीरा॑ दे॒वेषु॑ सुम्न॒या
କବିମାନେ (ବିଦ୍ୱାନ) ହଳଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗାନ୍ତି; ଯୁଗଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମବଦ୍ଧ ଧାଡ଼ିରେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ ପ୍ରସାର କରନ୍ତି। ଧୀରମାନେ ଦେବମାନଙ୍କ ଠାରୁ ସୁମ୍ନ (କୃପା) ପାଇଁ (ଏମିତି କରନ୍ତି)।
Mantra 68
यु॒नक्त॒ सीरा॒ वि यु॒गा त॑नुध्वं कृ॒ते योनौ॑ वपते॒ह बीज॑म् । गि॒रा च॑ श्रु॒ष्टिः सभ॑रा॒ अस॑न्नो॒ नेदी॑य॒ इत्सृ॒ण्य॒: प॒क्वमेया॑त्
ହଳଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କର; ଯୁଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା କରି ଟାଣ; ସୁପ୍ରସ୍ତୁତ ଯୋନି (ଭୂମି)ରେ ଏଠାରେ ବୀଜ ବପନ କର। ପବିତ୍ର ବାଣୀ ଓ ଆଜ୍ଞାନୁଗତ ଅନୁଗ୍ରହରେ ଆମ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁରତା ହେଉ; ଦାଆ (ସିକଲ) ନିକଟକୁ ଆସୁ; ପକ୍ୱ କଟାଣିର ସମୟ ନିକଟ ହେଉ।
Mantra 69
शु॒नᳪ सु फाला॒ वि कृ॑षन्तु॒ भूमि॑ᳪ शु॒नं की॒नाशा॑ अ॒भि य॑न्तु वा॒हैः । शुना॑सीरा ह॒विषा॒ तोश॑माना सुपिप्प॒ला ओष॑धीः कर्तना॒स्मै
ଶୁଭଭାବେ ହଳର ଫାଳ ଭୂମିକୁ ଚିରୁନ୍ତୁ; ଶୁଭଭାବେ କୀନାଶ (ଚାଷୀ) ନିଜ ଯୋଡ଼ା (ବାହନ) ସହ ଅଗ୍ରସର ହେଉନ୍ତୁ। ହେ ଶୁନା ଓ ସୀରା, ହବିଷରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଏହି ପୁରୁଷ ପାଇଁ ରସପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଫଳସମୃଦ୍ଧ ଔଷଧୀ-ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କର।
Mantra 70
घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑ज्यतां॒ विश्वै॑र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भि॑: । ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒स्मान्त्सी॑ते॒ पय॑सा॒ऽभ्या व॑वृत्स्व
ଘୃତ ଓ ମଧୁରତାରେ ସୀତା (ବିଆ ବୁଣା ରେଖା/ଖାଳ) ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉ; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମରୁଦ୍ଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ହେଉ। ହେ ସୀତେ, ଊର୍ଜସ୍ୱତୀ, ପୟସ ସଦୃଶ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଆମ ପାଖକୁ ଫେର; ତୋର ପୟସ (ସମୃଦ୍ଧି)ରେ ଆମକୁ ଆବୃତ କର।
Mantra 71
लाङ्ग॑लं॒ पवी॑रवत्सु॒शेव॑ᳪ सोम॒पित्स॑रु । तदुद्व॑पति॒ गामविं॑ प्रफ॒र्व्यं॒ च॒ पीव॑रीं प्र॒स्थाव॑द्रथ॒वाह॑णम्
ଲୋହଧାର ଯୁକ୍ତ ହଳ, ଅତି ଶୁଭକର, ସୋମପାନୀ—ହେ ସରୁ!—ସେ ମାଟିକୁ ଉଲଟାଇ ଉପରକୁ ତୁଳେ; ଗାଈ ଓ ଭେଡ଼ା, ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଧନ, ଏବଂ ରଥକୁ ଟାଣିବା ଶକ୍ତି—ପ୍ରସ୍ଥାବତ ରଥବାହନ—ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
Mantra 72
कामं॑ कामदुघे धुक्ष्व मि॒त्राय॒ वरु॑णाय च । इन्द्रा॑या॒श्विभ्यां॑ पू॒ष्णे प्र॒जाभ्य॒ ओष॑धीभ्यः
ହେ କାମଦୁଘା (ଇଚ୍ଛା-ପୂରକ) ଗାଈ, ଆମ କାମନାକୁ ଦୋହି ବାହାର କର—ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପାଇଁ; ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ, ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟ ପାଇଁ, ପୂଷଣ ପାଇଁ; ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ଔଷଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ।
Mantra 73
वि मु॑च्यध्वमघ्न्या देवयाना॒ अग॑न्म॒ तम॑सस्पा॒रम॒स्य । ज्योति॑रापाम्
ହେ ଅଘ୍ନ୍ୟା (ଅହିଂସ୍ୟ ଗାଈମାନେ), ଦେବଯାନ ପଥରେ ଗମନକାରୀମାନେ, ତୁମେ ବିମୁଚ୍ୟଧ୍ୱମ୍—ମୁକ୍ତ ହେଉ; ଆମେ ଏହି ତମସର ପାରତଟକୁ ପହଞ୍ଚିଗଲୁ—ଆପାଂ ଜ୍ୟୋତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।
Mantra 74
स॒जूरब्दो॒ अय॑वोभिः स॒जूरु॒षा अरु॑णीभिः । स॒जोष॑साव॒श्विना॒ दᳪसो॑भिः स॒जूः सूर॒ एत॑शेन स॒जूर्वै॑श्वान॒र इड॑या घृ॒तेन॒ स्वाहा॑
ସଂବତ୍ସର ସହ—ତାହାର ଅୟବ (ଧାନ୍ୟକଣ) ସହିତ—ସଜୂର; ଉଷା ସହ—ଅରୁଣୀ କିରଣ ସହିତ—ସଜୂର; ଉଷା ଓ ଅଶ୍ୱିନୌ ସହ—ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ଦଂସୋଭିଃ ସହିତ—ସଜୋଷ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏତଶ ସହ—ସଜୂଃ; ବୈଶ୍ୱାନର ସହ—ଇଡ଼ୟା, ଘୃତେନ—ସଜୂର। ସ୍ୱାହା!
Mantra 75
या ओष॑धी॒: पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा । मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒हᳪ श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑
ହେ ଔଷଧିମାନେ, ଯେମାନେ ପୂର୍ବକାଳରେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ତିନି ଯୁଗ ପୂର୍ବେ—ଏବେ ମନେ ଚିନ୍ତା କର। ଭବ୍ରୁବର୍ଣ୍ଣ (ଭୂରା) ଔଷଧିମାନଙ୍କର ଧାମ (ସ୍ଥାନ) ମୁଁ ଜାଣେ—ଶତ, ଏବଂ ଅଧିକ ସାତ ମଧ୍ୟ।
Mantra 76
श॒तं वो॑ अम्ब॒ धामा॑नि स॒हस्र॑मु॒त वो॒ रुह॑: । अधा॑ शतक्रत्वो यू॒यमि॒मं मे॑ अग॒दं कृ॑त
ହେ ଅମ୍ବା (ମାତା), ତୁମର ଧାମ (ଶକ୍ତି/ଅବସ୍ଥା) ଶତ, ଏବଂ ତୁମର ରୁହଃ (ଅଙ୍କୁର/ବୃଦ୍ଧି) ସହସ୍ର। ତେଣୁ, ହେ ଶତକ୍ରତୁ (ଶତଶକ୍ତିମତୀ), ତୁମେ ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଅଗଦ (ଔଷଧ/ପ୍ରତିକାର) ପ୍ରସ୍ତୁତ କର।
Mantra 77
ओष॑धी॒: प्रति॑ मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः । अश्वा॑ इव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुध॑: पारयि॒ष्ण्व॒:
ହେ ଔଷଧିମାନେ, ପ୍ରତିଉତ୍ତରରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ—ପୁଷ୍ପବତୀ, ପ୍ରସୂବରୀ (ସମୃଦ୍ଧ ଫଳଦାୟିନୀ) ହୁଅ। ଦୌଡ଼ରେ ବିଜୟୀ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କ ପରି, ହେ ବୀରୁଧଃ (ବନସ୍ପତିମାନେ), ପାରୟିଷ୍ଣ୍ୱଃ—ଆମକୁ ବିପଦର ପାରକୁ ପହଞ୍ଚାଇଦେବାଳି ହୁଅ।
Mantra 78
ओष॑धी॒रिति॑ मातर॒स्तद्वो॑ देवी॒रुप॑ ब्रुवे । स॒नेय॒मश्वं॒ गां वास॑ आ॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
‘ଔଷଧିମାନେ’—ହେ ମାତୃମାନେ, ହେ ଦେବୀମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ଏହି ବାଣୀ କହୁଛି: ହେ ପୁରୁଷ, ମୁଁ ଅଶ୍ୱ, ଗୋ, ବସ୍ତ୍ର—ଏବଂ ତୁମର ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରୁ।
Mantra 79
अ॒श्व॒त्थे वो॑ नि॒षद॑नं प॒र्णे वो॑ वस॒तिष्कृ॒ता । गो॒भाज॒ इत्किला॑सथ॒ यत्स॒नव॑थ॒ पूरु॑षम्
ଅଶ୍ୱତ୍ଥରେ ତୁମମାନଙ୍କର ନିଷଦନ (ଆସନ) ଅଛି; ପତ୍ରରେ ତୁମମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଗୋଭାଜ (ଗୋ-ସମ୍ପତ୍ତିର ଭାଗୀ) ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ; କାରଣ ତୁମେ ପୁରୁଷକୁ ଜୟ/ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାରେ ସମର୍ଥ।
Mantra 80
यत्रौ॑षधीः स॒मग्म॑त॒ राजा॑न॒: समि॑ताविव । विप्र॒: स उ॑च्यते भि॒षग्र॑क्षो॒हामी॑व॒चात॑नः
ଯେଉଁଠି ଔଷଧିମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ସଭାରେ ପରାମର୍ଶ କରୁଥିବା ରାଜାମାନଙ୍କ ପରି,—ସେ ‘ବିପ୍ର’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ: ଭିଷକ୍ (ବୈଦ୍ୟ), ରକ୍ଷୋହା (ରକ୍ଷସଙ୍କ ସଂହାରକ), ଏବଂ ଆମୀବଚାତନ (ରୋଗ-ନିବାରକ)।
Mantra 81
अ॒श्वा॒व॒तीᳪ सो॑माव॒तीमू॒र्जय॑न्ती॒मुदो॑जसम् । आऽवि॑त्सि॒ सर्वा॒ ओष॑धीर॒स्मा अ॑रि॒ष्टता॑तये
ଅଶ୍ୱବତୀ, ସୋମବତୀ, ଊର୍ଜା ଦେଇ ପୋଷଣ କରୁଥିବା, ବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ,—ତୁମେ ତାହା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଔଷଧିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କର, ଯେଣୁ ସେ ଅରିଷ୍ଟତା (ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ କଲ୍ୟାଣ) ପାଉ।
Mantra 82
उच्छुष्मा॒ ओष॑धीनां॒ गावो॑ गो॒ष्ठादि॑वेरते । धन॑ᳪ सनि॒ष्यन्ती॑नामा॒त्मानं॒ तव॑ पूरुष
ଔଷଧିମାନେ ଉଚ୍ଛୁଷ୍ମା—ଉତ୍ସାହରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ—ଅଟନ୍ତି; ଗୋଶାଳାରୁ ଗାଈମାନେ ଯେପରି ବେଗେ ବାହାରୁଥାନ୍ତି, ସେପରି ସେମାନେ ଆଗକୁ ଧାଉଥାନ୍ତି। ଧନ ଜିତିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ଲୋକମାନଙ୍କର (ଲାଭରେ), ହେ ପୁରୁଷ, ତୁମର ନିଜ ଆତ୍ମା (ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ)।
Mantra 83
इ॒ष्कृ॑ति॒र्नाम॑ वो मा॒ताऽथो॑ यू॒यᳪ स्थ॒ निष्कृ॑तीः । सी॒राः प॑त॒त्रिणी॑ स्थन॒ यदा॒मय॑ति॒ निष्कृ॑थ
‘ନିଷ୍କୃତି’ (ମୋଚନ/ଉଦ୍ଧାର) ତୁମ ମାତାଙ୍କର ନାମ; ଏବଂ ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ‘ନିଷ୍କୃତି’—ବାହାରକୁ ହଂକାଇଦେବାଳା—ଅଟ। ତୁମେ ସୀରାଃ (ହଳର ରେଖା/ନାଳି) ଅଟ, ତୁମେ ପତତ୍ରିଣୀ (ପାଖିଳା) ଅଟ; ଯାହା ଆମକୁ ପୀଡ଼ାଏ ତାହାକୁ ବାହାରକୁ ହଂକାଇଦିଅ।
Mantra 84
अति॒ विश्वा॑: परि॒ष्ठा स्ते॒न इ॑व व्र॒जम॑क्रमुः । ओष॑धी॒: प्राचु॑च्यवु॒र्यत्किं च॑ त॒न्वो रप॑:
ସମସ୍ତ ପରିଷ୍ଠାଃ—ଚାରିପାଖର ଆବରୋଧ/ବାଡ଼—ସେମାନେ ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ଯେପରି ଚୋର ବ୍ରଜ (ଗୋଠ/ଗୋଶାଳା)ରେ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଔଷଧୀମାନେ ଦେହରେ ଯେ କିଛି ରପଃ (ହାନି/ଦୁଃଖଦ ଦୋଷ) ଥିଲା, ସେସବୁକୁ ଢିଲା କରି ଝାଡ଼ିଦେଲେ।
Mantra 85
यदि॒मा वा॒जय॑न्न॒हमोष॑धी॒र्हस्त॑ आद॒धे । आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा
ଯଦି ମୋତେ ବଳ ଦେଇ, ମୁଁ ଏହି ଔଷଧୀମାନଙ୍କୁ ହସ୍ତରେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ଯକ୍ଷ୍ମ (କ୍ଷୟ/କ୍ଷୀଣତା-ରୋଗ)ର ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ନିଜେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—ପୁରାତନ କାଳର ଜୀବଗ୍ରଭ (ଜୀବନ-ହରଣକାରୀ) ନଶ୍ଟ ହେବା ପରି।
Mantra 86
यस्यौ॑षधीः प्र॒सर्प॒थाङ्ग॑मङ्गं॒ परु॑ष्परुः । ततो॒ यक्ष्मं॒ वि बा॑धध्व उ॒ग्रो म॑ध्यम॒शीरि॑व
ଯାହାରେ ଔଷଧିମାନେ ଅଙ୍ଗେଅଙ୍ଗ, ସନ୍ଧିସନ୍ଧିରେ ପ୍ରସରିଯାନ୍ତି—ତାହାରୁ, ହେ ଔଷଧିମାନେ, ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟରୋଗ)କୁ ଦୂରେ ହାଙ୍କିଦିଅ; ଯେପରି ଉଗ୍ର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ବାଣ ଚିରିଦିଏ।
Mantra 87
सा॒कं य॑क्ष्म॒ प्र प॑त॒ चाषे॑ण किकिदी॒विना॑ । सा॒कं वात॑स्य॒ ध्राज्या॑ सा॒कं न॑श्य नि॒हाक॑या
ଯକ୍ଷ୍ମା ସହିତ ତୁମେ ବାହାରକୁ ଉଡ଼ିଯାଅ—ଚାଷା ସହ, କିକିଦୀବିନ ସହ। ପବନର ଧ୍ରାଜ୍ୟା (ତୀବ୍ର ଝପଟ) ସହ, ନିହାକା (କୁହୁଡ଼ି/ଧୁଆଁ) ସହ ଏକାସାଥି ନଶିଯାଅ।
Mantra 88
अ॒न्या वो॑ अ॒न्याम॑वत्व॒न्यान्यस्या॒ उपा॑वत । ताः सर्वा॑: संविदा॒ना इ॒दं मे॒ प्राव॑ता॒ वच॑: ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ସହାୟ କରୁ; ଜଣେ ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କୁ ଉପକାର କରୁ। ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଏକମତ ହୋଇ, ଏହି ମୋର ବଚନକୁ ଆଗେଇ ନେଇଛ।
Mantra 89
याः फ॒लिनी॒र्या अ॑फ॒ला अ॑पु॒ष्पा याश्च॑ पु॒ष्पिणी॑: । बृह॒स्पति॑प्रसूता॒स्ता नो॑ मुञ्च॒न्त्वᳪह॑सः ॥
ହେ ଫଳିନୀ ଔଷଧିମାନେ, ଏବଂ ହେ ଅଫଳା ଔଷଧିମାନେ; ହେ ଅପୁଷ୍ପା ଔଷଧିମାନେ, ଏବଂ ହେ ପୁଷ୍ପିଣୀ ଔଷଧିମାନେ—ବୃହସ୍ପତି-ପ୍ରସୂତ ତୁମେ ଆମକୁ ଅଂହସ (କଷ୍ଟ/ପାପ) ଠାରୁ ମୁକ୍ତ କର।
Mantra 90
मु॒ञ्चन्तु॑ मा शप॒थ्यादथो॑ वरु॒ण्या॒दु॒त । अथो॑ य॒मस्य॒ पड्वी॑शा॒त्सर्व॑स्माद्देवकिल्बि॒षात् ॥
ମୋତେ ଶପଥଭଙ୍ଗର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ; ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କ ବନ୍ଧନରୁ ମଧ୍ୟ; ଏବଂ ଯମଙ୍କ ପାଶ-ରଜ୍ଜୁରୁ ମଧ୍ୟ—ଦେବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଅପରାଧରୁ (ମୋତେ) ଛାଡ଼ାନ୍ତୁ।
Mantra 91
अ॒व॒पत॑न्तीरवदन्दि॒व ओष॑धय॒स्परि॑ । यं जी॒वम॒श्नवा॑महै॒ न स रि॑ष्याति॒ पूरु॑षः ॥
ଏହି ଔଷଧିମାନେ ପଡ଼ିପଡ଼ି ସବୁଦିଗରୁ ଦ୍ୟୁଲୋକରୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଯେ ଜୀବନ (ଆୟୁ) ଆମେ ଲାଭ କରି ଭକ୍ଷଣ କରୁ—ତାହାଦ୍ୱାରା ସେ ପୁରୁଷ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।
Mantra 92
या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञीर्ब॒ह्वीः श॒तवि॑चक्षणाः । तासा॑मसि॒ त्वमु॑त्त॒मारं॒ कामा॑य॒ शᳪ हृ॒दे ॥
ଯେ ଔଷଧିମାନେ ସୋମକୁ ରାଜା ଭାବେ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ବହୁ, ଶତବିଧ ବିବେକଶାଳୀ—ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; କାମନା-ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ହୃଦୟର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ।
Mantra 93
या ओष॑धी॒: सोम॑राज्ञी॒र्विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । बृह॒स्पति॑प्रसूता अस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॒म्
ହେ ଓଷଧିମାନେ, ଯାହାଙ୍କର ଅଧିରାଜ ସୋମରାଜା, ଯେମାନେ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ସ୍ଥିତ; ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ଏହି ନାରୀକୁ ଏହି ବୀର୍ୟ (ବଳ) ସମର୍ପଣ କର।
Mantra 94
याश्चे॒दमु॑पशृ॒ण्वन्ति॒ याश्च॑ दू॒रं परा॑गताः । सर्वा॑: सं॒गत्य॑ वीरुधोऽस्यै॒ संद॑त्त वी॒र्य॒म्
ଯେମାନେ ଏଠାରେ ମୋ କଥା ଶୁଣୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଯେମାନେ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ; ହେ ସର୍ବ ବୀରୁଧମାନେ (ଉଦ୍ଭିଦମାନେ), ଏକତ୍ର ହୋଇ, ଏହି ନାରୀକୁ ଏହି ବୀର୍ୟ (ବଳ) ସମର୍ପଣ କର।
Mantra 95
मा वो॑ रिषत् खनि॒ता यस्मै॑ चा॒हं खना॑मि वः । द्वि॒पाच्चतु॑ष्पाद॒स्माक॒ᳪ सर्व॑मस्त्वनातु॒रम्
ତୁମକୁ ଖୋଦୁଥିବା ଖନିତା ତୁମକୁ କ୍ଷତି ନ କରୁ—ଯାହା ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖୋଦି ବାହାର କରୁଛି। ଆମର ସମସ୍ତ—ଦ୍ୱିପାଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପାଦ—ସବୁ ଅନାତୁର (ରୋଗରହିତ) ହେଉ।
Mantra 96
ओष॑धय॒: सम॑वदन्त॒ सोमे॑न स॒ह राज्ञा॑ । यस्मै॑ कृ॒णोति॑ ब्राह्म॒णस्तᳪ रा॑जन् पारयामसि
ଔଷଧିମାନେ ରାଜା ସୋମଙ୍କ ସହ ଏକସ୍ୱରେ କହିଲେ: ‘ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କର୍ମ କରେ—ହେ ରାଜନ, ତାହାକୁ ଆମେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପାର କରାଇଦେବୁ।’
Mantra 97
ना॒श॒यि॒त्री ब॒लास॒स्यार्श॑स उप॒चिता॑मसि । अथो॑ श॒तस्य॒ यक्ष्मा॑णां पाका॒रोर॑सि॒ नाश॑नी
ତୁମେ କଫର ନାଶକ; ବଢ଼ିଉଠିଥିବା ଅର୍ଶ (ବବାସୀର)ର ମଧ୍ୟ ନାଶକ। ଏବଂ ଶତ ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟ) ରୋଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ପାକକାରକ ଓ ନାଶନୀ (ନାଶକ) ଅଟ।
Mantra 98
त्वां ग॑न्ध॒र्वा अ॑खनँ॒स्त्वामिन्द्र॒स्त्वां बृह॒स्पति॑: । त्वामो॑षधे॒ सोमो॒ राजा॑ वि॒द्वान् यक्ष्मा॑दमुच्यत
ତୁମକୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଖୋଦି ବାହାର କଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ଖୋଦି ବାହାର କଲେ; ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଖୋଦି ବାହାର କଲେ। ହେ ଔଷଧି, ବିଦ୍ୱାନ୍ ରାଜା ସୋମ (ସୋମରାଜା) ଏହାଦ୍ୱାରା ଯକ୍ଷ୍ମାରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ।
Mantra 99
सह॑स्व मे॒ अरा॑ती॒: सह॑स्व पृतनाय॒तः । सह॑स्व॒ सर्वं॑ पा॒प्मान॒ᳪ सह॑मानास्योषधे
ମୋ ପାଇଁ ଅରାତିମାନଙ୍କୁ (ଦୁଷ୍ଟତା/ବିରୋଧଭାବ) ଜୟ କର; ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଜୟ କର। ହେ ଔଷଧି, ସମସ୍ତ ପାପ ଓ ଅଶୁଚିତାକୁ ଜୟ କର; କାରଣ ତୁମେ ଜୟକାରିଣୀ।
Mantra 100
दी॒र्घायु॑स्त ओषधे खनि॒ता यस्मै॑ च त्वा॒ खना॑म्य॒हम् । अथो॒ त्वं दी॒र्घायु॑र्भू॒त्वा श॒तव॑ल्शा॒ विरो॑हतात्
ହେ ଔଷଧି, ତୁମ ଖନିତା (ଖୋଦୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି) ଦୀର୍ଘାୟୁ ହେଉ—ଯାହା ପାଇଁ (ତୁମକୁ) ଖୋଦାଯାଏ ସେ ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ମୁଁ ଯେ ତୁମକୁ ଖୋଦୁଛି ସେ ମଧ୍ୟ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୋଇ, ଶତ ଅଙ୍କୁର ସହିତ ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇ ଉଦ୍ଭିଦ୍ଧ ହେଉ।
Mantra 101
त्वमु॑त्त॒मास्यो॑षधे॒ तव॑ वृ॒क्षा उप॑स्तयः । उप॑स्तिरस्तु॒ सोऽस्माकं॒ यो अ॒स्माँ२ अ॑भि॒दास॑ति
ହେ ଔଷଧି, ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ବୃକ୍ଷମାନେ ତୁମର ଆଧାର। ଯେ ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ତାହାର ବିରୋଧରେ ସେଇ ଆଧାର ଆମ ପାଇଁ ରକ୍ଷା ହେଉ।
Mantra 102
मा मा॑ हिᳪसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिव॑ᳪ स॒त्यध॑र्मा॒ व्यान॑ट् । यश्चा॒पश्च॒न्द्राः प्र॑थ॒मो ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम
ଜନିତା ମୋତେ ହିଂସା ନ କରୁ—ଯିଏ ସତ୍ୟଧର୍ମରେ ପୃଥିବୀକୁ ବ୍ୟାପିଛି, କିମ୍ବା ଯିଏ ସେଇ ଦ୍ୟୌକୁ ବ୍ୟାପିଛି; ଏବଂ ଯିଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆପଃ (ଜଳମାନ)କୁ ପ୍ରଥମେ ଜନ୍ମ ଦେଲା। କେଉଁ ଦେବଙ୍କୁ ହବିଷା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ଅର୍ପଣ କରିବୁ?
Mantra 103
अ॒भ्या व॑र्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । व॒पां ते॑ अ॒ग्निरि॑षि॒तो अ॑रोहत्
ହେ ପୃଥିବୀ, ଯଜ୍ଞ ସହିତ, କ୍ଷୀରସଦୃଶ ରସ (ପୟସ) ସହିତ, ଏଠାକୁ ଫେରିଆ। ତୋ ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ ଅଗ୍ନି ବପା (ଓମେଣ୍ଟମ) ଉପରେ ଆରୋହଣ କରିଛି।
Mantra 104
अग्ने॒ यत्ते॑ शु॒क्रं यच्च॒न्द्रं यत्पू॒तं यच्च॑ य॒ज्ञिय॑म् । तद्दे॒वेभ्यो॑ भरामसि
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୋର ଯାହା କିଛି ଶୁକ୍ର (ତେଜସ୍ବୀ) ଅଟେ, ଯାହା କିଛି ଚନ୍ଦ୍ର (ପ୍ରକାଶମାନ) ଅଟେ, ଯାହା କିଛି ପୂତ (ଶୁଦ୍ଧ) ଅଟେ ଏବଂ ଯାହା କିଛି ଯଜ୍ଞିୟ (ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ) ଅଟେ—ସେ ସବୁକୁ ଆମେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଣୁଛୁ।
Mantra 105
इष॒मूर्ज॑म॒हमि॒त आद॑मृ॒तस्य॒ योनिं॑ महि॒षस्य॒ धारा॑म् । आ मा॒ गोषु॑ विश॒त्वा त॒नूषु॒ जहा॑मि से॒दिमनि॑रा॒ममी॑वाम्
ଏଠାରୁ ମୁଁ ଇଷା ଓ ଊର୍ଜା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି—ଋତର ଯୋନି, ମହିଷର ଧାରା। ଏହା ଗୋମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ, ଆମ ତନୁମାନଙ୍କରେ ପ୍ରବେଶ କରୁ; ଅକ୍ଷତ ରହି ମୁଁ ଏହି ରୋଗକୁ ଦୂରେ ଛାଡ଼ିଦେଉଛି।
Mantra 106
अग्ने॒ तव॒ श्रवो॒ वयो॒ महि॑ भ्राजन्ते अ॒र्चयो॑ विभावसो । बृह॑द्भानो॒ शव॑सा॒ वाज॑मु॒क्थ्यं दधा॑सि दा॒शुषे॑ कवे
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୁମର ଶ୍ରବଃ ମହାନ, ତୁମର ବୟଃ (ଜୀବନବଳ) ମହାନ; ହେ ବିଭାବସୁ, ତୁମ ଅର୍ଚ୍ଚିମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ। ହେ ବୃହଦ୍ଭାନୁ, ତୁମ ଶବସା ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଦାଶୁଷେ (ଯଜମାନ/ଉପାସକ)କୁ ଉକ୍ଥ୍ୟ ବାଜ—ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ପୁରସ୍କାର—ଦାନ କର, ହେ କବି।
Mantra 107
पा॒व॒कव॑र्चाः शु॒क्रव॑र्चा॒ अनू॑नवर्चा॒ उदि॑यर्षि भा॒नुना॑ । पु॒त्रो मा॒तरा॑ वि॒चर॒न्नुपा॑वसि पृ॒णक्षि॒ रोद॑सी उ॒भे
ପାବକ ବର୍ଚ୍ଚସଯୁକ୍ତ, ଶୁକ୍ର ବର୍ଚ୍ଚସଯୁକ୍ତ, ଅନୂନ ବର୍ଚ୍ଚସଯୁକ୍ତ—ତୁମ ଭାନୁଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଉଦିୟର୍ଷି, ଉଦୟ ପାଉଛ। ପୁତ୍ରରୂପେ ଦୁଇ ମାତା (ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ) ମଧ୍ୟରେ ବିଚରି ତୁମେ ସମୀପେ ବସ; ତୁମେ ଉଭୟ ରୋଦସୀ (ଲୋକମାନଙ୍କୁ) ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କର।
Mantra 108
ऊर्जो॑ नपाज्जातवेदः सुश॒स्तिभि॒र्मन्द॑स्व धी॒तिभि॑र्हि॒तः । त्वे इष॒: सन्द॑धु॒र्भूरि॑वर्पसश्चि॒त्रोत॑यो वा॒मजा॑ताः
ହେ ଜାତବେଦସ, ଊର୍ଜୋ ନପାତ, ସୁଶସ୍ତିଭିଃ—ସୁବଚନ ସ୍ତୁତିମାନେ ଦ୍ୱାରା—ଏବଂ ଧୀତିଭିଃ—ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇ—ତୁମେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅ। ତୁମ ମଧ୍ୟରେ ପୋଷଣର ଇଷଃ (ପ୍ରେରଣା)ମାନେ ସନ୍ଧିତ ହୋଇଛି; ତୁମେ ଭୂରିବର୍ପସ—ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ; ଏବଂ ଚିତ୍ରୋତୟଃ—ବହୁବିଧ ସହାୟତାଯୁକ୍ତ—ବାମଜାତାଃ, ଆନନ୍ଦରୁ ଜନ୍ମିତ।
Mantra 109
इ॒र॒ज्यन्न॑ग्ने प्रथयस्व ज॒न्तुभि॑र॒स्मे रायो॑ अमर्त्य । स द॑र्श॒तस्य॒ वपु॑षो॒ वि रा॑जसि पृ॒णक्षि॑ सान॒सिं क्रतु॑म्
ହେ ଅଗ୍ନି, ଉତ୍ସାହରେ ଗତି କରି ତୁମେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପିଯାଅ; ହେ ଅମର୍ତ୍ୟ, ଆମ ପାଇଁ ଧନ-ସମ୍ପଦ ବିସ୍ତାର କର। ଦର୍ଶନୀୟ ରୂପରେ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ; ଯଜ୍ଞର ବିଜୟଦାୟକ ସଙ୍କଳ୍ପ—କ୍ରତୁ—କୁ ତୁମେ ପୂରଣ କର।
Mantra 110
इ॒ष्क॒र्तार॑मध्व॒रस्य॒ प्रचे॑तसं॒ क्षय॑न्त॒ᳪ राध॑सो म॒हः । रा॒तिं वा॒मस्य॑ सु॒भगां॑ म॒हीमिषं॒ दधा॑सि सान॒सिᳪ र॒यिम्
ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ) ପାଇଁ ପୋଷଣର କର୍ତ୍ତା, ପ୍ରଚେତସ (ଜ୍ଞାନୀ), ମହା ଐଶ୍ୱର୍ୟରେ ବସୁଥିବା ହେ—ତୁମେ ଆନନ୍ଦର ଶୁଭ, ବିଶାଳ ଦାନ (ରାତି) ଦେଉଛ; ଇଷ୍ (ପୋଷଣ) ଓ ଲାଭଦାୟକ ରୟି (ଧନ)କୁ ତୁମେ ବିଜୟରୂପେ ଦାନ କର।
Mantra 111
ऋ॒तावा॑नं महि॒षं वि॒श्वद॑र्शतम॒ग्निᳪ सु॒म्नाय॑ दधिरे पु॒रो जना॑: । श्रुत्क॑र्णᳪ स॒प्रथ॑स्तमं त्वा गि॒रा दै॑व्यं॒ मानु॑षा यु॒गा
ଋତବାନ, ମହିଷ, ସର୍ବଦର୍ଶନୀୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଲୋକେ ସୁମ୍ନ (କୃପା) ପାଇଁ ଆଗରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ହେ ଶ୍ରୁତ୍କର୍ଣ, ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପକ, ଦୈବୀୟ—ମାନବ ଯୁଗମାନେ ଗିରା (ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି।
Mantra 112
आ प्या॑यस्व॒ समे॑तु ते वि॒श्वत॑: सोम॒ वृष्ण्य॑म् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे
ହେ ସୋମ! ତୁମେ ପୁଷ୍ଟି ପାଅ; ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମ ପୁରୁଷବୀର୍ୟ (ବୃଷ୍ଣ୍ୟ) ତୁମ ପାଖକୁ ଏକତ୍ର ହେଉ। ସଭାରେ ତୁମେ ବଳ ଓ ପୁରସ୍କାରର ସଙ୍ଗମସ୍ଥାନ ହେଉ।
Mantra 113
सं ते॒ पया॑ᳪसि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒ः सं वृष्ण्या॑न्यभिमाति॒षाह॑ः । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवा॑ᳪस्युत्त॒मानि॑ धिष्व
ହେ ସୋମ, ତୁମ ପୋଷକ ରସମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସୁନ୍ତୁ; ତୁମ ବଳର ପୁରସ୍କାରମାନେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଆସୁନ୍ତୁ; ତୁମ ବୀର୍ୟଶକ୍ତିମାନେ—ଅଭିମାତିଷାହ, ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରୁଥିବା—ଏକତ୍ର ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସୁନ୍ତୁ। ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ପୁଷ୍ଟିମାନ ହେଉଥିବା ହେ ସୋମ, ଦିବିରେ ଆମ ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶ୍ରବସ୍ (କୀର୍ତ୍ତି)ମାନେ ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 114
आ प्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वे॑भिर॒ᳪशुभि॑ः । भवा॑ नः स॒प्रथ॑स्तम॒ः सखा॑ वृ॒धे
ହେ ସୋମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ତୁମ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କିରଣମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ, ପୁଷ୍ଟ ହୁଅ। ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହୋଇ, ବୃଦ୍ଧିରେ ମିତ୍ର ହୁଅ।
Mantra 115
आ ते॑ व॒त्सो मनो॑ यमत्पर॒माच्चि॑त्स॒धस्था॑त् । अग्ने॒ त्वाङ्का॑मया गि॒रा
ହେ ଅଗ୍ନି, ପରମ ସଧସ୍ଥାନରୁ ମଧ୍ୟ ବଛଡ଼ା ପରି ମନ ତୁମ ପାଖକୁ ନିୟୋଜିତ ହୁଏ। ହେ ଅଗ୍ନି, ମୋର ଗିରା (ବାଣୀ) ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ଅଙ୍କରେ (କୋଳରେ) ନେବାକୁ ମୁଁ କାମନା କରେ।
Mantra 116
तुभ्यं॒ ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा॑ः सुक्षि॒तय॒ः पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे
ହେ ଅଙ୍ଗିରସ୍ତମ ଅଗ୍ନି, ସମସ୍ତ ସୁକ୍ଷିତୟଃ (ସମୃଦ୍ଧ ବାସସ୍ଥାନମାନେ) ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଭାବେ କାମ-ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛନ୍ତି।
Mantra 117
अ॒ग्निः प्रि॒येषु॒ धाम॑सु॒ कामो॑ भू॒तस्य॒ भव्य॑स्य । स॒म्राडेको॒ वि रा॑जति
ଅଗ୍ନି ନିଜ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନଙ୍କରେ—ଭୂତ ଓ ଭବ୍ୟର କାମରୂପ—ଏକମାତ୍ର ସର୍ବସମ୍ରାଟ ଭାବେ ରାଜସ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି।
Frequently Asked Questions
It continues Agnicayana, especially brick-laying and Lokampr̥ṇā (space-filling) formulas that complete and stabilize the fire-altar as Agni’s cosmic body.
These are continuity-seals: the rite repeatedly recalls vitality, nourishment, and lifespan so the sacrificer’s gains are not lost between ritual steps and the altar remains securely enlivened.
It asks Varuṇa-Āditya to loosen bonds above, below, and in between—removing constraint and restoring freedom to proceed, showing that right ritual seeks both welfare and release from binding forces.