Mantra 53
Rishi: Aṅgiras-tradition (formulaic attribution via ‘aṅgirasvat’); in VS transmission, ultimately within Yājñavalkya’s redactional lineage.
Devata: Dhruvā / the presiding devatā of fixity and correct emplacement (contextually tied to Agni/altar-locus).
Chandas: Yajus (prose formula).
Samhita Patha (Devanagari)
चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द प॑रि॒चिद॑सि॒ तया॑ दे॒वत॑याऽङ्गिर॒स्वद् ध्रु॒वा सी॑द
Transliteration
cíd asi | táyā devátayā’ṅgirasvád dhruvā sīdá pari-cíd asi | táyā devátayā’ṅgirasvád dhruvā sīdá
Translation
ତୁମେ ‘ଚିଦ୍’ (ଜଣାଯାଇଥିବା) ଅଟ; ସେଇ ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ହେ ଧ୍ରୁବା, ବସ। ତୁମେ ‘ପରିଚିଦ୍’ (ସର୍ବଦିଗରେ ଜଣାଯାଇଥିବା) ଅଟ; ସେଇ ଦେବତା ସହ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ହେ ଧ୍ରୁବା, ବସ।
Padapatha (Word Analysis)
चित् असि । तया । देवतया । अङ्गिरस्वत् । ध्रुवा । सीद । परि-चित् असि । तया । देवतया । अङ्गिरस्वत् । ध्रुवा । सीद ।
Word by Word
चित्indeed, surely
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (avyaya; from prātipadika ‘चित्’)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तयाby/with that
तया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवतयाby/with the deity (divine power)
देवतया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्in the manner of the Aṅgirases; Aṅgiras-like
अङ्गिरस्वत्:
—
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (तद्धित-प्रातिपदिक)
ध्रुवाfirm, steady
ध्रुवा:
Kartā
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
सीदsit down; take your seat
सीद:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
परिaround, all around
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
चित्indeed, surely
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (avyaya; from prātipadika ‘चित्’)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
तयाby/with that
तया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवतयाby/with the deity
देवतया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्Aṅgiras-like
अङ्गिरस्वत्:
—
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (तद्धित-प्रातिपदिक)
ध्रुवाfirm, steady
ध्रुवा:
Kartā
TypeAdjective
Rootध्रुव (प्रातिपदिक)
सीदsit down
सीद:
—
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
Entities Mentioned
D
DhruvāA
Aṅgirases (Aṅgiras-tradition)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes