Adhyaya 11
Agnicayana preliminaries and altar construction.
Mantras
Mantra 1
यु॒ञ्जा॒नः प्र॑थ॒मं मन॑स्त॒त्त्वाय॑ सवि॒ता धिय॑: । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑रत्
ସତ୍ୟତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତି ପ୍ରଥମେ ମନକୁ ଯୁଞ୍ଜି, ସବିତା ଧିୟମାନଙ୍କୁ ସୁସଂଗଠିତ କଲେ; ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୟୋତିକୁ ନିଚାୟ୍ୟ (ନିହାରି) ସେ ପୃଥିବୀରୁ ତାହାକୁ ଏଠାକୁ ଆଣିଲେ।
Mantra 2
यु॒क्तेन॒ मन॑सा व॒यं दे॒वस्य॑ सवि॒तुः स॒वे । स्व॒र्ग्या॒य॒ शक्त्या॑
ଯୁକ୍ତ ମନରେ ଆମେ ଦେବ ସବିତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ (କର୍ମ କରୁଛୁ), ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ କରାଉଥିବା ସେଇ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା।
Mantra 3
यु॒क्त्वाय॑ सवि॒ता दे॒वान्त्स्व॑र्य॒तो धि॒या दिव॑म् । बृ॒हज्ज्योति॑: करिष्य॒तः स॑वि॒ता प्र सु॑वाति॒ तान्
ସବିତା ଦିବ୍ୟ ଧିୟାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱର୍ଗାଭିମୁଖ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଦିବକୁ ଯୋଗ କରିଛନ୍ତି—ବୃହତ୍ ଜ୍ୟୋତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ; ସବିତା ସେମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ପ୍ରେରଣା କରନ୍ତି।
Mantra 4
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः
ସେମାନେ ମନକୁ ଯୋଗ କରନ୍ତି, ଧିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ କରନ୍ତି—ପ୍ରେରିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ, ବୃହତ୍, ସର୍ବଜ୍ଞ ‘ବିପଶ୍ଚିତ’ ଋତ୍ୱିଜମାନେ। ବିଧାନଜ୍ଞ ଏକ ହୋତୃ-କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବଣ୍ଟନ କରିଛନ୍ତି; ଦେବ ସବିତାଙ୍କ ପରିଷ୍ଟୁତି ମହାନ, ସର୍ବତ୍ର ପରିବ୍ୟାପ୍ତ।
Mantra 5
यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भि॒र्वि श्लोक॑ एतु प॒थ्ये॒व सू॒रेः । शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ अ॒मृत॑स्य पु॒त्रा आ ये धामा॑नि दि॒व्यानि॑ त॒स्थुः
ହେ ଦ୍ୱୟ ଦେବମାନେ, ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ ବ୍ରହ୍ମ (ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର) ଯୋଜନା କରୁଛି; ନମସ୍କାର ସହିତ ସ୍ତୁତିଗୀତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିଶ୍ଚିତ ପଥ ପରି ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହେଉ। ଅମୃତର ପୁତ୍ର ସମସ୍ତେ ଶୁଣନ୍ତୁ—ଦିବ୍ୟ ଧାମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ।
Mantra 6
यस्य॑ प्र॒याण॒मन्व॒न्य इद्य॒युर्दे॒वा दे॒वस्य॑ महि॒मान॒मोज॑सा । यः पार्थि॑वानि विम॒मे स एत॑शो॒ रजा॑ᳪसि दे॒वः स॑वि॒ता म॑हित्व॒ना
ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରୟାଣ (ଆଗକୁ ଗତି) କୁ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରିଛନ୍ତି—ସେ ଦେବଙ୍କ ମହିମା ନିଜ ଓଜସା ଦ୍ୱାରା; ଯିଏ ପାର୍ଥିବ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କୁ ମାପି ବିଭାଜନ କଲେ—ସେଇ ଶୀଘ୍ର ପ୍ରେରକ ଦେବ ସବିତୃ ମହିମାରେ ରଜାଂସି (ବିସ୍ତାର/ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଅଞ୍ଚଳ) କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କଲେ।
Mantra 7
देव॑ सवित॒: प्र सु॑व य॒ज्ञं प्र सु॑व य॒ज्ञप॑तिं॒ भगा॑य । दि॒व्यो ग॑न्ध॒र्वः के॑त॒पूः केतं॑ नः पुनातु वा॒चस्पति॒र्वाचं॑ नः स्वदतु
ହେ ଦେବ ସବିତଃ, ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ର ସୁବ (ପ୍ରେରଣ କର); ଭଗଙ୍କ ଭାଗ ପାଇଁ ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ର ସୁବ। ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧର୍ବ—କେତପୂଃ (କେତର ଶୁଦ୍ଧିକର୍ତ୍ତା)—ଆମ ପାଇଁ କେତକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ; ବାଚସ୍ପତି ଆମ ବାଣୀକୁ ମଧୁର କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 8
इ॒मं नो॑ देव सवितर्य॒ज्ञं प्र ण॑य देवा॒व्य॒ᳪ सखि॒विद॑ᳪ सत्रा॒जितं॑ धन॒जित॑ᳪ स्व॒र्जित॑म् । ऋ॒चा स्तोम॒ᳪ सम॑र्धय गाय॒त्रेण॑ रथन्त॒रं बृ॒हद्गा॑य॒त्रव॑र्तनि॒ स्वाहा॑
ହେ ଦେବ ସବିତୃ, ଦେବାର୍ହ, ସଖି-ବିଦ୍ (ମିତ୍ର-ପ୍ରାପକ), ସତ୍ରାଜିତ୍ (ସତ୍ର-ବିଜୟୀ), ଧନଜିତ୍ (ଧନ-ବିଜୟୀ), ସ୍ୱର୍ଜିତ୍ (ସ୍ୱର୍ଗ-ବିଜୟୀ) ଏହି ଆମ ଯଜ୍ଞକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଅ। ଋଚା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୋମକୁ ସମର୍ଧୟ (ପୂର୍ଣ୍ଣ/ସମୃଦ୍ଧ କର); ଗାୟତ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ରଥନ୍ତର ଏବଂ ଗାୟତ୍ର-ବର୍ତନୀରେ ବୃହଦ୍ (ସ୍ଥାପିତ କର)—ସ୍ୱାହା।
Mantra 9
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॑दे गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्पृ॑थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑र॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ଦେବ ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରସବ (ପ୍ରେରଣା) ଦ୍ୱାରା, ଅଶ୍ୱିନ୍ଦ୍ୱୟର ବାହୁଦ୍ୱାରା, ପୂଷଣଙ୍କ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ତୁମକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦସା, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍ (ଅଙ୍ଗିରସ ସମାନ), ପୃଥିବୀର ସଧସ୍ଥାନରୁ ‘ପୁରୀଷ୍ୟ’ ଅଗ୍ନିକୁ (ଆର୍ଦ୍ର-ମୃତ୍ତିକାବାନ) ମୁଁ ଉଠାଉଛି; ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦସା, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଆଣ—ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍।
Mantra 10
अभ्रि॑रसि॒ नार्य॑सि॒ त्वया॑ व॒यम॒ग्निᳪ श॑केम॒ खनि॑तुᳪ स॒धस्थ॒ आ । जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ତୁମେ ଅଭ୍ରି (ଖୋଦିବା କୁଦାଳ) ଅଟ; ତୁମେ କ୍ଷତି କରୁନାହ। ତୁମ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସଧସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଖୋଦି ବାହାର କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେବା। ଜାଗତୀ ଛନ୍ଦସା, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍।
Mantra 11
हस्त॑ आ॒धाय॑ सवि॒ता बिभ्र॒दभ्रि॑ᳪ हिर॒ण्ययी॑म् । अ॒ग्नेर्ज्योति॑र्नि॒चाय्य॑ पृथि॒व्या अध्याऽभ॑र॒दानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ହସ୍ତ ଆଧାୟ, ସବିତା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅବ୍ରି (କୋଦାଳି) ଧାରଣ କରି, ଅଗ୍ନେର୍ ଜ୍ୟୋତିକୁ ନିଚାୟ୍ୟ, ପୃଥିବୀରୁ ତାହାକୁ ବାହାର କରି ଆଣିଲେ—ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦସା, ଅଙ୍ଗିରସ୍ୱତ୍ (ଅଙ୍ଗିରସମାନ)।
Mantra 12
प्रतू॑र्तं वाजि॒न्ना द्र॑व॒ वरि॑ष्ठा॒मनु॑ सं॒वत॑म् । दि॒वि ते॒ जन्म॑ पर॒मम॒न्तरि॑क्षे॒ तव॒ नाभि॑: पृथि॒व्यामधि॒ योनि॒रित्
ପ୍ରେରିତ ହେ, ହେ ବାଜିନ୍, ଦୌଡ଼ି ଏଠାକୁ ଆ; ବର୍ଷର ପ୍ରବାହକୁ ଅନୁସରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପଥରେ। ଦିବିରେ ତୋର ପରମ ଜନ୍ମ; ଅନ୍ତରିକ୍ଷରେ ତୋର ନାଭି; ପୃଥିବୀରେ ନିଶ୍ଚୟ ତୋର ଯୋନି (ଗର୍ଭସ୍ଥାନ) ଅଛି।
Mantra 13
यु॒ञ्जाथा॒ᳪ रास॑भं यु॒वम॒स्मिन् यामे॑ वृषण्वसू । अ॒ग्निं भर॑न्तमस्म॒युम्
ହେ ବୃଷଣ୍ୱସୂ, ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଗଧାକୁ ଯୋଗ କର—(ତାକୁ ଯୋଗ କର) ଯେପରି ସେ ଅଚ୍ୟୁତ (ଅଭ୍ରାନ୍ତ) ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ବହନ କରିବ।
Mantra 14
योगे॑-योगे त॒वस्त॑रं॒ वाजे॑-वाजे हवामहे । सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तये॑
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାଜ-ଜୟରେ, ଆମେ ସଖା ହୋଇ ସହାୟତା ପାଇଁ ପରାକ୍ରମୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ।
Mantra 15
प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒क्राम॒न्नश॑स्ती रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्यं मयो॒भूरेहि॑ । उ॒र्वन्तरि॑क्षं॒ वी॑हि स्व॒स्तिग॑व्यूति॒रभ॑यानि कृ॒ण्वन् पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒ह
ହେ ପ୍ରତୂର୍ବନ୍ (ବିଜୟୀ), ଏଠାକୁ ଆସ; ଅବକ୍ରାମନ୍—ନିମ୍ନକୁ ଅବତରି ପଦ ରଖି ଆସ। ଅଶସ୍ତି (ଅପଶକୁନ/ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ)କୁ ଦୂରେ ହଂକାଇ ଦେ; ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଗାଣପତ୍ୟ (ଗଣମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ) ସହିତ ମୟୋଭୂଃ (ଆନନ୍ଦଦାତା) ହୋଇ ଆସ। ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ବିସ୍ତୃତ କର; ତାହାକୁ ନିର୍ମଳ କର। ସ୍ୱସ୍ତି-ଗବ୍ୟୂତି (ମଙ୍ଗଳକାରୀ ଗୋପଥ) ସହ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଭୟ କରୁଥିବା ଭାବେ, ପୂଷଣ ସହ ସୟୁଜ (ଯୁକ୍ତ ସହଚର) ହୋଇ (ଆସ)।
Mantra 16
पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदा भ॑रा॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वदच्छे॑मो॒ ऽग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रिष्यामः
ପୃଥିବୀର ଦୃଢ଼ ଆସନରୁ ଅଗ୍ନି—ପୃଥିବୀପୋଷିତ—କୁ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ ଏଠାକୁ ଆଣ; ଅଗ୍ନି—ପୃଥିବୀପୋଷିତ—କୁ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ ଏଠାକୁ ଆଣ। ଆମେ ଅଗ୍ନି—ପୃଥିବୀପୋଷିତ—ଙ୍କ ନିକଟକୁ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ ଏଠାରେ ସମୀପ ହେଉଛୁ; ଆମେ ଅଗ୍ନି—ପୃଥିବୀପୋଷିତ—କୁ ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ ଏଠାକୁ ଆଣିବୁ।
Mantra 17
अन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑मख्य॒दन्वहा॑नि प्रथ॒मो जा॒तवे॑दाः । अनु॒ सूर्य॑स्य पुरु॒त्रा च॑ र॒श्मीननु॒ द्यावा॑पृथि॒वी आ त॑तन्थ
ଅଗ୍ନି ଉଷାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଅନୁସରି ଦେଖିଲେ; ଜାତବେଦା, ପ୍ରଥମ, ଦିନମାନଙ୍କୁ ଅନୁସରିଲେ। ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣମାନଙ୍କୁ—ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସାରିତ—ଅନୁସରିଲେ; ସେ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ।
Mantra 18
आ॒गत्य॑ वा॒ज्यध्वा॑न॒ᳪ सर्वा॒ मृधो॒ वि धू॑नुते । अ॒ग्निᳪ स॒धस्थे॑ मह॒ति चक्षु॑षा॒ नि चि॑कीषते
ବଳର ପଥକୁ ଆସି ସେ ସମସ୍ତ ବିରୋଧକୁ ଝାଡ଼ିଦିଏ; ମହାନ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ନିଜ ସଧସ୍ଥରେ ତାହାକୁ ଭଲଭାବେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ।
Mantra 19
आ॒क्रम्य॑ वाजिन् पृथि॒वीम॒ग्निमि॑च्छ रु॒चा त्वम् । भूम्या॑ वृ॒त्वाय॑ नो ब्रूहि॒ यत॒: खने॑म॒ तं व॒यम्
ହେ ବାଜିନ୍ (ବଳବାନ), ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପଦ ରଖି ତୁମ ରୁଚା (ପ୍ରକାଶ) ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ଖୋଜ। ଭୂମିଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଘେରି ଆମକୁ କୁହ—କେଉଁଠୁ ଆମେ ଖୋଦିବୁ; ସେଠାକୁ ହିଁ ଆମେ ଖୋଦିବୁ।
Mantra 20
द्यौ॑स्ते पृ॒ष्ठं पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॑मा॒त्माऽन्तरि॑क्षᳪ समु॒द्रो योनि॑: । वि॒ख्याय॒ चक्षु॑षा॒ त्वम॒भि ति॑ष्ठ पृतन्य॒तः
ଦ୍ୟୌଃ ତୁମ ପୃଷ୍ଠ, ପୃଥିବୀ ତୁମ ଆସନ; ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ତୁମ ଆତ୍ମା, ସମୁଦ୍ର ତୁମ ଯୋନି। ନିଜ ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା ବିଖ୍ୟାୟ (ବିଚାରି) ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ବିରୋଧରେ ତୁମେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୁଅ।
Mantra 21
उत्क्रा॑म मह॒ते सौ॑भगाया॒स्मादा॒स्थाना॑द् द्रविणो॒दा वा॑जिन् । व॒यᳪ स्या॑म सुम॒तौ पृ॑थि॒व्या अ॒ग्निं खन॑न्त उ॒पस्थे॑ अस्याः
ହେ ଦ୍ରବିଣୋଦା, ହେ ବାଜିନ, ଏହି ତୋର ସ୍ଥାନରୁ ମହା ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗେ ବଢ଼। ପୃଥିବୀର ସୁମନ୍ତ୍ରରେ ଆମେ ରହୁ; ଯେତେବେଳେ ଆମେ ତାହାର କୋଳରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଖୋଦି ବାହାର କରୁ।
Mantra 22
उद॑क्रमीद् द्रविणो॒दा वा॒ज्य॒र्वाक॒: सुलो॒कᳪ सुकृ॑तं पृथि॒व्याम् । तत॑: खनेम सु॒प्रती॑कम॒ग्निᳪ स्वो॒ रुहा॑णा॒ अधि॒ नाक॑मुत्त॒मम्
ଦ୍ରବିଣୋଦା ବାଜିନ ଅର୍ବାକ୍ (ଏଠାକୁ) ଗତି କରି, ପୃଥିବୀରେ ସୁଲୋକ—ସୁସଂବିଧାନ ଶୁଭ ପ୍ରଦେଶରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଛି। ତାପରେ ଆମେ ସୁପ୍ରତୀକ ଅଗ୍ନିକୁ ଖୋଦି ବାହାର କରିବା; ସ୍ୱଃ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଦିଗକୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗତ ହୋଇ, ଉତ୍ତମ ନାକ—ପରମ ଦିବ୍ୟଲୋକରେ ପହଞ୍ଚିବା।
Mantra 23
आ त्वा॑ जिघर्मि॒ मन॑सा घृ॒तेन॑ प्रतिक्षि॒यन्तं॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । पृ॒थुं ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्तं॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नै॑ रभ॒सं दृशा॑नम्
ହେ (ଅଗ୍ନି), ମୁଁ ତୁମକୁ ମନସା ଏବଂ ଘୃତରେ ଅଭିଷେକ କରୁଛି—ତୁମକୁ, ଯେ ସମସ୍ତ ଭୁବନରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ଅଛ। ତୁମେ ପ୍ରଶସ୍ତ, ତିର୍ୟକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟାପିତ; ବଳରେ ମହାନ; ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟାପକ, ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ଏବଂ ଅନ୍ନଦ୍ୱାରା ଦୃଶ୍ୟରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଉଥିବା।
Mantra 24
आ वि॒श्वत॑: प्र॒त्यञ्चं॑ जिघर्म्यर॒क्षसा॒ मन॑सा॒ तज्जु॑षेत । मर्य॑श्री स्पृह॒यद्व॑र्णो अ॒ग्निर्नाभि॒मृशे॑ त॒न्वा जर्भु॑राणः
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୁମକୁ ଅଭିଷେକ କରୁଛି—ଏଠାକୁ ମୁଖ କରିଥିବା ତୁମକୁ—ରାକ୍ଷସ-ଅସ୍ପୃଷ୍ଟ ମନସା; ସେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ। ଯୁବ ବୀର ସମ ଶ୍ରୀମାନ, ଆକାଙ୍କ୍ଷଣୀୟ ବର୍ଣ୍ଣବାନ ଅଗ୍ନି, ନାଭିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନିଜ ତନୁଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସୁକ ଗତିରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ।
Mantra 25
परि॒ वाज॑पतिः क॒विर॒ग्निर्ह॒व्यान्य॑क्रमीत् । दध॒द्रत्ना॑नि दा॒शुषे॑
ହବ୍ୟମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ବାଜପତି, କବି ଅଗ୍ନି ପରିକ୍ରମା କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ; ଦାନଶୀଳ ଉପାସକଙ୍କୁ ରତ୍ନ (ଧନ) ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ।
Mantra 26
परि॑ त्वाऽग्ने॒ पुरं॑ व॒यं विप्र॑ᳪ सहस्य धीमहि । धृ॒षद्व॑र्णं दि॒वे-दि॑वे ह॒न्तारं॑ भङ्गु॒राव॑ताम्
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୋତେ ଦୁର୍ଗ ସମ ଚାରିପାଖେ ଆମେ—ବିପ୍ର (ପ୍ରେରିତ ଋଷିମାନେ)—ପରାକ୍ରମୀ ତୋତେ ଧ୍ୟାନ କରୁ। ଧୃଷଦ୍ୱର୍ଣ୍ଣ (ସାହସୀ ତେଜସ୍ବୀ), ଦିନେ-ଦିନେ, ଭଙ୍ଗୁରାବତାମ୍ (ଭଙ୍ଗୁର/ନାଶବନ୍ତମାନଙ୍କ) ହନ୍ତା (ବଧକ) ତୁମେ।
Mantra 27
त्वम॑ग्ने॒ द्युभि॒स्त्वमा॑शुशु॒क्षणि॒स्त्वम॒द्भ्यस्त्वमश्म॑न॒स्परि॑ । त्वं वने॑भ्य॒स्त्वमोष॑धीभ्य॒स्त्वं नृ॒णां नृ॑पते जायसे॒ शुचि॑:
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଦ୍ୟୁଭିଃ (ଆକାଶୀୟ ପ୍ରକାଶମାନଙ୍କ) ସହିତ ଅଛ; ତୁମେ ଆଶୁଶୁକ୍ଷଣି (ଶୀଘ୍ର ଜ୍ୱଳିତ ହେବାଳା) ଅଛ; ତୁମେ ଅଦ୍ଭ୍ୟଃ (ଜଳରୁ) ଅଛ; ତୁମେ ଅଶ୍ମନଃ ପରି (ପଥରର ଚାରିପାଖରୁ/ଘର୍ଷଣରୁ) ଅଛ। ତୁମେ ବନେଭ୍ୟଃ (ବନରୁ) ଅଛ; ତୁମେ ଓଷଧୀଭ୍ୟଃ (ଔଷଧି/ଉଦ୍ଭିଦରୁ) ଅଛ; ହେ ନୃପତେ (ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିପତି), ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଶୁଚିଃ (ପବିତ୍ର) ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉଛ।
Mantra 28
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । पृ॒थि॒व्याः स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामि । ज्योति॑ष्मन्तं त्वाऽग्ने सु॒प्रती॑क॒मज॑स्रेण भा॒नुना॒ दीद्य॑तम् । शि॒वं प्र॒जाभ्योऽहि॑ᳪसन्तं पृथि॒व्या: स॒धस्था॑द॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वत्ख॑नामः
ଦେବ ସବିତୃଙ୍କ ପ୍ରସବ (ପ୍ରେରଣା) ଦ୍ୱାରା, ଅଶ୍ୱିନଦ୍ୱୟର ବାହୁଦ୍ୱାରା, ପୂଷଣଙ୍କ ହସ୍ତଦ୍ୱାରା, ପୃଥିବୀର ସଧସ୍ଥ (ଦୃଢ଼ ଆଧାର) ଠାରୁ ମୁଁ ଅଗ୍ନି ପୁରୀଷ୍ୟକୁ—ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତି ଅନୁସାରେ—ଖୋଦି ବାହାର କରେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ—ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ, ସୁପ୍ରତୀକ (ସୁନ୍ଦର ରୂପବାନ), ଅଜସ୍ର ଭାନୁଦ୍ୱାରା ସଦା ଦୀପ୍ତ—ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳକର), ଅହିଂସନ୍ତ (ଅହିଂସକ/ଅନୁପଦ୍ରବୀ) ଭାବେ, ପୃଥିବୀର ସଧସ୍ଥ ଠାରୁ ଅଗ୍ନି ପୁରୀଷ୍ୟକୁ ଅଙ୍ଗିରସବତ୍ ଆମେ ଖୋଦି ବାହାର କରୁ।
Mantra 29
अ॒पां पृ॒ष्ठम॑सि॒ योनि॑र॒ग्नेः स॑मु॒द्रम॒भित॒: पिन्व॑मानम् । वर्ध॑मानो म॒हाँ२ आ च॒ पुष्क॑रे दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थस्व
ତୁମେ ଜଳମାନଙ୍କର ପୃଷ୍ଠ; ଅଗ୍ନିର ଯୋନି (ଗର୍ଭସ୍ଥାନ); ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଫୁଲିଉଠୁଥିବା ସମୁଦ୍ର। ମହାନ ହୋଇ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ପୁଷ୍କରରେ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତାରିତ ହେଅ; ଦ୍ୟୌର ମାପରେ, ବିସ୍ତାରର ବିଶାଳତାରେ ପ୍ରଥିତ ହେଅ।
Mantra 30
शर्म॑ च स्थो॒ वर्म॑ च॒ स्थोऽछि॑द्रे बहु॒ले उ॒भे । व्यच॑स्वती॒ सं व॑साथां भृ॒तम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒म्
ତୁମେ ଉଭୟେ ଶର୍ମ (ଆଶ୍ରୟ) ଓ ବର୍ମ (କବଚ) — ଅଛିଦ୍ର, ବହୁଳ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଉଭୟ। ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବସ; ଧୃତ ‘ପୁରୀଷ୍ୟ’ ଅଗ୍ନିକୁ ଚାରିପାଖରୁ ଆବୃତ କରି ରଖ।
Mantra 31
सं व॑साथाᳪ स्व॒र्विदा॑ स॒मीची॒ उर॑सा॒ त्मना॑ । अ॒ग्निम॒न्तर्भ॑रि॒ष्यन्ती॒ ज्योति॑ष्मन्त॒मज॑स्र॒मित्
ହେ ସ୍ୱର୍ବିଦା (ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତିକାରିଣୀ) ଦେବୀମାନେ, ତୁମେ ପରସ୍ପର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ଉରସା ଓ ନିଜ ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ସଙ୍ଗେ ବସ; ଅନ୍ତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ଜ୍ୟୋତିଷ୍ମାନ ଓ ଅଜସ୍ର ତାହାକୁ ନିତ୍ୟ ଧାରଣ କର।
Mantra 32
पु॒री॒ष्यो॒ऽसि वि॒श्वभ॑रा॒ अथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्ने । त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घत॑:
ତୁମେ ପୁରୀଷ୍ୟ (ବେଦୀ-ମାଟି/ବେଦୀ-ମିଶ୍ରଣ), ବିଶ୍ୱଭରା—ସର୍ବଧାରୀ; ହେ ଅଗ୍ନି, ଅଥର୍ବା ତୁମକୁ ପ୍ରଥମେ ମଥନ କରି ପ୍ରକଟ କଲେ। ହେ ଅଗ୍ନି, ପୁଷ୍କରରୁ, ଉପରୁ, ଅଥର୍ବା ତୁମକୁ ମଥନ କରି ପ୍ରକଟ କଲେ—ସମଗ୍ର ବାଘତ (ଯଜମାନ/ସ୍ତୋତା)ର ମସ୍ତକରୁ।
Mantra 33
तमु॑ त्वा द॒ध्यङ्ङृषि॑: पु॒त्र ई॑धे॒ अथ॑र्वणः । वृ॑त्र॒हणं॑ पुरन्द॒रम्
ହେ ଅଗ୍ନି, ଅଥର୍ବଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଋଷି ଦଧ୍ୟଙ୍ ତୁମକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରନ୍ତି—ବୃତ୍ରହନ, ପୁରନ୍ଦର (ଦୁର୍ଗ-ଭେଦକ)।
Mantra 34
तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषा॒ समी॑धे दस्यु॒हन्त॑मम् । ध॒न॒ञ्ज॒यᳪ रणे॑-रणे
ହେ ପାଥ୍ୟ ବୃଷା (ବଳବାନ), ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରେ—ଦସ୍ୟୁହନ୍ତମ, ରଣେ-ରଣେ ଧନଞ୍ଜୟ।
Mantra 35
सीद॑ होत॒: स्व उ॑ लो॒के चि॑कि॒त्वान्सा॒दया॑ य॒ज्ञᳪ सु॑कृ॒तस्य॒ योनौ॑ । दे॒वा॒वीर्दे॒वान्ह॒विषा॑ यजा॒स्यग्ने॑ बृ॒हद्यज॑माने॒ वयो॑ धाः
ହେ ହୋତଃ, ନିଜ ଲୋକରେ ବସ; ହେ ଚିକିତ୍ୱାନ୍ (ଜ୍ଞାନୀ), ସୁକୃତସ୍ୟ ଯୋନୌ ଯଜ୍ଞକୁ ସ୍ଥାପନ କର। ଦେବାବୀର, ହବିଷା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଯଜ; ହେ ଅଗ୍ନେ, ବୃହତ୍ ଯଜମାନରେ ବୟ (ବୀର୍ୟ/ବଳ) ଧାରଣ କରା।
Mantra 36
नि होता॑ होतृ॒षद॑ने॒ विदा॑नस्त्वे॒षो दी॑दि॒वाँ२ अ॑सदत्सु॒दक्ष॑: । अद॑ब्धव्रतप्रमति॒र्वसि॑ष्ठः सहस्रम्भ॒रः शुचि॑जिह्वो अ॒ग्निः
ହୋତୃ (ହୋତା) ଅଗ୍ନି ହୋତୃ-ସଦନ (ହୋତୃଙ୍କ ଆସନ)ରେ ଆସୀନ ହେଉନ୍ତୁ—ବିଦ୍ୱାନ, ତୀବ୍ର, ଦୀଦିବାଂସ (ଦୀପ୍ତିମାନ), ସୁଦକ୍ଷ (ସୁକୁଶଳ)। ଅଦବ୍ଧବ୍ରତ (ଅଖଣ୍ଡ ବ୍ରତ) ଓ ପ୍ରମତି (ସ୍ଥିର ବୁଦ୍ଧି/ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ) ଧାରୀ, ବସିଷ୍ଠ (ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ), ସହସ୍ରମ୍ଭର (ହଜାରଗୁଣ ଆଣୁଥିବା), ଶୁଚିଜିହ୍ୱ (ପବିତ୍ର ଜିହ୍ୱାବାନ) ଅଗ୍ନି (ସେଠାରେ) ବସୁନ୍ତୁ।
Mantra 37
सᳪ सी॑दस्व म॒हाँ२ अ॑सि॒ शोच॑स्व देव॒वीत॑मः । वि धू॒मम॑ग्ने अरु॒षं मि॑येध्य सृ॒ज प्र॑शस्त दर्श॒तम्
କ୍ରମରେ ଆସୀନ ହୁଅ; ତୁମେ ମହାନ। ଦେବବୀତମ (ଦେବମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ/ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ) ହୋଇ ଜ୍ୱଳିତ ହୁଅ। ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମ ଅରୁଷ (ରକ୍ତିମ) ଧୂମକୁ ବିସର୍ଜନ କର; ହେ ମିଏଧ୍ୟ (ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ), ପ୍ରଶସ୍ତ (ପ୍ରଶଂସିତ) ଓ ଦର୍ଶତ (ଦର୍ଶନୀୟ) (ରୂପ) ପ୍ରକାଶ କର।
Mantra 38
अ॒पो दे॒वीरुप॑ सृज॒ मधु॑मतीरय॒क्ष्माय॑ प्र॒जाभ्य॑: । तासा॑मा॒स्थाना॒दुज्जि॑हता॒मोष॑धयः सुपिप्प॒लाः
ହେ ଦେବୀ ଆପଃ (ଜଳମାନେ), ମଧୁମତୀ ହୋଇ ଏଠାକୁ ପ୍ରସ୍ରବଣ କର—ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏବଂ ଯକ୍ଷ୍ମା (କ୍ଷୟରୋଗ) ନିବାରଣ ପାଇଁ। ସେମାନଙ୍କ ନିୟତ ସ୍ଥାନରୁ ଔଷଧୀମାନେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଉନ୍ତୁ, ସୁଫଳ-ସମୃଦ୍ଧ (ସୁପିପ୍ପଲାଃ) ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 39
सं ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधातूत्ता॒नाया॒ हृद॑यं॒ यद्विक॑स्तम् । यो दे॒वानां॒ चर॑सि प्रा॒णथे॑न॒ कस्मै॑ देव॒ वष॑डस्तु॒ तुभ्य॑म्
ମାତରିଶ୍ୱା ବାୟୁ ତୋ ପାଇଁ ପ୍ରସାରିତ (ଉତ୍ତାନ) ବେଦୀର, ସର୍ବତ୍ର ବିସ୍ତୃତ ହୃଦୟକୁ ସୁସଂଘଟିତ କରୁନ୍ତୁ। ତୁମେ ଯେ ପ୍ରାଣଶ୍ୱାସରେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଚର କର—ହେ ଦେବ, ବଷଟ୍ କାହାକୁ? ତୁମକୁ ହିଁ।
Mantra 40
सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒ह शर्म॒ वरू॑थ॒माऽस॑द॒त्स्व॑: । वासो॑ अग्ने वि॒श्वरू॑प॒ᳪ सं व्य॑यस्व विभावसो
ସୁଜାତ, ଜ୍ୟୋତି ସହ, ଶର୍ମ (ଆନନ୍ଦ) ଓ ବରୂଥ (ରକ୍ଷା) ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କର। ହେ ଅଗ୍ନି, ହେ ବିଭାବସୁ, ତୁମର ବିଶ୍ୱରୂପ ବାସ (ବସ୍ତ୍ର)କୁ ପ୍ରସାରିତ କର।
Mantra 41
उदु॑ तिष्ठ स्वध्व॒रावा॑ नो दे॒व्या धि॒या । दृ॒शे च॑ भा॒सा बृ॑ह॒ता सु॑शु॒क्वनि॒राग्ने॑ याहि सुश॒स्तिभि॑ः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସୁୟଜ୍ଞବାହ, ଆମ ପାଇଁ ଦେବ୍ୟ ଧୀ (ଦିବ୍ୟ ପ୍ରେରଣା) ସହ ଉଠି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଅ; ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ମହାନ ତେଜରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଅ। ହେ ସୁଶ୍ରାବ୍ୟ, ହେ ଅଗ୍ନି, ସୁବଚନ ସ୍ତୁତିସହିତ ଏଠାକୁ ଆସ।
Mantra 42
ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षु ण॑ ऊ॒तये॒ तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभि॑र्वा॒घद्भि॑र्वि॒ह्वया॑महे ॥
ହେ ଦେବ ସବିତା ପରି, ଆମ ଊତି (ରକ୍ଷା) ପାଇଁ ଊର୍ଧ୍ୱ ହୋଇ ଦଢ଼ା ହୁଅ। ବାଜ (ପୁରସ୍କାର)ର ବିଜେତା, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଅଞ୍ଜିଭିଃ (ଅଭିଷେକ ସହ) ଏବଂ ବାଘଦ୍ଭିଃ (ସ୍ତୁତିଗାୟକ ସହ) ତୁମକୁ ବିହ୍ୱୟାମହେ (ଆହ୍ୱାନ କରୁ), ସେତେବେଳେ ତୁମେ ଊର୍ଧ୍ୱ ରୁହ।
Mantra 43
स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ रोद॑स्योरग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धीषु । चि॒त्रः शिशु॒ः परि॒ तमा॑ᳪस्य॒क्तून्प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद॒द्गाः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ଜନ୍ମ ନେଇ ସହସା ଦୁଇ ଲୋକର ଗର୍ଭ; ମନୋହର, ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଧାରିତ। ଅଦ୍ଭୁତ ଶିଶୁ, ତୁମେ ଅନ୍ଧକାର ଓ ରାତ୍ରିମାନଙ୍କୁ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ କର; ଉଚ୍ଚରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, ମାତାମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଗୋମାନଙ୍କୁ ବାହାରକୁ ହଂକାଇଦେଲ।
Mantra 44
स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॒ङ्ग आ॒शुर्भ॑व वा॒ज्य॒र्वन् । पृ॒थुर्भ॑व सु॒षद॒स्त्वम॒ग्नेः पु॑रीष॒वाह॑णः ॥
ହେ ଦୃଢ଼ ଅଙ୍ଗବାନ, ସ୍ଥିର ହୁଅ; ହେ ବାଜ୍ୟ ଅର୍ବନ (ପୁରସ୍କାର-ଜୟୀ ଅଶ୍ୱ), ଶୀଘ୍ର ହୁଅ। ପ୍ରଶସ୍ତ ହୁଅ, ସୁଷଦ (ସୁସ୍ଥିର ଆସନବାନ) ହୁଅ—ତୁମେ ଅଗ୍ନିର ପୁରୀଷବାହଣ (ପ୍ୟାକିଂ-ମାଟି ବହନକାରୀ) ଅଟ।
Mantra 45
शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्यो॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिरः । मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शो॑ची॒र्माऽन्तरि॑क्षं॒ मा वन॒स्पती॑न् ॥
ହେ ଅଙ୍ଗିରସ, ତୁମେ ମାନବ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶିବ (କଲ୍ୟାଣକର) ହେଉ। ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀକୁ ଦହିବା ନାହିଁ; ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ଦହିବା ନାହିଁ; ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନଙ୍କୁ ଦହିବା ନାହିଁ।
Mantra 46
प्रै॑तु वा॒जी कनि॑क्रद॒न्नान॑द॒द्रास॑भ॒: पत्वा॑ । भर॑न्न॒ग्निं पु॑री॒ष्यं मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रा । वृषा॒ग्निं वृष॑णं॒ भर॑न्न॒पां गर्भ॑ᳪ समु॒द्रिय॑म् । अग्न॒ आ या॑हि वी॒तये॑
ବାଜୀ (ବଳବାନ ଅଶ୍ୱ) ଆଗେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁ—ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରେ ହିହିନାଇ, ଆନନ୍ଦିତ, ଯେପରି ଗଧା ପାଖ ଧରି ଉଡିଗଲା ଭଳି। ପୁରୀଷ୍ୟ ଅଗ୍ନି (ଆର୍ଦ୍ର ଢେରର ଅଗ୍ନି)କୁ ବହନ କରି, ସେ ଆୟୁଷ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ପଡ଼ିନ ପଡ଼ୁ। ବୃଷା ସଦୃଶ, ବୃଷଣ (ବୀର୍ୟବାନ) ଅଗ୍ନିକୁ ବହନ କରି—ଜଳମାନଙ୍କ ଗର୍ଭ, ସମୁଦ୍ରଜନ୍ୟ—ହେ ଅଗ୍ନି, ଯଜ୍ଞଭୋଜନ ପାଇଁ (ବୀତୟେ) ଏଠାକୁ ଆସ।
Mantra 47
ऋ॒तᳪ स॒त्यमृ॒तᳪ स॒त्यम॒ग्निं पु॑री॒ष्य॒मङ्गिर॒स्वद्भ॑रामः । ओष॑धय॒: प्रति॑ मोदध्वम॒ग्निमे॒तᳪ शि॒वमा॒यन्त॑म॒भ्यत्र॑ यु॒ष्माः । व्यस्य॒न् विश्वा॒ अनि॑रा॒ अमी॑वा नि॒षीद॑न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिं ज॑हि
ଋତ ଓ ସତ୍ୟ—ଋତ ଓ ସତ୍ୟ—ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ପ୍ରକାରେ ଆମେ ପୁରୀଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ବହନ କରୁ। ହେ ଔଷଧିମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସୁଥିବା ଏହି ଶିବ (ମଙ୍ଗଳମୟ) ଅଗ୍ନିରେ ଆନନ୍ଦ କର। ସମସ୍ତ ଅନିରା (ହାନିକର) ଅମୀବା (ରୋଗ)କୁ ଛିଟାଇ, ଆମ ମଧ୍ୟରେ ବସି, ଆମର ଦୁର୍ମତି (ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତା)କୁ ଦୂର କରି ନାଶ କର।
Mantra 48
ओष॑धय॒: प्रति॑ गृभ्णीत॒ पुष्प॑वतीः सुपिप्प॒लाः । अ॒यं वो॒ गर्भ॑ ऋ॒त्विय॑: प्र॒त्नᳪ स॒धस्थ॒माऽस॑दत्
ହେ ଔଷଧିମାନେ, ପୁଷ୍ପବତୀମାନେ, ସୁପିପ୍ପଲା (ସୁଫଳବତୀ) ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କର। ଏହା ତୁମର ଗର୍ଭ—ଋତ୍ୱିୟ (ଯଜ୍ଞଯୋଗ୍ୟ)—ପ୍ରାଚୀନ ସଧସ୍ଥ (ସାଧାରଣ ଆସନ) ଉପରେ ବସିଛି।
Mantra 49
वि पाज॑सा पृ॒थुना॒ शोशु॑चानो॒ बाध॑स्व द्वि॒षो र॒क्षसो॒ अमी॑वाः । सु॒शर्म॑णो बृह॒तः शर्म॑णि स्याम॒ग्नेर॒हᳪ सु॒हव॑स्य॒ प्रणी॑तौ
ବିସ୍ତୃତ ତେଜରେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୋଇ, ଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କୁ, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କୁ ଓ ଅମୀବା (ରୋଗ)କୁ ପ୍ରତିହତ କର। ସୁଶର୍ମ ଓ ବୃହତ୍ ଶର୍ମ ଏହି ମହା ଆଶ୍ରୟରେ ଆମେ ବସୁ; ସୁହବ (ସୁ-ଆହ୍ୱିତ) ଅଗ୍ନିର ପ୍ରଣୀତୌ—ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ/ମାର୍ଗଦର୍ଶନରେ—ମୁଁ ରହୁ।
Mantra 50
आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से
ତୁମେ ହିଁ ଆପଃ—ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ—ଅଟ; ଆମକୁ ଊର୍ଜା/ପୋଷଣ ଦିଅ, ମହା ରଣ (ପ୍ରୟାସ) ପାଇଁ ଓ ଚକ୍ଷୁ (ଦୃଷ୍ଟି) ପାଇଁ।
Mantra 51
यो व॑: शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह न॑: । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तर॑:
ତୁମମାନଙ୍କର ଯେ ସର୍ବାଧିକ ଶିବ (ମଙ୍ଗଳମୟ) ରସ ଅଛି—ତାହାରୁ ଏଠାରେ ଆମକୁ ଭାଗ ଦିଅ; ପୋଷଣକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ମାତାମାନଙ୍କ ପରି।
Mantra 52
तस्मा॒ अरं॑ गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः
ଏହେତୁ ଆମେ ଯଥାବିଧି ତୁମମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ପହଞ୍ଚୁଅ—ତୁମେ ଆମକୁ ସ୍ଥିର ନିବାସ ପାଇଁ ସ୍ଫୁର୍ତ୍ତି ଦିଅ; ଏବଂ ହେ ଆପଃ (ଜଳମାନେ), ଆମ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଜନନ କର (ସନ୍ତତି ଓ ବୃଦ୍ଧି)।
Mantra 53
मि॒त्रः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं भूमिं॑ च॒ ज्योति॑षा स॒ह । सुजा॑तं जा॒तवे॑दसमय॒क्ष्माय॑ त्वा॒ सᳪ सृ॑जामि प्र॒जाभ्य॑:
ମିତ୍ର ଜ୍ୟୋତି ସହିତ ପୃଥିବୀ ଓ ଭୂମିକୁ ସଂସୃଜ୍ୟ କରି—ସୁଜାତ ଜାତବେଦସ, ତୁମକୁ—ୟକ୍ଷ୍ମାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ପ୍ରଜାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଁ ସଂସୃଜାମି କରୁଛି।
Mantra 54
रु॒द्राः स॒ᳪसृज्य॑ पृथि॒वीं बृ॒हज्ज्योति॒: समी॑धिरे । तेषां॑ भा॒नुरज॑स्र॒ इच्छु॒क्रो दे॒वेषु॑ रोचते
ରୁଦ୍ରମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ସଂସୃଜ୍ୟ କରି ମହାଜ୍ୟୋତିକୁ ସମୀଧିଲେ; ସେମାନଙ୍କର ଭାନୁ ଅଜସ୍ର, ଶୁକ୍ର, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୋଚେ।
Mantra 55
सᳪसृ॑ष्टा॒ वसु॑भी रुद्रै॒र्धीरै॑: कर्म॒ण्या मृद॑म् । हस्ता॑भ्यां मृ॒द्वीं कृ॒त्वा सि॑नीवा॒ली कृ॑णोतु॒ ताम्
ବସୁମାନଙ୍କ ସହ, ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହ, ଧୀରମାନଙ୍କ ସହ ସଂସୃଷ୍ଟ—କର୍ମଣ୍ୟ ମୃଦ୍। ହସ୍ତଦ୍ୱୟରେ ତାହାକୁ ମୃଦ୍ବୀ କରି, ସୀନୀବାଲୀ ତାହାକୁ ଗଢ଼ୁନ୍ତୁ।
Mantra 56
सि॒नी॒वा॒ली सु॑कप॒र्दा सु॑कुरी॒रा स्वौ॑प॒शा । सा तुभ्य॑मदिते म॒ह्योखां द॑धातु॒ हस्त॑योः
ସିନୀବାଲୀ—ସୁନ୍ଦର କେଶବିନ୍ୟାସିନୀ, ସୁନ୍ଦର ଶିଖାଧାରିଣୀ, ସୁମଧୁର ଆଶ୍ରୟଦାତ୍ରୀ—ହେ ଅଦିତେ, ମହତୀ ଦେବୀ, ସେ ତୁମ ପାଇଁ ଉଖା (ଉଖା-ପାତ୍ର)କୁ ମୋର ଦୁଇ ହାତରେ ସ୍ଥାପନ କରୁ।
Mantra 57
उ॒खां कृ॑णोतु॒ शक्त्या॑ बा॒हुभ्या॒मदि॑तिर्धि॒या । मा॒ता पु॒त्रं यथो॒पस्थे॒ साऽग्निं बि॑भर्तु॒ गर्भ॒ आ । म॒खस्य॒ शिरो॑ऽसि
ଅଦିତି ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା, ନିଜ ବାହୁଦ୍ୱାରା, ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ ଧିୟା ସହ ଉଖା (ଉଖା-ପାତ୍ର)କୁ ଗଢ଼ୁ। ଯେପରି ମାତା ପୁତ୍ରକୁ କୋଳରେ ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ସେ ଅଗ୍ନିକୁ ଗର୍ଭରୂପେ ଧାରଣ କରୁ। ତୁମେ ଯଜ୍ଞର ଶିର (ମସ୍ତକ) ଅଟ।
Mantra 58
वस॑वस्त्वा कृण्वन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॑ पृथि॒व्य॒सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय रु॒द्रास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽस्य॒न्तरि॑क्षमसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानायादि॒त्यास्त्वा॑ कृण्वन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वासि द्यौर॑सि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय॒ विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒राः कृ॑ण्व॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्ध्रु॒वाऽसि॒ दिशो॑ऽसि धा॒रया॒ मयि॑ प्र॒जाᳪ रा॒यस्पोषं॑ गौप॒त्यᳪ सु॒वीर्य॑ᳪ सजा॒तान्यज॑मानाय
ବସୁମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ତୁମକୁ ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧ୍ରୁବ; ତୁମେ ପୃଥିବୀ। ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରଜା, ଧନବୃଦ୍ଧି, ଗୋପତ୍ୟ (ଗୋସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିପତ୍ୟ), ସୁବୀର୍ୟ (ଉତ୍ତମ ପରାକ୍ରମ), ଏବଂ ଯଜମାନ ପାଇଁ ସଜାତ (ବନ୍ଧୁଜନ) ଧାରଣ କର। ରୁଦ୍ରମାନେ ତ୍ରୈଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ତୁମକୁ ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧ୍ରୁବ; ତୁମେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ। ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରଜା, ଧନବୃଦ୍ଧି, ଗୋପତ୍ୟ, ସୁବୀର୍ୟ, ଏବଂ ଯଜମାନ ପାଇଁ ସଜାତ ଧାରଣ କର। ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଜାଗତ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ତୁମକୁ ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧ୍ରୁବ; ତୁମେ ଦ୍ୟୌଃ (ଆକାଶ)। ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରଜା, ଧନବୃଦ୍ଧି, ଗୋପତ୍ୟ, ସୁବୀର୍ୟ, ଏବଂ ଯଜମାନ ପାଇଁ ସଜାତ ଧାରଣ କର। ବିଶ୍ୱେ ଦେବମାନେ—ବୈଶ୍ୱାନରମାନେ—ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତିଅନୁସାରେ, ତୁମକୁ ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ତୁମେ ଧ୍ରୁବ; ତୁମେ ଦିଗମାନ। ମୋ ଭିତରେ ପ୍ରଜା, ଧନବୃଦ୍ଧି, ଗୋପତ୍ୟ, ସୁବୀର୍ୟ, ଏବଂ ଯଜମାନ ପାଇଁ ସଜାତ ଧାରଣ କର।
Mantra 59
अदि॑त्यै॒ रास्ना॒स्यदि॑तिष्टे॒ बिलं॑ गृभ्णातु । कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खां मृ॒न्मयीं॒ योनि॑म॒ग्नये॑ । पु॒त्रेभ्य॒: प्राय॑च्छ॒ददि॑तिः श्र॒पया॒निति॑
ତୁମେ ଅଦିତିଙ୍କ ପାଇଁ ରାସ୍ନା (ଲଗାମ) ଅଟ; ଅଦିତି ତୁମର ବିଲ (ଖୋଲ/ଗୁହା) କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋନିରୂପ ମହା ମୃଣ୍ମୟ ଉଖା ତିଆରି କରି, ଅଦିତି ତାହାକୁ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ—(ଅଗ୍ନି) ଶ୍ରପୟାନ (ପାକକର୍ତ୍ତା)ଙ୍କୁ—ଏପରି କୁହାଯାଏ।
Mantra 60
वस॑वस्त्वा धूपयन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॑ धूपयन्तु त्रैष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदादि॒त्यास्त्वा॑ धूपयन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा धू॑पय॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वदिन्द्र॑स्त्वा धूपयतु॒ वरु॑णस्त्वा धूपयतु॒ विष्णु॑स्त्वा धूपयतु
ବସୁମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଧୂପିତ କରୁନ୍ତୁ—ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ରୀତି ଅନୁସାରେ; ରୁଦ୍ରମାନେ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଧୂପିତ କରୁନ୍ତୁ—ଅଙ୍ଗିରସବତ୍; ଆଦିତ୍ୟମାନେ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଧୂପିତ କରୁନ୍ତୁ—ଅଙ୍ଗିରସବତ୍; ସମସ୍ତ ଦେବ—ବୈଶ୍ୱାନର ଗଣ—ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦରେ ତୁମକୁ ଧୂପିତ କରୁନ୍ତୁ—ଅଙ୍ଗିରସବତ୍। ଇନ୍ଦ୍ର ତୁମକୁ ଧୂପିତ କରୁନ୍ତୁ; ବରୁଣ ତୁମକୁ ଧୂପିତ କରୁନ୍ତୁ; ବିଷ୍ଣୁ ତୁମକୁ ଧୂପିତ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 61
अदि॑तिष्ट्वा दे॒वी वि॒श्वदे॑व्यावती पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत् ख॑नत्ववट दे॒वानां॑ त्वा॒ पत्नी॑र्दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद्द॑धतूखे धि॒षणा॑स्त्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वद॒भी॒न्धतामुखे॒ वरू॑त्रीष्ट्वा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वच्छ्र॑पयन्तूखे॒ ग्नास्त्वा॑ दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे॒ जन॑य॒स्त्वाच्छि॑न्नपत्रा दे॒वीर्वि॒श्वदे॑व्यावतीः पृथि॒व्याः स॒धस्थे॑ अङ्गिर॒स्वत्प॑चन्तूखे
ସର୍ବଦେବୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଥିବା ଦେବୀ ଅଦିତି, ପୃଥିବୀର ଦୃଢ଼ ଆଧାର-ଆସନରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ତୋ ପାଇଁ ଗର୍ତ୍ତ ଖୋଦୁନ୍ତୁ। ଦେବମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ—ଦେବୀମାନେ, ସର୍ବଦେବୀମାନଙ୍କ ସହିତ—ପୃଥିବୀର ଦୃଢ଼ ଆଧାର-ଆସନରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ତୋତେ ଉଖାରେ ସ୍ଥାପନ କରୁନ୍ତୁ। ଧିଷଣାମାନେ—ଦେବୀମାନେ, ସର୍ବଦେବୀମାନଙ୍କ ସହିତ—ପୃଥିବୀର ଦୃଢ଼ ଆଧାର-ଆସନରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଉଖାରେ ତୋତେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରୁନ୍ତୁ। ବରୂତ୍ରୀମାନେ—ଦେବୀମାନେ, ସର୍ବଦେବୀମାନଙ୍କ ସହିତ—ପୃଥିବୀର ଦୃଢ଼ ଆଧାର-ଆସନରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଉଖାରେ ତୋତେ ତପାଉନ୍ତୁ। ଗ୍ନାସ୍ତ୍ରୀମାନେ—ଦେବୀମାନେ, ସର୍ବଦେବୀମାନଙ୍କ ସହିତ—ପୃଥିବୀର ଦୃଢ଼ ଆଧାର-ଆସନରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଉଖାରେ ତୋତେ ପାକ କରୁନ୍ତୁ। ଜନୟଃ—ଛିନ୍ନପତ୍ରା ଦେବୀମାନେ, ସର୍ବଦେବୀମାନଙ୍କ ସହିତ—ପୃଥିବୀର ଦୃଢ଼ ଆଧାର-ଆସନରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଉଖାରେ ତୋତେ ପାକ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 62
मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒धृतोऽवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सि । द्यु॒म्नं चि॒त्रश्र॑वस्तमम्
ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଆଧାରକ ଦିବ୍ୟ ମିତ୍ରଙ୍କ ସହାୟତା ଲାଭରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୀର୍ତ୍ତିରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସେଇ ତେଜ ଆମକୁ ମିଳୁ।
Mantra 63
दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु सुपा॒णिः स्व॑ङ्गु॒रिः सु॑बा॒हुरु॒त शक्त्या॑ । अव्य॑थमाना पृथि॒व्यामाशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण
ଦେବ ସବିତା ତୁମକୁ ଆଗକୁ ପ୍ରେରଣ କରୁନ୍ତୁ—ସୁହସ୍ତ, ସୁଅଙ୍ଗୁଳି, ସୁବାହୁ ଏବଂ ଶକ୍ତିସହିତ। ଅବ୍ୟଥ ରହି ପୃଥିବୀରେ ତୁମେ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କୁ ଓ ଦିଗମାନଙ୍କୁ ପୂରଣ କର।
Mantra 64
उ॒त्थाय॑ बृह॒ती भ॒वोदु॑ तिष्ठ ध्रु॒वा त्वम् । मित्रै॒तां त॑ उ॒खां परि॑ ददा॒म्यभि॑त्त्या ए॒षा मा भे॑दि
ଉଠ; ବୃହତ୍ ହେଅ; ହେ ଧ୍ରୁବ, ତୁମେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରୁହ! ମିତ୍ର ସହିତ ମୁଁ ତୁମର ଏହି ଉଖା (ukhā)କୁ ଅଭିତ୍ତି—ଅଭଙ୍ଗତା ପାଇଁ—ଚାରିପାଖେ ସ୍ଥାପନ କରୁଛି; ଏହା ଭାଙ୍ଗି ନପଡ଼ୁ।
Mantra 65
वस॑व॒स्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्रुद्रास्त्वा॒ऽऽछृ॑न्दन्तु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्दसाऽङ्गिर॒स्वदा॑दि॒त्यास्त्वाऽऽछृ॑न्दन्तु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वद्विश्वे॑ त्वा दे॒वा वै॑श्वान॒रा आछृ॑न्द॒न्त्वानु॑ष्टुभेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
ବସୁମାନେ ତୁମକୁ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ରୁଦ୍ରମାନେ ତୁମକୁ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ଆଦିତ୍ୟମାନେ ତୁମକୁ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଗଢ଼ନ୍ତୁ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବ—ବୈଶ୍ୱାନର—ତୁମକୁ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ ଛନ୍ଦରେ, ଅଙ୍ଗିରସମାନ, ଗଢ଼ନ୍ତୁ।
Mantra 66
आकू॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । मनो॑ मे॒धाम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । चि॒त्तं विज्ञा॑तम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । वा॒चो विधृ॑तिम॒ग्निं प्र॒युज॒ᳪ स्वाहा॑ । प्र॒जाप॑तये॒ मन॑वे॒ स्वाहा॑ । ऽग्नये॑ वैश्वान॒राय॒ स्वाहा॑ ॥
ଆକୂତିକୁ—ଯୋଜକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ମନକୁ, ମେଧାକୁ—ଯୋଜକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ଚିତ୍ତକୁ, ବିଜ୍ଞାତ (ସ୍ପଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ)କୁ—ଯୋଜକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ବାଣୀର ଧାରଣକୁ—ଯୋଜକ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ, ମନୁଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା! ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ—ସ୍ୱାହା!
Mantra 67
विश्वो॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुर्मर्तो॑ वुरीत स॒ख्यम् । विश्वो॑ रा॒य इ॑षुध्यति द्यु॒म्नं वृ॑णीत पु॒ष्यसे॒ स्वाहा॑ ॥
ଦେବଙ୍କ ନେତାଙ୍କ ସହ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମର୍ତ୍ୟ ମିତ୍ରତା ଖୋଜେ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନୁଷ୍ୟ ଧନ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରେ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଦ୍ୟୁମ୍ନ (ତେଜସ୍ୱୀ ଯଶ) ବାଛେ—ସ୍ୱାହା!
Mantra 68
मा सु भि॑त्था॒ मा सु रि॒षोऽम्ब॑ धृ॒ष्णु वी॒रय॑स्व॒ सु । अ॒ग्निश्चे॒दं क॑रिष्यथः ॥
ହେ ମାତା, ତୁମେ ଭାଙ୍ଗିନଯାଅ; ତୁମକୁ କ୍ଷତି ନ ହେଉ; ଧୃଷ୍ଣୁ (ଅଡ଼ିଗ) ହୋଇ, ନିଶ୍ଚୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଅ। କାରଣ ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ—ତୁମେ ଦୁଇଜଣେ—ଏହା ସାଧନ କରିବେ।
Mantra 69
दृᳪह॑स्व देवि पृथिवि स्व॒स्तय॑ आसु॒री मा॒या स्व॒धया॑ कृ॒तासि॑ । जुष्टं॑ दे॒वेभ्य॑ इ॒दम॑स्तु ह॒व्यमरि॑ष्टा॒ त्वमुदि॑हि य॒ज्ञे अ॒स्मिन् ॥
ହେ ଦେବୀ ପୃଥିବୀ, ସ୍ୱସ୍ତି ପାଇଁ ତୁମେ ଦୃଢ଼ ହେଉ; ନିଜ ସ୍ୱଧା-ଶକ୍ତିରେ ତୁମେ ଆସୁରୀ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତା। ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ହବ୍ୟ ପ୍ରୀତିକର ହେଉ; ଅରିଷ୍ଟା ରହି, ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଉ, ଉଠ।
Mantra 70
द्र्व॑न्न: स॒र्पिरा॑सुतिः प्र॒त्नो होता॒ वरे॑ण्यः । सह॑सस्पु॒त्रो अद्भु॑तः ॥
ଆମ ପାଇଁ ଘୃତଧାରା ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ; ପ୍ରାଚୀନ ହୋତା, ବରେଣ୍ୟ (ଶ୍ରେଷ୍ଠ), ସହସର ପୁତ୍ର—ଅଦ୍ଭୁତ—(ସେ) ଅଟେ।
Mantra 71
पर॑स्या॒ अधि॑ सं॒वतोऽव॑राँ२ अ॒भ्या त॑र । यत्रा॒हम॑स्मि॒ ताँ२ अ॑व
ବର୍ଷର ସଂବତ୍ସର-ପରିଭ୍ରମଣର ପର ସୀମାରୁ, ନୀଚଳ ପ୍ରଦେଶମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏଠାକୁ ଆସ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ମୁଁ ଅଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମେ ରକ୍ଷା କର।
Mantra 72
प॒र॒मस्या॑: परा॒वतो॑ रो॒हिद॑श्व इ॒हा ग॑हि । पु॒री॒ष्य॒: पुरुप्रि॒योऽग्ने॒ त्वं त॑रा॒ मृध॑:
ପରମ ପରାବତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦୂର ପ୍ରଦେଶରୁ, ରୋହିଦ ଅଶ୍ୱଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନି, ଏଠାକୁ ଆସ। ପୁରୀଷ୍ୟ (ସମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ), ବହୁଜନପ୍ରିୟ—ହେ ଅଗ୍ନି, ବିରୋଧ/ଶତ୍ରୁତାକୁ ପାର କରାଇ ଆମକୁ ତାର।
Mantra 73
यद॑ग्ने॒ कानि॒ कानि॑ चि॒दा ते॒ दारू॑णि द॒ध्मसि॑ । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॑षस्व यविष्ठ्य
ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୋ ପାଇଁ ଆମେ ଯେଯେ କାଠ ରଖୁଛୁ—ସେ ସବୁ ତୋ ପାଇଁ ଘୃତ ସମାନ ହେଉ; ହେ ଯବିଷ୍ଠ୍ୟ (ସବୁଠୁ ଯୁବ), ତାହାକୁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 74
यदत्त्यु॑प॒जिह्वि॑का॒ यद्व॒म्रो अ॑ति॒सर्प॑ति । सर्वं॒ तद॑स्तु ते घृ॒तं तज्जु॒षस्व॑ यविष्ठ्य
ଉପଜିହ୍ୱିକା ଯାହା ଖାଏ, ଏବଂ ବମ୍ର (ପିପିଳିକା) ଯାହା ଉପରେ ସରିଯାଏ—ସେ ସବୁ ତୋ ପାଇଁ ଘୃତ ସମାନ ହେଉ; ହେ ଯବିଷ୍ଠ୍ୟ, ତାହାକୁ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର।
Mantra 75
अह॑रह॒रप्र॑यावं॒ भर॒न्तोऽश्वा॑येव॒ तिष्ठ॑ते घा॒सम॑स्मै । रा॒यस्पोषे॑ण॒ समि॒षा मद॒न्तोऽग्ने॒ मा ते॒ प्रति॑वेशा रिषाम
ଦିନକୁ ଦିନ ଅପ୍ରୟାବଂ (ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ସେବା) ନେଇ ଆସି, ଆମେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ସେହିପରି ଦଢ଼ି ରହୁଛୁ—ଯେପରି ଘାସ ନେଇ ଘୋଡ଼ା ପାଖରେ ଦଢ଼ି ରହନ୍ତି। ଧନର ପୋଷ ସହ, ସମିଧ୍ (ଇନ୍ଧନ)କୁ ନିଜ ଭାଗ ଭାବି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ—ହେ ଅଗ୍ନେ, ତୋ ପଡ଼ୋଶୀମାନେ ତୋତେ (କିମ୍ବା ଆମକୁ) କ୍ଷତି ନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 76
नाभा॑ पृथि॒व्याः स॑मिधा॒ने अग्नौ रा॒यस्पोषा॑य बृह॒ते ह॑वामहे । इ॒र॒म्म॒दं बृ॒हदु॑क्थ्यं॒ यज॑त्रं॒ जेता॑रम॒ग्निं पृत॑नासु सास॒हिम्
ପୃଥିବୀର ନାଭି-ସ୍ଥାନରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହେଲେ, ଧନ ଓ ପୋଷଣର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆମେ ମହାନ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ—ଆହାର-ରସରେ ଆନନ୍ଦିତ, ମହା ସ୍ତୁତିର ଯୋଗ୍ୟ, ଯଜନୀୟ, ବିଜେତା, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରି ଜୟ କରୁଥିବା ଅଗ୍ନି।
Mantra 77
याः सेना॑ अ॒भीत्व॑रीराव्या॒धिनी॒रुग॑णा उ॒त । ये स्ते॒ना ये च॒ तस्क॑रा॒स्ताँस्ते॑ अ॒ग्नेऽपि॑ दधाम्या॒स्ये॑
ଯେ କୌଣସି ସେନା ଆକ୍ରମଣକାରୀ, ଆଘାତକାରୀ ଓ ଉଗ୍ର ଅଟେ, ଏବଂ ଯେ କୌଣସି ଚୋର ଓ ଲୁଟେରା ଅଛନ୍ତି—ହେ ଅଗ୍ନି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତୁମ ମୁଖରେ ରଖୁଛି।
Mantra 78
दᳪष्ट्रा॑भ्यां म॒लिम्लू॒ञ्जम्भ्यै॒स्तस्क॑राँ२ उ॒त । हनु॑भ्याᳪ स्ते॒नान् भ॑गव॒स्ताँस्त्वं खा॑द॒ सुखा॑दितान्
ହେ ଭଗବନ୍ (ପ୍ରତାପୀ) ଅଗ୍ନି! ତୁମ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କର; ତୁମ ଜମ୍ଭଦ୍ୱାରା ଲୁଟେରାମାନଙ୍କୁ; ଏବଂ ତୁମ ଦୁଇ ହନୁଦ୍ୱାରା ଚୋରମାନଙ୍କୁ—ସେମାନଙ୍କୁ ସହଜ-ଭକ୍ଷ୍ୟ କରି ତୁମେ ଭକ୍ଷଣ କର।
Mantra 79
ये जने॑षु म॒लिम्ल॑व स्ते॒नास॒स्तस्क॑रा॒ वने॑ । ये कक्षे॑ष्वघा॒यव॒स्ताँस्ते॑ दधामि॒ जम्भ॑योः
ଯେମାନେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଷ୍ଟ ଓ ମଲିନ, ଯେମାନେ ବନରେ ଚୋର ଓ ଲୁଟେରା, ଯେମାନେ ଝାଡ଼ଝଙ୍କାରେ ପାପବୁଦ୍ଧିରେ ଘାତ କରିବାକୁ ଲୁଚି ରହନ୍ତି—ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ତୋର ଜବଡ଼ାର ମଧ୍ୟରେ ରଖୁଛି।
Mantra 80
यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒याद्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जन॑: । निन्दा॒द्यो अ॒स्मान्धिप्सा॑च्च॒ सर्वं॒ तं भ॑स्म॒सा कु॑रु
ଯେ କେହି ଆମକୁ ହାନି କରିବାକୁ ଚାହେ, ଏବଂ ଯେ କେହି ମନୁଷ୍ୟ ଆମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ; ନିନ୍ଦା ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଆଘାତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯେ କେହି ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ—ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମେ ଭସ୍ମ କରିଦିଅ।
Mantra 81
सᳪशि॑तं मे॒ ब्रह्म॒ सᳪशि॑तं वी॒र्यं बल॑म् । सᳪशि॑तं क्ष॒त्रं जि॒ष्णु यस्या॒हमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः
ମୋର ବ୍ରହ୍ମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଧାର ଅଟେ; ମୋର ବୀର୍ୟ ଓ ବଳ ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଧାର ଅଟେ। ଜୟଶୀଳ କ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟ ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ଧାର ଅଟେ—ଯାହାର ମୁଁ ପୁରୋହିତ।
Mantra 82
उदे॑षां बा॒हू अ॑तिर॒मुद्वर्चो॒ अथो॒ बल॑म् । क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒ऽमित्रा॒नुन्न॑यामि॒ स्वाँ२ अ॒हम्
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କର ବାହୁକୁ ଉପରେ ଉଠାଏ; ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ମୁଁ ବର୍ଚ୍ଚସ୍ (ତେଜ) ଓ ବଳକୁ ମଧ୍ୟ ଉନ୍ନତ କରେ। ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ତିରେ ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀଣ କରେ; ମୋର ସ୍ୱଜନଙ୍କୁ ମୁଁ ଉପରକୁ—ଉନ୍ନତିକୁ—ନେଇଯାଏ; ହଁ, ମୁଁ ନିଜେ।
Mantra 83
अन्न॑प॒तेऽन्न॑स्य नो देह्यनमी॒वस्य॑ शु॒ष्मिण॑: । प्र-प्र॑ दा॒तारं॑ तारिष॒ ऊर्जं॑ नो धेहि द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे
ହେ ଅନ୍ନପତେ, ଆମକୁ ଅନ୍ନ ଦିଅ—ରୋଗରହିତ, ପୁଷ୍ଟିକର, ଶୁଷ୍ମ (ବୀର୍ୟ)ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦାତାକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆମେ ଆହୁରି ଆହୁରି ଆଗକୁ ପାର ହେଉ। ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଚତୁଷ୍ପଦ ପାଇଁ ଆମ ପାଖରେ ଊର୍ଜା/ପୋଷଣ ସ୍ଥାପନ କର।
Frequently Asked Questions
It focuses on Agnicayana preparations—establishing and activating Agni for the fire-altar sequence—along with extensive protective and purificatory formulas that secure the rite from disruption and defilement.
Because the altar-building and fire-establishment are treated as a vulnerable liminal phase; the mantras explicitly ward Rakṣas, hostility, theft, slander, and even minute impurities so the sacrifice proceeds in uncontaminated order (ṛta).
Ukhya Agni is the sacrificial fire maintained in a pot during the Agnicayana process; it represents a controlled, portable continuity of Agni while the altar and fire-setting are being prepared and stabilized.