Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 114

Rishi: RV-derived Soma-stuti tradition (as received in VS).
Devata: Soma
Chandas: Gāyatrī (short, 3×8-type structure typical of gāyatrī stanzas)

आ प्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वे॑भिर॒ᳪशुभि॑ः । भवा॑ नः स॒प्रथ॑स्तम॒ः सखा॑ वृ॒धे

ā pyāyasva madintama soma viśvebhir aṃśubhiḥ | bhavā naḥ saprathastamaḥ sakhā vṛdhe ||

ହେ ସୋମ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ତୁମ ସମସ୍ତ ଶୁଭ କିରଣମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଅ, ପୁଷ୍ଟ ହୁଅ। ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବ୍ୟାପିଥିବା ହୋଇ, ବୃଦ୍ଧିରେ ମିତ୍ର ହୁଅ।

आ । प्यायस्व । मदिन्तम । सोम । विश्वेभिः । अंशुभिः । भव । नः । स-प्रथः-तमः । सखा । वृधे

towards; forth (preverb)
:
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
प्यायस्वswell; grow strong; become full
प्यायस्व:
Kartā (implicit ‘त्वम्’)
TypeVerb
Root√प्या (प्याय्) / √प्यै (वृद्धौ, पुष्टौ)
मदिन्-तमmost intoxicating; most exhilarating
मदिन्-तम:
Karma (qualifier of ‘सोमम्’)
TypeAdjective
Rootमदिन् (प्रातिपदिकम्; ‘मद’ + इन्)
सोमSoma (the pressed sacred drink/deity)
सोम:
Karma
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिकम्)
विश्वेभिःwith all
विश्वेभिः:
Karaṇa
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (सर्व)
अंशुभिःwith rays; with stalks/streams (of Soma)
अंशुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिकम्)
भवbecome; be
भव:
Kartā (implicit ‘त्वम्’)
TypeVerb
Root√भू
नःfor us; of us
नः:
Sampradāna (beneficiary; ‘for us/our’)
TypePronoun
Rootअस्मद्
स-प्रथस्-तमःmost widely-extending; most expansive
स-प्रथस्-तमः:
Kartā/Predicate (to ‘भव’)
TypeAdjective
Rootसप्रथस् (प्रातिपदिकम्; ‘सु/स’ + प्रथस् ‘breadth, expanse’)
सखाfriend
सखा:
Kartā/Predicate (apposition to the subject addressed)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिकम्)
वृधेfor growth; for increase; for prosperity
वृधे:
Sampradāna (purpose/benefit)
TypeNoun (abstract) / Kṛdanta-based
Rootवृध् (वृद्धि) → वृधि/वृध (नाम/कृदन्त-आधारः); here as dative of purpose
S
Soma