Mantra 117
Rishi: RV-derived Agni-stuti tradition (as received in VS).
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh (by semantic weight and cadence; transmitted as a single triṣṭubh-like unit in many ritual collections)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒ग्निः प्रि॒येषु॒ धाम॑सु॒ कामो॑ भू॒तस्य॒ भव्य॑स्य । स॒म्राडेको॒ वि रा॑जति
Transliteration
agniḥ priyeṣu dhāmasu kāmo bhūtasya bhavyasya | samrāḍ eko vi rājati ||
Translation
ଅଗ୍ନି ନିଜ ପ୍ରିୟ ଧାମମାନଙ୍କରେ—ଭୂତ ଓ ଭବ୍ୟର କାମରୂପ—ଏକମାତ୍ର ସର୍ବସମ୍ରାଟ ଭାବେ ରାଜସ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି।
Padapatha (Word Analysis)
अग्निः । प्रियेषु । धामसु । कामः । भूतस्य । भव्यस्य । सम्राट् । एकः । वि । राजति
Word by Word
अग्निःAgni (the fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
प्रियेषुin/among the dear (ones/things)
प्रियेषु:
अधिकरण
TypeAdjective
Rootप्रिय- (प्रातिपदिक)
धामसुin the abodes/dwellings
धामसु:
अधिकरण
TypeNoun
Rootधामन्- (प्रातिपदिक)
कामःdesire; the desired one
कामः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकाम- (प्रातिपदिक)
भूतस्यof what has been; of the past/being
भूतस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootभूत- (कृदन्त; √भू) (प्रातिपदिकवत्)
भव्यस्यof what will be; of the future
भव्यस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective
Rootभव्य- (कृदन्त/विशेषण; √भू) (प्रातिपदिकवत्)
सम्राट्the sovereign; emperor
सम्राट्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसम्राज्/सम्राट्- (प्रातिपदिक)
एकःone; single
एकः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएक- (प्रातिपदिक)
विapart; forth; distinctly (prefix)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजतिshines; reigns
राजति:
क्रिया
TypeVerb
Root√राज् (दीप्तौ/शोभायाम्)
Entities Mentioned
A
AgniK
Kāma (as Agni’s function)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes