Shukla Yajur Veda — Adhyaya 12, Mantra 57

Rishi: Yajus-formula tradition (paired/dual liturgical address).

Devata: Agni and associated paired powers (contextually determined by the rite; dual address).

Chandas: Yajus (prose/metrical hybrid; liturgical cadence).

Samhita Patha (Devanagari)

समि॑तᳪ सं क॑ल्पेथा॒ᳪ संप्रि॑यौ रोचि॒ष्णू सु॑मन॒स्यमा॑नौ । इष॒मूर्ज॑म॒भि सं॒वसा॑नौ

Transliteration

samítaṃ sáṃ kalpethāṃ sám-priyau rociṣṇū sumanasyámānau | íṣam ū́rjam abhí sáṃvasānau

Translation

ସମିତ୍ (ଅଗ୍ନି-ଇନ୍ଧନ)କୁ ଯଥାକ୍ରମେ ଏକତ୍ର ସଜାଅ; ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଯୁଗଳ, ସୁମନସ୍କ ହୋଇ ପରସ୍ପର ପ୍ରିୟ ରହି ଏକମତ ହୁଅ। ଏକସାଥି ଆବୃତ ହୋଇ, ଇଷ (ପୋଷଣ) ଓ ଊର୍ଜ (ଶକ୍ତି)କୁ ସର୍ବତ୍ର ଆବରଣ କର।

Padapatha (Word Analysis)

समितम् । सम् । कल्पेथाम् । सम्-प्रियौ । रोचिष्णू इति । सुमनस्यमानौ । इषम् । ऊर्जम् । अभि । सम्-वसानौ ।

Word by Word

• समितम्: fuel-stick / kindling
• समितम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: समित् (प्रातिपदिक; ‘समिध्/समित्’ = समिधा, ईंधन) अथवा ‘समित’ (सम्-इ √इ ‘to go/come together’ से क्त) — यहाँ ‘समित्’ (fuel) अधिक संगत

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• कल्पेथाम्: may you two be in harmony / be well-disposed
• कल्पेथाम्: — (विधेय क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कॢप् (कल्प्) ‘to be fit, to arrange; to agree’

• सम्प्रियौ: mutually dear (the two)
• सम्प्रियौ: कर्तृ (कल्पेथाम् के)
• Type: Adjective
• Root: सम्प्रिय (प्रातिपदिक; सम् + प्रिय)

• रोचिष्णू: shining, radiant (both)
• रोचिष्णू: कर्तृ (सम्प्रियौ के विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रोचिष्णु (प्रातिपदिक; √रुच् ‘to shine’ से ‘रोचिष्णु’ = shining)

• सुमनस्यमानौ: being of good mind / well-disposed (both)
• सुमनस्यमानौ: कर्तृ (सम्प्रियौ के विशेषण)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: सुमनस्य (प्रातिपदिक; सु-मनस् ‘good-mindedness’) + √मान्/√मन् (आत्मनेपद) से वर्तमान कृदन्त ‘-मान’

• इषम्: nourishment
• इषम्: कर्म (अभि…संवसानौ के साथ ‘धारण/आवरण’ का विषय)
• Type: Noun
• Root: इष् (प्रातिपदिक; ‘इष्’ = nourishment, refreshment)

• ऊर्जम्: strength, vigor
• ऊर्जम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज् (प्रातिपदिक; strength, vigor)

• अभि: towards, over
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• संवसानौ: clothing/covering themselves with; being clad in
• संवसानौ: कर्तृ (सम्प्रियौ… के)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: सम् + √वस् ‘to clothe, to cover; to dwell’ से वर्तमान कृदन्त ‘संवसन्/संवसान’ (आत्मनेपद)

Entities Mentioned

• Agni
• Samidh (kindling as a sacral power)
• Iṣ
• Ūrj