Sukta 90
Sukta 9.90
ఈ పవమాన సోమ స్తోత్రంలో, శుద్ధీకరణలోనికి ప్రవేశిస్తూ ముందుకు దూసుకెళ్తున్న సోముని స్తుతిస్తారు. అతడు పదునెక్కిన శక్తితో, సమృద్ధమైన దానాలతో, విజయరథంలా ఇంద్రుని వైపు సాగుతాడు. ఋషి సోముని—విస్తారమైన, సురక్షిత మార్గాలను తెరవమని; జలాలను, ఉషస్సులను, సౌర ‘గోవులను’ (ప్రకాశాన్ని) తీసుకురావమని; ప్రేరిత వాక్కుకు బలాన్ని ప్రసాదించమని—వేడుకుంటాడు. చివరికి రాజస్వరూపంగా సోముడు దురదృష్టాన్ని నలిపి, యజమానులను దీర్ఘకాల క్షేమంతో రక్షిస్తాడని వర్ణిస్తుంది.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
प्र हिन्वानो जनिता रोदस्यो रथो न वाजं सनिष्यन्नयासीत् । इन्द्रं गच्छन्नायुधा संशिशानो विश्वा वसु हस्तयोरादधानः ॥
ప్రేరితుడై, రెండు లోకాల (రోదసీ) జనకుడు, బలసంపద (వాజ) పొందాలని రథంలా ముందుకు సాగుతాడు. ఇంద్రుని చేరుతూ, ఆయుధాలను పదును పెట్టుకుంటూ, తన రెండు చేతుల్లో సమస్త వసువులను (ధనాలను) ధరించి ఉంటాడు—విజయదాయక దానక్రియకు సిద్ధంగా.
Mantra 2
अभि त्रिपृष्ठं वृषणं वयोधामाङ्गूषाणामवावशन्त वाणीः । वना वसानो वरुणो न सिन्धून्वि रत्नधा दयते वार्याणि ॥
త్రిపృష్ట (మూడు-పృష్టములు గల) వృషభుడు—ప్రాణధామము—అతని వైపు గాయకుల ఉచ్చరిత వాణులు ఘోషిస్తాయి. వనాలను వస్త్రంలా ధరించి, వరుణునివలె నదుల మధ్య సంచరిస్తాడు; రత్నధారుడై, శ్రేష్ఠమైన వరణీయ వరాలను పంచుతాడు.
Mantra 3
शूरग्रामः सर्ववीरः सहावाञ्जेता पवस्व सनिता धनानि । तिग्मायुधः क्षिप्रधन्वा समत्स्वषाळ्हः साह्वान्पृतनासु शत्रून् ॥
హే సోమా! నీవు శూరుల సమూహం, సర్వవీరుడు, పరాక్రమవంతుడు, జేత—నిన్ను నీవే పవిత్రం చేసుకో; ధనాన్ని సంపాదింపజేసేవాడవు (సనితా) అవు. తీక్ష్ణాయుధధారి, శీఘ్రధన్వా, సమరంలో అజేయుడు—యుద్ధాలలో శత్రువులను అణచివేసి మా విజయశక్తిగా నిలువు.
Mantra 4
उरुगव्यूतिरभयानि कृण्वन्त्समीचीने आ पवस्वा पुरंधी । अपः सिषासन्नुषसः स्वर्गाः सं चिक्रदो महो अस्मभ्यं वाजान् ॥
హే సోమా! విస్తారమైన గవ్యూతి (మార్గం)లో ప్రవహిస్తూ, మాకు అభయస్థితులను కలుగజేయి; సమీచీనమైన (సరైన దిశలోని) ధారల్లో పురంధి (సమృద్ధి)-శక్తితో ఇక్కడ పవస్వ. ఆపః (జలాలు) కోరుతూ, ఉషసః (ఉషస్సులు) కోరుతూ, స్వర్గంలోని సూర్యలోకపు దీప్త గోవులను కోరుతూ—మహత్తర వాజాలను (బల-సంపదలను) మా కోసం ఘోషించి సమకూర్చు.
Mantra 5
मत्सि सोम वरुणं मत्सि मित्रं मत्सीन्द्रमिन्दो पवमान विष्णुम् । मत्सि शर्धो मारुतं मत्सि देवान्मत्सि महामिन्द्रमिन्दो मदाय ॥
హే సోమా! వరుణునికి మదముగా (పరవశానందముగా) అవు; మిత్రునికి మదముగా అవు; హే పవమాన ఇందు! ఇంద్రునికీ, విష్ణువుకీ మదముగా అవు. మరుత్-శర్ధకు మదముగా అవు; దేవులకు మదముగా అవు; హే ఇందు! దివ్య మదా (ఉన్నతి/ఉద్రేకం) కొరకు మహా-ఇంద్రునికి ఆనందముగా అవు.
Mantra 6
एवा राजेव क्रतुमाँ अमेन विश्वा घनिघ्नद्दुरिता पवस्व । इन्दो सूक्ताय वचसे वयो धा यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ఇలానే—సంకల్పం, సద్నీతితో యుక్తుడైన రాజువలె—ఓ సోమా, ప్రవహించు; మా వంకర దోషాలన్నిటినీ, దుఃఖకష్టాలన్నిటినీ నశింపజేయు. ఓ ఇందూ, సూక్తవాక్కు కొరకు మా లో ప్రాణబలమును, పరిపూర్ణతను స్థాపించు; మరియు ఓ దేవశక్తులారా, స్వస్తి అనే క్షేమసమన్వయాలతో మమ్మల్ని ఎల్లప్పుడూ కాపాడండి.
Inside Sukta 90
How it unfolds
- Where it opens
Soma is driven forward as the begetter of the two worlds, advancing like a chariot seeking victorious plenitude.
- Development
He turns toward Indra, “sharpening weapons,” while the hymn asks for wide, safe courses and the gathering of Waters, Dawns, and solar light-cattle—symbols of ordered abundance.
- Climax
Soma’s wide-ranging flow creates fearlessness and gathers great vājas (victorious energies) for the worshippers.
- Where it settles
Like a wise king, Soma crushes all distress, grants life-force for inspired speech, and the hymn ends with a prayer for continual protection and well-being (svasti).
The deity: Soma Pavamāna
- Cosmic functionHe mediates between worlds and beings: purified Soma becomes divine vitality that empowers Indra’s victory, sustains ṛta (right order), and releases abundance (vāja, rayi).
- Inner significanceThe clarified current of consciousness: disciplined purification of desire and will into luminous force that supports insight (vāc), courage, and inner fearlessness.
The seer
- Rebha KāśyapaKāśyapa (traditional Anukramaṇī attribution) · A seer-name associated with inspired utterance (rebha, “one who chants/praises”) and with Soma-Pavamāna hymns that emphasize purification, victorious energy (vāja), and protection.
Famous verses
प्र हिन्वानो जनिता रोदस्यो रथो न वाजं सनिष्यन्नयासीत् । इन्द्रं गच्छन्नायुधा संशिशानो विश्वा वसु हस्तयोरादधानः ॥urugavyūtiḥ abhayāni kṛṇvan
yūyaṃ pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Self-purifying (pavamāna)
- Swift, chariot-like advance
- Giver of vāja (victorious force) and vasu (treasures)
- Allied with Indra’s conquering power
- Opener of safe, wide paths (urugavyūti)
- Crusher of distress and crookedness (duritā)
- Source of inspired speech (sūkta/vāc)
Also by this seer
- Traditional attribution to multiple Soma-Pavamāna verses/hymns within Maṇḍala 9 in some Anukramaṇī traditions (hymn-level attributions vary by recension and critical editions).
- Association with the broader Kāśyapa seer-family prominent across the Rigveda, often linked with cosmological and ritual themes.
The rite, step by step
- Press the Soma plant and collect the expressed juice.
- Mix/clarify according to rite (often with water; sometimes with milk/curds depending on pressing).
- Purify by letting Soma flow through the filter (pavitra), reciting Pavamāna verses.
- Offer clarified Soma into the fire and/or present as libation to Indra (and associated powers), accompanied by praise.
- Conclude with petitions for protection, fearlessness, strength, and well-being for the sacrificers.
Offerings
- Clarified Soma (pavamāna)
- Water (āpaḥ) as purifier and mixer
- Ghee and oblations into Agni as part of the larger Soma rite (contextual)
Frequently Asked Questions
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he flows and purifies through the filter—especially as he approaches Indra to empower victory and give abundance.
It describes Soma’s swift, forceful movement in the ritual stream: purified Soma rushes forward with power (vāja), as if a chariot charging toward its goal, bringing gifts to gods and people.
It asks for fearlessness and safe paths, for the gathering of waters and dawning light (symbols of renewal), for victorious strength, for life-force to support inspired speech, and for ongoing well-being (svasti).
Ask anything about Sukta 90 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
