Sukta 8
Sukta 7.8
Vasiṣṭha (book 7 attribution)
Agni
Triṣṭubh (likely; verify by scansion)
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ରାଜସିକ, ଉଚ୍ଚକୁଳୀନ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରାଯାଏ—ଯିଏ ଉଷାମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଓ ଘୃତପୋଷିତ ଆହୁତିକୁ ଭକ୍ତିଭରା ସ୍ତୁତି ସହ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହା ଅଗ୍ନିଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ, ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତି ଏବଂ ସଂଘର୍ଷରେ ଭରତ ଓ ପୂରୁଙ୍କୁ ଦିଆ ତାଙ୍କର ରକ୍ଷାକାରୀ ସହାୟତାକୁ ସ୍ମରଣ କରେ; ଶେଷରେ ଗାୟକ ଓ ଯଜମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପୋଷଣ, ପ୍ରେରଣା ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ କୁଶଳତା ନିମିତ୍ତ ସରାସରି ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଉପସଂହାର କରେ।
Mantras
Mantra 1
इन्धे राजा समर्यो नमोभिर्यस्य प्रतीकमाहुतं घृतेन । नरो हव्येभिरीळते सबाध आग्निरग्र उषसामशोचि ॥
ନମସ୍କାରମୟ କର୍ମଦ୍ୱାରା ରାଜା—ଉଦାତ୍ତ ଆର୍ୟ—ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ; ଯାହାର ପ୍ରତୀକମୁଖ ଘୃତର ଆହୁତିରେ ଅର୍ପିତ। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ହବିଦ୍ୱାରା ନିକଟରେ ଚାପି ତାଙ୍କୁ ଈଳନ୍ତି; ଉଷାମାନଙ୍କର ଅଗ୍ରେ ଅଗ୍ନି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି।
Mantra 2
अयमु ष्य सुमहाँ अवेदि होता मन्द्रो मनुषो यह्वो अग्निः । वि भा अकः ससृजानः पृथिव्यां कृष्णपविरोषधीभिर्ववक्षे ॥
ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ମହାନ୍, ବିଶାଳ—ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି; ମନୁଷ୍ୟଙ୍କର ହୋତା, ଆନନ୍ଦଦାୟକ, ବେଗବାନ୍ ଅଗ୍ନି। ପୃଥିବୀରେ ଢାଳିଦିଆଯାଉଥିବା ସେ ତେଜମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପକ କରେ; କୃଷ୍ଣ-ଧାରବାନ୍ ନିଜ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେ ଔଷଧିମାନଙ୍କରେ (ଜୀବରୂପମାନଙ୍କରେ) ନିଜକୁ ଆବୃତ କରେ।
Mantra 3
कया नो अग्ने वि वसः सुवृक्तिं कामु स्वधामृणवः शस्यमानः । कदा भवेम पतयः सुदत्र रायो वन्तारो दुष्टरस्य साधोः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, କେଉଁ ପଥରେ ତୁମେ ଆମ ପାଇଁ ସୁବୃକ୍ତି—ସୁଶୋଭିତ ସ୍ତୁତି—ଖୋଲିଦେବ? ଏବଂ କେଉଁ କାମନାରେ, ତୁମେ ଶଂସିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ଆମକୁ ସ୍ୱଧା (ସ୍ୱ-ନିୟମ/ଅନ୍ତର୍ଶକ୍ତି) ଦେବ? ହେ ସୁଦାତ୍ର (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାତା), କେବେ ଆମେ ଧନର ପତି—ରାୟର ଭୋକ୍ତା—ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟରସ୍ୟ ସାଧୁଃ (ଦୁର୍ଲଂଘ୍ୟ ସିଦ୍ଧି)ର ବିଜେତା ହେବୁ?
Mantra 4
प्रप्रायमग्निर्भरतस्य शृण्वे वि यत्सूर्यो न रोचते बृहद्भाः । अभि यः पूरुं पृतनासु तस्थौ द्युतानो दैव्यो अतिथिः शुशोच ॥
ଅଗ୍ନି ଆଗକୁ ଆଗକୁ ପ୍ରସରିତ ହେଲେ; ଭରତ ପାଇଁ ସେ ଶ୍ରବ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି—ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ମହାପ୍ରକାଶରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି। ଯିଏ ପୂରୁ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧମାନେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ—ଦ୍ୟୁତିମାନ, ଦୈବ୍ୟ ଅତିଥି—ସେ ଜ୍ୱଳି ଉଠିଲେ।
Mantra 5
असन्नित्त्वे आहवनानि भूरि भुवो विश्वेभिः सुमना अनीकैः । स्तुतश्चिदग्ने शृण्विषे गृणानः स्वयं वर्धस्व तन्वं सुजात ॥
ତୁମ ଭିତରେ ଅନେକ ଆହ୍ୱାନ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଦେବଶକ୍ତିଙ୍କ ସୁମନସ ଅଣୀକୈଃ—ଶୁଭ ମୁଖ/ରୂପ—ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ। ହେ ଅଗ୍ନି, ସ୍ତୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗାୟକକୁ ତୁମେ ଶୁଣ, ସେ ଗାଇଥିବାବେଳେ; ହେ ସୁଜାତ, ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ତୁମ ତନୁ (ଦେହ)କୁ ବୃଦ୍ଧି କର।
Mantra 6
इदं वचः शतसाः संसहस्रमुदग्नये जनिषीष्ट द्विबर्हाः । शं यत्स्तोतृभ्य आपये भवाति द्युमदमीवचातनं रक्षोहा ॥
ଏହି ବଚନ—ଶତଶକ୍ତିମୟ, ସହସ୍ରଗୁଣ—ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଉ; ହେ ଦ୍ୱିବର୍ହା (ଦ୍ୱିଧା ଆଧାର ଧାରଣକାରୀ)! ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଶାନ୍ତି ଓ ପାନଯୋଗ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ହେଉ—ଦ୍ୟୁମୟ, ରୋଗନିବାରକ, ରକ୍ଷୋହା (ରକ୍ଷସ୍-ହନ୍ତା)।
Mantra 7
नू त्वामग्न ईमहे वसिष्ठा ईशानं सूनो सहसो वसूनाम् । इषं स्तोतृभ्यो मघवद्भ्य आनड्यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ଏବେ ଆମେ ତୁମକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛୁ, ହେ ଅଗ୍ନି—ଆମେ ବସିଷ୍ଠମାନେ—ହେ ସହସୋ ସୂନୁ, ସମସ୍ତ ବସୁମାନଙ୍କର ଈଶାନ! ସ୍ତୋତାମାନଙ୍କୁ, ଦାନଶୀଳମାନଙ୍କୁ, ଇଷା (ପ୍ରେରଣା) ଓ ପୋଷଣ ଦିଅ; ଏବଂ ସ୍ୱସ୍ତିଭିଃ ସଦା ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।
Inside Sukta 8
How it unfolds
- Where it opens
Agni is kindled as a kingly, noble presence, his ‘face’ offered with ghee as men press close with oblations.
- Development
Agni’s fame and power expand—he shines broadly like the Sun and is remembered as the divine guest who stands by Bharata and Pūru in battles.
- Climax
The recognition of Agni as sovereign lord of riches (īśāna… vasūnām) and decisive protector who blazes forth in crisis.
- Where it settles
A closing communal prayer: the Vasiṣṭhas seek Agni for nourishment and impulse for singers and patrons, and for constant protection with well-being (svasti).
The deity: Agni
- In the VedaAgni is praised as king and ‘divine guest’ (atithi), kindled by homage and fed with ghee, shining forth like the Sun and leading the sacrificial community at dawn.
- Cosmic functionMediator between humans and gods: he carries offerings, establishes the sacrifice, illumines the order (ṛta), and protects the clan in peril and contest.
- Inner significanceThe awakening flame of discernment and aspiration—inner heat (tapas) that transforms offerings (effort, speech, intention) into clarity, strength, and well-being.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (one of the Seven Ṛṣis; traditional line linked with the Bharatas/Tr̥tsus) · Principal seer of Maṇḍala 7 and a paradigmatic priest-poet associated with royal protection, right-ritual (ṛta), and the Agni-centered liturgy of the Bharatas.
Famous verses
āgnir agre uṣasām aśoci
daivyo atithiḥ śuśoca
yūyam pāta svastibhiḥ sadā naḥ
Attributes of the deity
- Hotṛ-priest and messenger
- Kingly leader of the rite
- Ghee-fed, bright, sunlike radiance
- Atithi (divine guest) dwelling among humans
- Protector in battle and guardian of the people
- Opener of the dawns; awakener of energies (iṣ)
Also by this seer
- Rigveda Maṇḍala 7 (majority attribution to Vasiṣṭha and the Vasiṣṭhas)
- Traditions connecting Vasiṣṭha with royal consecration and priestly counsel (later Vedic-Itihāsa memory)
- Vasiṣṭha lineage prominence in later śrauta/smārta priestly families (gotra continuity)
The rite, step by step
- Prepare the vedi/altar space and establish purity and intention.
- Kindle/rekindle the fire with reverent salutations (namo-bhiḥ).
- Offer ghṛta into Agni while reciting praise that identifies Agni as king and atithi.
- Invoke Agni’s wide radiance ‘like the Sun’ and request his protection for the community.
- Conclude with a direct petition for iṣ (impulse/nourishment), prosperity, and svasti (well-being).
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Havis (general oblations; typically milk products/grain offerings depending on rite)
- Soma context is not explicit here; the hymn fits fire-offering even without soma
Frequently Asked Questions
It kindles and praises Agni as a kingly, radiant presence who carries offerings, protects the community, and grants nourishment, impulse (iṣ), and well-being (svasti).
Because the newly kindled fire is seen as the first light of the day—Agni ‘shines before the Dawns’ and is compared to the Sun to express his expansive, life-giving radiance.
It can be recited during a simple fire-offering or lamp-lighting at dawn, with ghee as the primary offering, focusing on clarity, protection, and steady well-being for the household or community.
Ask anything about Sukta 8 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
