Sukta 52
Sukta 3.52
Viśvāmitra Gāthina (traditional attribution for RV 3.52)
Indra
Anuṣṭubh (probable; short 8-syllable pādas typical of this verse)
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ଏହି ସୂକ୍ତ ସୋମ-ଯଜ୍ଞକୁ ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ପିଷଣ (ପ୍ରେସିଂ) ଅବସରରେ ଚିତ୍ରିତ କରେ; ବିଶେଷକରି ପ୍ରଭାତେ ଏବଂ ପୁନଃ ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ତାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଆହାର ଓ କବିଙ୍କ ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କୁହେ। ଏହା ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ ଯେ ନିବେଦନ (ଧାନ୍ୟ, ପିଠା ଓ ସ୍ତୋତ୍ର) ‘ଫଳଦାୟକ/ସୁନ୍ଦର’ ହେଉ, ଏବଂ ସୋମପାନ ଓ ବିଜୟ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବୀର୍ୟ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ।
Mantras
Mantra 1
धानावन्तं करम्भिणमपूपवन्तमुक्थिनम् । इन्द्र प्रातर्जुषस्व नः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପ୍ରାତଃକାଳର ଜାଗରଣେ, ଆମ ପକ୍ଷରୁ ଧାନାବନ୍ତ (ଧାନ୍ୟଯୁକ୍ତ) କରମ୍ଭ, ଅପୂପବନ୍ତ (ଅପୂପଯୁକ୍ତ) ଅର୍ପଣ ଏବଂ ଉକ୍ଥିନ (ଉକ୍ଥଯୁକ୍ତ) ସ୍ତୁତି—ଏସବୁ ଗ୍ରହଣ କର; ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମ ଭିତରେ ପ୍ରେରିତ ଓ କ୍ରିୟାଶୀଳ କର।
Mantra 2
पुरोळाशं पचत्यं जुषस्वेन्द्रा गुरस्व च । तुभ्यं हव्यानि सिस्रते ॥
ପଚୁଥିବା, ସୁପକ୍ୱ ପୁରୋଳାଶକୁ ଗ୍ରହଣ କର, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର; ସମୀପକୁ ଆସି ଏହାକୁ ତୁମ ଆନନ୍ଦ କର। କାରଣ ତୁମ ପାଇଁ ହବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଧାରାବାହି ହୋଇ ବହିଆସେ—ତୁମ ପୂର୍ଣ୍ଣତା-ଶକ୍ତିକୁ ଖୋଜି।
Mantra 3
पुरोळाशं च नो घसो जोषयासे गिरश्च नः । वधूयुरिव योषणाम् ॥
ତୁମେ ଆମ ପୁରୋଳାଶ (ଆକାରଦିଆ ହବି) ଓ ଆମ ପୋଷକ ଅନ୍ନରସରେ ଆନନ୍ଦ ନେଉଛ; ଆମ ଗିରଃ—ବାଣୀରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉଛ। ଯେପରି ବର ବଧୂ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ, ସେପରି ସଂଯୋଗ ଆକାଂକ୍ଷୀ ଆତ୍ମଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତୁମେ ଆକର୍ଷିତ ହୁଅ।
Mantra 4
पुरोळाशं सनश्रुत प्रातःसावे जुषस्व नः । इन्द्र क्रतुर्हि ते बृहन् ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ପୁରାତନକାଳରୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପ୍ରାତଃସବନରେ ଆମ ପୁରୋଳାଶକୁ ଗ୍ରହଣ କର। କାରଣ ବିଶାଳ ଅଟେ ତୁମ କ୍ରତୁ—କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସୁସଂଗଠିତ କରୁଥିବା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଇଚ୍ଛା ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ବୁଦ୍ଧି।
Mantra 5
माध्यंदिनस्य सवनस्य धानाः पुरोळाशमिन्द्र कृष्वेह चारुम् । प्र यत्स्तोता जरिता तूर्ण्यर्थो वृषायमाण उप गीर्भिरीट्टे ॥
ମାଧ୍ୟନ୍ଦିନ ସବନ ପାଇଁ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ଧାନ୍ୟ ଓ ପୁରୋଳାଶକୁ ମନୋହର ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କର। କାରଣ ଯେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ତ୍ୱରିତ ସ୍ତୋତା—ଜରିତା, ବୃଷଭବଳ ପରି ଚାପ ଦେଇ ଆଗେ ବଢ଼େ, ସେ ଗିରଃ—ଦର୍ଶନବାହୀ ବାଣୀଦ୍ୱାରା ନିକଟକୁ ଆସି ତୁମକୁ ଉପାସନା କରେ।
Mantra 6
तृतीये धानाः सवने पुरुष्टुत पुरोळाशमाहुतं मामहस्व नः । ऋभुमन्तं वाजवन्तं त्वा कवे प्रयस्वन्त उप शिक्षेम धीतिभिः ॥
ତୃତୀୟ ସବନରେ, ହେ ବହୁ-ସ୍ତୁତ ପୁରୁଷ୍ଟୁତ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଆହୁତ ପୁରୋଳାଶ ଗ୍ରହଣ କରି ଆମକୁ ମହିମାବନ୍ତ କର। ହେ କବେ, ଋଭୁମନ୍ତ, ବାଜବନ୍ତ—କୌଶଳମୟ ନିର୍ମାଣଶକ୍ତି ଓ ବଳସମୃଦ୍ଧିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଆମେ ପ୍ରୟସ୍ୱନ୍ତ ହୋଇ, ଦୀପ୍ତିମୟ ଧୀତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତୁମ ସମୀପତା ଶିଖିବାକୁ ଉପଶିକ୍ଷା ପାଉ।
Mantra 7
पूषण्वते ते चकृमा करम्भं हरिवते हर्यश्वाय धानाः । अपूपमद्धि सगणो मरुद्भिः सोमं पिब वृत्रहा शूर विद्वान् ॥
ପୋଷଣ୍ୱତ ତୁମ ପାଇଁ ଆମେ କରମ୍ଭ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛୁ; ହରିବତ, ହର୍ୟଶ୍ୱ—ଦୀପ୍ତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ଅଧିପତି—ତୁମ ପାଇଁ ଧାନ୍ୟ ରଖିଛୁ। ମରୁଦ୍ଭିଃ ସଗଣଃ—ମରୁତଗଣ ସହ—ଅପୂପ (କେକ) ଭକ୍ଷଣ କର; ହେ ବୃତ୍ରହା, ହେ ଶୂର, ବିଦ୍ୱାନ, ସୋମ ପାନ କର।
Mantra 8
प्रति धाना भरत तूयमस्मै पुरोळाशं वीरतमाय नृणाम् । दिवेदिवे सदृशीरिन्द्र तुभ्यं वर्धन्तु त्वा सोमपेयाय धृष्णो ॥
ଏହି ଧାନ୍ୟ ଓ ଗଢ଼ା ପୁରୋଳାଶ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଆଣ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ବୀରଙ୍କ ପାଇଁ। ଦିବେଦିବେ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଶକ୍ତିମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉନ୍ତୁ; ସୋମପେୟ ପାଇଁ, ହେ ଧୃଷ୍ଣ, ସେମାନେ ତୁମକୁ ବଢ଼ାଉନ୍ତୁ—ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିରୋଧ ବିରୁଦ୍ଧରେ ତୁମ ବଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସ୍ଥିର ନ ହୋଇଯାଏ।
Frequently Asked Questions
It invites Indra to the Soma-sacrifice—especially at dawn and at the midday pressing—asking him to accept the prepared foods and the hymn, and to grant increased strength and victory.
They are standard sacrificial offerings. The hymn treats them as carriers of vitality and asks that they become ‘effective’ when presented with correct praise to Indra.
It is a ritual-spiritual idea: through daily, fitting offerings and true speech, Indra’s power is intensified in the rite—symbolically increasing protective force and overcoming obstacles for the community.
Ask anything about Sukta 52 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
