
Sukta 3.51
Viśvāmitra Gāthina (hymn-level attribution assumed for Mandala 3)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତଟି ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଓ ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଡାକିଛି—ଯଜ୍ଞକୁ ଆସିବାକୁ, ସୁସଂସ୍କୃତ ସ୍ତୁତି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ, ଏବଂ ଚାପିତ ସୋମ ପାନ କରିବାକୁ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ସୋମପାନ ଓ ବିଜୟଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସହାୟତାର ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଇଛି; ଶେଷରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଆହୁତି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମଗ୍ର ସତ୍ତା—ଉଦର, ଶିର ଓ ବାହୁ—କୁ ଶକ୍ତିଦାନ କରୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନ ଓ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ।
Mantra 1
चर्षणीधृतं मघवानमुक्थ्यमिन्द्रं गिरो बृहतीरभ्यनूषत । वावृधानं पुरुहूतं सुवृक्तिभिरमर्त्यं जरमाणं दिवेदिवे ॥
ଚର୍ଷଣୀଧୃତ (ଜନମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାରିତ), ମଘବାନ୍, ଉକ୍ଥ୍ୟ (ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବୃହତୀ (ମହାନ) ଗୀରଃ ଅଭ୍ୟନୂଷତ—ମହା ସ୍ତୋତ୍ରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶି ଧ୍ୱନିତ ହେଲା। ସୁବୃକ୍ତିଭିଃ (ସୁଶୋଭିତ ବଚନରେ) ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ପୁରୁହୂତ (ବହୁବାର ଆହ୍ୱାନିତ) ଅମର୍ତ୍ୟ (ଅମର) ଇନ୍ଦ୍ର—ଜରମାଣ (ନିତ୍ୟ ସ୍ତୁତ) ଭାବେ—ଦିବେ ଦିବେ (ଦିନକୁ ଦିନ) ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 2
शतक्रतुमर्णवं शाकिनं नरं गिरो म इन्द्रमुप यन्ति विश्वतः । वाजसनिं पूर्भिदं तूर्णिमप्तुरं धामसाचमभिषाचं स्वर्विदम् ॥
ମୋର ଗୀରଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଯାଉଛି—ଶତକ୍ରତୁ (ଶତ ଶକ୍ତିଧାରୀ), ଅର୍ଣବ (ବଳର ସମୁଦ୍ର), ଶାକିନ୍ (ସମର୍ଥ) ନରଙ୍କ ପାଖକୁ। ବାଜସନି (ବାଜର ବିଜେତା), ପୂର୍ଭିଦ୍ (ଦୁର୍ଗଭେଦକ), ତୂର୍ଣି (ଅତିଦ୍ରୁତ), ଅପ୍ତୁର (କର୍ମସାଧକ), ଧାମସାଚ (ଧାମମାନଙ୍କ ସହଚର), ଅଭିଷାଚ (ଶତ୍ରୁକୁ ଦମନକାରୀ), ସ୍ୱର୍ବିଦ୍ (ସ୍ୱର୍-ଲୋକ ଖୋଜିବାଳା) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ।
Mantra 3
आकरे वसोर्जरिता पनस्यतेऽनेहसः स्तुभ इन्द्रो दुवस्यति । विवस्वतः सदन आ हि पिप्रिये सत्रासाहमभिमातिहनं स्तुहि ॥
ବସୁର ଆକର ସମୀପେ ଜରିତା (ସ୍ତୋତ୍ରକାର) ଆନନ୍ଦକୁ ଖୋଜେ; ଅନେହସଃ (ଅତିତ୍ୱରା ବିନା) ସ୍ତୁଭ (ପ୍ରଶଂସକ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ସେବା କରେ। ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସଦନରେ ସେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ସଦା-ବିଜୟୀ, ଅଭିମାତିହନ (ବିରୋଧୀ ଭାବ/ଶତ୍ରୁଚିନ୍ତାର ସଂହାରକ) ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର।
Mantra 4
नृणामु त्वा नृतमं गीर्भिरुक्थैरभि प्र वीरमर्चता सबाधः । सं सहसे पुरुमायो जिहीते नमो अस्य प्रदिव एक ईशे ॥
ହେ ନରମାନେ, ଗୀର୍ଭି ଓ ଉକ୍ଥଦ୍ୱାରା ନୃତମ—ସର୍ବାଧିକ ପୁରୁଷାର୍ଥୀ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର; ପ୍ରତିବନ୍ଧକୁ ଭେଦି ଆଗେ ବଢୁଥିବା ବୀରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ଅର୍ଚ୍ଚନା କର। ପୁରୁମାୟୋ (ଅନେକ ମାୟା/ଶକ୍ତିର ଧାରକ) ସେ ସହସ ପାଇଁ ବଳ ସଂଗ୍ରହ କରେ; ପ୍ରଦିବ (ଦୂର-ପ୍ରକାଶମାନ) ସେଇ ଏକମାତ୍ର ଈଶଙ୍କୁ ମାତ୍ର ନମସ୍କାର—ଏବଂ ଅଧିକାର—ଅର୍ପିତ।
Mantra 5
पूर्वीरस्य निष्षिधो मर्त्येषु पुरू वसूनि पृथिवी बिभर्ति । इन्द्राय द्याव ओषधीरुतापो रयिं रक्षन्ति जीरयो वनानि ॥
ପୂର୍ବକାଳରୁ ତାହାର ନିଷ୍ଷିଧ (ଅଚଳ ଆଧାର) ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାପିତ; ପୃଥିବୀ ଅନେକ ବସୁ ଧାରଣ କରେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୟାଵ (ଆକାଶ), ଓଷଧି ଓ ଆପଃ (ଜଳ) ରୟି (ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଦୃଢ଼ ବନମାନେ ସ୍ଥିର ରହି ପ୍ରାଣବଳର ବୃଦ୍ଧିକୁ ଆଧାର ଦିଅନ୍ତି।
Mantra 6
तुभ्यं ब्रह्माणि गिर इन्द्र तुभ्यं सत्रा दधिरे हरिवो जुषस्व । बोध्यापिरवसो नूतनस्य सखे वसो जरितृभ्यो वयो धाः ॥
ହେ ଇନ୍ଦ୍ର! ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ ବ୍ରହ୍ମାଣି (ସ୍ତୋତ୍ର-ମନ୍ତ୍ର) ଓ ପ୍ରେରିତ ବାଣୀ (ଗିରଃ) ଅଛି; ହେ ହରିବଃ (ହରିତ ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କର ଅଧିପତି), ତୁମ ପାଇଁ ହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ସଦା ସ୍ଥାପିତ—ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର। ନିତ୍ୟ-ନୂତନ ରକ୍ଷକ ଅବସ (ସହାୟତା) ଭାବେ ତୁମେ ଜାଗ୍ରତ ହେଅ, ନିକଟ ସହାୟକ ହେଅ। ହେ ସଖେ, ହେ ବସୁ (ଧନଦାତା), ଜରିତୃ ଗାୟକମାନଙ୍କୁ ଜୀବନର ବିସ୍ତାର (ବୟଃ) ଦିଅ।
Mantra 7
इन्द्र मरुत्व इह पाहि सोमं यथा शार्याते अपिबः सुतस्य । तव प्रणीती तव शूर शर्मन्ना विवासन्ति कवयः सुयज्ञाः ॥
ହେ ମରୁତ୍ୱନ୍ ଇନ୍ଦ୍ର! ଏଠାରେ ସୋମ ପାନ କର; ଯେପରି ଶାର୍ୟାତଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ତୁମେ ସୁତ (ପିଷିତ) ସୋମ ପିଇଥିଲ। ହେ ଶୂର! ତୁମ ପ୍ରଣୀତି (ନେତୃତ୍ୱ) ଓ ତୁମ ଶର୍ମନ୍ (ଆଶ୍ରୟ) ଦ୍ୱାରା ସୁଯଜ୍ଞ କବିମାନେ ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରକାଶରେ ନିବାସ କରନ୍ତି।
Mantra 8
स वावशान इह पाहि सोमं मरुद्भिरिन्द्र सखिभिः सुतं नः । जातं यत्त्वा परि देवा अभूषन्महे भराय पुरुहूत विश्वे ॥
ହେ ପୁରୁହୂତ ଇନ୍ଦ୍ର! ଆନନ୍ଦମୟ ଉତ୍ସାହରେ ଏଠାରେ ସୋମ ପାନ କର—ତୁମ ସଖା ମରୁଦ୍ମାନଙ୍କ ସହ—ଆମର ଏହି ସୁତ (ପିଷିତ) ରସ। କାରଣ ତୁମ ଜନ୍ମବେଳେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ତୁମକୁ ମହା ଭାରବହନ ପାଇଁ ଶୋଭାୟିତ କରିଥିଲେ; ସାର୍ବଭୌମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ବହୁ-ଆହ୍ୱାନିତ।
Mantra 9
अप्तूर्ये मरुत आपिरेषोऽमन्दन्निन्द्रमनु दातिवाराः । तेभिः साकं पिबतु वृत्रखादः सुतं सोमं दाशुषः स्वे सधस्थे ॥
ଅପ୍ତୂର୍ୟ ଗତିରେ, ହେ ମରୁତମାନେ, ଏହି ସମୀପ ସହାୟତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କରିଛି; ଦାନବର ଦାତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ବୃତ୍ରହନ (ବୃତ୍ରଖାଦ) ନିଜ ସଧସ୍ଥ—ସଙ୍ଗତିର ଆସନରେ—ଦାଶୁଷ (ଦାନକର୍ତ୍ତା)ଙ୍କ ପିଷିତ ସୋମ ପାନ କରୁନ୍ତୁ।
Mantra 10
इदं ह्यन्वोजसा सुतं राधानां पते । पिबा त्वस्य गिर्वणः ॥
ହେ ରାଧାନାଂ ପତେ, ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଶକ୍ତିର ଅନୁଗମନରେ ପିଷିତ ହୋଇଛି; ହେ ଗିର୍ବଣ (ସ୍ତୁତିଗ୍ରାହୀ), ଏହାର ପାନ କର।
Mantra 11
यस्ते अनु स्वधामसत्सुते नि यच्छ तन्वम् । स त्वा ममत्तु सोम्यम् ॥
ଯେ ତୁମ ସ୍ୱଧା—ସ୍ୱଭାବଧର୍ମକୁ ଅନୁସରି—ପିଷିତ ଅର୍ପଣରେ ଦେହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ସ୍ଥିର କରେ, ସେହି ସୋମ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ତୁମକୁ ହର୍ଷିତ କରୁ।
Mantra 12
प्र ते अश्नोतु कुक्ष्योः प्रेन्द्र ब्रह्मणा शिरः । प्र बाहू शूर राधसे ॥
ତାହା ତୁମ କୁକ୍ଷିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ; ଆଗେ ବଢ଼, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର—ବ୍ରହ୍ମ (ମନ୍ତ୍ର) ତୁମ ଶିରକୁ ପହଞ୍ଚୁ। ଆଗେ ବଢ଼ା ତୁମ ବାହୁ, ହେ ଶୂର, ରାଧସ (ଦାନ-ସମୃଦ୍ଧି) ପାଇଁ।
It is a hymn inviting Indra (often together with the Maruts) to come to the sacrifice, drink the pressed Soma, and respond to praise by granting protection, leadership, and gifts.
The hymn uses remembered precedents to strengthen the present request: if Indra accepted Soma and helped before, he can be trusted to come and help again in this rite.
It asks that the offering and the sacred words fully energize Indra—nourish him, awaken his mind, and set his arms to action—so he can give blessings and fulfilment to the worshippers.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.