Sukta 34
Sukta 3.34
Viśvāmitra Gāthina (RV 3.34 traditionally)
Indra
Triṣṭubh
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦୁର୍ଗଭେଦୀ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ପବିତ୍ର ବାଣୀ (ବ୍ରହ୍ମନ୍) ଦ୍ୱାରା ସଶକ୍ତ ହୋଇ ସେ ଦାସ/ଦସ୍ୟୁଙ୍କ ବିରୋଧକୁ ଉଲଟାଇ ଦିଅନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଛିଟକାଇ ଦିଅନ୍ତି, ଏବଂ ଋଷିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସତ୍ୟ ଧନ ଜିତି ଆଣନ୍ତି। ତାଙ୍କ କର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଧର୍ମିକତାକୁ ଏହା ଉତ୍ସବ କରେ—ବାଙ୍କାକୁ ସିଧା କରିବା ଓ ଅପରାଜେୟ ବଳରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରିବା। ଶେଷରେ ଏହା ଯୁଦ୍ଧ-ପ୍ରାର୍ଥନା ରୂପେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରେ ଯେ ସେ ଶୁଣନ୍ତୁ ଏବଂ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଉପାସକମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।
Mantras
Mantra 1
इन्द्रः पूर्भिदातिरद्दासमर्कैर्विदद्वसुर्दयमानो वि शत्रून् । ब्रह्मजूतस्तन्वा वावृधानो भूरिदात्र आपृणद्रोदसी उभे ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଃ—ପୂର୍ଭିଦ୍ (ଦୁର୍ଗଭେଦକ)—ଅର୍କୈଃ (ଜ୍ୱଳନ୍ତ ସ୍ତୁତିମନ୍ତ୍ରରେ) ଦାସକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଛିଟାଇଦେଲେ; ବସୁ (ସତ୍ୟ ଧନ) ଖୋଜି ଦାନ ଝରାଇଲେ। ବ୍ରହ୍ମଜୂତ (ବ୍ରହ୍ମ-ପ୍ରେରିତ) ହୋଇ, ନିଜ ତନ୍ୱା (ଶକ୍ତିଦେହ)ରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ, ଭୂରିଦାତୃ (ମହାଦାତା) ଉଭେ ରୋଦସୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ) ଦୁହିଁକୁ ପୂରଣ କଲେ।
Mantra 2
मखस्य ते तविषस्य प्र जूतिमियर्मि वाचममृताय भूषन् । इन्द्र क्षितीनामसि मानुषीणां विशां दैवीनामुत पूर्वयावा ॥
ତୁମ ମଖ (ଯଜ୍ଞତେଜ) ଓ ତବିଷ (ପରାକ୍ରମ)ର ପ୍ରଜୂତିମ୍ (ପ୍ରେରିତ ବେଗ)କୁ ମୁଁ ଆଗକୁ ଉଠାଏ; ଅମୃତତ୍ୱ ପାଇଁ ବାଚ୍ (ବାଣୀ)କୁ ଭୂଷିତ କରେ। ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ମାନୁଷୀ କ୍ଷିତୀ (ମାନବ ନିବାସ)ର ଓ ଦୈବୀ ବିଶାଂ (ଦିବ୍ୟ ଜନସମୂହ)ର ଅଧିପତି; ତୁମେ ପୂର୍ବୟାବା—ଆଗରେ ଚାଲୁଥିବା, ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ—ଅଟ।
Mantra 3
इन्द्रो वृत्रमवृणोच्छर्धनीतिः प्र मायिनाममिनाद्वर्पणीतिः । अहन्व्यंसमुशधग्वनेष्वाविर्धेना अकृणोद्राम्याणाम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ବୃତ୍ରକୁ—ଆକ୍ରମଣର ନେତାକୁ—ପ୍ରକାଶ କଲେ; ମାୟାବୀମାନଙ୍କର ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଯଥାରୂପ-ନିର୍ମାତା ଭାବେ। ବନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅବରୋଧକକୁ ସେ ହତ କଲେ; ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଗୋବଳୟ (କିରଣ-ଧେନୁ)କୁ ପ୍ରକଟ କଲେ—ଖୋଲା ପଥରେ ଚଳିତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଧନକୁ ଉଜାଗର କଲେ।
Mantra 4
इन्द्रः स्वर्षा जनयन्नहानि जिगायोशिग्भिः पृतना अभिष्टिः । प्रारोचयन्मनवे केतुमह्नामविन्दज्ज्योतिर्बृहते रणाय ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର୍-ଲୋକ (ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଲୋକ) ଜୟ କରି ଦିନମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଅଗ୍ନିସଦୃଶ ତୀବ୍ର ଅନ୍ୱେଷକମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧମାନେ ଜିତିଲେ—ଆକ୍ରମଣରେ ସହାୟକ ଭାବେ। ମନୁ ପାଇଁ ସେ ଦିନମାନଙ୍କର କେତୁ (ଚିହ୍ନ)କୁ ଦୀପ୍ତ କଲେ; ଏବଂ ମହା ସଂଗ୍ରାମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ଜ୍ୟୋତିକୁ ଖୋଜି ପାଇଲେ।
Mantra 5
इन्द्रस्तुजो बर्हणा आ विवेश नृवद्दधानो नर्या पुरूणि । अचेतयद्धिय इमा जरित्रे प्रेमं वर्णमतिरच्छुक्रमासाम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର—ପ୍ରେରକ ଓ ବିସ୍ତାରକ—ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରୁଥିବା ନରଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି, ଅନେକ ଓ ବହୁବିଧ ଭାବେ। ଜରିତ୍ର ଗାୟକରେ ସେ ଏହି ଧୀ (ଚିନ୍ତା)ମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଦୀପ୍ତ କାନ୍ତିକୁ ଆଗେଇ ନେଇଛନ୍ତି—ଆତ୍ମଶକ୍ତିମାନଙ୍କର ଶୁକ୍ଳ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବର୍ଣ୍ଣ।
Mantra 6
महो महानि पनयन्त्यस्येन्द्रस्य कर्म सुकृता पुरूणि । वृजनेन वृजिनान्त्सं पिपेष मायाभिर्दस्यूँरभिभूत्योजाः ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କର୍ମ ମହାନ ଓ ଅତିମହାନ—ମନୁଷ୍ୟମାନେ ତାହାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି; ଅନେକ, ସୁସଂସ୍କୃତ ସୁକୃତ୍ୟ। ନିଜ ଋଜୁକରଣ ଶକ୍ତିରେ ସେ ବାଙ୍କାକୁ ପିଷି ଦିଅନ୍ତି; ନିଜ ମାୟାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ଅଭିଭୂତ କରନ୍ତି—ଅଦମ୍ୟ ଓଜସ ସହିତ।
Mantra 7
युधेन्द्रो मह्ना वरिवश्चकार देवेभ्यः सत्पतिश्चर्षणिप्राः । विवस्वतः सदने अस्य तानि विप्रा उक्थेभिः कवयो गृणन्ति ॥
ଯୁଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ମହିମାରେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଶାଳ ପଥ ଗଢ଼ିଲେ—ସତ୍ପତି, ଜନମାନଙ୍କ ପୋଷକ। ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ସଦନରେ ତାଙ୍କ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିପ୍ର ଓ କବିମାନେ ଉକ୍ଥଦ୍ୱାରା ଗାନ କରନ୍ତି।
Mantra 8
सत्रासाहं वरेण्यं सहोदां ससवांसं स्वरपश्च देवीः । ससान यः पृथिवीं द्यामुतेमामिन्द्रं मदन्त्यनु धीरणासः ॥
ସର୍ବଜୟୀ, ବରେଣ୍ୟ, ସହୋବଳର ଦାତା—ଯିଏ ସ୍ୱର (ଦିବ୍ୟ ପ୍ରକାଶ) ଓ ଦେବୀସ୍ୱରୂପ ଅପଃ (ଦିବ୍ୟ ଜଳ) ଜିତିଛନ୍ତି। ଯିଏ ପୃଥିବୀ, ଦ୍ୟୌ ଓ ଏହି ଲୋକକୁ ବଶ କରିଛନ୍ତି—ସେଇ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁସରି ସ୍ଥିର ଧୀରମନମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି।
Mantra 9
ससानात्याँ उत सूर्यं ससानेन्द्रः ससान पुरुभोजसं गाम् । हिरण्ययमुत भोगं ससान हत्वी दस्यून्प्रार्यं वर्णमावत् ॥
ସେ ଶୀଘ୍ର ଅଶ୍ୱମାନଙ୍କୁ ଜୟ କଲା; ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ପୁରୁଭୋଜସ—ସମୃଦ୍ଧ ଭୋଗ ଦେଇଥିବା ଗାଈକୁ—ଜୟ କଲେ; ସୁବର୍ଣ୍ଣମୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କଲେ। ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି, ସେ ଆଗେଇ ଯାଇ ଆର୍ୟ ତେଜ (ବର୍ଣ୍ଣ)କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।
Mantra 10
इन्द्र ओषधीरसनोदहानि वनस्पतीँरसनोदन्तरिक्षम् । बिभेद वलं नुनुदे विवाचोऽथाभवद्दमिताभिक्रतूनाम् ॥
ଇନ୍ଦ୍ର ଔଷଧିମାନଙ୍କୁ ଓ ଦିନମାନଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ; ବନସ୍ପତିମାନଙ୍କର ଅଧିପତିମାନଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ତରିକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ସେ ବଳକୁ ଭେଦିଲେ, ବାଣୀକୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ କରୁଥିବାମାନଙ୍କୁ ହଟାଇଲେ; ତାପରେ ସେ ବିରୋଧୀ ସଙ୍କଳ୍ପମାନଙ୍କର ଦମନକର୍ତ୍ତା ହେଲେ।
Mantra 11
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
ଏହି ବାଜସାତୌ—ସମୃଦ୍ଧି-ବିଜୟର ଏହି ସଂଗ୍ରାମରେ—ଆମେ ମଘବାନ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ନୃତମଙ୍କୁ, ଶୁଭ ସୌଭାଗ୍ୟ ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ କରୁ। ଆମ ଡାକ ଶୁଣୁଥିବା, ସହାୟତା ପାଇଁ ଉଗ୍ର ହୋଇ ସମରମାନେ, ବୃତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଘାତ କରୁଥିବା, ଧନମାନଙ୍କର ସଂଜିତ—ଧନ-ସଂଗ୍ରାହକ ବିଜୟୀ—ସେ ଆସୁନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s power to break obstacles and defeat hostile forces, and it asks him to grant victory, protection, and wealth. A key idea is that Indra’s triumph is invoked and strengthened through inspired sacred speech (brahman).
In Vedic poetry these often symbolize opposing powers that block light, order, and prosperity—whether enemies in conflict or inner obstacles. Indra is celebrated as the one who breaks such “strongholds” and restores the straight path.
It can be recited as a prayer before difficult efforts—exams, disputes, competitions, or inner struggles—asking for courage, clarity, and the removal of obstacles. Traditionally it also fits Indra-focused offerings, especially in soma-related contexts.
Ask anything about Sukta 34 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.